Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің арнайы отырысында сөйлеген сөзі туралы

2022 жылғы 11 қаңтарда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Мәжілістің (Қазақстан парламентінің төменгі палатасының) арнайы отырысында сөз сөйледі. Мемлекет басшысының үндеуі өткен аптадан бастап бүкіл Қазақстан бойынша болып жатқан зорлық-зомбылықтың бұрын-соңды болмаған өршуінен кейін орын алды.

Президент Қ.Тоқаев зорлық-зомбылыққа кінәлілер сұйытылған газ бағасының өсуіне байланысты халықтың шынайы наразылығын пайдаланғанын растады. Бастапқыда бірқатар аймақтарда олардың көтерілуіне қарсы бейбіт митингілер өтті. Содан кейін наразылықтарды бандиттер, тонаушылар және қарулы лаңкестер, соның ішінде шетелдік содырлар пайдаланды. Қылмыскерлердің негізгі мақсаты айқын – олар мемлекеттік институттарға іріткі салуға, конституциялық құрылысқа нұқсан келтіруге және сайып келгенде, Қазақстанда билікті басып алуға ұмтылды.

Лаңкестердің бұрын-соңды болмаған қарулы озбырлығына тап болған Қазақстан Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымындағы (ҰҚШҰ) өз серіктестерінен көмек сұрауға мәжбүр болып, халықаралық бітімгершілік контингентін өрістету туралы өтінішін білдірді.

Бүгінгі таңда ҰҚШҰ бітімгершілік күштерінің негізгі миссиясы сәтті аяқталды. ҰҚШҰ-ның бүкіл бітімгершілік контингентін Қазақстаннан кезең-кезеңімен шығару екі күннен кейін басталады және жалпы алғанда 10 күннен аспайтын уақытты алады.

Президент ҰҚШҰ контингентін Қазақстанға шақыру кезінде ел бақылауды өзінің ең ірі қаласы – Алматыға лаңкестерге беру қаупіне ұшырағанын мойындау өте маңызды екенін атап өтті. Егер біз оны жоғалтып алсақ, онда біз бүкіл елді жоғалтып алар едік. Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті, терроризмге қарсы күрес жөніндегі негізгі агенттік ұлттық қауіпсіздікке төнген қауіпті уақтылы анықтай алмағанын ескерсек, тәуекел әсіресе жоғары болды.

Отырыс барысында Президент Қ.Тоқаев бұрын Қаржы министрі және Премьер-Министрдің орынбасары қызметін атқарған Қазақстанның жаңа Премьер-министрі ретінде Әлихан Смайыловтың кандидатурасын ұсынды. Төменгі палата Смайылов мырзаның жаңа лауазымға кандидатурасына дауыс берді. Жаңа Премьер-министрге Үкіметтің 2022 жылға арналған іс-қимыл жоспарын дайындау және ұсыну үшін үш апта берілді.

Президент Қ.Тоқаев қазіргі дағдарысты еңсеруге және Қазақстан халқының ұзақ мерзімді әл-ауқатын қолдауға бағытталған бірқатар бастамалар ұсынды.

Дағдарысты еңсеру

• Алматы және басқа да зиян келтірілген аймақтар қысқа мерзімде қалпына келтіріледі. Қаржы жүйесінің, көлік секторының, азық-түлік жеткізілімдері тізбегінің қалыпты жұмысы таяу уақытта қалпына келтіріледі. Президент бұл оның жеке міндеті және Үкіметтің жауапкершілігі екенін атап өтті.
• Қазіргі уақытта Қазақстандағы жалпы жағдай тұрақты. Бірақ жалғасып жатқан терроризмге қарсы операцияны сәтті аяқтап, елдегі заң мен тәртіпті толығымен қалпына келтіру өте маңызды.
• Арнайы тергеу-жедел тобына азаматтық тұрғындарға қарсы қылмыстарға қатысы бар барлық содырлар мен олардың сыбайластарын жауапкершілікке тарту, қайғылы оқиғаның барлық себептері мен егжей-тегжейін ашу тапсырылды.
• Үкімет бұл отбасыларға тұрғын үй және білім беру жәрдемақысын, сондай-ақ қолдаудың басқа да түрлерін ұсынады.
• Үкімет дағдарыс кезінде бизнеске қаржылық көмек және басқа да қолдау түрлерін көрсететін болады. Кәсіпорындар үшін несиелер бойынша пайыздарды төлеу, әкімшілік айыппұлдар мен өсімпұлдарды төлеу уақытша тоқтатылды.

