Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев: Халықтың игі болашағы үшін үлкен өзгерістер жасаймыз
https://www.unuudur.mn/a/279747
Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы жылдың басында Қазақстанның ықпалды «Turkistan» газетіндегі сұхбатында ауыл шаруашылығы мен инфрақұрылым саласының даму мүмкіндіктері, жүзеге асып жатқан жобалар, цифрлық трансформация, жасанды интеллект технологияларын дамыту, өзгерістер мен жаңғыртулар туралы қызықты тақырыптарды қозғады.
Президент Қ.К.Тоқаев Қазақстан мәдениетті елге айналғанын ерекше атап өтіп, болашақ ұрпақтың игілігі үшін ауқымды өзгерістер жасау керектігін түсініп отырғанын айтты. «Біз еліміздің болашағы үшін өте маңызды әділеттілік, заң мен тәртіп, еңбекқор әрі шығармашыл қоғам құрып жатырмыз. Бұл жұмысты 2026 жылы жаңа күшпен жалғастырамыз», - деді ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Қазақстан Республикасы басқа көптеген елдер сияқты ауыл шаруашылығы саласына үлкен бюджет қаражатын бөлуде. 2024 жылы ауыл шаруашылығы саласындағы шаруаларға жеңілдетілген несие беру үшін 580 миллиард теңге бөлінсе, өткен 2025 жылы 1 триллион теңге бөлінген. Ауыл шаруашылығы саласын қолдау үшін бөлінген қаржы соңғы он жылда 10 есе артқанымен, оның нәтижелері күткен деңгейде болмағанын ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев атап өтті.
Егіс саласында жеткен оң нәтижелер шабыттандырады деп мәлімдеді Президент. Дәнді дақылдар мен ұн экспортын жоспарланған жоғарғы деңгейге жеткізіп, бұл өнімдерді көптеген елдерге жеткізу жолға қойылды. Бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін арттыру мен оның тиімділігін жоғарлату шараларының нәтижесі болып табылады.
Қазір біз басқа бағыттарда, әсіресе мал шаруашылығында күш-жігерімізді арттыруымыз керек. 2035 жылға қарай әлемдегі ет тұтыну көлемі 233 миллион тоннаға, импорт 27 миллион тоннаға жетуі мүмкін деген болжам бар. Қазақстан Азия елдеріне ет жеткізуші ел болуы мүмкін.
Қазақстан үкіметі ауыл шаруашылығы саласының дамуын қамтамасыз ету үшін бірнеше шараларды қолға алып жатыр. Алайда, үлкен көлемде инвестиция салу әрдайым күтілген нәтижені бермейтінін және оларды тиімдірек ету қажет екенін Президент Қ.К.Тоқаев атап өтті.
Қазақстан үшін транзиттік көлік және логистика саласының әлеуетін арттыру стратегиялық басым бағыт болып табылады. Қазақстан теңізге шығатын жолы жоқ болса да, Еуразия құрлығының ортасында, транзиттік жолдардың түйісетін жерінде орналасқан. Бұл артықшылықты толық пайдалану мүмкіндігі бар.
Қазақстан көлік инфрақұрылымын дамытып, оны жаңа стандарттарға сай жаңартып, Еуразияның басты көлік торабы болуға ұмтылуда.
Осыған байланысты Қытай мен Еуропа арасындағы жүк тасымалдау ағынын бес есеге арттыратын Достық-Мойынты жаңа теміржол желісінің маңыздылығын атап өткім келеді - деді Президент. Мойынты-Қызылжар, Бахты-Аягөз, Дарбаза-Мақтаарал бағыттарындағы жаңа теміржолдарды іске қосу жоспарлануда. 2030 жылға дейін 5000 км теміржол салу, 11000 км теміржолды жөндеу жоспарланған.
Орталық-Батыс бағытындағы жылдам жүретін жолдың құрылысы өте маңызды, өйткені ол ел астанасынан батыс аймақтарға бару уақытын 500 км-ге қысқартады.
Қазақстан кең ауқымды көлік жүйесін қалыптастыруға қол жеткізді. Қазақстан мемлекеті теңіз көлігінен оқшауланғанымен, Қара теңіз бен Каспий теңізі арасындағы жүк тасымалы терминалдарының желісін дамытып жатыр. Қазақстанның территориясынан өтетін 12 халықаралық көлік дәлізі бар, оның 5 теміржолы мен 7 автомобиль жолы Қытай мен Еуропа арасындағы құрғақ жолмен жүк тасымалдаудың 85%-ын құрайды.
Қазақстан Қытайдың «Белдеу және жол» бастамасы, Солтүстік-Оңтүстік дәлізі, Транскаспий халықаралық көлік маршруты немесе Орта дәлізді дамытуға белсенді қатысуда. Бұл ел Ресей-Казақстан-Түркменстан-Иран бағытындағы көлік дәлізін болашақтағы перспективалы бағыт ретінде қарастырып отыр.
Негізінде Осы салада даму мүмкіндігі өте үлкен. Бұл тек инфрақұрылым мәселесі ғана емес, бұл Қазақстанның барлық экономика салаларымен тығыз байланысты маңызды мәселе. Сондықтан үкіметке заманауи инженерлік қызмет көрсету инфрақұрылымы бар көлік және логистика орталықтарын салу, теңіз порттары, әуежайлар, теміржол станцияларын жаңарту және тиімді цифрлық экожүйе құру міндеті қойылғанын айтты Президент Қ.К.Тоқаев.
