Қазақстан және Еуропа Кеңесі: сот саласындағы әріптестіктің жаңа көкжиектері
Страсбург, 2024 жылғы 13-15 мамырда – Еуропа Кеңесінің (ЕК) штаб-пәтерінде Жоғарғы Сот төрағасы А.Мергалиев пен ҚР Президентінің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі Е.Жиенбаев бастаған қазақстандық делегацияның жұмыс сапары өтті.
Сапар барысында қазақстандық мамандар ЕК пен Қазақстан арасындағы техникалық ынтымақтастық бойынша үш күндік семинарға қатысты, Сот төрелігінің тиімділігі жөніндегі Еуропалық комиссиямен (CEPEJ), Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаментімен және Қылмыстық істер жөніндегі топпен, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мемлекеттер (ГРЕКО), Заң арқылы демократия үшін Еуропалық комиссия (Венеция комиссиясы), Денсаулық сақтау, қамауға алу және нашақорлық департаменті (ПОМПИДУ тобы) және Жасанды интеллект комитетімен ынтымақтастық мәселелерін талқылады.
Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық пен тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы тұру туралы конвенцияны (Стамбул конвенциясын), Балаларды жыныстық қанаудан қорғау және онымен күресу туралы конвенцияны қоса алғанда, Жыныстық зорлық-зомбылық (Лансарот конвенциясы); Киберқылмыс туралы (Будапешт конвенциясы); Медициналық қылмыстарға қарсы күрес (MEDICRIME), сондай-ақ Адам саудасына қарсы күрес мәселелері бойынша ЕО бірқатар келісім-шарттарына және олардың ережелеріне қосылу рәсімдерін егжей-тегжейлі зерделеуге ерекше назар аударылады.
Қазақстандық делегация Еуропалық Адам құқықтары жөніндегі соты (ЕАҚС) судьяларының өтініштерін қарау және шешім қабылдау рәсімдеріне үлкен қызығушылық танытты.
Өз кезегінде қазақстандық делегация еуропалық әріптестерін біздің еліміздің заң үстемдігін нығайту, ауқымды демократиялық және саяси реформаларды жүзеге асыру, сондай-ақ адам құқықтарын қорғау саласындағы бастамалары бойынша көпжақты қадамдарымен егжей-тегжейлі таныстырды.
Бұл реформалардың адам құқықтарының жаһандық бейнесіне елеулі үлес қосатын еліміздің Әділетті Қазақстанға қарай жан-жақты өзгеруіне сай келетініне ерекше назар аударылады.
Еуропалық әріптестер тәжірибе алмасуға, соның ішінде соттарда ІТ-технологияларды енгізу, азаматтық істің нәтижесін болжау үшін жасанды интеллектті пайдалану, істер бойынша жеке сот актілерінің жобаларын дайындау үшін робототехниканы енгізу мәселелеріне үлкен қызығушылық танытты.
Елімізде сот жүйесіндегі әйелдердің оңтайлы, теңгерімді өкілдігін қамтамасыз ететін сот жүйесінің барлық деңгейінде гендерлік теңдіктің сақталуы да жоғары бағаланды.
Анықтама үшін: 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еліміздің сот корпусы 2364 судьяны құрайды. Оның 1268-і әйел судьялар, яғни жартысынан көбі (53,6%).
Еуропа Кеңесінің Бағдарламаларды үйлестіру жөніндегі директорымен кездесу барысында тараптар екіжақты ынтымақтастықтың келешегін, оның ішінде қазақстандық билік органдарымен тығыз серіктестік негізінде және 2023 жылдың күзінде Еуропа Кеңесінің Министрлер комитетімен ратификацияланған «Еуропа Кеңесінің Қазақстанмен 2024-2027 жылдарға арналған тату көршілік ынтымақтастығының басымдықтарын» қоса алғанда, жаңа жобаларды талқылады.