Қазақстан Республикасы мен Түркменстан арасындағы мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық 2025 жылы
2025 жылы Қазақстан Республикасы мен Түркменстан арасындағы мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық екі мемлекет арасындағы екіжақты қатынастарды нығайту және стратегиялық серіктестікті дамыту аясында жүзеге асты. Бұл бағытта маңызды рөлді жоғары деңгейдегі байланыстар, ведомствоаралық сапарлар, халықаралық гуманитарлық форумдарға делегациялардың қатысуы және бірлескен мәдени іс-шараларды ұйымдастыру атқарды.
Мәдени-гуманитарлық күн тәртібі мәдениет, денсаулық сақтау, әлеуметтік саясат, гендерлік теңдік, тарихи-мәдени мұраны сақтау және аймақаралық байланыстарды дамыту сияқты салаларды қамтыды.
- 2025 жылдың наурыз айының соңында, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау министрі А. Ш. Альназарова Ашхабатта өткен халықаралық гуманитарлық іс-шараларға қатысу үшін жұмыс сапарымен Түркменстанға келді.
Сапар барысында:
- Министр халықаралық ынтымақтастықты дамыту, денсаулық сақтау және балаларды қолдау мәселелеріне арналған гуманитарлық бағыттағы конференцияға қатысты.
- Гурбангулы Бердымухамедов атындағы Қайырымдылық қорының медициналық қызмет жөніндегі вице-президенті Огулджахан Атабаевамен кездесу өткізілді.
- Түркменстанның денсаулық сақтау және медициналық өнеркәсіп министрі Мырат Маммедовпен кездесу өтті.
Келіссөздер барысында екі тарап:
- Денсаулық сақтау саласындағы Қазақстан мен Түркменстан арасындағы байланысты нығайту гуманитарлық ынтымақтастықтың маңызды құрамдас бөлігі екенін атап өтті.
- Ана мен бала денсаулығын қорғау, аурулардың алдын алу және әлеуметтік бағдарламаларды іске асыру жөніндегі тәжірибе алмасу перспективаларын талқылады.
Бұл сапар гуманитарлық ынтымақтастықты дамытудағы практикалық үлес болып, болашақтағы ведомствоаралық келісімдер үшін негіз қалады.
- 2025 жылдың наурыз айында, Түркменстанда Халықаралық Наурыз күніне арналған ауқымды мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізілді.
Мерекелік бағдарламаға Г. Курманғалиев атындағы Батыс Қазақстан облыстық филармониясының концерті, халық қолөнерінің көрмесі және аймақ халықтарының ортақ мәдени мұрасын көрсететін дәстүрлер көрсетілді. Наурыз мерекесі мәдени диалогты нығайту және гуманитарлық байланыстарды дамытудағы маңызды элементіне айналды.
- 2025 жылдың тамыз айында, Түркменстанда «Теңізге шығу мүмкіндігі жоқ дамушы елдерге арналған БҰҰ-ның Үшінші конференциясы» аясында Қазақстан Республикасының мәдениеті мен экономикасын таныстыратын көрме ұйымдастырылды.
Бұл көрме конференцияның маңызды бөлігі болды және Қазақстанның мәдениет, ғылым, туризм және экономика сияқты салаларда халықаралық ынтымақтастықтың белсенді қатысушысы ретінде таныстыруға бағытталды.
Көрмеде келесідей экспазициялар көрсетілді:
- Елдің ерекше мәдени мұрасын көрсететін қазақстандық шеберлердің шығармашылық жұмыстары мен қолөнер бұйымдары көрсетілді.
- Қазақстанның экономикалық және инвестициялық мүмкіндіктері, соның ішінде туризм және инновациялық технологиялар саласындағы әлеуеті.
- Қазақстанның тарихы мен мәдени мұрасы, тұрақты даму саласындағы жетістіктері.
Бұл көрме Қазақстанның халықаралық маңыздылығын атап өтіп, конференция қатысушылары арасындағы мәдени байланыстарды нығайтты.
- 2025 жылдың қазан айында, Ашхабатта Қазақстан Республикасының Түркменстандағы Елшілігі ұйымдастырған Абай Құнанбаевтың 180 жылдығына арналған мәдени кеш өтті.
Іс-шарада:
- Абaiдың шығармалары орындалды.