Қазақстан Республикасы Еуразияның цифрлық елі болуды мақсат еткен. Бұл технологиялық дәуірде мәдениетті елдер үшін бірлесіп өмір сүру мәселесімен тығыз байланысты. Қазақстан халқы жаңа идеялар мен инновацияларға психологиялық тұрғыда дайын деп Президент Қ.К.Тоқаев сенім білдірді. Сонымен қатар, танымал финтек компаниялары Қазақстанда табысты жұмыс істеп, халықтың өмір сүру стилін түбегейлі өзгертуде.
Президент Қ.К.Тоқаев Қазақстан жасанды интеллектті экономика мен әлеуметтік өмірге енгізуге үлкен үміт артып отыр. Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бастамасы қойылып, финтек және басқа да экономикалық салаларда цифрландыру сәтті жүзеге асып жатыр. Ақпараттық технологиялар стартаптарын қолдауға арналған толық экожүйе тиімді жұмыс істеп, 2000-ға жуық компанияны біріктірген Астана Хаб инновациялық кластері жұмыс істеп жатыр.
2025 жылы ақпараттық технологиялар қызметінің жалпы экспорты шамамен 1 миллиард долларды құрайды. Цифрлық активтердің тестілік аймағы — CryptoCity құрылуда. Шекарадан тыс қала — Алатау Сити салу жұмыстары басталды. Үкіметтің ақпарат жинау және талдау жұмыстары жанданған, сарапшылар мұны жаңа дәуірдің «алтыны» деп бағалап отыр.
Қазақстанда Alem.Cloud және Al-Farabium деген екі суперкомпьютер енгізілді. Астана қаласы әкімдігі эмираттың беделді компаниясымен бірлесіп цифрлық платформаны құрды. Кәсіби кадрларды даярлау үшін жалпы білім беретін мектептер мен жоғары оқу орындарында білім беру бағдарламалары жүзеге асырылуда. Мысалы, 650 000-нан астам студент AI-Sana бағдарламасы аясында оқуларын сәтті аяқтады. Жасанды интеллект бойынша зерттеулер жүргізетін мамандандырылған университет жақын арада ашылады.
Жасанды интеллект дамуы болашақта алдыңғы қатарлы елдер мен артта қалған елдердің арасындағы айырмашылықты тудыратын фактор болады. Сондықтан мен цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектті Қазақстанның дамуындағы басым бағыт деп жарияладым. 2026 жыл осы бастаманың жылы болады. Мен бұл маңызды жұмыстың үлкен жетістікке жететініне сенімдімін, — деп атап өтті ҚР Президенті.
Өткен жылдың мамыр айында халықаралық және ішкі жетекші мамандардың қатысуымен Жасанды интеллектті дамыту кеңесі құрылды. 2025 жылдың қараша айында «Жасанды интеллект туралы» заң қабылданды, және ол жақында күшіне енеді. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылды.
Саяси тұрғыда 2026 жыл маңызды жыл болады және Қазақстанның дамуын айқындайтын аса маңызды оқиғалар болады. Мысалы, Конституцияны өзгерту туралы жалпы ұлттық референдум өтеді. Қазіргі уақытта Конституцияны өзгерту туралы ұсыныстарды сарапшылар тобы қарастырып жатыр. Жоспарланған түзетулер өте көп, сондықтан оларды заңға енгізу жаңа Конституцияны қабылдаумен пара-пар болатынына сенімдімін, — деп айтты Қазақстан Президенті.
Қазақстан Президенттік басқару жүйесіне ие ел болып табылады. Сегіз жыл бұрын, Президент болмас бұрын, мен «Күшті Президент - Әсерлі Парламент - Жауапкершілікті Үкімет» деген ұстанымды ұсынған болатынмын. Мемлекеттік жүйені жеке пайда үшін өзгерту өте жауапсыз және әділетсіз деп санаймын.
Мемлекеттегі ең маңызды барлық жаңғыртуларды ұлттық жалпы сауалнамамен талқылап жатырмыз. Мұнда ешқандай жасырын бағдарлама жоқ. Менің ұстанымым әркімге айқын — саяси жаңғырту жалғасады. Бұрынғыдай жақында кейбір ұзақ мерзімді жоспарлар жарияланады.
Қазақстан экономикасы тұрақты дамып келе жатқан, халықаралық аренада құрметке ие және табысты дамып келе жатқан ел. Бірақ алдымызда нақты мақсаттар мен міндеттер тұр, және оларды жүзеге асыруда тәжірибелі адамдар мен жастар белсене қатысуы тиіс.
Бұл жылы көп жұмыс атқарылады. Үлкен көлемдегі саяси өзгерістердің жаңа кезеңі басталып, экономикалық жаңғыру белсенді түрде дамитын болады.
Мемлекеттің жаңғыруын қайтарымсыз түрде жүзеге асыруымыз қажет. Азаматтарымыз жаңа дәуірдің шынайы жағдайларына бейімделуге міндетті. Бұл оңай жұмыс емес. Алайда біздің халқымыз, әсіресе жастарымыз, бұл жұмысты атқара алады. Мен бұған сенемін», - деп ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев атап өтті.
Мен 2026 жылды Цифрландыру және Жасанды Интеллект жылы деп жарияладым. Бұл біздің ел үшін тарихи мүмкіндік. Цифрлық өзгерістер мен жасанды интеллектті дамыту экономиканың өсуіне ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік басқарудан білім беру, медицина салаларына дейінгі басқа да өмір салаларында жаңа мүмкіндіктер ашады.
Тәуелсіздіктің 35 жылдығы — маңызды оқиға. Бұл өткен жолымызды нақты бағалап, жаңа жоспарлар құру мүмкіндігі. Тәуелсіздіктің 35 жылдығы Қазақстанның даму символы болуы тиіс», — деді ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев».