Мемлекет басшысы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөнінде кеңес өткізді
2022 жылғы 1 ақпан. Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ымырасыз күрес мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының бірі болып табылатынын атап өтті. Оның пікірінше, заңның үстемдігін орнату және нағыз құқықтық мемлекет құру үшін, ең алдымен, сыбайлас жемқорлықты жою қажет.
Президент соңғы жылдары бұл бағытта маңызды қадамдар жасалды деп санайды. Соттардың сапалы жұмыс істеуі үшін нақты шаралар қабылданды. Қылмыстық процестің үш буынды моделі енгізілді. Нәтижесінде, өткен жылы прокурорлар қылмыстық процеске үш жарым мыңға жуық адамды негізсіз тартуға жол бермеді.
Қасым-Жомарт Тоқаев кеңеске қатысушыларға оның тапсырмасы бойынша дайындалған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасының жобасын бекітетінін айтты. Алайда жұмыстың тиімділігі нақты нәтиже бойынша бағаланады. Түпкі мақсат-сыбайлас жемқорлықтан таза қоғам қалыптастыру.
Мемлекет басшысы сыбайлас жемқорлыққа қарсы тиімді күрес тек құқық қорғау жұмысынсыз мүмкін емес деп санайды.
Мемлекет басшысы Ақпараттық жүйелер мен деректер базасының жұмысы мәселелеріне жеке тоқталды. Цифрландыру министрлігіне мемлекеттік құрылымдар әзірлеген барлық ақпараттық жүйелерге тексеріс жүргізу тапсырылды.
Президент сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің барлық бағыттарын түбегейлі қайта қарауға шақырды, сондай-ақ уәкілетті органдардың алдына бірқатар міндеттер қойды. Оның пікірінше, кәсіпкерлер мен жұртшылықтың сыбайлас жемқорлық фактілері туралы өтініштері бойынша жүйелі жұмыс жүргізу қажет.
- Кеден саласындағы, құрылыстағы, білім беру мен денсаулық сақтаудағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске ерекше назар аудару керек. Жауапты министрліктер бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша жүйелі негізде осы бағыттар бойынша сыбайлас жемқорлықты жою жоспарын әзірлеуі қажет. "Барлық іс —шараларды сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігімен келісу қажет", - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент мемлекет реттейтін бағаларды белгілеу кезінде сыбайлас жемқорлықты жоюға ерекше назар аударды.
- Тиісті уәкілетті органдар бағаны белгілеу кезінде оның қаншалықты негізделгенін мұқият зерделеуі тиіс. Экономикалық факторлармен қатар, біреудің пайдакүнемдік мүдделері бар-жоғын зерттеу керек. Кәсіпкерлер нақты нысанға кірме жолдарды пайдаланбағаны үшін төленетін ақының мөлшеріне наразы, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев квазимемлекеттік сектордағы мемлекеттік сатып алулар мен сатып алулардың барлық жүйесін қайта қарауды тапсырды. Оның пайымдауынша, мемлекеттік сатып алуларға беделі бар өндірушілер, тиісті техникалар, білікті қызметкерлер және салықты уақтылы төлейтін өндірушілер қатысуы керек.
– Қазір біз сыбайлас жемқорлықты түп-тамырымен жоюдың орнына процесті бюрократизациялау жүріп жатқанын көріп отырмыз. Көбінесе, барлық нормативтік сүзгілерге қарамастан, белгілі бір тендерді кім жеңетіні белгілі. Сондықтан мемлекеттік сатып алуларға халықаралық деңгейдегі маңызды компаниялардың сирек қатысатындығына таң қалудың қажеті жоқ.
Үкіметке сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және қаржы мониторингі агенттіктерімен бірлесіп, мемлекет пен квазимемлекеттік сектордың сатып алуларын, оның ішінде осы саладағы мемлекеттік бақылау жүйесін реттеу тәсілдерін түбегейлі өзгерту тапсырылды.
Президент салық және кеден саласындағы сыбайлас жемқорлықты жою мәселелеріне жеке тоқталды.
- Проблемалардың бар екенін кәсіпкерлер де растап отыр. Сауалнамаға сәйкес, шетелде сауда жасайтын адамдардың 90% - ы сыбайлас жемқорлыққа тап болады. Олардың 45% - ы пара беруге мәжбүр болды. Кедендік және көліктік бақылау саласындағы парақорлық біздің транзиттік әлеуетімізді толық көлемде пайдалануға мүмкіндік бермейді,-деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент азаматтар арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын күшейтуге шақырды. Барлық қоғамды сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске жұмылдыру қажет. Жаппай санаға "сыбайлас жемқорлық – ауру, оған қарсы күрес – біздің парызымыз" қағидатын енгізу барлық мемлекеттік органдар бірлесіп айналысуға тиіс. Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік аппаратта жобалық басқару қағидаттарын енгізуді жалғастыруды да маңызды деп санайды.
– Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган іс жүзінде сервистік және клиентке бағдарланған болуы үшін мемлекеттік қызмет жүйесін толығымен қайта жүктеуі тиіс, – деп түйіндеді Мемлекет басшысы.
ЖБХС және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қоғамдық кеңесінің мүшесі М.Башимов қоғамдық бақылауды кеңейтуді және мемлекеттік органдардың ашықтығын қамтамасыз етуді ұсынды.
Осыған байланысты Қасым-Жомарт Тоқаев жоғары лауазымды тұлғаларды тағайындау кезінде міндетті түрде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ұсынған қорытындыны талап ету қажеттігі туралы мәлімдеді.