Қазақстан Республикасы Президентінің «Әкімдердің мәслихаттар алдында есептерін жүргізу туралы» Жарлығына, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына сәйкес, Аршалы ауданы әкімінің міндетін атқарушы Қанафин Қанат Бегайдарұлының өзіне жүктелген функциялардың, міндеттердің орындалуы және ауданның одан әрі даму перспективалары туралы есепті баяндамасын тыңдап және талқылай отыра, аудандық мәслихат есепті кезеңде ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша айтарлықтай жұмыстар жүргізілгенін атап өтті.
Мәселен, 2026 жылдың 8 айының қорытындысы бойынша контингентте түскен салықтардың сомасы болжамға 11,7%-ға өсумен 15 млрд.теңгені құрады.
Кірістердің өсуінің негізгі факторы салықтық әкімшілендіру және салық базасын кеңейту бойынша жүйелі жұмыс болды.
Жүргізілген жұмыс нәтижесінде жалақыдан жеке табыс салығының түсімдері 1 млрд. 24 млн. теңгені құрады, өткен жылдың деңгейіне 0,8% – ға өсті (01.09.2025 ж. - 1016,6 млн.).
Әлеуметтік салық түсімдері – 899,4 млн.теңге, 5,8% өсіммен (01.09.2025 ж. – 849,8 млн.).
Аудан аумағында қызметін жүзеге асыратын, бірақ басқа өңірлерде тіркелген кәсіпорындарды есепке қою бойынша жұмыс оң нәтиже береді.
2025 жылдан бастап 22 кәсіпорын салық есебіне қойылды, ағымдағы жылдың 8 айында мемлекеттік бюджетке 5,1 млрд. теңге түсті.
Кәсіпорындарды қайта тіркеу есебінен мемлекеттік бюджетке түскен салықтардың жалпы сомасы 5,5 млрд.теңгені құрады (оның ішінде жергілікті бюджетке – 336 млн.).
Аршалы ауданының экономикасын дамытудың стратегиялық бағыттарының бірі «AQMOLA» республикалық индустриялық аймағы болып табылады, ол ауданның салық әлеуетінде ғана емес, өнеркәсіптік өсуді қамтамасыз етуде де жетекші рөл атқарады.
Бүгінгі таңда 1,8 трлн-ға 12 ауқымды жобадан тұратын портфель қалыптастырылды. іске асыру 2 мыңға жуық жұмыс орнын құруға мүмкіндік беретін теңге.
Салықтардың жылдық түсімі (орташа жалақысы 322 мың теңге және құрылатын жұмыс орындарының саны негізінде) 727,3 млн.теңгені құрайды.
Туризм және рекреация саласында 19,7 млрд. теңгеге 6 жоба Өңірлік үйлестіру кеңесінің оң қорытындысын алды және 3 жыл ішінде толық іске асырылатын болады: «Нұрай» демалыс аймағының құрылысы, SPACE CAPSULE HOUSE модульдік үйлерінің тұжырымдамасы бойынша эко-қонақүй құрылысы, эко-парк құрылысы, «Менталдық Орталық»бальнеологиялық санаторий кешенінің құрылысы жыл бойы Қостомар ауылында «Астанасу-сауықтыру кешені» термалды курортын құру және Жібек жолы кентінде 200 үйге арналған коттедж қалашығын салу.
Бұдан басқа, ауданда құрылыс саласы үшін 115 млрд. теңгеге маңызды экономикалық маңызы бар бірқатар жобалар іске асырылуда. Бұл керамикалық және ереуілге арналған кірпіш, темірбетон шпалдары, 250 МВт гибридті электр станциясының құрылысы.
Сегіз айдың қорытындысы бойынша өнеркәсіп өндірісінің көлемі 63,4 млрд. теңгеге немесе өткен жылдың деңгейіне 101,9% - ға жетті.
Оң динамика тау-кен және өңдеу өнеркәсібінде өндірістің өсуі есебінен қамтамасыз етілді.
Тау-кен өндіру өнеркәсібінде көлемдердің 24,2% - ға өсуі (12,2 млрд. теңгеге дейін) қиыршық тас өндірудің 2,9 есе артуына байланысты. Өңдеу өнеркәсібі көлемінің 16,6% - ға өсуі (21,5 млрд. теңгеге дейін) бетон өндірісін 1,8% - ға, тамақ өнімдерін (Ет, сүт және нан-тоқаш өнімдері) өндіруді 54,5% - ға ұлғайту есебінен қамтамасыз етілді.
Ауыл шаруашылығында есепті кезеңде 24,5 млрд.теңгеге өнім өндірілді, бұл өткен жылдың деңгейінен 9,9% - ға артық.
Қолайсыз ауа-райы мен климаттық жағдайлар дәнді дақылдардың өнімділігіне теріс әсер етті. Аудан шаруашылықтары бойынша орташа өнімділік 5-тен 13 ц/га-ға дейін өзгереді.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің өнімділігі мен тиімділігін арттыру мақсатында ағымдағы жылы ауданның аграршылары 1,5 мың тонна көлемінде минералды тыңайтқыштар енгізді, 2 млрд.теңгеге 26 жаңа техника сатып алынды.
Аудан экономикасын дамытудың драйвері агроөнеркәсіптік кешен саласындағы инвестициялық жобаларды іске асыру болып табылады. Қазіргі уақытта өңірде 19 млрд. теңгеге 5 жоба іске асырылуда. Бұл ауыл шаруашылығы дақылдарын суару – Анаркөл ауылында 1 мың га жемшөп дақылдарын суару, Түрген ауылында 800 басқа арналған МТФ салу, Жібек жолы ауылында қуаттылығы 6 мың тонна көкөніс қоймасын салу, Ақбұлақ ауылында қуаттылығы 6 мың тонна жоғары технологиялық жылыжай кешенін салу, Анар станциясында 600 басқа арналған Симменталь тұқымды МТФ салу.
