Меню
САУДА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР
Сауда-экономикалық ынтымақтастықта оң динамика байқалады. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мәліметтері бойынша, 2018 жылы Қазақстан мен Мысыр арасындағы сауда көлемі 83,9 миллион долларды құрады (экспорт - 16,6 миллион, импорт - 67,3 миллион), 2019 жылы - 97, 81 миллион доллар (экспорт - 13,49 миллион, импорт - 84,32 миллион), бұл 6 жылдағы ең жақсы нәтиже. 2020 жылдың қаңтар-наурызында тауар айналымы $ 20,41 млн. құрады (экспорт - 1,9 млн., импорт - 18,51 млн). 2020 жылдың қаңтар-қараша кезеңінде 77,6 млн. долл. құрады, бұл өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда 13,0%-ға төмендеген (89,2 млн. долл).
2020 жылдың қаңтар-қараша кезеңінде Мысырға Қазақстанның экспорты 57,7% -ға төмендеп, 5,2 млн. АҚШ долл. құрады. Экспортта мұнай мен мұнай өнімдері, металл өнімдері, зығыр тұқымы және т.б., ал импортта хош иісті заттардың қоспалары, химиялық өнімдер, дәрі-дәрмектер, киім, цитрус жемістері және т.б.
Мысыр нарығына қазақстандық бидайды жеткізуді қалпына келтіру мәселесі және Қазақстан мен Мысыр арасындағы астық жеткізуге ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қою перспективасы өзекті болып отыр. Мысырдың мемлекеттік импорттаушысы GASC мәліметтері бойынша 2006/2007 қаржы жылында Мысырға қазақстандық астық импорты 350 мың тоннаны құрады, 2007/2008 жж. - 555 мың тонна, 2009/2010 жж - 180 мың тонна. 2011 жылы Мысырға әкелуге тыйым салынған тұқымдардың анықталуына байланысты 240 мың тонна көлеміндегі қазақстандық бидай партиясы қабылданбады және оның орнын Ресейлік бидайға алмастырылды. Қазіргі уақытта Мысыр өзіне жеткізілімдерді қалпына келтіруге қызығушылық білдіруде және Қазақстанға өзінің астық терминалын сатып алуды немесе салуды ұсынады, бұл Қазақстанның Мысырдағы тендерлерге қатысуын жеңілдетеді, сонымен қатар басқа Африка елдерінің нарықтарына шығуға мүмкіндіктер ашады.
2019 жылдың тамыз айында Жиддада (Сауд Арабиясы) өткен Азық түлік бойынша Ислам ұйымы Бас ассамблеясының 2-сессиясының шеңберінде Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі С.Омаров Мысырдың Ауыл шаруашылығы және мелиорация министрі Изз Эд-Дин Абумен келіссөздер жүргізді. Кездесу барысында Қазақстан мен Мысырдың өзара тиімді бағыттарының бірі бола алатын агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ынтымақтастықты жандандыру қажеттілігі атап өтілді. Екі елдің министрлері 2007 - 2010 жылдар аралығында жүзеге асырылған Мысырға қазақстандық бидайды жеткізуді қайта бастау қажеттігін атап өтті.
Мысыр тарапы Қазақстанға маусымдық картоп пен анар, экзотикалық жемістерді жеткізуге, сондай-ақ қазақстандық қойлар мен еттерді (сиыр мен қозы) әкелуге қызығушылық танытты. Тараптар агроөнеркәсіптік кешендегі ынтымақтастық мәселелерін қарастыратын жұмыс тобын құруға келісті.
2007 жылы Қазақстан-Мысыр Іскерлік кеңесі құрылды. Бұдан бұрын Қазақстан тарапынан кеңестің тең төрағасы - Транко компаниясының төрағасы Гафур Ихсанов, Мысыр тарапынан - Медициналық одақтың фармацевтика компаниясының төрағасы, доктор Ахмед Килани болды. 2016 жылы 27 ақпанда Астанада Кеңестің төртінші отырысы өтті, оны МАР Президенті А.Ф. Ас-Сиси мен Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.Мәсімов ашты.
Мысыр шетелдік капиталды тарту бойынша белсенді қызмет етіп және сырттан қаржылық көмектің алушысы бола тұра, Қазақстандағы экономикалық және саяси тұрақтылық Мысырлық бизнестің Қазақстан экономикасына инвестиция тартуға қызығушылығын арттыруда. Қазіргі уақытта «KAZAKH INVEST» ұлттық компаниясы» АҚ Мысыр тарапымен бірлесіп, Алматы облысында фармацевтикалық парк салудың бірлескен инвестициялық жобасын жүзеге асыруда. «Medical Union Pharmaceuticals» компаниясы қазақстандық тарапынан демеушілерді іздестіруде.
