Ақпараттық кездесудің қысқаша мазмұны және Азиядағы сенім шаралары (АӨСШК)
Негізгі ақпарат
Азиядағы өзара іс -қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК) - Азиядағы бейбітшілік, қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайту үшін ынтымақтастықты кеңейтуге арналған мемлекетаралық форум. Ұйым 27 мүше мемлекеттерден, 9 бақылаушы мемлекеттерден, 5 бақылаушылар ұйымдарынан және 5 серіктес ұйымдардан тұрады, бұл оны әлемдегі халықтың 50 пайыздан астамын құрайтын Азиядағы жетекші алаңға айналдырады.
АӨСШК негізгі құжаттары 1999 жылы қабылданған АӨСШК мүше мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттейтін Декларация және 2002 жылы қабылданған АӨСШК жарғысы болып табылатын Алматы актісі болып табылады.
АӨСШК мүше мемлекеттер Азиядағы бейбітшілік пен қауіпсіздікке барлық мемлекеттер бейбіт қатар өмір сүретін және олардың халқы бейбітшілікте, бостандықта және өркенде өмір сүретін Азиядағы бөлінбейтін бірыңғай қауіпсіздік аймағына әкелетін диалог пен ынтымақтастық арқылы қол жеткізуге болады деп есептейді.
Ұйымның әкімшілік органы болып табылатын АӨСШК Хатшылығы Қазақстанның астанасы Нұр-Сұлтан қаласында орналасқан. Хатшылық құрамына төрағалық етуші ел тағайындайтын Атқарушы директордан (қазіргі уақытта бұл қызметті Қ. Сарыбай атқарады) және атқарушы директордың орынбасарынан, сондай -ақ мүше мемлекеттер сайлаған кәсіби қызметкерлерден тұрады.
Қызмет тарихы мен хронологиясы
1992: АӨСШК шақыру туралы бастаманы Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 1992 жылы 5 қазанда БҰҰ Бас Ассамблеясының 47 -сессиясында көтерді.
1999: АӨСШК елдері сыртқы істер министрлерінің бірінші кездесуі 1999 жылы 14 қыркүйекте Алматыда 15 мүше мемлекеттің қатысуымен өтті. Бұл отырыста АӨСШК мүше мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттейтін принциптер туралы Декларация қабылданды.
2002: АӨСШК бірінші саммиті 2002 жылдың 4 маусымында 16 мүше мемлекеттің қатысуымен өтті. Саммитте Алматы заңы, АӨСШК жарғысы қабылданды.
2004: Сыртқы істер министрлерінің 2004 жылғы екінші кездесуінде АӨСШК сенім шаралары каталогы мен АӨСШК Регламенті қабылданды.
2006: 2006 жылы АӨСШК екінші саммитінде Тайланд пен Корея Республикасын жаңа мүшелікке қабылдау және тұрақты хатшылық құру туралы шешім қабылданды.
2008: Сыртқы істер министрлерінің 2008 жылғы үшінші кездесуінде Иордания мен БАӘ жаңа мүше ретінде қабылданды.
2010: АӨСШК 2010 жылғы үшінші саммитінде Түркия АӨСШК төрағалығын Қазақстаннан қабылдады, құрылтайшы төраға. Үшінші саммит Ирак пен Вьетнамды жаңа мүше ретінде қабылдады және АӨСШК Конвенциясын қабылдады.
2011: Бахрейн мен Камбоджа АӨСШК -ке қосылды.
2014: Бангладеш пен Катар АӨСШК -ке қосылды.
2018: Шри -Ланка АӨСШК -ке қосылды, мүше мемлекеттердің саны 27 -ге жетті.
Төрағалық ету және мүшелер
Төрағалар
- Қазақстан (2002–2010)
- Түркия (2010–2014)
- Қытай (2014–2018)
- Тәжікстан (2018–2020)
- Қазақстан (2020 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Мүше мемлекеттер
Ауғанстан, Әзірбайжан, Бахрейн, Бангладеш, Камбоджа, Қытай, Египет, Үндістан, Иран, Ирак, Израиль, Иордания, Қазақстан, Қырғызстан, Моңғолия, Пәкістан, Палестина, Катар, Корея Республикасы, Ресей, Шри -Ланка, Тәжікстан, Таиланд, Түркия , Біріккен Араб Әмірліктері, Өзбекстан мен Вьетнам.
