Аграрлық мәселелер және өңірді индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі тұрақты комиссия отырысының
ҚАУЛЫСЫ
Көкшетау қ. 2026 жылғы 24 ақпан
Ақмола облысы ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы басшысының орынбасары И.А. Жүсіповтың, Ақмола облысы ветеринария басқармасының басшысы Т.Т. Жүнісовтың, облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының орынбасары Н. К. Бексұлтанованың ақпаратын тыңдап, тұрақты комиссия мүшелері Ақмола облысында агроөнеркәсіптік кешенде белгілі бір жұмыстар жүргізіліп жатқанын атап өтті.
Тұрақты комиссия отырысы күн тәртібінің бірінші мәселесі жөнінде 2025 жылдың қорытындысы бойынша өңірдің ауыл шаруашылығының жалпы шығарылымы 1,19 трлн теңгеге жетті, бұл 2024 жылдың деңгейінен 15,9% - ға жоғары, алайда өсім негізінен өсімдік шаруашылығымен (+20,7%) қамтамасыз етілді, ал мал шаруашылығы тек 4,8% - ға ұлғайды. Бұл негізгі саладағы динамиканы төмен екендігін көрсетеді. Ет өндірісі 7,4% – ға, сүт өндірісі 2,2%-ға өсті, ал жұмыртқа өндірісі құс басын оңтайландыруға байланысты 0,5% - ға төмендеді. Ірі қара мал, қой мен ешкі, жылқы саны азайды (ІҚМ – 96,5%, қой мен ешкі – 90%, жылқы – 95,9%), бұл мал басының жеткіліксіз өсуін және табынның жаңару проблемаларын көрсетеді. Мемлекеттік қолдаудың өсуіне қарамастан, сала созылмалы қаржыландыруды бастан кешіруде: 2025 жылы субсидияға 5,7 млрд теңге, 2026 жылы – 12,8 млрд теңге бөлінді, алайда қаражаттың көп бөлігі өнім өндіруге бағытталды, ал асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуға бағыттар жеткіліксіз қамтамасыз етілді. 2025 жылғы 5 желтоқсаннан бастап асыл тұқымды малды сатып алуға арналған субсидиялар нормативтері 75% - ға көтерілді, алайда бұл 2025 жылдың аяғында 13,1 млрд теңгені құрайтын жинақталған кредиторлық берешекті өтемейді. Қазіргі жағдай шаруашылықтардың қаржылық тәртібін мұқият бақылауды және субсидияларды тиімді бөлуді талап етеді. Өңірдің агроөнеркәсіптік кешенін одан әрі дамытуға әсер ететін негізгі проблемалық мәселелер: мал шаруашылығындағы төмен динамика, мал басының азаюы, асыл тұқымды мал шаруашылығын жеткіліксіз қаржыландыру, шаруашылықтардың кредиторлық берешегі және мемлекеттік қолдауды ұтымды пайдалану кезінде өндіріс өнімділігін арттыру қажеттілігі. Осы проблемаларды шешу үшін берешектің өтелуін қамтамасыз ету, мал басын жаңартуға және өнімділікті арттыруға субсидиялар бағыттау, асыл тұқымды мал шаруашылығын дамыту жөніндегі шараларды күшейту, сондай-ақ шаруашылықтардың өнім өндірісі мен мал басын ұлғайту жөніндегі қарсы міндеттемелерінің орындалуын бақылау қажет.
Екінші мәселе бойынша облыстың ветеринариялық қызметі ветеринариялық қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ететіні атап өтілді. 2025 жылы осы мақсаттарға 4,2 млрд теңге бөлінді, қаражат толық көлемде игерілді. Ауыл шаруашылығы жануарларының 6,4 млн. басына вакцинация жүргізілді, диагностикалық зерттеулермен 1,3 млн. бас қамтылды. Бруцеллезбен сырқаттанушылықтың төмендеуі және тұрақты эпизоотиялық жағдайдың сақталуы байқалады.
Сонымен қатар, проблемалық мәселелер сақталуда. Вакциналар мен препараттардың уақтылы жеткізілмеуі орын алады, бұл вакцинация кестелерінің бұзылуына әкеледі және эпизоотиялық жағдайдың тұрақтылығына қауіп төндіреді. Конкурстық рәсімдерді өткізу кезінде кідірістер байқалады, бұл іс-шараларды уақтылы орындауды қиындатады. Облыс аудандарында кадр тапшылығы, сондай-ақ сібір жарасы бар жерлеуді анықтау және есепке алу және ветеринариялық инфрақұрылымды жаңғырту жөніндегі жұмысты жалғастыру қажеттілігі сақталуда.
Жалпы эпизоотиялық жағдай тұрақты болып қалуда, алайда аталған мәселелерді шешу өңірдің ветеринариялық қауіпсіздігін одан әрі қамтамасыз етудің қажетті шарты болып табылады.
Үшінші мәселе бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрықтарына сәйкес 2025 жылы Ақмола облысы үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квота дәйекті түрде қайта қаралғаны атап өтілді. Бастапқыда белгіленген көлем 241 бірлікті құрады, кейіннен 461 бірлікке, содан кейін 1528 бірлікке дейін ұлғайтылды. Ең маңызды өзгерістер маусымдық шетелдік жұмысшылар санатына әсер етті: квота 110-дан 810 бірлікке дейін, яғни 700 бірлікке ұлғайтылды, бұл бастапқы көрсеткіштен 636,4% және бастапқы көлемнен алты есе артық.
