ҚР Сыртқы істер министрлігі жүйесіндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің келісімі бойынша сыбайлас жемқорлық бұзушылықтардың алдын алу бойынша мынадай басым бағыттарға баса назар аударылды.
Бірінші. Жайлы орта. Мақсаты-мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық көріністерін барынша азайту бойынша алдын алу шаралары арқылы кедергісіз және қолайлы жағдайлар жасау.
Мемлекеттік қызметтер Тізіліміне сәйкес СІМ 18 қызмет көрсетеді. Оның ішінде 2 қызметті "Азаматтарға арналған үкімет "МК"КЕАҚ арқылы алуға болады:
1. Қазақстан Республикасының резидентентамистері болып табылатын және Қазақстан Республикасының аумағында инвестициялық қызметті жүзеге асыратын адамдар үшін инвесторлық виза алуға өтінішхат беру;
2. Инвестицияларды жүзеге асыруды және инвестициялық преференциялар беруді көздейтін инвестициялық жобаны іске асыруға инвестициялық келісімшарт жасасу. Сонымен қатар, қызметтердің басым көпшілігі (16 түрі) шетелдік мекемелерде көрсетілетінін ескере отырып, оларды халыққа қызмет көрсету орталықтарына беру мүмкін емес.
Айта кету керек, қазіргі уақытта дипломатиялық қызмет органдары мемлекеттік қызметтердің 11 түрін (61%) электрондық форматта көрсетеді. Мәселен, 2020 жылы 6 МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ осындай форматқа ауыстырылды (5 АХАТ саласында, 1 - ҚР электрондық визаларын беру бойынша), 1 Мемлекеттік қызмет алынып тасталды. АХАТ саласында қызметтер алу үшін ҚР-ның 30 шет елдердегі мекемелерінде "АХАЖ РП" ақпараттық жүйесіне қолжетімділікті ұсыну мәселесі пысықталды.
2021 жылы СІМ Мемлекеттік қызметтер көрсету процесін оңтайландыру шеңберінде ІІМ-мен бірлесіп шетелде жүрген Қазақстан азаматтарына паспорттарды ресімдеу бойынша пилоттық жоба іске қосылды. Жоба ҚР шет елдердегі мекемелерін "Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінде құжаттандыру "тіркеу пункті (ЖҚБ РП) қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы Қазақстан Республикасының азаматтарын электрондық құжаттандыру жүйесіне қосуды көздейді.
Жобаның іске қосылуы шетелдегі қазақстандық азаматтарға паспорт ресімдеу бойынша Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімін 80 күннен 30 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік берді. Жоба Ресей, Германия, АҚШ, Жапония, Корея Республикасы және Өзбекстан Республикасындағы ҚР шет елдердегі мекемелерінде сәтті жүзеге асырылуда. СІМ елдердің географиясын кеңейту бойынша ІІМ-мен бірлескен жұмысты жалғастыруда, онда шетелдегі қазақстандық азаматтарға паспорттарды ресімдеу мерзімдерін қысқарту бойынша жағдайлар жасалатын болады.
Жақын арада ҰҚК "Бүркіт" БАЖ визалық-көші-қон порталы арқылы тағы 1 қызметті автоматтандыру жоспарлануда. Министрліктің қалған қызметтері "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде 2022 жылы өзінің ақпараттық жүйесі ("дипломатиялық қызмет" БАЖ) енгізілуіне қарай электрондық форматқа көшірілетін болады.
Екінші. Жеке жауапкершілік. Мақсаты-басшылардың жеке жауапкершілігі мен жеке қызығушылығын арттыру.
Бірінші басшылардың сыбайлас жемқорлық деңгейін төмендету серпіні үшін жауапкершілігін арттыру жөніндегі жұмыс шеңберінде "Адалдық алаңы" жобалық кеңсесі 2020 жылы Қазақстан Республикасының шетелдегі мекемелерінің басшыларына өз қарамағындағылардың сыбайлас жемқорлық бұзушылықтары үшін Елшілердің жеке жауапкершілігін бекітетін норманы жеткізді.
