Құрметті сессияға қатысушылар!
Шортанды аудандық полиция бөлімінің бастығы Оразбаев Ерлан Қалиұлының «Шортанды ауданы азаматтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі құқық қорғау органдары жұмысының жай-күйі туралы» баяндамасын тыңдап, Шортанды аудандық мәслихаты ауданның құқық қорғау органдары заңдылық пен құқықтық тәртіпті сақтау, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды, қорғауды, қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты үнемі жетілдіріп отыратынын атап өтті.
Қылмысқа, сыбайлас жемқорлыққа, есірткі саудасына және браконьерлікке қарсы күреске, профилактикалық жұмысты жандандыруға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған қойылған міндеттерді орындауға ерекше назар аударылады.
Мәселен, 2024 жылы ауырлығы төмен, ауырлығы орташа қылмыстар саны азайды. Бұрын жасаған және мас күйінде жасаған кәмелетке толмаған адамдар жасаған қылмыстар айтарлықтай қысқарды. Қоғамдық орында және отбасылық – тұрмыстық салада жасалған қылмыстық құқық бұзушылықтар іс жүзінде 2023 жылдың деңгейінде қалды.
Сонымен қатар, қабылданып жатқан шараларға қарамастан, 2023 жылмен салыстырғанда жасалған қылмыстардың жалпы өсімі 63,7% – ға жіберілді (2023 жылы - 137, 2024 жылы-215). Ауыр санаттағы қылмыстардың (25-тен 133-ке дейін), оның ішінде зорлаудың (0-ден 1-ге дейін), алаяқтықтың (32-ден 147-ге дейін) өсуі тіркелді. Көшелерде, алаңдарда жасалған қылмыстар саны екі есе өсті (6-дан 9-ға дейін).
Ауданның қылмыстық жағдайына қоғамның қасіретіне айналған қылмыстар-алаяқтық әсер еткені анық.
Қоғамдық тәртіпті сақтау және жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету - бұл жергілікті полиция қызметінің негізгі бағыттары, бұл міндеттер жол және патрульдік полицияның Біріккен бөлімшелеріне жүктелген.
Ең алдымен көшелерді, басқа да қоғамдық орындарды патрульдеумен айналысатын, көшедегі қылмыспен күресетін жергілікті полицияның ең көп отряды барлық құқық бұзушылықтарға жедел ден қоюы керек. Ағымдағы жылдың 20 ақпанында негізгі мәселені қарау қарсаңында тұрақты комиссияның отырысында жергілікті полиция қызметінің жұмысы қаралды. Олардың жұмысының нәтижелеріне тоқталайық. Қылмыстың алдын алу құралдарының бірі Әкімшілік құқық бұзушылықтарды анықтау болып табылады. Өткен жылы барлығы 2891 әкімшілік құқық бұзушылық анықталды, оның ішінде алкогольге қарсы заңнаманы бұзғаны үшін 300-ге жуық адам тартылды! Ойлануға тұрарлық!
Жасалған қылмыстар бойынша ауылдық округтер бөлінісінде жыл қорытындысы бойынша жедел жағдайды талдау да көңіл көншітпеді. Мәселен," көшбасшылар": Шортанды кенті – 144 қылмыс, Жолымбет кенті – 16 қылмыс және Бектау ауылдық округі – 10 қылмыс болып шықты.
Мен көптеген жылдар бойы ішкі істер органдарында жұмыс істедім. Ұсынылған сандарды талдай отырып, ол ең алдымен қылмыстың себептері жалпы қоғамның экономикалық жағдайы, сондай-ақ әрбір нақты қылмыскердің материалдық жағдайы деп тұжырымдады. Қылмыстарға адамдар, мысалы, жұмыссыздық, төмен жалақы, кедейлік, аштық, баспанасыздық, бағаның өсуі және т.б. сияқты әлеуметтік құбылыстарға итермелейді. Біз әрбір нақты қылмыстың себептерін түсінуіміз керек. Бұл жағдайда учаскелік полиция инспекторларының ауылдық округ әкімдерімен, білім беру, денсаулық сақтау мекемелерімен, ауылдық округтердің жергілікті қоғамдастығымен және ауданның қоғамдық кеңесімен тиімді өзара іс-қимылын қамтамасыз ету қажет деп санаймын.
