Համագործակցություն մշակութային և հումանիտար ոլորտում

         Համագործակցություն մշակութային և հումանիտար ոլորտում

Ղազախստանի և Հայաստանի միջև մշակութային և հումանիտար համագործակցությունն իրականացվում է 2006 թվականի նոյեմբերի 6-ի մշակույթի բնագավառում համագործակցության միջկառավարական համաձայնագրի շրջանակներում (ուժի մեջ է մտել 2010 թվականի հոկտեմբերի 12-ին):

 2010 թվականից Հայաստանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանության աջակցությամբ Երևանի պետական ​​համալսարանի թյուրքագիտության ամբիոնում գործում է ղազախական լեզվի, մշակույթի և պատմության կենտրոնը։

2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին Հայաստանի ազգային գրադարանում բացվեց ղազախական գրականության կենտրոն։ Կենտրոնի բացման ժամանակ ստորագրվել է փոխըմբռնման և համագործակցության հուշագիր երկու երկրների ազգային գրադարանների միջև։

 2017 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Երևանի «Մոսկվա» կինոթատրոնում տեղի ունեցավ «Ղազախական կինոյի շաբաթվա» բացման արարողությունը՝ Ղազախստանի և Հայաստանի միջև դիվանագիտական ​​հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակի եւ Երեւանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանության բացման 10-ամյակի շրջանակում։

Լ.Գումիլյովի անվան Եվրասիական ազգային համալսարանի պատվիրակության՝ ռեկտոր Ե.Սիդիկովի գլխավորությամբ, 2018 թվականի սեպտեմբերի 28-30-ը Ղազախստանի Հանրապետություն Մշակույթի նախարարության ձեռագրերի և հազվագյուտ գրքերի ազգային կենտրոնի տնօրեն Ա.Սադուովի մասնակցությամբ այցի շրջանակում տեղի ունեցավ գիտաժողով «Ղազախ և հայ գիտնականների աշխատանքները հայ-կիպչակյան գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրության մեջ» թեմայով, որին մասնակցում էին ղազախ և հայ գիտնական-թուրքագետներ և արևելագետներ։

 Նույն օրը տեղի ունեցավ «Աբաևյան ընթերցումներ Երևանում» գրական-երաժշտական ​​երեկոն, որին մասնակցում էին Ղազախստանի և Հայաստանի ստեղծագործական և գրական մտավորականության ներկայացուցիչներ։ Համաժողովի շրջանակներում ստորագրվել է համագործակցության հուշագիր Ղազախստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության ձեռագրերի և հազվագյուտ գրքերի ազգային կենտրոնի և ՀՀ «Մատենադարան» հին ձեռագրերի ինստիտուտի միջև։

 2019 թվականի նոյեմբերի 29-ին Երևանում տեղի ունեցավ «Ղազախական գրականության անթոլոգիա» հայերեն գրքի շնորհանդեսը, որը 15-19-րդ դարերի տեղի գրողների և բանաստեղծների ստեղծագործությունների ժողովածու է։

2020 թվականի օգոստոսի 19-ին Երևանում տեղի ունեցավ «Աբայ-175» ժողովածուի շնորհանդեսը, որը բաղկացած էր երկու գրքից՝ Աբայի «Խմբագրման խոսքեր» և Մ. Աուեզովի «Աբայի ուղին» հայերեն լեզվով վեպը՝ նվիրված ղազախ մեծ բանաստեղծի և մտածողի ծննդյան 175-ամյակին։

2020 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Հայաստանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանությունը կազմակերպել էր տեսակոնֆերանս՝ նվիրված Ալ-Ֆարաբիի 1150-ամյակին և Աբայիի 175-ամյակին։ Նույն օրը Երևանի պետական ​​համալսարանում տեղի ունեցավ Աբայի անվան կենտրոնի բացման արարողությունը։