Осы мақсатта ҚР шетелдік мекемелерінің жұмысын бағалау әдістемесіне 2021 жылдың соңында сыбайлас жемқорлыққа қарсы жұмыс көрсеткіші енгізілді.
Үшінші. Ашықтық және қоғамдық бақылау. Мақсаты-транспаренттілік пен ауқымды қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету.
2019 жылы СІМ-де "адалдық алаңы" жобалық кеңсесі ашылды, ол сараптамалық қоғамдастықпен және ҚР СІМ Қоғамдық кеңесімен белсенді өзара іс-қимыл жасайды.
Сарапшылар халықаралық ақпарат комитетінде (2020 жылғы қыркүйек) және жалпы СІМ-де (2021 жылғы мамыр) өткізілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдауға тартылды. ҚР СІМ-нің тиісті құрылымдық бөлімшелері сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша әзірленген ұсынымдарды имплементациялау бойынша жұмыс жүргізуде.
2022-2023 жылдары "сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл" жобалық кеңсесі шеңберінде бюджет қаражатын бөлуге және мемлекеттік қызметтер көрсетуге байланысты қандай да бір шамада ҚР СІМ-нің барлық құрылымдық бөлімшелерінде осындай тәуекелдерге талдау жүргізу жоспарлануда.
Төртінші. Мемлекеттік сатып алу. Мақсаты-мемлекеттік сатып алуды өткізудегі сыбайлас жемқорлық факторларын болдырмау.
Жүргізіліп жатқан сатып алуларға жүйелі мониторинг жүргізіледі, бір көзден сатып алуды қысқарту және баға сегментін ықтимал асыра бағалау, Электрондық сатып алудың қазіргі заманғы тетіктерін енгізу және жетілдіру жөнінде дәйекті шаралар қабылданады.
Барлық сатып алулар электрондық түрде мемлекеттік сатып алу веб-порталында жүргізіледі (www.goszakup.gov.kz) олар туралы мәліметтер мемлекеттік құпияларды құрайтын және таратылуы шектелген қызметтік ақпаратты қамтитын тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоспағанда. Мұндай сатып алулар Министрлік шарттарының жалпы санының 2,8% -. құрайды.
Бұған дейін Министрліктің мемлекеттік сатып алуларының сыбайлас жемқорлыққа қарсы алдын алу мониторингі бойынша "Талап" қоғамдық қозғалысының арнайы мониторингтік тобымен өзара іс-қимыл сәтті жүзеге асырылды. Топтан алынған шолуды Мемлекеттік сатып алуды жүргізуге жауапты СІМ бөлімшелері зерттеді және пайдаланады.
Бесінші. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет. Мақсаты-сыбайлас жемқорлықтан бас тартудың жалпыға бірдей индексін қалыптастыру бойынша пәрменді шараларды іске асыру.
ҚР СІМ-де сыбайлас жемқорлыққа қарсы нормаларды, оның ішінде мемлекеттік қызметшіге салынатын тыйымдар мен шектеулерді сақтау мәселелері бойынша жаңадан тағайындалған, сондай-ақ ұзақ мерзімді шетелдік іссапарға шығатын қызметкерлермен әңгімелер өткізіледі.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша тұрақты кеңестер өткізіледі. 2021 жылы тиісті іс-шаралар жоспары қабылданды және іске асырылды, онда мәселелердің жеке блогы Сыртқы істер министрлігінің қызметкерлері мен олардың отбасы мүшелері арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру және дамыту мәселелеріне бағытталған.
Шет елдердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы ведомстволары, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің қатысуымен Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша конференциялар, семинарлар, дөңгелек үстелдер және басқа да іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу бойынша жұмыс жалғасуда.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша халықаралық тәжірибе, оның ішінде тұрмыстық тәжірибе зерделенді, ол жұмыста ықтимал пайдалану үшін Антикорға жіберілді.
2022 жылғы сәуірде ҚР Сыртқы істер министрлігінде (ТБН-4) "Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл" үлгілік базалық бағытын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.