Қазақстанның Елшісі Люксембургке сапары барысында өңірлік ынтымақтастық пен ЕО-мен байланыстардың маңызын атап өтті
Осы аптада, 2026 жылғы 11 мамыр дүйсенбі күні, Қазақстанның Бельгия мен Люксембургтегі Елшісі Роман Василенко Люксембургтегі Қазақстан Консулдығында баспасөз брифингін өткізді.
Елші Василенко және оның әріптестерімен өткен кіріспе кездесуге аздаған журналистер тобы қатысты.
2026 жылғы 12 наурызда Елші Люксембургтің Ұлы Герцогі Гийомға сенім грамоталарын ресми түрде тапсырды. Брюссельде орналасқан резидент емес елші болғанына қарамастан, ол Люксембургке екі ай сайын келіп тұруды жоспарлап отырғанын айтып, «мүмкіндігінше жиі қатысып», Люксембург үкіметінің, Сыртқы істер министрлігінің және парламентінің өкілдерімен, сондай-ақ жеке компаниялармен кездесуді көздейтінін жеткізді. Бұл оның қызметіне кіріскеннен кейін Ұлы Герцогтікке жасаған алғашқы ресми сапары болды.
Роман Василенко сондай-ақ Қазақстанның Еуропалық одақ (ЕО) пен Солтүстік Атлантикалық шарт ұйымы (НАТО) жанындағы миссиясының басшысы қызметін атқарады. Бұл тағайындауға дейін ол 2022 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары қызметін атқарған.
Баспасөз брифингі барысында Роман Василенко Қазақстанды күрделі геосаяси жағдайларда тепе-теңдік сақтауға ұмтылатын, сонымен қатар ішкі тұрақтылықты, өңірлік ынтымақтастықты және ұлттық мүдделерге негізделген прагматикалық дипломатияны ілгерілететін мемлекет ретінде таныстырды. Ол Қазақстанның Ресей және Қытай сияқты көршілерімен тығыз байланыстарды сақтай отырып, ЕО және басқа да батыс серіктестерімен ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған көпвекторлы сыртқы саясатына тоқталды. Сонымен қатар, Елші Қазақстанның көпжақтылық пен халықаралық құқыққа негізделген жүйені қолдайтынын тағы да растады.
Елші Люксембургпен қарым-қатынастарды екіжақты деңгейде де, ЕО аясындағы ынтымақтастық тұрғысынан да оң және тұрақты дамып келе жатқан байланыстар ретінде сипаттады. Ол Қазақстан мен Люксембург арасындағы жоғары деңгейдегі соңғы байланыстарды, соның ішінде БҰҰ Бас Ассамблеясы аясында Нью-Йоркте өткен Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Люксембург Премьер-министрі Люк Фриденнің кездесулерін атап өтті. Сондай-ақ, ол Люксембург Бенилюкс елдері аясында қызметтік паспорт иелеріне арналған визасыз режим туралы келісімді ратификациялау рәсімін жақын арада аяқтайды деген үміт білдірді.
Роман Василенко Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан негізгі саяси реформалар туралы да айтты. Оның сөзінше, 2026 жылғы наурыздағы референдумда мақұлданған конституциялық өзгерістер «Әділетті Қазақстанды» құруға бағытталған ауқымды реформалардың бір бөлігі болып табылады. Ол реформалар аясында Қазақстан жаңа конституциялық модель негізінде бір палаталы парламентке көшетінін, ал елдегі көптеген этностардың өкілдерінен тұратын жаңа Халық кеңесі консультативтік орган ретінде жұмыс істеп, заң шығару бастамасы құқығына ие болатынын түсіндірді.
Елші сондай-ақ Қазақстан мен ЕО арасындағы қатынастардың стратегиялық маңызының артып келе жатқанын, әсіресе 2022 жылғы ақпанда Украинадағы соғыс басталғаннан кейін бұл үрдіс күшейгенін атап өтті. Оның айтуынша, ЕО Қазақстанның ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі болып қала береді, ал ынтымақтастық көлік және логистика, жаңартылатын энергетика және маңызды шикізат материалдары салаларында кеңейіп келеді. Ол Азия мен Еуропаны байланыстыратын «Орта дәліз» көлік бағытының дамуын, сондай-ақ еуропалық өнеркәсіп үшін маңызды саналатын Қазақстандағы стратегиялық минералдардың мол қорын ерекше атап өтті.