2021 թվականի հունիսի 1-ին, Ղազախստանի Անկախության 30-ամյակի և Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվա շրջանակներում, առաջին տիկնոջ հովանավորությամբ բացվել է Ղազախստանի հատուկ կարիքներով երեխաների նկարների ցուցահանդես «Աշխարհը երեխաների աչքերով» որը տեղի ունեցավ Երևանի Մ. Իզմիրլյանի անվան մանկատանը։ Այն կազմակերպել էին Հայաստանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանությունը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, Ղազախստանի «Аялаған алақан» հասարակական հիմնադրամը և Երևանի հատուկ կարիքներով, մտավոր և ֆիզիկական արատներով երեխաների համար Մ. Իզմիրլյանի անվան մանկատունը. Ցուցահանդեսի ընթացքում մասնակիցները ծանոթացան Անկախության տարիներին Ղազախստանի ձեռքբերումներին քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման, Ղազախստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների, այդ թվում՝ երեխաների և հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում։ Միջոցառման շրջանակներում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանության և պատվավոր հյուպատոսության անունից Մ.Իզմիրլյանի անվան մանկատանը հանձնվել են սպորտային գույք և նվերներ։ Նույն օրը «Երևան իմ սեր» բարեգործական հիմնադրամի համերգին ներկայացվեցին նաև հատուկ կարիքներով ղազախ երեխաների աշխատանքները և մեծ հետաքրքրություն առաջացրին հայ հանրության շրջանում։

2021 թվականի օգոստոսի 30-ին Դիլիջան քաղաքում ՀՀ-ում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանությունը Դիլիջանի քաղաքապետարանի աջակցությամբ կազմակերպել էր ֆոտոցուցահանդես՝ նվիրված Սեմիպալատինսկի ատոմակայանի փակման 30-ամյակին։ Այցելուներին ներկայացվել են եզակի պատմական լուսանկարներ, որոնք պատմում են փորձարկման վայրում միջուկային փորձարկումների, Նևադա-Սեմեյ հակամիջուկային շարժման և միջուկային զինաթափման և չտարածման գործում Ղազախստանի ներդրման մասին: Ֆոտոէքսպոզիցիային ծանոթանալուց հետո այցելուներին ցուցադրվեց տեսանյութ, ինչպես նաև Ղազախստանի Հանրապետության Սահմանադրության օրվան նվիրված համերգ՝ ղազախ և հայ կատարողների մասնակցությամբ։ Միջոցառումներին մասնակցում էին Հայաստանի պետական ​​և հասարակական կազմակերպությունների, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ, դիլիջանցիներ, ինչպես նաև «Խաղաղության մարտիկ» միջազգային բանակային խաղերի մասնակիցներ։

2021 թվականի նոյեմբերի 23-ին Երևանի Դվին համերգային համալիրում տեղի ունեցավ հանդիսավոր համերգ՝ նվիրված Ղազախստանի Անկախության 30-ամյակին, որը կազմակերպել էր Հայաստանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանությունը՝ Ալմաթիի շրջանի Ակիմատի աջակցությամբ։ Համերգին ելույթ ունեցավ Սույունբայի անվան Ալմաթիի տարածաշրջանային ֆիլհարմոնիայի «Ադիրնա» ֆոլկլոր-ազգագրական համույթը։ Արվեստի հայտնի վարպետները ազգային տարազներով կատարեցին ղազախական երգեր ու պարեր և ցուցադրեցին հնագույն երաժշտական ​​գործիքների նվագը՝ դոմբրա, բաս դոմբրա, կոբիզ, կիլ կոբիզ, ժետիգեն, շերտեր, սոբիզգի։ Համերգին որպես հանդիսատես մասնակցել է ավելի քան 400 մարդ, այդ թվում՝ ՀՀ պետական, հասարակական և մշակութային կազմակերպությունների, դիվանագիտական ​​կորպուսի, գործարար շրջանակների և լրատվամիջոցների ղեկավարներ և ներկայացուցիչներ։

2021 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Հայաստանում Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանության աջակցությամբ Երևանի պետական ​​համալսարանում տեղի ունեցավ կիպչակալեզու հայ-գրաֆիկական ձեռագրերի թեմայով միջազգային գիտագործնական գիտաժողով՝ նվիրված Ղազախստանի Անկախության 30-ամյակին։ Միջոցառմանը մասնակցում էին արևելագետներ Ռուսաստանից, Իրանից, Իսրայելից, Լեհաստանից, Ֆրանսիայից, Ղրղզստանից, ինչպես նաև Ղազախստանի և Հայաստանի գիտակրթական կենտրոնների, ազգային համալսարանների և ակադեմիական հաստատությունների ներկայացուցիչներ: Ձեռագրերի պատմա-բանասիրական ուսումնասիրության ոլորտի առաջատար փորձագետները քննարկել են ղազախների, հայերի և Հյուսիսային Եվրասիայի այլ ժողովուրդների դարավոր մշակութային կապերը, նշել Ղազախստանի և Հայաստանի Հանրապետության գիտակրթական կենտրոնների և համալսարանների միջև համագործակցության բարձր մակարդակը։

