ЕҚЫҰ-ның Ұлт азшылықтар істері жөніндегі Жоғарғы комиссары лауазымы Ұйымның негізгі саяси ұстанымдарының бірі болып табылады. Ол 1992 жылы шілде айында Хельсинкиде қабылданған ЕҚЫҰ шешімімен құрылды, ол «мүмкіндігінше ерте кезеңде жанжалдардың алдын алуға ықпал ету» мақсатында құрылған.
Жоғарғы комиссар үш жыл сайын сайланады. Жоғарғы комиссар кеңсесінің штаб-пәтері Гаагада (Нидерланды) орналасқан.
1993 жылы 1 қаңтарда Макс ван дер Стул (Нидерланды) осы мерзімге үш рет сайланған ЕҚЫҰ-ның ҰАІЖК жөніндегі бірінші Жоғарғы комиссары болды.
2001 жылдан 2007 жылдың шілдесіне дейін Жоғарғы комиссар қызметін Рольф Экеус (Швеция) атқарды. 2007 жылдың шілдесінен 2013 жылдың шілдесіне дейін бұл лауазымды Кнут Воллебек (Норвегия) атқарды. 2013 жылдың тамызынан 2016 жылдың тамызына дейін бұл лауазымды Астрид Турс (Финляндия) ханым атқарды. 2017 жылдың шілдесінен 2020 жылдың шілдесіне дейін бұл лауазымды Ламберто Заньер (Италия) атқарды. 2020 жылдың желтоқсан айынан бастап Аз ұлттар істері жөніндегі Жоғарғы комиссар қызметін Қайрат Әбдірахманов (Қазақстан) атқарды.
Жоғарғы комиссардың негізгі міндеті – ЕҚЫҰ кеңістігіндегі азшылықтарға қатысты оқиғаларды ұдайы қарастыру арқылы ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттер арасында қақтығыс тудыруы мүмкін этникалық шиеленістерді анықтау. Ол бұл міндетті үкіметтер мен азшылықтардың өкілдерімен жеке сапарлары мен кездесулері, сондай-ақ әртүрлі көздерден алынған ақпаратты талдау арқылы жүзеге асырады. Осы ақпаратты ескере отырып, ол ЕҚЫҰ аймағындағы тұрақтылыққа төніп тұрған қауіптерді бағалайды. Жоғарғы Комиссар өз қорытындылары туралы Іс басындағы Төрағаға хабарлайды және ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесіне мерзімді түрде хабарлайды.
ЕҚЫҰ-ның аз ұлттар істері жөніндегі Жоғарғы комиссары Қазақстанның этникалық қауымдастықтар арасындағы өзара іс-қимылдың оңтайлы нысандарын құрудағы, этносаралық және конфессияаралық келісімді нығайтудағы, этносаралық және конфессияаралық қарым-қатынас мәдениетін арттырудағы, экстремизм мен ксенофобияның алдын алудағы бай тәжірибесі туралы бірнеше рет оң пікір білдірді.
ҰАІЖК-пен ынтымақтастық аясында Қазақстанда бірнеше бірлескен жобалар жүзеге асырылды:
1.Оңтүстік Қазақстан облысында (қазіргі Түркістан облысы) көптілді білім беруді насихаттау.
2. Ұлтаралық қатынастарды басқаруға үйрету.
3. Ұлт азшылықтар Парламентке қатысуы.
4. «Көпұлтты Қазақстандағы полиция қызметі» жобасы (2012 жылғы маусым – 2013 жылғы желтоқсан).
Ынтымақтастықтың маңызды кезеңі 2014 жылғы 23-27 маусым аралығындағы ҰАІЖК А.Турстің Қазақстанға бірінші сапары болды, оның барысында ол Қазақстан Республикасының толерантты және көпұлтты қоғам қалыптастырудағы жетістіктерімен танысуға мүмкіндік алды.
2017 жылдан 2019 жылға дейін ҰАІЖК кеңсесі Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігімен көптілді және көпмәдениетті білім беру мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандум аясында жұмыс жүргізді. Бүгінгі күні Меморандумның жаңартылған мәтіні дайындалды, оны ҰАІЖК кеңсесі жақын арада Қазақстан Республикасы Білім министрлігімен қол қоюға дайын. ҰАІЖК кеңсесі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігімен «Көпұлтты Қазақстандағы полиция қызметі» жобасы бойынша ынтымақтастықты жүзеге асырады.
ЕҚЫҰ Жоғарғы комиссары Қазақстан халқы Ассамблеясының Қазақстан Республикасында этносаралық және конфессияаралық келісімнің бірегей моделі қалыптасқан институт ретіндегі рөлін жоғары бағалайды.
Соңғы жылдардағы маңызды оқиға ЕҚЫҰ-ның ҰАІЖК Қайрат Әбдірахмановтың Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының 7-ші съезіне қатысу үшін Қазақстанға жұмыс сапарымен келуі болды. Сапар барысында ҰАІЖК ел басшылығымен кездесті, онда олар ЕҚЫҰ жауапкершілік аймағындағы этносаралық қатынастар саласындағы ағымдағы жағдайды, сондай-ақ ҰАІЖК кеңсесінің ерте кезеңде жанжалдардың алдын алу бойынша ұсыныстарын талқылады. Жоғарғы Комиссар Қазақстанның қоғамдық келісім мен ұлттық бірлікті сақтаудағы тәжірибесін жоғары бағалады.