Ахмет Байтұрсынұлы
(28.01.1873 – 08.12.1938)
Мемлекет қайраткері, ғалым, ағартушы, ақын, публицист, ұлттық жазудың реформаторы, қазақ лингвистикасы мен әдебиеттанудың негізін қалаушы, 20 ғасырдың басындағы қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысы жетекшілерінің бірі.
А.Байтұрсынұлы алғашқы қазақ «әліппесінің», сонымен қатар «ана тілі бойынша оқу құралының», «Қазақ тілінің баяндалуы», «грамматика нұсқаулығы», «сөйлеуді дамыту», түрлі хрестоматиялардың авторы болып табылады. Бұл әдістемелік еңбектер әлі күнге дейін қазақ тіл білімі және қазақ тілін оқыту әдістемесі саласындағы ғалымдардың арасында беделді болып табылады.
А.Байтұрсынұлы өз шығармаларында қазақ халқының мұң-мұқтажы мен арманын, жарқын болашақ туралы арманын бейнелеген. «Қырық ертегі» (1909), «Маса» (1911) жинақтарында автор жалқаулық, бос әурешілік, надандық сияқты адамның кемшіліктерін мазақ етеді.
1913 ж. А.Байтұрсынұлы қазақ зиялыларының бастамасымен құрылған «Қазақ» газетінің бірінші редакторы болды. Газет бағдарламасында ең бастысы қазақ тілінің, мәдениетінің, мектептегі білім берудің даму мәселелерін жариялау болды.
1917 ж. революциядан кейін, «Алаш» партиясының мүшесі бола отырып, А.Байтұрсынұлы Қырғыз (Қазақ) өлкесінің әскери-революциялық комитетінің мүшесі болып сайланады, өлкені ағарту халық комиссары болып жұмыс істеді (1920-1921 жж.), академиялық орталықтың төрағасы (1921-1922 жж.).
1921-1928 жж. қазақ халық ағарту институтында қызмет етіп, қазақ тілі мен әдебиеті, тарихы және мәдениеті бойынша дәрістер оқиды.
1928-1929 жж. аралығында Қазақ мемлекеттік университетінің профессоры. Ол жасаған және оның есімімен аталған графикалық жүйе сауатсыздықты тез жоюға, қазақтардың жазба мәдениетін арттыруға мүмкіндік берді.
Алматы қаласында А.Байтұрсынұлына арналған мұражайы және ағартушының мүсіні орнатылған. Сондай-ақ А.Байтұрсынұлының ескерткіштері Қостанай (2000), Шымкент (2004) қалаларында орналасқан, Қазақстанның көптеген қалаларындағы көшелер және Қостанай мемлекеттік университеті А.Байтұрсыновтың есімімен аталған.