Сонымен қатар, 2025 жылдың қорытындысы бойынша облыстың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері маусымдық шетелдік жұмыскерлер бойынша 810 бірлікке бекітілген квотаның тек 143 бірлігін ғана пайдаланды, бұл көзделген көлемнің 17,7% -. құрайды.
Қалыптасқан жағдай белгіленген квоталау параметрлері мен өңірдің агроөнеркәсіптік кешенінің шетелдік маусымдық жұмыс күшіне нақты қажеттілігі арасында елеулі теңгерімсіздіктің бар екендігін айғақтайды. Квотаны игерудің төмен деңгейімен айтарлықтай ұлғайту болжамды есептеулердің негізділігінің жеткіліксіздігін және кадрлық қажеттілікті дәл бағалаудың жоқтығын көрсетеді. Сонымен қатар, пайдаланудың төмен пайызы рұқсаттарды рәсімдеудегі ұйымдастырушылық және әкімшілік кедергілерге, сондай-ақ экономикалық жағдайдың өзгеруіне, жұмыс берушілердің шығындар деңгейіне немесе балама Еңбек ресурстарын тарту мүмкіндіктеріне байланысты болуы мүмкін. Жалпы, қалыптасқан тәжірибе квоталарды жоспарлау және бөлу тетігін жетілдіруді, болжамдарды қалыптастыру кезінде талдамалық жұмысты күшейтуді, сондай-ақ агроөнеркәсіптік кешенде шетелдік жұмыс күшін тартуды реттеуге неғұрлым икемді және атаулы тәсілді әзірлеуді талап етеді.
Мемлекеттік органдардың ақпаратын, сондай-ақ депутаттардың ескертулері мен ұсыныстарын ескере отырып, Ақмола облыстық мәслихатының тұрақты комиссиясы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
- ҚР Парламентіне субсидиялау қағидаларына өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар дайындау;
- құс шаруашылығына бөлінетін қаражатты өсуге әлеуеті бар ет және сүтті мал шаруашылығын дамытуға қайта бағыттау жөнінде ұсыныстар дайындау;
- қолданыстағы өңірлік және мемлекеттік бағдарламалар туралы фермерлерді ақпараттандыру жоспарын әзірлеу;
- облыс әкіміне отандық мал сатып алуды ынталандыру ұсынысымен хаттың жобасын дайындау;
- басқарма жұмысына ауыл шаруашылығына және халыққа қатысты барлық НҚА-ны депутаттармен міндетті түрде келісу енгізілсін.
- ветеринариялық станцияларды ағымдағы оңтайландыруды тоқтата тұру, өйткені станцияларды жабу немесе біріктіру қызмет көрсетуге дейінгі қашықтықты арттырып аурулардың уақтылы диагностикасы мен алдын алуға әсер етуі мүмкін;
- әр аудан бойынша кадрлық жағдайға талдау жүргізу және станцияның жабылуына жол берілмейтін сыни нүктелерді анықтау;
- кадр тапшылығын ескере отырып, ветеринариялық мамандарды жалдау және даярлау жоспарын әзірлеу;
- Қосшы қаласындағы және жақын маңдағы елді мекендердегі фермерлік шаруашылықтар мен мал шаруашылығы кешендерінің ветеринариялық қызметтерге қажеттіліктерін бағалауды жүргізу;
- вакциналар мен препараттарды уақтылы жеткізуді және логистиканы оңтайландыруды қамтамасыз ету;
- сібір жарасы қабірлерін анықтау және есепке алу бойынша жұмысты жалғастыру;
- семинарлар, вебинарлар және консультациялармен бірге облыстың аудандары мен қалаларында халықпен және жұмыс берушілермен жүйелі жұмысты ұйымдастыру;
- квота алу рәсімін және қолданыстағы заңнамалық талаптарды түсіндіретін көрнекі түсіндіру материалдарын (буклеттер, жадынамалар, инфографика) дайындау және тарату;
- халықты уақтылы хабардар ету үшін ресми коммуникация арналарын (сайттар, әлеуметтік желілер) пайдалану;
- квота беру кезінде заңды және жеке тұлғаларға салық жүктемесін теңестіру қажеттілігін негіздей отырып, хаттың жобасын жасау;
- квоталар бойынша заңды және жеке тұлғаларға салынатын салықтар арасындағы тым үлкен айырмашылық туралы министрлерге хат жобасын дайындау;
- депутаттар үшін ақпарат дайындау: қадамдарды, мерзімдерді және бөлу өлшемдерін қоса алғанда, шетелдік жұмыс күшіне квота бөлу алгоритмін егжей-тегжейлі түсіндіру; депутаттардың жедел консультациялары үшін жауапты адамдардың байланыс деректерін қосу.
- аграрлық мәселелер және өңірді индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі тұрақты комиссиясының Қаулысы Қазақстан Республикасының Парламентіне жіберілсін.
Аграрлық мәселелер
және өңірді индустриялық-
инновациялық дамыту жөніндегі
тұрақты комиссияның төрағасы Ә. Ошақбаев