Негізгі басымдықтардың бірі халықтың өмір сүру сапасын арттыруға және одан әрі әлеуметтік-экономикалық даму үшін қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған ауданның инженерлік және әлеуметтік инфрақұрылымын кешенді дамыту болып қала береді.
Сумен жабдықтау және су бұру саласында Жалтыркөл ауылында 1,9 млрд. теңгеге 72 км су құбыры желілерін қайта жаңарту бойынша ірі жобаны іске асыру аяқталуда.
Аршалы кентінің кәріз-тазарту құрылыстарын реконструкциялауға ЖСҚ әзірленді. 2,1 млрд. теңге сомасына оң мемлекеттік сараптама алынды.
Жалтыркөл ауылында электрмен жабдықтау саласында 931,7 млн. теңгеге 45 км электр желілерін салу жобасы да аяқталды. Нысан сәуір айында енгізіліп, АЭҮК сенімгерлік басқаруға берілді.
Жібек жолы кентінде 350 км электр желілерін салу жобасы аяқталуда. Жоба аясында тарату пункті, 29 КТП және 4,5 мыңға жуық сыртқы жарықтандыру шамдары орнатылды. Костомар ауылында 104 км электр беру желілерінің құрылысы жалғасуда.
Газбен жабдықтау саласында Жалтыркөл ауылындағы жаңа құрылыстарды газдандыруға, ауданның 5 елді мекенін газдандыруға ЖСҚ әзірлеу аяқталуда (а.о. Михайловка, Костомар, Бұлақсай, Сараба, Сарыоба станциясы), Жібек жолы кентіндегі қосымша абоненттерді газдандыру бойынша (1200 учаске).
Оқушылар мен педагогтар үшін қауіпсіз жағдайларды қамтамасыз етуге, сондай-ақ жылыту шығындарын азайтуға бағытталған әлеуметтік объектілерді газдандыру шеңберінде табиғи газға 5 білім беру мекемесі (Бабатай және Жалтыркөл ОМ а.а.) қосылған, Ижевский, Түрген, Аршалы кентіндегі БМ) және 1 балабақша (Ижевское ауылы).
Ағымдағы жылы тағы 3 мектепті (Аршалы кентінің №1 ОМ, Жібек жолы кентінің мектеп-лицейі және ОМ) 206 млн.теңгеге газдандыру жоспарлануда.
Таяу болашақта (2027-2030жж.) 905 млн.теңгеге тағы 10 мектепті газдандыру жоспарлануда (Жібек жолы кенті - 3 мектеп, Аршалы кенті - 2 мектеп, Ақбұлақ ауылы, Елтоқ ауылы, Арнасай, Бірсуат, Анар станциясы).
3 мәдениет нысанын газдандыру бойынша жұмыстар жүргізілді: аудандық мәдениет үйі, Елтоқ және Түрген қалаларындағы ауылдық клубтар.
Жол саласында Қостомар ауылында 35,7 км көше-жол желісінің құрылысы жалғасуда. Бұл шамамен 9 млрд. теңге тұратын ауданның ірі инфрақұрылымдық жобаларының бірі.
Аудан аумағында халықтың көліктік ұтқырлығын қамтамасыз ету үшін Астанамен 6 елді мекенді (пп.) байланыстыратын тұрақты автобус маршруттары жұмыс істейді (Аршалы, Жібек жолы, Ақбұлақ а.о., Ижевское, Бабатай және Жалтыркөл станциялары). Сонымен қатар, тұрғындарға ыңғайлы болу үшін ауданның барлық елді мекендерін байланыстыратын ауданішілік әлеуметтік маршрут іске қосылды.
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударылады. Ағымдағы жылы 100 пәтерлі тұрғын үй пайдалануға берілді, онда 86 отбасы пәтер кілтін алды.
Сонымен қатар, Көкше ӘКК АҚ 100 пәтерлі екі тұрғын үйдің құрылысына ЖСҚ әзірлеуде.
Ағымдағы жылдың маңызды әлеуметтік жобаларының бірі аға буын азаматтары үшін белсенді ұзақ өмір сүру орталығының ашылуы болды. Бүгінгі таңда Орталық 23 қызмет түрін ұсынады және бір уақытта 80-ге дейін келушілерді қабылдай алады.
Спорттық инфрақұрылымды дамыту шеңберінде «ТНС-Агро» ЖШС қаражаты есебінен Берсуат ауылында 80 млн.теңгеге ФОК салынды. Жібек жолы кентінде 1,6 млрд. теңге сомасына ФОКа салуға жаңа мердігермен шарт жасалды. Аршалы кентінде мердігер ұйымның қаражаты есебінен орталық стадионға күрделі жөндеу жұмыстары басталды.
Сонымен қатар, Аршалы ауданының елді мекендерінде стихиялық қоқыс үйінділерін жоюға, Аршалы кентінде сумен жабдықтауға және кәріз жүйесінің жұмыс істеуіне байланысты шешілмеген мәселелер бар.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Аршалы аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:
Инфрақұрылымдық және әлеуметтік объектілерді дамыту жөніндегі бірінші кезектегі мәселелерді шешуге, бюджет қаражатын игеру жөніндегі белгіленген міндеттерді барынша іске асыруға ерекше назар аударылсын.
Аудандық
мәслихатының төрағасы Ә. Балташев