Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың мәлімдемесі

       2020 жылғы 31 наурызда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан азаматтарына коронавирустың ғаламдық таралуына қарсытұру үшін үкімет енгізген төтенше жағдай және дағдарысқа қарсы шаралар туралы мәлімдеме жасады.

  Бұл дертті қазір 177 елде шамамен 800 000 адам жұқтырған. Ауру қарқыны күн сайын артып келеді, таралу шарықтау шегіне жақындаған сияқты. Вирус барлық мемлекеттердің күш-әлеуетін тексеріп сынауда.

         Қазақстан қажетті шараларды алғашқылардың бірі болып қабылдады.

 Президент Тоқаев төтенше жағдай режимінің арқасында вирустың бақылаусыз таралуын болдырмауға болатындығын түсіндірді.

         Карантиндік шаралар тек астана мен Алматыда ғана емес, сонымен бірге еліміздің барлық өңірлерінде күшейтілді. Ол пандемиямен күрестің алдыңғы шебінде тұрғандарға қолдау көрсету үшін қосымша шаралар қабылданғаны туралы хабарлады.

 «Төтенше жағдайдағы жұмыс пен өмір әрқашан айтарлықтай экономикалық және әлеуметтік шығындарға алып келеді.  Үкімет пен әкімдер дағдарысқ ақарсы шаралардың алғашқы топтамасын жүзеге асыруды бастады, азаматтар мен бизнесті қолдаудың келесі қадамдары жарияланды», - деп атап өтті Президент.

         Президент келесі шаралардың қабылданғанын мәлімдеді:

1. Зейнетақылар мен мемлекеттік жәрдемақыларды, оның ішінде атаулы әлеуметтік көмекті жыл сайынғы 10% -ға индекстеу. Бұл қазақстандық азаматтардың тиісті санаттарының кірістерінің жалпы сомасы 200 млрд. теңгеден асатындығын білдіреді (406,8 млн. еуро).
2. Бір айлық ең төменгі жалақы мөлшерінде қосымша әлеуметтік төлемдермен қамтуды кеңейту. Бұл соманы - 42 500 теңгені [86.44 еуро] - бұған дейін тек ресми жұмыс және жалақысы бар адамдар ғана емес, сонымен қатар бейресми жұмыс істеген және өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар да алуы керек. Жалпы 23 наурыз және 31 наурыз күндері жарияланған шаралар шамамен 3 миллионға жуық азаматты қамтиды.
3. Сақтандырылмаған азаматтардың міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің бір бөлігі ретінде медициналық көмек алу құқығы 1 сәуірден 1 шілдеге дейін ұзартылады. Осы кезеңде медициналық мекемелердің азаматтарға көрсететін қызметі міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің мүшесі мәртебесіне қарамастан толық көлемде жүзеге асырылуы керек.
4. Азық-түлік жиынтығымен қамтамасыз етілуі тиіс азаматтардың санаттарының тізімін кеңейту. Бұл көмек 1, 2, 3 топтағы мүгедектерге, мүгедек балаларға және ресми түрде жұмыссыз ретінде тіркелгендерге қосымша көрсетілуі керек. Бұл шара 800 000-нан астам адамды қамтиды.
5. Өндіріс және жеткізу үшін жергілікті шағын және орта бизнес (ШОБ) тартылатын болады.
6. Үкімет әлеуметтік қолдау қорларының мақсатты жұмсалуын бақылаудың тиімді тетігін қамтамасыз ететін платформаны құруға отандық IT-компанияларды тартуға бағытталған.
7. Болашақта мұндай өнімдерді дербес таңдау және сатып алу үшін пайдаланылатын қаражатты аударуға біртіндеп көшу көзделеді.
8. Көктемгі егіс науқанын уақтылы жүргізу. Бұл үшін бюджеттен 70 млрд. теңге (142,3 млн. еуро) бөлініп, аграрлық несиелер «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы беріледі. Соңғы қарыз алушылар үшін мөлшерлеме 5% -дан аспайды.
9. Осы мақсаттарға «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы аясында қосымша 100 миллиард теңге [203.3 миллион еуро] инвестицияланады. Осы бағдарлама бойынша ақырғы мөлшерлеме барлық салалар бойынша біріздендірілген және 6% құрайды.
10. Шағын және орта шаруашылықтарға қолдау көрсетіледі. Үкіметке ауылшаруашылық тауар өндірушілері үшін дизель отынының бағасын литріне 165 теңгеге (0,34 еуро) немесе нарықтық бағадан 15% -ға дейін төмендету тапсырылды. Бұл үшін арзандатылған бағамен шамамен 390 000 тонна дизель отыны бөлінеді.
11. Елордада, Алматы мен Шымкентте карантиндік шаралардың арқасында еңбекке жарамды жастағы адамдар, ең алдымен жастар көп. Адамдар күнкөріс көзіне ие болуы керек.
12. «Жұмыспен қамтудың жол картасы» бойынша жұмысқа баруға дайын азаматтарға жұмысқа кіріскеннен кейін бірден екі айлық жалақы мөлшерінде (85 000 теңге, 172,86 еуро) жәрдемақы беріледі. Бұл тұрақты жалақыға қосымша болады.
13. Мобилді кадрларды іріктеу орталықтары жұмыс істейді, онда әкімдіктер ақпараттық-насихаттау жұмыстарын жүргізеді, коронавирусқа жедел тестілеуді жүргізеді және жұмысшыларды жаңа жұмысқа жинайды және тасымалдайды.
14. Жұмыс берушілер «Бизнестің жол картасы» аясында жұмыс істейтіндердің барлығын лайықты еңбек жағдайлары мен қорғаныс құралдарымен қамтамасыз етуге міндетті.

