Меню

Страницы

Статья

Қазақстанның ядролық қарусыздану және таратпау саласындағы үлесі туралы

Қазақстан Республикасы ядролық қарусызданудың дәйекті жақтаушысы болып табылады және барлық мемлекеттердің жаппай қырып-жою қаруын таратпау режимін қатаң сақтауын жақтайды. 

Қазақстан әлемдегі ядролық сынақтардың салдарын өз басынан кешірген санаулы елдердің бірі. Қазақстан жерінде барлығы 456 ядролық жарылыс (атмосфералық, жерүсті және жер асты жарылыстарын қоса алғанда) жасалды. Әртүрлі бағалаулар бойынша, сынақтардың салдарынан 1,5 миллион адам зардап шекті және 304 мың шаршы км аумақ радиоактивті ластануға ұшырады.

1991   жылдың 29 тамызында ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Жарлығымен Семей ядролық полигоны жабылды. 

Қазақстан сондай-ақ КСРО-дан мұраға қалған әлемдегі төртінші зымыран-ядролық арсеналдан өз еркімен бас тартты. 1994 жылы Қазақстан Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа (ЯҚТШ) ядролық қарусыз мемлекет ретінде ресми түрде қосылды. 

2009   жылы Қазақстанның бастамасы бойынша БҰҰ Бас Ассамблеясы 29    тамызды – Семей полигоны жабылған күнді – Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдардың халықаралық күні деп жариялады.

Ядролық сынақтарды жан-жақты тыйым салу туралы шарттың (ЯСЖТШ) қатысушысы болып табылады және оның тезірек күшіне енуін және осы шарттың верификация механизмін күшейтуді жақтайды.  

2006    жылы Семейде Орталық Азиядағы ядролық қарусыз аймақ туралы шартқа («Семей шарты») қол қойылды. Қазақстан ядролық қарусыз аймақтар (ЯҚСА) концепциясын белсенді түрде қолдап, олардың басқа өңірлерде де құрылуын жақтайды. 

2015    жылдың 7 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы Қазақстанның бастамасы бойынша ядролық қарусыз әлемге қол жеткізу туралы ұмтылысты көрсететін әмбебап декларацияны көпшілік дауыспен қабылдады. 

Қазақстан ядролық қаруға тыйым салу туралы шарттың (ЯҚТСШ) белсенді қатысушысы болып табылады. 2025 жылдың 3-7 наурызы аралығында Нью-Йоркте Қазақстанның төрағалығымен ЯҚТСШ қатысушы мемлекеттердің үшінші конференциясы өтті, оның қорытындысы бойынша саяси Декларация қабылданды. 

2023-2025  жылдары Қазақстан мен Кирибатидің бастамасымен БҰҰ Бас Ассамблеясы «Ядролық қару мұрасы мәселесін шешу: ядролық қаруды қолдану немесе сынақтарынан зардап шеккен мемлекеттерге көмек көрсету және қоршаған ортаны қалпына келтіру» атты резолюция қабылданды. Бұл резолюция тарихи контекстті ескергенде ерекше маңызға ие, сондай-ақ ядролық қаруды қолдану салдары туралы еске салады және ядролық сынақтардан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін халықаралық жауапкершілік пен ынтымақтастықты арттыруға бағытталған. Резолюцияның басты мақсаты – ядролық сынақтар мен қолдану салдарынан келтірілген зиянды жою және болашақтағы ықтимал залалдардың алдын алу үшін халықаралық ынтымақтастықты нығайту.

 

Дата публикации
13 мая 2026
Дата обновления
13 мая 2026
Тип

Сейчас читают

Ақпарат
01 октября 2026
ҚР Сыртқы істер министрлігінде азаматтарды қабылдаудың 2026 жылдың IV тоқсанына арналған кестесі
Ақпарат
14 июля 2026
ҚР Сыртқы істер министрлігінде азаматтарды қабылдаудың 2026 жылдың ІІI тоқсанына арналған кестесі
16 июня 2026
Корея Республикасына шығатын азаматтарына арналған жадынама

Социальные медиа

Instagram
Twitter
Facebook
Telegram
YouTube

Меню подвал

ҚР Президентінің жолдаулары
ҚР Президентінің сайты
ҚР Премьер-Министрінің сайты
Цифрлық трансформация тұжырымдамасы
Өмірлік жағдайлар
ҚР Мемлекеттік рәміздері
Терминдер мен қысқартулар
ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі
Экран дикторы
Жасанды интеллектті дамытудың 2024 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы