Қайырлы күн құрметті Президиум! Құрметті депутаттар!
Бүгін, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін - өзі басқару туралы» Заңына және Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес 7-шақырылымдағы депутаттық корпус Шортанды ауданының 2016-2020 жылдарға арналған аумақтарды дамыту бағдарламасының (бұдан әрі-бағдарлама) нысаналы индикаторларына қол жеткізу қорытындылары туралы мәселені қарауға мүмкіндік алды. Айта кету керек, жергілікті атқарушы органдар 6 шақырылым депутаттарымен бірге осы құжат бойынша бес жыл жұмыс істеді және ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы да сол құжат бойынша жүрді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 29.11.2017 жылғы № 790 қаулысына сәйкес аумақты дамыту бағдарламасының іске асырылуын бақылауды жергілікті өкілді орган жүзеге асырады. Менің баяндамам толығымен бюджет, қаржы, әлеуметтік-экономикалық даму және ардагерлермен жұмыс жөніндегі тұрақты комиссияның талдауынан тұрады және кейбір сандар қайталануы мүмкін.
«Шортанды ауданының 2016-2020 жылдарға арналған аумақты дамыту бағдарламасы» 2016 жылғы 14 маусымда бекітілді, онда негізгі мақсаттары 23 қойылған мақсатқа қол жеткізу және 99 көрсеткішке қол жеткізу үшін 464 өткізілген іс-шаралар арқылы жүзеге асыру көзделетін 5 бағыт көзделеді.
Бағдарлама шортандылықтар үшін барынша жайлы өмір сүру ортасын құру, олардың ерекшелігін ескере отырып, ауданның елді мекендерін кешенді дамытуды қамтамасыз ету үшін әзірленді.
Мәселен, 2020 жыл ішінде Бағдарламада көзделген 21 мақсатқа қол жеткізу үшін шаралар қабылданды, оларды іске асыру 75 нысаналы индикаторға және 137 іс-шараға қол жеткізумен қамтамасыз етілді.
2020 жылғы жұмыс нәтижелері бойынша ауданның әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштерінің мониторингі аудан экономикасының базалық салалары үшін жыл қарапайым емес, бірақ жалпы қолайлы жыл болғанын көрсетті, өйткені жоспарлы көрсеткіштердің орындалу серпіні оң. Бағдарлама іс-шараларының басым бөлігі орындалды. Бюджеттің барлық үш деңгейі бойынша салық және басқа да міндетті төлемдер бойынша түсімдер сияқты көрсеткіштер асыра орындалды.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың оң серпінін қамтамасыз ету үшін 2020 жылы Бағдарламаның бірінші бағытында 30 іс-шараны орындау арқылы 24 жоспарлы көрсеткішке қол жеткізу қажет болды. Жүргізілген талдау нәтижесінде 24 көрсеткіштен 4 көрсеткішке қол жеткізілмеген және 9 іс-шара орындалмаған.
Аудан экономикасы алтын өндіру, дәнді дақылдарды өсіру, мал шаруашылығын өсіру және ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындарымен ұсынылған.
2020 жылдың қорытындысы бойынша өнеркәсіп өндірісінің көлемі өсті. Барлық санаттар бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 2019 жылмен салыстырғанда 11,4 млрд.млн. теңгеге жоғары.
«Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы бойынша қаржыландырылған Бозайғыр ауылында 128 басқа арналған «Милк Продукт» ЖШС жаңа сүт-тауар фермасы ашылды.
Маңызды мәселе-сүт, жұмыртқа өндірісі сияқты мақсаттарды орындау. Ауданда ірі қара мал, жылқы, сиыр, ұсақ мал басы көбейді, бұл ретте «тірі салмақтағы ет» көрсеткішіне қол жеткізілген жоқ.
Тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді сатып алудың жалпы көлемінде жергілікті қамту үлесі ұлғайды. Есепті жылы 7 жаңа кәсіпорын ашылды: (Шортанды кентінде: «Алина» дүкені, «у Маги» ТҚС, Лашын кафесі, «Олжа» шағын-маркеті, «Нур-дизель» ЖШС қосалқы бөлшектер дүкені, «Sinooil» ЖШС авто-май құю станциясы, Дамса а. «Лимон» дүкені, Бектау а. «Шыңғысхан» тойханасы). Бұл дегеніміз, бюджеттің кіріс бөлігін толықтырудың жаңа көздері пайда болды, жаңа жұмыс орындары құрылды.