Жұртшылықты, отандық және шетелдік инвесторларды қолдау

• Үкімет отандық және шетелдік инвесторлар мен сауда серіктестерінің Қазақстан экономикасына деген сенімін қалпына келтіру үшін барлық мүмкін шараларды қабылдайды. Қазақстанның инвесторлар алдындағы барлық міндеттемелері мен кепілдіктері қатаң сақталады және орындалады. Экологиялық, әлеуметтік және корпоративтік басқару, жасыл энергетикаға жаһандық көшу және технологиялық көшу талаптарының артып келе жатқан рөлін ескере отырып, Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін инвестициялық саясаттың жаңа тұжырымдамасы әзірленетін болады.
• Үкімет Қазақстандағы экономикалық теңсіздік мәселелерін шешу үшін ерекше күш салады. Үкімет ұлттық экономиканың өсуіне сәйкес халықтың барлық топтарының кірістерінің өсуін қамтамасыз етеді.
• Екі ай ішінде Үкімет пен Кәсіпкерлер палатасы жалпы халықтың табысын арттыру бойынша бағдарлама әзірлеп, Қазақстанда кедейлікті азайту бойынша нақты ұсыныстар дайындайды.
• Үкімет тез арада жаңа әлеуметтік кодекс әзірлейді. Үкімет «Covid19» пандемиясының сын-қатерлерін және басқа да проблемаларды назарға ала отырып, өзінің әлеуметтік саясатын жаңа болмысқа бейімдеуі тиіс. Әлеуметтік кодекс Қазақстандағы жаңа «қоғамдық шарттың» негізгі элементі болуға тиіс.
• Инфляцияны төмендету және ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша жүйелі күш-жігер жұмсалатын болады. Инфляцияның нысаналы дәлізі 2025 жылға қарай 3-4%-ды құрауы тиіс. Үкімет Ұлттық банкпен және кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп инфляцияны тежеу жөніндегі шаралар кешенін әзірлейді. Олар импортқа тәуелділікті азайту, шамадан тыс араласуды азайту және ақша-несие саясатының құралдарын пайдалану шараларын қамтуы керек.
• Қазақстан азаматтарын қиын кезеңде қолдау үшін «Қазақстан халқына» арнайы қор құрылатын болады. Оның қызметі толығымен ашық және қоғамға есеп беретін болады, ал қаржыландыру жеке және мемлекеттік көздерден жүзеге асырылатын болады.

Реформалар бағдарламасын іске асыруда ілгерілету

• Жаңа экономикалық платформаны құру негізгі фактор болып табылады. Үкіметтің экономикалық саясатының мақсаты – тиісті әлеуметтік бағдармен толыққанды нарықтық экономиканы дамыту. Өңдеуші өнеркәсіпті дамыту және әділ экономикалық бәсекелестікті қолдау есебінен экономиканы әртараптандыру осы саясаттың негізі болып табылады.
• Үкімет көп ұзамай мемлекеттік қызметті сыбайлас жемқорлықтан, формализм мен бюрократиядан арылту шаралары туралы жариялайды. Президент Үкімет аппаратының бюрократизмін төмендету туралы жеке жарлық шығаратынын мәлімдеді.
• Қазақстан Президенттің дәйекті саяси жаңғыру бағытын жалғастырады. Президент Қ.Тоқаев қазірдің өзінде саяси реформалардың төрт топтамасын жүзеге асырды. Бесінші кезең қыркүйек айында Президенттің Қазақстан халқына үндеуі кезінде ұсынылады.
• Саяси және экономикалық өзгерістер бағдарламасы одан әрі жалғасатын болады. Үкімет Қазақстанның Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің отырысында қаралатын ұсыныстар топтамасын дайындау үшін сарапшылық қоғамдастықпен және азаматтық қоғаммен жұмыс істейтін болады.
• Президент Қ.Тоқаев жоғары мемлекеттік шенеуніктердің, Парламент депутаттарының және өңірлер әкімдерінің жалақысын арттыруға бес жылдық мораторий жариялады. Сонымен қатар, төменгі деңгейдегі бюджет саласы қызметкерлерінің жалақысы өседі.
• Қазақстанның түрлі өңірлерінің экономикалық дамуындағы сәйкессіздікті Үкімет қарайтын болады. Үкіметке экономикалық тұрғыдан «артта қалған» өңірлерді теңестіру бойынша шаралар кешенін дайындау тапсырылды.
• Үкімет Қазақстанның халық тығыз қоныстанған облыстарында тұратын жастарға білім беру гранттарын бөледі. Президент Үкіметке 2025 жылға қарай кемінде бес ірі шетелдік университеттің шетелдік филиалдарын ашуды және үздік оқытушыларды өңірлерге тарту бағдарламасын әзірлеуді тапсырды.
• Квазимемлекеттік сектор компанияларының, атап айтқанда, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры мен Қазақстанның Даму Банкінің қызметі оның Қазақстан халқына нақты пайда әкелетініне көз жеткізу үшін егжей-тегжейлі талдауға алынатын болады.
• Сондай-ақ, мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, Қазақстан шекарасындағы кейбір негізгі нысандарда кедендік және шекаралық бақылау рәсімдерінің ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз ету жөніндегі қызметіне терең талдау жүргізіледі.
• Ұлттық қауіпсіздікті нығайту және барлық қауіп-қатерлерге тиімді қарсы тұру үшін Қарулы Күштерді, құқық қорғау органдарын, ұлттық қауіпсіздік органдарын және барлау қызметін қоса алғанда, бүкіл ұлттық қауіпсіздік жүйесі қайта ұйымдастырылатын болады. Мемлекеттік шекаралар күшейтіліп, елдегі атыс қаруының айналымы қатаң қадағаланатын болады. Ұлттық қауіпсіздіктің бүкіл жүйесі бір мақсатпен жұмыс істеуі тиіс – Қазақстан азаматтарын, конституциялық құрылысты және ұлттық егемендікті кез келген сипаттағы және ауқымдағы қауіп-қатерлерден неғұрлым тиімді қорғауды қамтамасыз ету.