Қазақстанның Мажарстандағы Елшісі Жәнібек Әбдрашовтың «Мадьяр Хирлап» газетіне берген сұхбаты
ҚАЗАҚСТАН РЕФОРМАЛАРҒА ДАЙЫНДАЛУДА
«Мемлекеттік төңкеріс жасау әрекеті болды, ал тәртіп сақшылары қарусыз шерушілерге оқ атылған жоқ» деп газетімізге Қазақстан Республикасының Елшісі Жәнібек Әбдрашов хабарлады.
Алдағы он күн ішінде өңір елдерінен келген бітімгершілік күштері Қазақстаннан кетеді. Оқиғалардың алғышарттары мен салдары туралы және соңғы апталарын газетімізге Қазақстанның Будапешттегі Елшісі Жәнібек Әбдрашов айтты.
Қазақстаннан бейсенбіде Ұжымдық қауіпсіздік шарты туралы ұйымының (ҰҚШҰ) күштерін шығару процессі басталды. Әскери альянстың бітімгерлері өткен аптада әлеуметтік маңызы бар нысандарды қорғауға келді. Қазақстан автокөліктерде пайдаланылатын сұйытылған газдың шекті бағасын алып тастау салдарынан тәртіпсіздіктерге тап болғаннан кейін зардап шеккендер болды.
"Наразылықтар қанды көтеріліске ұласпайынша, Президент Құқық қорғау органдарына бейбіт тұрғындарға қарсы қару қолданбауды тапсырды, өйткені олар бейбіт наразылық акцияларына қатысты", - деп біздің газетке Қазақстанның Мажарстандағы Елшісі Жәнібек Әбдрашов хабарлады. Ол Қасым-Жомарт Тоқаев террористерді жою туралы бұйрықты "террористік шабуылдар тек билікті басып алу мақсатымен бірыңғай орталықтан бақыланды, ал тәртіпсіздіктер бейбіт тұрғындардың да, құқық қорғау органдары өкілдерінің де көптеген құрбандықтарына әкеп соқтыратыны" белгілі болғаннан кейін ғана бергенін атап өтті.
Оның айтуынша, талдау Қазақстанның ел ішінде де, шетелде де дайындықтан өткен террористік топтардың қарулы шабуылына тап болғанын көрсетеді. Елшінің айтуынша, мұның басты мақсаты Конституциялық жүйені бұзу, билік институттарын иемдену болды. "Бұл мемлекеттік төңкеріс әрекеті", - деп түйіндеді. Диалог мүмкіндігі туралы айта отырып, дипломат: "Қылмыскерлер мен өлтірушілермен қандай келіссөздер жүргізуге болады? Қазақстанға Қарулы және оқытылған бандиттермен күресуге тура келді", - деді. Оның айтуынша, тәртіпсіздіктерге қатысушылардың арасында арнайы атыс қаруларымен қаруланған мергендер болған, олардың өзіндік байланыс тізбегі болып олардың кейбіреулері әскери қызметкерлер ретінде жасырылған. Дипломат көптеген жағдайларда олар полиция мен сарбаздарға бес есе күшпен шабуыл жасап, оларды аяусыз ұрып, екі сарбазды басынан өткергендерін еске салды. Мұның бәрі терроризмге қарсы операцияның басталуын ақтады. Президент Тоқаев өңір елдері құрған ҰҚШҰ жетекшілеріне де сөз сөйледі. Елші террористер елордаға үш әскери көліктің келгені туралы білгенде, олар президент сарайын басып алу жоспарынан бас тартқанын еске салды. Бұл қазақстандық құқық қорғау органдарына еліміздің ең ірі қаласы Алматыға, тәртіпсіздіктер орталығына қосымша күш жіберуге және "қаланы террористерден шеттетуге" мүмкіндік берді.
Жәнібек Әбдрашов ҰҚШҰ контингентінің қызметі туралы сұраққа жауап бере отырып, Қазақстан басшылығы бітімгерлік күштердің елден кететіні туралы түсінік бере бастағанын хабарлады. ҰҚШҰ бітімгершілік күштерін орналастырудың заңдылығы туралы мәлімдемелерге тоқтала отырып, ол БҰҰ Жарғысына сәйкес әрбір мемлекет қарулы шабуыл жасалған жағдайда жеке немесе ұжымдық өзін-өзі қорғауға ажырамас құқыққа ие екенін еске салды.
Сондай-ақ, ол 2030 әскери қызметші мен 250 әскери техникадан тұратын бітімгерлер келгенін және оларды шығаруға 10 күн кететінін айтты. Жағдайдың тұрақтылығынан басқа Қазақстан басшылығы да қажетті сабақ алып жатыр. Елші Президент Тоқаев Үкіметтің алдына елдің күш құрылымдарын реформалау бойынша бірқатар міндеттер қойғанын хабарлады. Оның айтуынша, Мемлекет басшысы шекара күзетін күшейтудің және діни экстремизмге қарсы күресті жандандырудың маңыздылығын атап өтті. Әрине, наразылықтардың себептері де қарастырылады. Үкіметке қысқа мерзімде жаңа әлеуметтік кодекс әзірлеу тапсырылды, ал үкіметтің әлеуметтік саясатын коронавирус індетінен туындаған проблемаларды ескере отырып, жаңа жағдайға бейімдеу қажет, деп Елші Жәнібек Әбдрашов түсіндірді. Мысалы, қиын сәттерде қазақстандықтарды қолдау үшін қор құрылады, ал оның қызметі ашық және қоғамға есеп беретін, жеке және мемлекеттік көздерден қаржыландырылатын болады. Дипломат сондай-ақ, көп ұзамай үкімет мемлекеттік қызметті сыбайлас жемқорлық пен бюрократиядан тазартуға бағытталған жаңа шаралар туралы жариялайтынын айтты.
Ол Президент Тоқаев мемлекеттік аппараттың бюрократиясын қысқарту туралы Жеке Жарлық шығаратынын мәлімдегенін еске салды. Ол сондай-ақ жоғары лауазымды шенеуніктердің, Парламент депутаттарының және өңірлер әкімдерінің (әкімдерінің) жалақысын көтеруге бес жылдық мораторий жариялады. "Сонымен бірге, мемлекеттік секторда төменгі деңгейде жұмыс істейтіндердің жалақысы өседі", — деп қосты.
"Үкімет отандық және шетелдік инвесторлардың, сондай-ақ сауда серіктестерінің Қазақстан экономикасына деген сенімін қалпына келтіру үшін барлық мүмкін шараларды қабылдауда. Ел инвесторлар алдындағы барлық міндеттемелері мен кепілдіктерін қатаң сақтайды және орындайды", — деді.
Басылымның интернет ресурсына сілтеме: https://www.magyarhirlap.hu/kulfold/20220114-reformokra-keszul-kazahsztan