 

7. Шағын және орта бизнес субъектілерін қолдауға бағытталған шаралар, оның ішінде салықтық жеңілдіктер және несиелер бойынша кейінге қалдырылған төлемдер. Мемлекеттік органдар шағын және орта бизнес өкілдерінің көптеген ұсыныстарын жүзеге асыруда.
8. Бұған мемлекеттік қолдауды, несие мөлшерлемесін төмендетуді және біріздендіруді, мемлекеттік кепілдіктер көлемін ұлғайтуды алатын кәсіпкерлік қызметтің басым түрлерін кеңейту кіреді.
9. Қаржылық реттеу агенттігі банктермен және басқа қаржы институттарымен ШОБ несиелері бойынша төлемдерді кейінге қалдыру және қайта құрылымдау бойынша жұмыс жүргізуде. Салық ауыртпалығын азайту тұрғысынан кәсіпкерлерді қолдау мақсатында ең көп зардап шеккен салаларда жұмыс істейтін ШОК үшін 6 айға (осы жылдың 1 сәуірінен 1 қазанына дейін) салықтар мен жалақыға байланысты басқа төлемдерді есептеу және төлеу тоқтатылады экономика. Бұл секторларға: тамақтану, таңдалған сауда салалары, көлік қызметтері, консалтингтік қызметтер, IT секторы, қонақжайлылық индустриясы (қонақүйлер), туризм және т.б.
10. Үкімет ШОБ-тың барлық салықтарды төлеуін үш ай мерзімге тоқтатты. Бұл салық қазіргі күрделі кезеңде төлеудің қажеті жоқ, бірақ кейінірек төленуі керек дегенді білдіреді.
11. Сонымен қатар, Үкімет Еуразиялық экономикалық одақтағы серіктестермен Қазақстан үшін маңызды импорттық баж салығын алып тастау бойынша жұмыс жүргізуде. Жеке қорғаныс құралдары, оларды өндіруге арналған шикізат, вакциналар мен диагностикалық жинақтар туралы шешім қабылданды. Қазақстан өзін-өзі қамтамасыз ете алмайтын бірқатар азық-түлік тауарларына баж салығын төмендету жұмыстары жалғасуда.
12. Әкімдіктер мен Үкімет («Мемлекеттік азық-түлік корпорациясы» арқылы) отандық ауыл шаруашылығы және қайта өңдеу кәсіпорындарынан өнімді кем дегенде 6 ай бұрын кепілдендірілген сатып алу тетігін құруы керек, яғни «форвардты сатып алу» жүйесін енгізуі керек. .
13. Кәсіпорындар, өз кезегінде, өндіріс көлемін қамтамасыз ету, бағаны ұстап тұру, жұмыспен қамту және т.б. бойынша қарсы міндеттемелер қабылдауы керек.
14. Осы шаралар кешенін іске асыру үшін Президент Үкіметке және Ұлттық Банкке барлық қажетті қаражат көздерін, оның ішінде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорын, Ұлттық банктің ресурстары мен құралдарын пайдалануды тапсырды.
15. Ақшаны нақты экономикаға тез және дәл жеткізу үшін мемлекеттік даму институттары арқылы тікелей қаржыландыру мүмкіндігі алынып тасталмайды. Бұл механизм экспортқа бағдарланған орта жылдам дамып келе жатқан компанияларға көмектесуге бағытталуы керек. Бұл компаниялар дағдарыстан кейінгі кезеңде елдің «локомотивтері» бола алады.
16. Есеп комитетіне бөлінетін қаражаттың мақсатты және тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету, азаматтар мен бизнесті қолдаудың ашықтығы мен ашықтығы қағидаттарын сақтау міндеттері жүктелді.

         Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев тікелей Қазақстан халқына арнаған мәлімдемесінде былайша атап көрсетті:

         «Мен өмір бізге қиын жағдайларды әкелгенін түсінемін. Бірақ коронавирустық індет уақытша құбылыс, сондықтан біз оны міндетті түрде жеңеміз. Біздің қоғамның бірлігі мен бірлігі бізге барлық қиындықтарды бірге жеңетінімізге күш пен сенімділік береді!

         Коронавирусты жұқтырғандарға айтарым - үмітсіздік жасамаңыз! Оның қауіптілігіне қарамастан, бұл ауру өлім емес, оны емдеуге болады. Біз, мемлекет және қоғам, сізге көмектесу үшін қолдан келгеннің бәрін жасаймыз».