Астанада Транскаспий көлік дәлізінің үйлестіру алаңы іске қосылды
2024 жылғы 12 маусымда Астанада Транскаспий халықаралық көлік бағытының (ТХКБ) үйлестіру алаңы іске қосылды. Алаң ТХКБ аясындағы жобаларды жеңілдетуге және дәлізді тұрақты, бәсекеге қабілетті және тиімді бағытқа айналдыру үшін барлық мүдделі тараптарды біріктіруге арналған.
Алаң ТХКБ-ға қатысатын донорларды, инвесторларды, мүдделі тараптарды және бенефициарларды біріктіреді. Олардың ішінде Орталық Азияның бес мемлекеті: Армения, Әзербайжан, Гүржістан, Түркия, Еуропалық комиссия, Еуропалық Одаққа мүше елдер (ЕО), Еуропалық инвестициялық банк, Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ), Дүниежүзілік банк және Азия даму банкі бар.
Оның негізгі міндеттеріне ағымдағы және жоспарланған бастамалардың картасын жасау, жұмсақ инфрақұрылымдық жобаларды анықтау, жобаның орындалу барысын бақылау және техникалық көмекті үйлестіру кіреді.
«Үйлестіру алаңын құру – бұл өңірлердің ортақ мақсаттарына жету үшін күш біріктіруге, тәжірибе және пікір алмасуға бірегей мүмкіндік беретін осы бағыттағы маңызды қадам», - деді ҚР Көлік министрі Марат Қарабаев.
ТХКБ Еуропа елдеріне жеткенше Қазақстанды, Каспий теңізін, Әзербайжанды, Гүржістанды және Түркияны кесіп өтіп, Қытайды Еуропамен байланыстырады. Министрліктің мәліметінше, 2023 жылы ТХКБ арқылы жүк тасымалы 2,75 млн тоннаға жетіп, 2022 жылмен салыстырғанда 65 пайызға артқан.
Еуропалық комиссияның халықаралық серіктестіктер жөніндегі Бас дирекциясының кеңесшісі Хенрик Хололей ТХКБ ЕО-ның Еуропа мен бүкіл әлем арасындағы байланысты нығайтуға бағытталған бастамасы болып табылатын «Global Gateway» стратегиясының маңызды жобасы екенін атап өтті.
«Алаңның мақсаты – Транскаспий дәлізін Еуропа мен Орталық Азияны 15 күннен аз уақыт ішінде байланыстыратын бағыт ретінде тұрақты, қауіпсіз және жылдамырақ ету жөніндегі ұзақ мерзімді мақсатқа жету үшін Орталық Азиядағы жобаларды дәйекті және келісілген түрде жүзеге асыруға ықпал ететін тұрақты негізді қамтамасыз ету», - деді Хололей.
Сондай-ақ алаң инвесторлар мен мүдделі тараптарды осы бағыт бойынша жобаларды жүзеге асыру үшін қажетті инвестицияларды жұмылдыруға қолдау көрсетуге арналған. Еуропалық қайта құру және даму банкінің зерттеуіне сәйкес бұл үшін 18,5 млрд еуро қажет.
Ол қатысушы елдер ТХКБ заманауи мультимодальды экономикалық дәлізге айналдыра алатынын атап өтті. «Бұл сөзсіз Жібек жолының қайта жаңғыруы, өйткені ЕО Транскаспий көлік дәлізін қазіргі геосаяси контексте өте өзекті бағыт ретінде қарастырады. Ежелгі дәуірдегідей ол байланыстар мен саудадан басқа идеялардың, білім мен инновацияның дәлізіне айналуы мүмкін», - деді ол.
Алты айлық жоспар жобасы шілде мен қазан айлары аралығында көмек көрсетуді жеңілдететін жобаларды анықтауды, Түркіменстанда қазан айында министрлер деңгейінде іске қосуды және 2024 жылдың екінші жартысында сараптамалық семинарларды ұйымдастыруды талап етеді.
Ұзақ мерзімді жоспарларға 2025 жылдың басында күшіне енетін ЕО-ның жаңа аймақтық көлік бағдарламасы және 2024 жылдың үшінші тоқсанында іске қосылатын және сауданы жеңілдету мен цифрландыруды қолдауға бағытталған жаңа ЕО-Орталық Азия бағдарламасы кіреді.