2014 жылғы қазанда МАР Индустрия, сауда, шағын және орта бизнес министрі М.Ф. Абдель Нура Астанаға сапар шегіп, онда премьер-министрдің бірінші орынбасарымен, сыртқы істер, ұлттық экономика, инвестиция және даму министрлерімен, сондай-ақ Қазақстан сыртқы сауда палатасының төрағасымен келіссөздер жүргізді. Мысыр тарапының Еуразиялық экономикалық одақ пен Мысыр арасындағы еркін сауда туралы келісімге қол қою туралы ұсынысы талқылаудың негізгі мәселесі болды. 2018 жылы Минскіде Еуразиялық экономикалық одақ мүшелері мен Мысырдың сауда және өнеркәсіп министрі Т.Кабил арасында алғашқы кездесу өтті, оның аясында еркін сауда аймағы туралы келісім жасасу туралы келіссөздер жүргізілді.
Мысыр 2017 жылдың 10 маусымы мен 10 қыркүйегі аралығында Нұр-Сұлтанда өткен «ЭКСПО» Халықаралық мамандандырылған көрмесінің жұмысына белсенді қатысты, бұл сонымен қатар іскерлік байланыстарды едәуір жандандыруға мүмкіндік берді. Осы кезеңде біздің елге 100-ден астам Мысырлық компаниялар келді. 2017 жылдың 3 шілдесінде Нұр-Сұлтанда екі мемлекеттің кәсіпкерлері мен инвесторларының қатысуымен Қазақстан-Мысыр бизнес форумы өтті, нәтижесінде «Казахинвест» ұлттық компаниясы Мысырдың Индустрия және сауда министрлігі жанындағы Индустрияны жаңғырту орталығымен қолайлы жағдай туғызатын келісімге қол қойды.
Банк саласындағы ынтымақтастық.
2018 жылғы 2-5 шілдеде МАР-дың қаржылық бақылау агенттігінің төрағасы М.Омран Жаһандық қаржы форумының жұмысына және «Астана» халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) ашылу салтанатына қатысты. Іс-шара барысында АХҚО мен ARE қаржылық бақылау агенттігі арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.
2018 жылғы 22-23 қазанда Астана халықаралық қаржы орталығы (АХҚО) делегациясының Мысырға жұмыс сапары ұйымдастырылды, оның барысында елдің Орталық банкі, Ұлттық банкі және Миср банкі сияқты жетекші банктердің басшылығымен кездесулер өткізілді. Мысыр банктерінің басшылары жаңа орталықпен ынтымақтастық орнатуға қызығушылық танытты. МАр-дың Ұлттық банк пен Миср банкісі Қазақстанда бірлескен банк ашу мүмкіндігін қарастыруда. АХҚО мен Мысырдың орталық банкі арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қою жоспарлануда.
2019 жылдың мамыр айында Мысырдың «Премиум Холдинг» инвестициялық банкі мен «Араб туризмі» компаниясы АХҚО-ға тіркелді.
Туризм секторы
2017 жылдан бастап Мысырдағы қазақстандық туризм айтарлықтай күшейе түсті. Қазақстанның әр түрлі қалаларынан Шарм-әл-Шейх пен Хургадаға чартерлік рейстер саны айына 38 рейсті құрады. Шарм-әл-Шейхте демалуға ұшатын Қазақстан азаматтарына визалық режимі күшін жойды. Нәтижесінде Мысырдағы туристтеріміздің саны 2016 жылмен салыстырғанда 25 еседен астам өсті (5 мыңнан 120 мың адамға дейін).
2018 жылғы 17-21 сәуір аралығында Қызыл теңіз және Оңтүстік Синай провинцияларының әкімдері Ахмед Абдулла мен Халед Фуда Алматы, Шымкент және Астана қалаларында болды. 19 сәуірде А.Абдалла мен Х.Фуда Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі м.а. Т.Сәрсенбаевпен кездесіп, олар Оңтүстік Қазақстан облысы мен Қызыл теңіз провинциясы арасында өңірлердің экономикалық, мәдени, ғылыми, техникалық, спорттық, экологиялық және туристік салалардағы ынтымақтастықты көздейтін бауырластық қатынасты құру туралы келісімге қол қойды.
