
2023 жылғы 4 қыркүйекте Қазақстанның Румыниядағы Елшілігі Румыния Ғылым Академиясының тоталитаризмді зерттеу ұлттық институтымен бірлесіп «ХХ ғасырдағы Қазақстанның қайғылы тарихы. Алаш Орда Қозғалысы» тақырыбына дөңгелек үстел ұйымдастырды. Іс-шараға академиктер, ғалымдар, сондай-ақ болу елінің сараптамалық қоғамдастығы өкілдерінің кең ауқымы қатысты.
Елші Е. Әли дөңгелек үстелге қатысушыларды ХХ ғасырдағы Қазақстан тарихының қайғылы оқиғалары туралы, осы кезеңнің көрнекті тұлғаларының А. Бөкейханов, М. Дулатов, А. Байтұрсынов, М. Шоқай және т. б. өмір тарихы туралы егжей-тегжейлі хабардар етті. Сонымен қатар, 1931-1933 жж. ашаршылық, 1937-1938 жж. саяси қуғын-сүргін, Қазақ үкіметінің қалыптасуы және Ш.Уәлиханов, М. Әуезов, Қ.Сәтбаевтың ғылыми жетістіктері туралы атап өтті.
Сонымен қатар, Елші осындай іс-шараларды өткізудің маңыздылығын, атап айтқанда, Алаш қайраткерлерін еске алып, олардың мұрасын жастарымызға және бүкіл әлемге паш ету маңыздылығын жеткізді.
Өз кезегінде Ұлттық тоталитаризм институтының директоры А.Флорин мырза Қазақстанның, сондай-ақ жалпы тарихы бар басқа да посткеңестік елдердің қалыптасуындағы осы тарихи кезеңді зерттеудің қажеттігін атап өтті.
Дөңгелек үстелге қатысушылар Алаш Орда қозғалысы жетекшілерінің қайғылы тағдырларын қызығушылықпен талқылап, Қазақстан тарихының осы бөлігін одан әрі зерттеуге қызығушылық танытты. Тоталитаризм дәуіріндегі екі ел тарихының ұқсастығы аталды.
Осы іс-шараның қорытындысы бойынша тараптар Қазақстан мен Румыния тарихын одан әрі зерттеуде тығыз ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу туралы келісті.