АӨСШК мақсаттары
- Азияда бейбітшілікті, қауіпсіздікті және тұрақтылықты қамтамасыз етуге көпжақты тәсілдерді әзірлеу арқылы ынтымақтастықты нығайту;
- Терроризмді оның барлық түрлері мен көріністерінде жою;
- есірткінің заңсыз өндірілуіне және айналымына қарсы күрес;
- Азиядағы өркендеу мен тұрақтылық үшін сауда -экономикалық ынтымақтастыққа жәрдемдесу;
- Қоршаған ортаға қатысты барлық мәселелер бойынша ынтымақтастық;
- Жаппай қырып -жоятын қарудың таралуына жол бермеу және түпкілікті жою;
- Гуманитарлық мәселелерді шешу бойынша шаралар әзірлеу;
- Өркениеттер арасындағы қарым -қатынаста өзара сыйластыққа, түсіністік пен толеранттылыққа ықпал ету;
- Мүше мемлекеттер арасындағы сенім шараларын жүзеге асыруға жәрдемдесу.
АӨСШК негізгі принциптері
- Егемендікке тең құқықтар мен егемендікке тән құқықтарды құрметтеу;
- Қорқытудан немесе күш қолданудан бас тарту;
- мүше мемлекеттердің аумақтық тұтастығы;
- Дауларды бейбіт жолмен шешу;
- мүше мемлекеттердің ішкі істеріне араласпау;
- Қарусыздану және қаруды бақылау;
- Экономикалық, әлеуметтік және мәдени ынтымақтастық;
- Адам құқықтары мен негізгі бостандықтар.
АӨСШК құрылымы мен институттары
Саясаткерлер
- Мемлекет және үкімет басшыларының кездесуі (Саммит - 4 жылда бір рет шақырылатын ең жоғары орган)
- Сыртқы істер министрлерінің кездесуі (Министрлер кеңесі - 2 жылда бір рет шақырылады)
- Жоғары шенеуніктер комитеті (ХҚҰ - құрылым, жылына кемінде бір рет жиналады)
АӨСШК саммиттері мен кездесулері
АӨСШК Саммиті консультациялар жүргізу, АӨСШК қызметінің барысын қарау және ұйымның басымдықтарын анықтау үшін төрт жылда бір рет шақырылады.
Сыртқы істер министрлерінің кеңесі екі жылда бір рет өткізіледі. Министрлік кездесулері АӨСШК қызметіне қатысты барлық мәселелерді консультациялау мен қараудың орталық алаңы болып табылады.
Жоғары лауазымды тұлғалар комитеті қажеттілігіне қарай, бірақ жылына бір реттен кем емес АӨСШК шешімдерінің нәтижелерінің орындалуын талқылау, АӨСШК -нің ағымдағы мәселелері бойынша консультациялар өткізу, арнайы жұмыс топтарының жұмысын бақылау және басқа кездесулердің жұмысын үйлестіру үшін жиналады.
АӨСШК отырыстарының хронологиясы
- Министрлердің бірінші кездесуі - 1999 ж. Қыркүйек
- Бірінші саммит - 2002 жылғы маусым (Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен)
- Министрлердің екінші кездесуі - 2004 ж. Қазан
- Екінші Саммит - 2006 жылдың маусымы (Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен)
- Министрлердің үшінші кездесуі - 2008 ж. Тамыз
- Үшінші саммит - 2010 жылдың маусымы (Түркия президенті Абдулла Гүлдің төрағалығымен)
- Министрлердің төртінші кездесуі - 2012 ж. Қыркүйек
- Төртінші саммит - 2014 жылдың мамыры (Қытай төрағасы Си Цзиньпиннің төрағалығымен)
- Министрлердің бесінші кездесуі - сәуір 2016 ж
- Арнайы министрлер кездесуі - 2018 ж. Қыркүйек
- Бесінші саммит - маусым, 2019 жыл (Тәжікстан президенті Эмомали Рахмон төрағалығымен)
- Министрлердің алтыншы кездесуі - 2021 ж. Қазан