2018 жылдың 22 қарашасында Қазақстан Республикасының Мысырдағы Елшісі А.Исағалиев Араб мемлекеттері лигасының туризм жөніндегі ұйымы Бас хатшысының орынбасары Хосам Даруишпен кездесті. Кездесу барысында тараптар Қазақстанның туристік кластерлеріне араб инвестицияларын тарту мүмкіндігін талқылады. Атап айтқанда, Х.Даруиш біздің еліміздегі кіріс және ішкі туризмнің дамуын жоғары бағалай отырып, Қазақстанда туризм саласындағы алғашқы қазақ-араб инвестициялық форумын өткізуді ұсынды.
2019 жылғы 10 маусымда ұлттық әуе тасымалдаушы «Эйр Астана» Шарм-әл-Шейхке рейстерін бастады. Компания бұл қалаға аптасына Нұр-Сұлтан мен Алматыдан 4 рейсті орындайды. Алайда, пандемияға байланысты рейстер уақытша тоқтатылды.
2020 жылдың 1 қазанда Шарм-эш-Шейх 234 туристі бар Қазақстаннан алғашқы чартерлік рейсті қабылдады.
2019 жылдың 15-17 қаңтарында бірінші тур Каирде, 2019 жылдың 22-24 сәуірінде Мәскеуде екінші туры, ал 2019 жылғы 7-11 қазанда Каирде бір жағынан ЕАЭО мен оған мүше мемлекеттер, екінші жағынан Мысыр Араб Республикасы арасындағы еркін сауда туралы келісім жасасу жөніндегі келіссөздердің үшінші кезеңі өтті. Осы келіссөздер шеңберінде сарапшылар тауарлар саудасы, сауданы қорғау шаралары, тауар шыққан елдің ережелері, кедендік ынтымақтастық, санитарлық және фитосанитарлық шаралар, саудадағы техникалық кедергілер, зияткерлік меншік, бәсекелестік, салалық ынтымақтастық, электрондық коммерция, дауларды шешу және ашықтық туралы болашақ келісім мәселелерін талқылады. Қазақстан Республикасы тарапынан келіссөздерге ұлттық экономика, сауда және интеграция, сыртқы істер, әділет, денсаулық сақтау, индустрия және инфрақұрылымды дамыту министрліктерінің өкілдері қатысты.
2019 жылдың 4-7 наурызы аралығында Мысыр Араб Республикасы Сауда және өнеркәсіп министрінің бірінші орынбасары Т.Борайе бастаған Мысырлық іскерлік делегацияның Қазақстанға жұмыс сапары болды. Мысыр делегациясының құрамына келесі компаниялар кірді: «Assal furniture», «French Home», «Daltex», «Orion», «Happy Sweet for Food industries», «AGA», «Jana Agriculture», «Building Material Export Council», «Royal Ceramics», «Solyphar», «Afri Medical», «TM uniform and hotel supplies», Bank Misr. Сапар аясында Қазақстан-Мысыр бизнес-форумы өтті, оған Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының басшылығы, «Атамекен», «ҚАЗАҚИНВЕСТ» АҚ, «KAZEXPORT», сондай-ақ Қазақстан мен Мысырдың ірі және орта компанияларының өкілдері қатысты. Бизнес-форум шеңберінде B2B форматында экономиканың түрлі салаларында: фармацевтика өнеркәсібі, құрылыс, тоқыма өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, тамақ өнімдерін қайта өңдеу және ауылшаруашылық жабдықтарын өндіру, туризм, инвестиция және т.б. салаларында қазақстандық және Мысырлық кәсіпкерлер арасында екіжақты келіссөздер жүргізілді.
Жұмыс сапары барысында делегация Қазақстан Республикасы Экономика министрлігінің, «Астана» халықаралық қаржы орталығы, «Фармация СК» және Ұлттық дәрі-дәрмектер орталығының басшылығымен кездесулер өткізді.
Мысырлық кәсіпкерлер сонымен бірге «LOGISTICS» ЖШС логистикалық орталығында, «KenMart» сауда орталықтарында, «Mega Silk Way» мен «Астана» арнайы экономикалық аймағының индустриалды паркінде болды.
2019 жылдың 18-22 қарашасында Мысырдың «Elsewedy electric» электротехникалық өнім шығаратын ірі компаниясының басқарма төрағасы А.әл-Суэйди бастаған делегация келді. Сапар барысында компания өкілдері Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі А.Маминмен, мүдделі министрліктер мен компаниялардың басшылығымен кездесті, оның барысында компанияның біздің елдің энергетика саласындағы жобаларына қатысуы туралы келісім жасалды.