Аудандағы жол қозғалысы қауіпсіздігінің жай - күйі кешенді тәсілді, құқық қорғау және жергілікті атқарушы органдардың күш-жігерін біріктіруді, олардың іс-қимылдарын үйлестіруді және полиция бөлімінің ведомстволық-бақылау жұмысын сапалы ұйымдастыруды талап ететінін атап өткен жөн. Статистика көрсеткендей, есепті кезеңде жол-көлік оқиғаларының өсуіне жол берілген (2024 жылы 34, 2023 жылы 30), онда 2 адам қаза тауып, 55 адам түрлі дәрежедегі жарақаттар алған. Бұл өткізілетін іс-шаралардың тиімділігінің төмендігін, оларды жоспарлаудың ойластырылған жүйесінің жоқтығын, түпкілікті нәтижеге бағдарланудың әлсіздігін көрсетеді. Алайда, балалардың қатысуымен ЖКО тіркелмегені қуантады. Жол қауіпсіздігін жол-көлік инфрақұрылымын жақсарту арқылы қамтамасыз етуге болады және бүгін мәслихат төрағасы Г.Сәдуақасованың баяндамасында жергілікті өкілді және атқарушы органдардың осы мәселелерге қаншалықты көңіл бөлетіні туралы ақпарат болды.
Құқық бұзушылықтың алдын алу жүйесіндегі негізгі буын учаскелік полиция инспекторлары мен олардың көмекшілері болып табылады. Оларға нақты әкімшілік учаскеде азаматтардың тұрғылықты жері бойынша тәртіп орнату және құқық бұзушылықтардың алдын алу міндеті жүктелген.
Бүгінгі таңда Новоселовкада, Новокубанкте және ғылымда бос учаскелік бірліктер жоқ. Учаскелік инспектордың жұмысын материалдық-техникалық базаның жеткіліксіз деңгейі, әлеуметтік қорғалудың төмендігі күшейтеді, учаскелік инспекторлардың көпшілігінде бүгінде өз тұрғын үйлері жоқ.
Учаскелік инспекторлар қолайсыз отбасыларда профилактикалық жұмыстарды әрдайым табанды және мақсатты түрде жүргізе бермейді, жанжалды жағдайлардың алдын алу ерте кезеңде қамтамасыз етілмейді. Бұл тұрмыс саласындағы қауіпті қылмыстардың өсуіне алып келеді. Көбінесе олар маскүнемдіктің алдын алу үшін қабылдаған шаралар нәтижесіз қалады. Ауыр қылмыстардың 10% - ға жуығы алкогольді асыра пайдаланған кезде тұрмыстық негізде жасалуы кездейсоқ емес.
Тұрмыстық ауыр қылмыстарды азайту үшін, ең алдымен, тиімді әкімшілік тәжірибе қажет, яғни.денсаулыққа жеңіл зиян келтіру сияқты құқық бұзушылықтардың осы саласында уақтылы және қатаң жолын кесу.
Учаскелік полиция инспекторларының ауылдық округ әкімдерімен халықпен профилактикалық жұмыс жүргізу, сеніп тапсырылған аумақтарда абаттандыру және қоғамдық тәртіпті сақтау мәселелерінде жүйелі бірлескен қызметі талап етіледі.
Бұл жерде қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етудегі өзінің ортақ жауапкершілігін түсіне отырып, атқарушы органдар бұрын Шортанды кентінде бейнекамералар орнатқанын атап өткен жөн. Қажет болған жағдайда депутаттық корпус болашақта бұл мәселені қолдайды деп санаймын.
Учаскелік инспекторлар уәкілетті органдармен бірлесіп қоғамда резонанс тудырған, меншікке қарсы жасалған қылмыстар - алаяқтыққа ерекше назар аударуы қажет. Әрине, негізгі себептер экономикалық себептер болып табылады: табыстың төмен деңгейі, материалдық әл-ауқатқа деген ұмтылыс, байытуға деген ұмтылыс, екі жағынан да. Ал жәбірленушілер тарапынан құқықтық мәдениеттің болмауы да қарапайым. Сондықтан қазіргі шындықта экономика мен қаржы негіздерін білу, Қарапайым цифрлық дағдыларға ие болу ерекше маңызды болады. Осыған байланысты азаматтардың қаржылық сауаттылығын арттыру үшін «Amanat» партиясының бастамасымен «Қарызсыз қоғам» жобасын атап өткім келеді. Бұл жұмысты біз үнемі жүргізіп отырамыз.
Мемлекет басшысы Қ. К. Тоқаев атап өткендей, «Қоғамда заң мен тәртіп идеологиясын жан-жақты бекіту керек». Президент мектептер мен жоғары оқу орындарында қаржылық сауаттылық және цифрлық Гигиена негіздері бойынша білім беру бағдарламаларын енгізуді тапсырды. «Бұл қазақстандықтардың түрлі алаяқтық схемаларға иммунитетін күшейтеді. Барлық уәкілетті органдар парасатты азаматтар зардап шегетін алаяқтық пен ілеспе құқық бұзушылықтарға қарсы батыл шаралар қабылдауды талап етеді». Қазіргі уақытта әзірленіп жатқан «Құқық бұзушылықтың алдын алу туралы» жаңа заң жобасы жағдайды өзгерте алады, заңның үстемдігін және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ете алады. Оны іске асыру мемлекеттік аппарат пен жалпы қоғамның күш-жігерін шоғырландыруды талап етеді.