Негізгі капиталға салынған сыртқы инвестициялардың үлесі бірнеше есе өсті.
Екінші бағыттың 9 мақсатын іске асыру үшін 46 нысаналы индикаторға қол жеткізу үшін 143 іс-шара орындалды. Ауданның әлеуметтік дамуы бағытындағы негізгі жұмыс Білім беру, денсаулық сақтау қызметтерінің сапасын арттыруға және халықты жұмыспен қамту мен әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған шараларды іске асыру болды.
2019-2020 оқу жылында білім беру процесі 4600 оқушы оқыған 24 мектепте жүзеге асырылды.
Ауданда 643 педагог жұмыс істейді, оның 54% жоғары және бірінші санатты мамандар. 349 педагог жаңартылған бағдарламалармен жұмыс істеу үшін қайта оқытудан өтті.
Ақпараттық-технологиялық ортаны құру және білім беру мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатында әр түрлі деңгейдегі бюджет есебінен робототехника кабинеттері, интерактивті панельдер, көпфункционалды құрылғылар, компьютерлер, автокөлік және т. б. сатып алынды.
Тек соңғы жылдың өзінде «Ауыл-Ел бесігі» жобасы мен жұмыспен қамту жол картасы бағдарламасы аясында 10 нысан жөнделіп, осы мақсатқа 300 млн.теңгеден астам қаржы бағытталды.
Денсаулық сақтау саласында ауданда 27 медициналық мекемеде 258 медицина қызметкері алғашқы медициналық көмек көрсетеді. Тәуелсіздік алған күннен бастап алғашқы дәрігерлік амбулатория Степное ауылында салынды. 49 балаға бала туу көрсеткіші жоғары. Ауданда туберкулезден де ана өліміне жол берілген жоқ.
«Цифрлар өздері үшін айтады», мұндай статистиканы айтуға тура келетіні өкінішті, бірақ бүгін біз абсолютті цифрларда 329 адамды (2019 жылы - 264 адам) құраған жалпы өлімнің өсуіне назар аударуымыз керек, бұл 2019 жылдың көрсеткішінен 25% - ға жоғары.
728 жаңа жұмыс орны құрылды, жұмысқа орналасқан мүгедектердің үлесі артты (124,1%). Жұмыссыздар санының артуының себебі – 99 адам (2019 жылы - 59).
Есепті кезеңде барлық бағыттар бойынша тіркелген қылмыстар саны азайды. Жол-көлік оқиғасының 4 жағдайға және зардап шеккен азаматтардың 10 адамға өсуіне, қаза тапқан адамдар санының азаюына жол берілген.
Үшінші бағыттың 5 мақсатын іске асыру үшін 19 нысаналы индикаторға қол жеткізу үшін 80 іс-шара орындалды. Ауданның инфрақұрылымдық дамуы бағытындағы негізгі жұмыс халықтың кең жолақты Интернетке қолжетімділігіне, тұрғын үйдің қол жетімділігін қамтамасыз етуге, тіршілікті қамтамасыз ететін инфрақұрылымды және экологиялық қауіпсіздікті дамытуға бағытталған шараларды іске асыру болды. 2020 жылға жоспарланған барлық іс-шаралар орындалды, нәтижесінде аудан халқының 92% - ы сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілді, шамамен 40 км жол жөнделді, аудан орталығының 2 көппәтерлі үйі орталық жылумен жабдықтауға қосылды және т. б.
Осылайша, 2020 жылдың қорытындысы бойынша жоспарланған нысаналы индикаторлардың 82, 8% - ы орындалды және жоспарланған іс-шаралардың 91% - ы орындалды.
Сонымен қатар, әртүрлі себептерге байланысты бірқатар проблемалар бар. Пандемия өз түзетулерін енгізгені анық.
Тау-кен өндіру және өңдеу өнеркәсібі көлемінің төмендеуіне байланысты өнеркәсіп өнімінің нақты көлем индексіне қол жеткізілген жоқ. Ауыл шаруашылығында шошқа басының 20% - ға және құстардың 16% - ға төмендеуіне жол берілген.