2019 жылдың 8-9 қазанында Индустрия және инфрақұрылымды дамыту министрі Б.Атамқұлов Каирге (Мысыр) жұмыс сапарымен келді, оның барысында сауда және сауда министрліктері ұйымдастырған «Үлкен өнеркәсіп апталығы» халықаралық индустриялық-технологиялық көрмесі мен форумына қатысты.
Б.Атамқұлов форум шеңберінде өткен Еуразиялық экономикалық одақтың Өнеркәсіптік саясат кеңесінің 2-ші отырысының жұмысына қатысты. Отырысқа сондай-ақ Еуразиялық экономикалық комиссияның Өнеркәсіп және агроөнеркәсіп кешені жөніндегі Алқа мүшесі (Министр) А.Субботин, Ресей Федерациясының Индустрия және сауда министрі Д.Мантуров, Армения Экономика министрі Т.Хачатрян, Беларуссияның Индустрия министрі П.Утюпин және Қырғыз Республикасының индустрия, энергетика және жер қойнауын пайдалану жөніндегі мемлекеттік комитеттің төрағасы Е.Оспонбетов қатысты. Кездесу барысында қауымдастық аясындағы өндірістік ынтымақтастықтың бірқатар маңызды мәселелері, соның ішінде ЕАЭО мүше мемлекеттерінің үшінші елдер аумағында бірлескен өндірістік инфрақұрылым құруы талқыланды. Осы орайда министр Д.Мантуров мысырлық жобаларды жүзеге асыру біздің елдеріміз үшін ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін ашатынын атап өтіп, ЕАЭО әріптестерін Мысырдағы Суэц каналы маңында жаңадан құрылған Ресейдің өндірістік аймағында (РӨА) өздерінің өндірістік базаларын құру үшін шақырды.
Сапар барысында Б.Атамқұлов пен ЕАЭО мүше-мемлекеттердің басқа да министрлерін Мысырдың Премьер-Министрі М.Мадбули қабылдады және онымен сауда-экономикалық саладағы ынтымақтастықты одан әрі кеңейтумен қоса, ЕАЭО мен Мысыр арасындағы еркін сауда туралы келісім жасасудың болашағы мәселелері талқыланды. Б.Атамқұлов МАР-дың Сауда және өнеркәсіп министрі А.Нассармен екіжақты кездесу өткізіп, оның барысында екі ел арасындағы сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты жандандыру жолдары талқыланды. Атап айтқанда, олар қазақстандық тауарлардың Мысырға экспортын кеңейту, бірінші кезекте, Қазақстанның бидай, зығыр және басқа ауылшаруашылық өнімдерін елге жеткізуді қалпына келтіру, Мысырдың еркін экономикалық аймақтарының бірінде астық сақтау қоймасын салу мәселелерін қозғады.
Қазақстан Үкіметі мен Мысыр Араб Республикасының Үкіметі арасындағы қосарланған салық салуды болдырмау және табыс пен капиталға салық салуға қатысты салық төлеуден жалтаруға жол бермеу туралы Конвенциясына қол қоюға уағдаласты, бұл ниеттер Мысыр тарапымен өзара түрлі байланыстар барасында расталған болатын. 2020 жылғы 9 желтоқсанда Елшіліктің қатысуымен Конвенцияны жаңа нормалар мен ережелермен толықтыру мақсатында Қаржы саласындағы ҚР және МАР Министрліктері арасында онлайн форматтағы келіссөздер қайта басталды.
Еуразиялық экономикалық одаққа мүше-мемлекеттер мен Мысыр Араб Республикасы арасында Еркін сауда жөніндегі келісімді одан әрі ілгеріту бойынша жұмыстар жалғасуда.
15 желтоқсанда Каир қаласында Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттердің елшілері мен Еуразиялық экономикалық комиссиясы Алқасының сауда жөніндегі мүшесі (Министрі) А.Слепнев арасында кездесу өтті. Кездесу барысында және ЕАЭО мен Египет арасындағы келіссөздердің үш кезеңінің қорытындылары бойынша тараптар келісімде қарастырылған мәселелердің барлық спектрін талқылауға дайын екендіктерін растады.
Мысырмен еркін сауда бойынша келісімге қол қою бұл елдің нарығына қазақстандық өнімдерді экспорттауға жол ашатына, сауданың кедендік рәсімдерді жеңілдетіп, тарифтік және тарифтік емес кедергілерді жоятыны, сонымен бірге экономиканың бірқатар басым салаларында екіжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүмкіндік береді.
Бүгінгі күні Қазақстан мен Мысыр арасындағы заңнамалық базада 50 келісім мен меморандум бар.