 2022 թվականի փետրվարի 15-ին Երևանի պետական ​​համալսարանում տեղի ունեցավ հանդիպում ԵՊՀ ռեկտոր Հ.Հովհաննիսյանի, պրոֆեսորադասախոսական կազմի և ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի ակադեմիական և փորձագիտական ​​հանրության ներկայացուցիչների հետ, որի ընթացքում մանրամասն տեղեկատվություն տրվեց Ղազախստանի սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և ժողովրդավարական բարեփոխումների, նախագահ Կ. Տոկաևի կողմից կառավարության համար առաջադրված և երկրի հետագա տնտեսական զարգացմանն ու քաղաքացիների բարեկեցության բարձրացմանն ուղղված խնդիրների վերաբերյալ։ Հանդիպման մասնակիցները նշել են երկկողմ հարաբերությունների առաջանցիկ զարգացումը մշակութային և հումանիտար, ինչպես նաև գիտության, կրթության, գրականության և արվեստի բնագավառներում։

2022 թվականի ապրիլի 25-ին Երևանի «Լուսե» հիմնադրամում բացվեց Ղազախստանի և հայ երեխաների գծանկարների և կերամիկայի «Հատուկ մանկություն. դռների բացում դեպի երեխաների աշխարհ» ցուցահանդեսը՝ նվիրված Աուտիզմի իրազեկման համաշխարհային օրվան։ Միջոցառմանը մասնակցում էին «Լուսե» և «Երևան, իմ սեր» հայկական բարեգործական հիմնադրամների, Ղազախստանի «Аялаған алақан» հասարակական հիմնադրամի ղեկավարները, Հայաստանի պետական ​​մարմինների և գերատեսչությունների, ինչպես նաև Երևանում հավատարմագրված հասարակական կազմակերպությունների և դիվանագիտական ​​կորպուսի ներկայացուցիչներ։ «Аялаған алақан» միջազգային բարեգործական հիմնադրամի ղեկավար Ռ.Խայրուշևան խոսեց հաշմանդամություն ունեցող երեխաների հետ աշխատելու իր փորձի մասին՝ երեխաներին նկարել սովորեցնելու ծրագրի շրջանակներում: Միջոցառման հյուրերի համար առանձնահատուկ հետաքրքրություն էր ներկայացնում ղազախ նկարիչ, «ԲԵՍՏ» արվեստի դպրոցի ուսուցիչ Դ.Գումարովի գեղանկարչության վարպետության դասը:

2022 թվականի մայիսի 20-ին Երևանում տեղի ունեցավ կլոր սեղան՝ նվիրված Ղազախստանի Հանրապետության սահմանադրական բարեփոխումների և Ղազախստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների և լրացումների վերաբերյալ համապետական ​​հանրաքվեին։ Միջոցառմանը ներկա էին Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական ​​հանրության, պետական ​​մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների և ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ։ Հայ փորձագետները նշել են երկրում իրականացվող լայնածավալ բարեփոխումների արդիականությունը, որոնք ուղղված են խորհրդարանի դերի ամրապնդմանը և երկրի կառավարմանը բնակչության մասնակցության ընդլայնմանը։ Վերլուծաբանները վստահություն են հայտնել, որ սահմանադրական փոփոխությունները երկիրը կբերեն զարգացման որակական նոր մակարդակի՝ ի դեմս ժամանակակից համաշխարհային մարտահրավերների։

2022 թվականի հունիսի 21-26-ը Երևանում Ղազախստանի պատվիրակությունը մասնակցել է ԱՊՀ երկրների միջազգային սեմինարին՝ «SolidArt. ժամանակակից արվեստ և հանրային կառավարում» և «Հիշողության դեմքեր. ձեռագիր և տպագիր ժառանգության պահպանման և վերականգնման նորագույն տեխնոլոգիաներ», որը հնարավորություն է տվել փորձի և գիտելիքների փոխանակման նորագույն մեթոդների և տեխնոլոգիաների վերաբերյալ վերականգնման, արխիվացման և բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում, ինչպես նաև քննարկել ԱՊՀ երկրների կինոժառանգության պահպանման գործում համագործակցության փորձն ու հեռանկարները։

