2022 жылғы 16 наурызда Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Парламент палаталарының бірлескен отырысында Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауын жолдады.
Бүгін Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев соңғы оқиғалар аясында күтіліп отырған Қазақстан халқына Жолдауын жария етті.
Мемлекет басшысы қаңтар айында болған оқиғаларды атап өтті. Қасым-Жомарт Кемелұлы өзі қабылдаған барлық шешімдерді ел үшін оңай емес уақытта дәл негіздеп, көңіл айтты және қоғамда қандай лауазымдар мен позицияларға ие болса да, барлық кінәлі адамдар жазаланады деп сендірді. Сондай-ақ, Президент Жауапты сәтте батылдық, бірлік пен ынтымақ танытқандардың барлығына алғысын білдірді.
Қасым – Жомарт Тоқаев өзінің Президент лауазымындағы басты басымдықтарын-халық талап еткен реформаларды жүзеге асыруды атап өтіп, елдің орнықты прогресі мен әлеуметтік-экономикалық қайта құрулар саяси жаңғыртусыз мүмкін еместігіне сенім білдірді.
Жаңа реформалар барлық дерлік саяси институттарға әсер етеді: президент, парламент, жергілікті өзін-өзі басқару, партиялық, сайлау, сот-құқық қорғау қызметі.
Президент суперпрезиденттік басқару формасынан күшті парламенті бар президенттік республикаға: «Күшті президент – ықпалды парламент – есеп беретін үкімет» ауысуын бірінші кезекте атап өтті. Президент қабылдаған бірінші нәрсе «Аманат» партиясының төрағасы қызметінен кету ниеті туралы және Президенттің өз өкілеттігі кезеңінде партияға мүшелігін тоқтату міндетін заң жүзінде ресімдеу туралы мәлімдеді. Бұл барлық партияларды дамыту үшін тең жағдайды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Орталық сайлау комиссиясының, Есеп комитетінің және Конституциялық кеңестің төрағалары мен мүшелерінің партиядан міндетті түрде шығуы заңнамалық тұрғыдан регламенттелетін болады, сондай-ақ әкімдер мен олардың орынбасарларына партия филиалдарында қызмет атқаруға тыйым салынады.
Мемлекет басшысы Президенттің жақын туыстары үшін квазимемлекеттік сектордағы саяси мемлекеттік қызметшілер мен басшылар лауазымдарына орналасуға заңнамалық тыйым енгізілетінін атап өтті.
Мемлекет басшысы Сенаттағы президенттік квотаны 15 депутаттан 10 депутатқа дейін қысқарту туралы шешімін жариялады. Мәжілістегі Қазақстан халықтары Ассамблеясының квотасы жойылады, соған сәйкес Мәжілістегі депутаттық орындар саны азаяды. Сонымен қатар, Мемлекет басшысы мәжіліске заңдар қабылдау құқығын, ал Сенатқа оларды мақұлдау немесе мақұлдамау құқығын беру қажеттігін атап өтті. Президент мәслихаттарға ерекше назар аудару қажеттігін және олардың субъективтілігі мен дербестігін нығайту үшін мәслихат төрағасы лауазымын енгізу қажеттігін атап өтті. жергілікті өзін-өзі басқарудың негізгі буыны болып табылады. Мәслихаттардың ықпалын жүйелі түрде күшейту мақсатында Мемлекет басшысы өңірлер әкімдерін тағайындаудың ағымдағы тәртібін өзгерту және заңнамаға тиісті түзетулер енгізу қажет деп санайды.
Сайлау жүйесін жетілдіру мақсатында Мемлекет басшысы барлық азаматтардың құқықтарын толық көлемде ескеретін неғұрлым үйлесімді – аралас сайлау жүйесіне көшуді ұсынды. Мәжілістің депутаттық корпусы мынадай схема бойынша – 70% пропорционалды негізде және 30% мажоритарлық негізде қалыптастырылатын болады. Бұдан басқа, аралас модель облыстар мен Республикалық маңызы бар қалалар мәслихаттарының сайлауында енгізілетін болады. Сонымен қатар, қалалар мен аудандарда толығымен мажоритарлық жүйеге көшу ұсынылады.
Жаңа Қазақстанды құру бағыты адал және еркін саяси бәсекелестікті қамтамасыз ету қажеттігіне негізделеді. Осылайша, Мемлекет басшысы тіркеу шегін төрт есе азайтуды, өңірлік өкілдіктердің ең аз санын азайтуды және партия құру үшін азаматтардың бастамашыл тобының ең аз санын үштен бірге қысқартуды ұсынды.
Сайлау процесін жаңғырту мақсатында халықаралық тәжірибені, осы саладағы тұрақты даму мен өзгерістерді ескере отырып, Президент кандидаттар мен партиялардың әлеуметтік желілердегі белсенділігі үлкен мәнге ие екенін атап өтті. Осыған байланысты әлеуметтік желілерде үгіт-насихат жұмыстарын нормативті түрде шешуді ұсынды.
Мемлекет басшысы құқық қорғау институттарын күшейту мақсатында Конституциялық сот құруды ұсынды. Өлім жазасын жою туралы шешімді түпкілікті бекіту үшін Конституцияға тиісті өзгерістер енгізу қажеттігін атап өтті.
Президент БАҚ-тың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың және азаматтық қоғам институттарының рөлін нығайтудың маңыздылығын атап өтті. Сондықтан осы бастамаларды іске асыру мақсатында мемлекеттің мүдделерін, қоғамның сұраныстарын және медиа саланың даму үрдістерін ескере отырып, БАҚ туралы заңды қайта қарау; қоғамдық диалогтың бірыңғай институционалдық моделін қалыптастыратын және билік пен халық арасындағы өзара іс-қимылды күшейтетін «Ұлттық құрылтай» (Ұлттық құрылтай) құру ұсынылды.
Жүргізіліп жатқан реформалар аясында еліміздің әкімшілік-аумақтық құрылымын жетілдіру қажет, осыған байланысты Мемлекет басшысы бірқатар жаңа бастамалар көтерді. Екі жаңа облыс құрылсын: Абай (орталығы Семейде) және Ұлытау (орталығы Жерқазған қаласында). Алматы облысы Жетісу (орталығы Талдықорғанда) және Алматы (Орталығы Қапшағай қаласында) болып бөлінсін.
Президент саяси жаңғырту аясында мәслихаттар жергілікті өзін-өзі басқарудың негізгі буынына айналуы тиіс екенін атап өтті. Үкіметке шұғыл түрде дағдарысқа қарсы бірінші кезектегі шаралардың кешенді пакетін іске асыруды тапсырды.
Жолдау соңында Ел Президенті біздің азаматтарымыздың ертең емес, бүгін жақсы өмір сүруін қалайтынына сендірді. Халықтың болашағы, елдің әл – ауқаты және мемлекеттілігімізді қорғау-Мемлекет басшысы үшін аса маңызды міндет.
Мемлекет Басшысы Жолдауының толық мәтінімен Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтынан танысуға болады https://www.akorda.kz/ru/poslanie-glavy-gosudarstva-kasym-zhomarta-tokaeva-narodu-kazahstana-1623953