- Оның түркі әлемі халықтары арасындағы рухани көпір ретіндегі маңызды рөлі атап өтілді.
- Қазақстан мәдениетінің аймақтың гуманитарлық кеңістігіндегі маңызы айқындалды.
- 2025 жылдың 29 қазанында, Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне арналған мәдени және протоколдық іс-шаралар Түркменстанда Қазақстан Республикасының Елшілігі тарапынан ұйымдастырылды.
Мерекелік шаралар:
- Салтанатты қабылдау мен мәдени бағдарлама.
- Презентациялық және көрмелік іс-шаралар.
- Қазақстанның тарихы, мәдениеті және мемлекеттік тәуелсіздігіне арналған баяндамалар.
Бұл іс-шара мәдени дипломатияны ілгерілетуге және екі ел арасындағы достық байланыстарды нығайтуға ықпал етті.
- 2025 жылдың қараша айында, Қазақстан Республикасының Маңғыстау облысынан шыққан шығармашылық ұжымдардың гастрольдері Түркменстанның Балканабад және Түркменбашы қалаларында өтті. Концерттерге 80-ге жуық әртіс қатысып, фольклорлық және заманауи музыкалық шығармаларды орындады. Бұл гастрольдік сапар Маңғыстау облысы мен Балқан уәләяты арасындағы аймақтық ынтымақтастық аясында ұйымдастырылды.
Бұл гастрольдік сапар аймақтық деңгейдегі мәдени алмасудың дамуына маңызды үлес қосты.
- 2025 жылдың 9–10 желтоқсанында, Туркменстандағы «Аваза» ұлттық туристік аймағында «Қазіргі қоғамдағы әйелдердің рөлі: Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін халықаралық ынтымақтастықты дамыту» атты халықаралық форум өтті, бұл Түркменстанның тұрақты бейтараптығының 30 жылдығы және Халықаралық сенім мен бейбітшілік жылының шараларымен тұспа-тұс келді.
Форумда:
- Гендерлік теңдік, әлеуметтік саясат және тұрақты даму мәселелері талқыланды.
- Гуманитарлық бағыттағы тақырыптық сессиялар өткізілді.
- Қазақстан делегациясы да қатысқан мәдени және қоғамдық шаралар ұйымдастырылды.
- Иранның Үкімет өкілі Фатеме Мохаджеранимен екіжақты кездесулер өткізілді.
Бұл форум халықаралық гуманитарлық диалог үшін маңызды алаңға айналды.
- 2025 жылы Түркменстан мен Қазақстан халықаралық мәдени платформалар аясында да ынтымақтастықты жалғастырды:
- Түрк мәдениеті ұйымы (ТЮРКСОЙ) іс-шараларына қатысу.
- Түркмен тарапының әлемдік мәдени саясат форумдарына (MONDIACULT) қатысуы.
- Екі елдің шығармашылық ұжымдары қатысқан халықаралық фестивальдер мен мәдени бағдарламалар.
Жылдың басты оқиғасы болып Түркменстан Президенті Сердар Бердымұхамедовтың Қазақстан Республикасына мемлекеттік сапары болды, бұл сапар 2025 жылдың 24–25 қарашасында өтті.
Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен өткен келіссөздерде саясат, экономика және мәдени-гуманитарлық салалардағы ынтымақтастықты кеңейту мәселелері талқыланды.
Сапар нәтижесінде екіжақты келісімдер пакеті, оның ішінде:
- Қазақстан мен Түркменстан Үкіметтері арасындағы мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі келісім, мәдени алмасуды дамытуға, білім беру, ғылым және гуманитарлық бастамалар саласында ынтымақтастыққа бағытталған.
- 2026–2027 жылдарға арналған Қазақстан мен Түркменстан Денсаулық сақтау министрліктері арасындағы бірлескен іс-шаралар жоспары, кәсіби байланыстарды дамыту мен тәжірибе алмасуды көздейтін.
- Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясы мен Түркменстан Ғылым академиясы арасында ғылыми ынтымақтастық жөніндегі меморандум.
Бұл құжаттардың қабылдануы гуманитарлық ынтымақтастықтың мәнін бекітіп, болашақта екі ел арасындағы қарым-қатынастарды кеңейтуге арналған институционалдық негіз қалады.