Күн тәртібіне қайта орала отырып, абаттандыру ережелерін бұзғаны үшін тартылған адамдар санының азайып бара жатқанына назар аударғым келді. Көктемнен бастап барлық жерде "Таза Қазақстан"жалпыұлттық экологиялық акциясы өтіп жатқанын еске салғым келеді. Осындай бастамалардың арқасында елде жаңа мәдениет, жаңа қоғамдық этика тамыр жайып келеді. Бірақ, ашығын айтқанда, кейбір жауапсыз азаматтар әлі күнге дейін табиғатты, көшелерді ластайды. Мұндай әрекеттер үшін бұл адамдар заң бойынша жауап беруі керек. Басқаша айтқанда, қоршаған ортаның тазалығына қамқорлық жасау әркім үшін күнделікті нормаға айналуы керек. Әкімдермен бірлесіп осы мәселеге назар аудару қажет деп санаймын.
Алайда, объективтілік үшін қылмыстың бұл статистикалық өсуі біздің көшелеріміз, қоғамдық орындар қылмыстық сипатқа ие болды дегенді білдірмейтінін атап өткім келеді. Мұнда қылмыстарды есепке алудың мемлекеттік тәсілдерінің өзгеруі, сондай-ақ полиция нарядтарының жұмысын жандандыру, сонымен қатар олардың анықталған әкімшілік құқық бұзушылықтарды түбегейлі бағалауы әсер етті.
Депутаттық өкілеттіктер мен этика, жастар ісі, ұлтаралық қатынастар, халықтың денсаулығын сақтау, білім беру, мәдениет, заңдылық және құқықтық тәртіп мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия ұсынады:
1. Шортанды аудандық полиция бөлімінің бастығы Оразбаев Ерлан Қалиұлының есебі назарға алынсын және Шортанды аудандық полиция бөліміне құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтауға, зерделеуге, жоюға бағытталған шаралар кешенін мақсатты түрде жүзеге асыру.
Қылмысқа қарсы тиімді күресті жалғастыру үшін барлық мемлекеттік және жергілікті билік пен басқару органдарының күш-жігерін үйлестіруге негізделген және заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етудің сенімді жүйесін құруға бағытталған іс-шаралар кешенін жүзеге асыру қажет. Профилактикалық жұмысты күшейту, қылмыстың алдын алу кезінде жұртшылықты белсенді тарту. Жұртшылықпен жұмысты негізінен үш бағытта жүргізу: полицияның жұртшылықпен тікелей байланысын қолдау және дамыту; Жергілікті бақылау жүйесін ұйымдастыру; полицияның басқа ұйымдармен өзара іс-қимылы. Бұл ретте екі негізгі функцияның орындалуына назар аудару керек: халыққа жеке және мүліктік қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңес беру; қылмыспен күресу үшін құрылған түрлі қоғамдық құрылымдарды ұйымдастыру және басқару.
Қазақстан Президенті Қ. К. Тоқаев өз сөздерінің бірінде барлық қоғамдарда, соның ішінде біздің қоғамда әділдік пен қауіпсіздік сияқты базалық санаттарға сұраныстар бар екенін атап өтті. Осы негізгі қажеттіліктерді толық қанағаттандыру мемлекет тиімділігінің сенімді көрсеткіші болып табылады. Сонымен қатар, мемлекеттің стратегиялық басымдығы азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып қала береді-әрбір адам мен тұтастай қоғам үшін іргелі құндылық.
Біздің басты міндеттеріміздің бірі-Қазақстанды жайлы және қауіпсіз өмір сүретін аумаққа айналдыру. Құқық қорғау және бейінді мемлекеттік органдардың алдына азаматтардың жан – жақты қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндеті қойылды.
Бұл мәселе депутаттардың назарында болуы тиіс.
Біз заң мен тәртіпке, білімге және прагматизмге негізделген қоғам құруымыз керек. Ұлт табысының кепілі-азаматтардың, әсіресе жастардың мәдениеттілігі, ынтымақтастығы мен жасампаздығы.
Сондықтан мен қайталаймын: біздің қоғамда заң мен тәртіп билік етуі керек. Бұл қоғамдық және жеке қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі шарты. Тек осылай ғана біз әділ, таза және қауіпсіз Қазақстан құрамыз. Осы стратегиялық мақсатқа жету үшін елдің бейбіт, тұрақты дамуы үшін қолайлы сыртқы жағдайлар жасау қажет.
Назарларыңызға рахмет.