Бөлшек тауар айналымының нақты көлем индексі 89,7% - ды құрады, бұл жоспардан 14% - ға аз. Нысаналы индикаторға қол жеткізілген жоқ.
Денсаулық сақтау саласы бойынша статистика көңіл көншітерлік көрінеді: көрсеткіштерге қол жеткізілмеген - нәрестелер өлімі, сырқаттанушылық және ҚЖА-дан болатын өлім, жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім. Соңғыларының саны екі есе өсті. Мұны қорлау деп айтуға болады, бірақ осы мақсатты индикаторларда біздің жоспарлы көрсеткіштеріміз рұқсат етілген шектерден асып түсті.
Аудан экономикасын тұрақты дамыту үшін көлік-коммуникация желісін одан әрі жаңғырту, қатты жабыны бар аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын күрделі жөндеу талап етіледі. Алдын ала, бүгін біз талқылайтын мәселе тұрақты комиссиялардың екі отырысында қаралды және бүгін Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органның (Шортанды ауданының экономика бөлімі ММ) бірлесіп орындаушы мемлекеттік органдармен бірлесіп, бағдарламаға енгізілген жобалар бойынша іске асырудың уақтылы сапалы мониторингі қажеттігіне назар аударғым келеді
Бағдарламаға енгізілген инвестициялық жобаларды неғұрлым сапалы іске асыру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді бөлуді көздейтін барлық жобаларды сөзсіз енгізу практикасын тоқтату қажет деп санаймыз. Кейбір инвесторлар үшін АДБ-ға несие алу үшін қосылу қажет екенін түсінеміз.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жер учаскесі немесе жер учаскесін жалдау құқығы инвестициялық жобаларды іске асыру үшін беріледі, онда инвестициялардың болжамды мөлшері 2 млн.АЕК-тен не 5 млн. АЕК-ке дейін болуы тиіс.
Депутаттар кәсіпкерлердің ниеттерін түсінеді және қолдайды, өйткені олардың жобалары іске асырылған жағдайда кәсіпорындарда ауданымыздың тұрғындары жұмысқа орналасады және тиісті аударымдар түседі, бұл ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына оң әсер етеді. Осыған байланысты, Шортанды ауданы әкімдігі жанындағы Жұмыс тобы инвестициялық жобаларды қарау кезінде жобаларды егжей-тегжейлі зерделегеннен кейін ғана бағдарламаға енгізу үшін басымдылығы мен ауқымдылығына ерекше назар аудара отырып, ұсынымдар шығаруы тиіс деп есептейміз.
Бизнес жүргізу үшін жер учаскелерін сату үшін тоқсанына бір рет сауда-саттық (конкурстар, аукциондар) өткізуді тәжірибеге енгізуді, осылайша аудандық бюджеттің кіріс бөлігін елеулі түрде толықтыруды ұсынамыз.
Бүгінде аумақты дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған жаңа бағдарламасы бекітілді. Осыған байланысты, жауапты мемлекеттік органдардан бағдарламаға енгізілген өтпелі инвестициялық жобаларға тиісті мониторинг жүргізуді сұраймын.
Біздің ұсыныстарымыз нысаналы индикаторлар көрсеткіштерін сапалы және тиімді орындау және жаңа бағдарламаға енгізілген инвестициялық жобаларды іске асыру үшін қажет деп санаймын.
«Бағыттар», «нысаналы индикаторлар» , «іс-шаралар» , «көрсеткіштер» және т.б. осы терминдердің барлығының артында біздің адамдардың өмір сүру жағдайлары және сіз бен біз қалай жұмыс істегеніміз тұр, ал шортандылықтардың әлеуметтік хал-жайы да осыған тікелей байланысты.
Иә, көп жұмыс атқарылды, бірақ алдымызда әлі де көп жұмыс бар, ол біздің ауданымызды дамыту, адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту үшін барлық мүмкіндіктерді жұмылдыруды және шоғырландыруды талап етеді.
Қорытындылай келе, «Шортанды ауданының 2016-2020 жылдарға арналған аумақтарды дамыту Бағдарламасының нысаналы индикаторларына қол жеткізу және бюджеттік бағдарламаларды іске асыру турал» есеп назарға алынсын.
Назарларыңызға рахмет!