29 тамыз - Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні

2009 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 64-ші сессиясында қарар қабылданды.  Оған сәйкес 29 тамыз Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні болып жарияланды. Құжат Қазақстанның бастамасымен дайындалды. Оның бірлескен авторлары 26 мемлекет, оның ішінде Беларусь болды. Қарар адамдарды ядролық сынақтардың қорқынышты салдары туралы белсенді түрде оқытуға және хабардар етуге және болашақта олардың қайта жандануына жол бермеуге шақырады.

29 тамыз күні кездейсоқ таңдалған жоқ. 1991 жылы дәл осы күні Қазақстанда ірі Семей ядролық полигоны жабылды. Бұл оқиға жаһандық антиядролық қозғалыстың дамуына мықты серпін берді.

Атом қаруын сынау Қазақстан тарихында терең із қалдырды. 1949 жылдан бастап Семей полигонында жүздеген ядролық жарылыстар, соның ішінде жер бетінде және атмосферада жүргізілді. Олар адамдардың денсаулығына және қоршаған табиғи ортаға орны толмас зиян келтірді. Радиоактивті жауын-шашын екі миллионға дейін адам тұратын аумаққа таралды. Қазақстан Республикасы ядролық сынақтардың салдарын жою, зардап шеккен азаматтарды оңалту және қоршаған ортаны қалпына келтіру үшін айтарлықтай күш жұмсауға мәжбүр болды. Алайда, радиацияның адам денсаулығына тигізетін әсерінің ұзақ мерзімділігі әлі күнге дейін ұрпақтар арқылы көрінеді.

2024 жылғы 28 тамыз Астанада Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, Қарусыздану мәселелері жөніндегі жоғарғы өкіл Изуми Накамицуды қабылдады

Кездесу барысында Қазақстан Президенті Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні бүкіл адамзатқа ядролық сынақтар мен ядролық қаруды қолданудың қауіптілігі туралы еске салуға арналғанын атап өтті. Қ.К. Тоқаев Қазақстан жаппай қырып-жою қаруын қарусыздандыруға және таратпауға қатысты принципті ұстанымға ие екенін атап өтті.  Осыған байланысты біздің еліміз БҰҰ институттарымен тығыз қарым-қатынас орнатуға міндеттенеді және бұл ұйымды баламасыз және әмбебап халықаралық құрылым ретінде қарастырады.