2022 թվականի հուլիսի 6-ին Երևանում կայացավ «Մաեստրո» կատարողական արվեստի առաջին միջազգային մրցույթ-փառատոնի «Գրան պրի»-ի հաղթողների և սեփականատերերի գալա համերգը, որին մասնակցեցին 470 երաժշտական ​​կատարողներ Ղազախստանից, Հայաստանից, Ավստրիայից, Իտալիայից, Ղրղզստանից, Ռուսաստանից տարբեր տարիքային խմբերի 7 անվանակարգերում՝ 6 տարեկանից բարձր։

2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևանում տեղի ունեցավ կլոր սեղան՝ նվիրված Ղազախստանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության միջև դիվանագիտական ​​հարաբերությունների հաստատման 30-ամյակին, ինչպես նաև Ղազախստանի ժողովրդին ուղղված պետության ղեկավարի սեպտեմբերյան ուղերձին. Համաշխարհային և ավանդական կրոնների առաջնորդների VII համագումարի և Աստանայում CICA 6-րդ գագաթնաժողովի արդյունքներին։ Վերլուծաբանները նշել են ԵԱՏՄ շրջանակներում հայ-ղազախական երկկողմ համագործակցության մեծ ներուժը, ողջունել են Ղազախստանի սահմանադրական բարեփոխումները և բարձր են գնահատել Ղազախստանի Հանրապետության ղեկավարության քաղաքականությունը ժամանակակից համաշխարհային մարտահրավերների պայմաններում։ Միջոցառման ընթացքում Հայ առաքելական եկեղեցու արտաքին հարաբերությունների և արարողակարգի բաժնի վարիչ Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է Համաշխարհային և ավանդական կրոնների առաջնորդների համագումարի Պատվո մեդալով՝ միջկրոնական  երկխոսության ամրապնդման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։

2022 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Երևանում 12 պետությունների մասնակցությամբ անցկացվեց Շեքսպիրյան միջազգային թատերական փառատոնը, որին մասնակցում էր Ն.Ժանտորինի անվան Մանգիստաու մարզային երաժշտական դրամատիկական թատրոնի ստեղծագործական խումբը։ Ղազախական թատերախումբը ներկայացրեց Շեքսպիրի «Համլետ» բեմադրությունը, որը հետաքրքրություն առաջացրեց և հաջողություն ունեցավ հանդիսատեսի մոտ։

2022 թվականի նոյեմբերի 4-ին, Ղազախստանի Հանրապետության դեսպանության աջակցությամբ, Երևանի պետական ​​համալսարանում տեղի ունեցավ կլոր սեղան՝ նվիրված ղազախ ականավոր մանկավարժ Ախմեթ Բայտուրսինովի ծննդյան 150-ամյակին, որին մասնակցում էին ստեղծագործ մտավորականության ներկայացուցիչներ, գրողներ, լրագրողներ, ԵՊՀ ուսուցիչներ և ուսանողներ։ Կլոր սեղանի ժամանակ Երևանի պետական ​​համալսարանի պրոֆեսոր Ա.Սաֆարյանը կարևորել է Ախմետ Բայտուրսինովի ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունն ու հանրահռչակումը Հայաստանում։ Հայտնի բանաստեղծ և թարգմանիչ Լ. Բլբուլյանը և թուրքագիտության ամբիոնի ուսուցչուհի Շ.Խաչատրյանը ներկաներին ներկայացրեցին Ա.Բայտուրսինովի գրական ժառանգությունը։ Միջոցառմանը ներկա էին նաև Ալաշ Օրդայի պատմությունն ու Ախմեթ Բայտուրսինովի գործունեությունը ուսումնասիրող ուսանողներ։

2022 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Երևանում կայացավ «Մանկական Եվրատեսիլ 2022» միջազգային մրցույթի մեծ եզրափակիչը, որին մասնակցեց Ղազախստանի հայտնի կատարող և «Baqytty Bala» IV միջազգային մրցույթի եզրափակիչ փուլի մասնակից Դ. Չարլինը։