Қазақстан-ЕО стратегиялық әріптестігі, Еуропалық Парламенттің жаңа құрамымен талқыланды
Брюссель, 2024 жылғы 2 қазан – Еуропалық Парламентте Қазақстанның Бельгиядағы Елшілігі мен Еуропа Парламентінің ұйымдастыруымен «Қазақстан – ЕО стратегиялық әріптестігі: жаңа тауашалар мен бағыттардың ашылуы» тақырыбында іс-шара өтті.
Іс-шара басында Қазақстанның жетістіктері мен мүмкіндіктері туралы бейнероликтер (Kazakhstan Born Bold, Travel to Kazakhstan) көрсетілді. Іс-шараны бірлесіп ұйымдастырушы, Орталық Азия және Моңғолиямен ынтымақтастық жөніндегі Еуропа Парламенті делегациясының (DCAS) бұрынғы төрағасы, Еуропа Парламентінің депутаты Томаш Здеховски (Чехия) ашты.
Қазақстан тарапынан ҚР Президентінің кеңесшісі Болат Ақшолақов, ЕО жанындағы ҚР Тұрақты өкілі Марғұлан Баймұхан, ҚР Парламенті Мәжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшелері Самат Нұртаза және Олжас Құспеков, сондай-ақ ҚР «Ұлттық технологиялық болжау орталығы» РМК бас директоры Аль-Фараби Ыдырышев сөз сөйледі.
ЕО-ғы тарапынан Еуропалық ауыл шаруашылығы комиссары Януш Войчеховский, еуродепутат Катарина Рот Неведялова, Еуропалық сыртқы іс-қимыл қызметінің (EEAS) Еуропа және Орталық Азия бойынша басқарушы директорының орынбасары Люк Девинь, Халықаралық әріптестік жөніндегі Еуропалық комиссия (DG INTPA) Бас Директораты директорының орынбасары Сара Риналди, басқа да Еуропалық Парламент депутаттары, сондай-ақ қоғамдық, ғылыми оның ішінде Еуропалық және Орталық Азия көлік-сауда қауымдастығының (ECATA) Бас хатшысы Лейла Батырбекова сөз сөйледі.
Өз сөзінде Б. Ақшолақов мұнай-газ, энергетика және көлік секторлары, сондай-ақ сауда-экономикалық және инвестициялық тректер саласындағы ЕО-мен ынтымақтастық көкжиегін нығайту мен кеңейтудің маңыздылығына назар аударды. Транскаспий халықаралық көлік бағыты шеңберінде ЕО-мен ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті, Қазақстанның Еуропа елдерін энергетикалық ресурстармен қамтамасыз етуі, минералдық ресурстар қауіпсіздігі жөніндегі әріптестік форумына қосылуы, метан бойынша Жаһандық міндеттеме, сондай-ақ Еуропалық Одақтың көміртегі шекараларын реттеу тетігінің жұмыс істеуі саласындағы ынтымақтастықты кеңейтуге ҚР мүдделілігі туралы хабардар етті.
ЕО жанындағы ҚР Тұрақты өкілі М. Баймұхан Еуропалық Парламентке өткен сайлау және ағымдағы жылы Еуропалық Комиссияға тағайындаулар аясында Қазақстан мен ЕО серіктестіктің жаңа кезеңіне өтіп жатқанын атап өтті, ол одан да жоғары биіктерге жетуге және жаңа мақсаттарды іске асыруға бағытталатын болады. ЕО 2023 жылы 41,4 млрд АҚШ долларынан астам тауар айналымы бар Қазақстанның ірі сауда және инвестициялық серіктестерінің бірі болып табылатынын хабарлады. ЕО-мен ынтымақтастықтың жоғары деңгейін атап өтті, бұл туралы ЕО және ҚР делегацияларының жоғары деңгейдегі сапарларымен тұрақты алмасу, олардың арасында ағымдағы жылы Еуропалық Комиссияның вице-президенті Ж.Боррелдің және өткен жылы ЕО-ның басқа да жоғары лауазымды тұлғаларының сапарлары туралы айтылды.
М. Баймұхан заңның үстемдігі, адам құқықтары, сауда-экономикалық және инвестициялық өсу, маңызды шикізат металдары, көлік, ЕО елдерімен визалық режимді жеңілдету, климаттың өзгеруі (ХАҚҚ және т.б.) сияқты негізгі мәселелер бойынша ЕО-мен ынтымақтастықты дамытуды жалғастырудың маңыздылығын мәлімдеді.
ОА елдерімен ынтымақтастықты дамытуға, өңірдегі ЕО бағдарламаларына, ҚР саяси және экономикалық реформаларына, мемлекетіміздің халықаралық бастамаларына (ҚР-да 2026 жылы климат бойынша БҰҰ Саммитін өткізу, ОА және Ауғанстан үшін ТДМ бойынша БҰҰ өңірлік хабын құру және т.б.) ерекше назар аударылды.
ҚР Парламентінің депутаттары С. Нұртаза мен О. Құспеков ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бастамашылық еткен саяси, заңнамалық және конституциялық реформалар туралы аудитарияның назарын аударып, ҚР-ЕО парламенттік ынтымақтастық комитеті шеңберіндегі дәстүрлі жыл сайынғы кездесулерді сақтаудың маңыздылығына, Парламентаралық бірлестіктер мен халықаралық ұйымдар аясындағы жұмыс туралы, Орталық Азия елдерімен парламентаралық ынтымақтастық туралы, гендерлік теңдік, ҮЕҰ-мен ынтымақтастық және т. б. туралы атап өтті.
Өз кезегінде, Еуропалық комиссар Я. Войчеховский, ҚР Еуропалық Парламентінің депутаттары Қазақстанның ЕО үшін басты әріптес екенін (тауар айналымы мен инвестициялардың жоғары деңгейі) атап өтті, әлемдегі ауыр геосаяси жағдайында өңірдегі қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі ОА-ның маңызды рөлі атап өтілді. ЕО-ның ҚР-мен халықаралық күн тәртібіндегі кең ауқымды мәселелер (заңның үстемдігі, адам құқықтары, көлік, энергетика, мұнай секторы, технологиялар мен инновациялар, киберқауіпсіздік, техникалық көмек көрсету, азық-түлік қауіпсіздігі, климаттың өзгеруі, мәдениетаралық диалогты қолдау және т.б.) бойынша ынтымақтастығын одан әрі нығайтуға және кеңейтуге бейілділігін растады.
Еуропа және Орталық Азия, Еуропалық сыртқы іс-қимыл қызметі басқарушы директорының орынбасары Люк Девин ЕО Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы өзара байланысты дамытудағы маңызды рөлін бағалайтынын, бұл маңызды басымдықтардың бірі екенін атап өтті.
Брюссельдегі қоғамдық-саяси, ғылыми және іскер топтардың өкілдері атап өткендей, бұл ЕО жаңа шақырылымының депутаттары қатысқан Еуропарламент қабырғасындағы алғашқы ірі іс-шаралардың бірі. ЕО парламентшілері мен ҚР мәжілісмендері елдер мен олардың азаматтарының игілігі үшін ЕО-ның негізгі институттарының ҚР-мен ОА өңірімен ынтымақтастық әлеуетін дамыту қажеттігін атап өтті.