Роман Василенко Қазақстанның Еуропаға энергия ресурстарын жеткізуші ретіндегі маңызын да атап өтіп, елдің АҚШ пен Норвегиямен қатар ЕО-ның мұнай жеткізуші негізгі үш сыртқы серіктесінің бірі екенін айтты. Оның айтуынша, қазақстандық мұнай экспортының басым бөлігі Ресей инфрақұрылымы, соның ішінде Қара теңізге шығатын Каспий құбыр консорциумы бағыты арқылы тасымалданады және Украинадағы соғысқа байланысты санкцияларға қарамастан, бұл экспортқа шектеу қойылған жоқ.
Люксембургпен экономикалық қатынастар туралы айта келе, Елші люксембургтік компаниялардың Қазақстанға шамамен 4 миллиард еуро инвестиция салғанын айтты. Ол жаңартылатын энергетика, ауыл шаруашылығы, көлік және логистика, өндіріс және ғарыш технологиялары салаларындағы ынтымақтастықтың әлеуетіне тоқталды. Атап айтқанда, ол сол күні барған SES компаниясымен Қазақстанның шалғай өңірлеріндегі байланыс жобалары бойынша жүргізіліп жатқан келіссөздерді атап өтті.
Роман Василенко сондай-ақ Орталық Азияның бес мемлекеті арасындағы ынтымақтастықтың жақсарғанын атап өтіп, соңғы онжылдықта өңірлік бәсекелестіктен тығыз диалог пен үйлестіруге көшу үрдісі байқалғанын айтты. Сонымен қатар, ол ЕО, АҚШ, Қытай және Парсы шығанағы елдерінің қатысуымен жүзеге асырылатын «Орталық Азия плюс» форматтары арқылы өңірге халықаралық қызығушылықтың артып келе жатқанын атап өтті.
Елші Қазақстанның тарихы мен ұлттық бірегейлігіне де тоқталып, елдегі этникалық әралуандылық пен 100-ден астам этнос арасындағы келісімді сақтау бағытындағы күш-жігерді атап өтті. Оның айтуынша, «бейбітшілік пен келісімді» сақтау Қазақстан саясатының негізгі қағидаттарының бірі болып қала береді. Украинадағы соғысқа қатысты пікір білдіре отырып, Роман Василенко Қазақстанның дипломатия мен диалогты қолдайтынын тағы да атап өтіп, ірі державалардың арасында орналасқан елдер үшін тұрақтылық пен халықаралық қатынастардың болжамдылығы аса маңызды екенін айтты.
Сұрақ-жауап сессиясында Елшіден Қазақстан Украинадағы жағдайға ұқсас Ресей тарапынан болуы мүмкін агрессиядан қауіптене ме деген сұрақ қойылды. Ол Қазақстан мен Ресей 2002 жылы қол қойылған келісім негізінде 7500 шақырымдық шекараны толық делимитациялағанын және осылайша «шекара мәселесін» түпкілікті шешкенін айтты. Сонымен қатар, ол Қазақстанның этникалық әртүрлілікті басқару және түрлі қауымдастықтардың, соның ішінде елдегі этникалық орыс халқының бейбіт қатар өмір сүруін қамтамасыз ету тәсіліне тоқталды. Бұған дейін Елші Қазақстанның Ресеймен де, Қытаймен де көптеген жылдар бойы «өте жақсы» қатынастар орнату үшін жүйелі жұмыс жүргізгенін айтқан болатын, дегенмен жекелеген мәселелер сақталып отырғанын да жасырмады. «Біз көршілерімізбен мәселелер проблемаға айналмай тұрып шешу бағытында жұмыс істейміз», — деді ол.
Сөз соңында Роман Василенко Қазақстанның көпжақтылыққа, халықаралық құқыққа және барлық серіктестермен сындарлы ынтымақтастыққа бейілдігін тағы да растады.