Қоғамдық кеңес туралы үлгілік ереже
1-тарау. Жалпы ережелер
- Осы Көкшетау қаласының қоғамдық кеңесі туралы ереже (бұдан әрі – ереже) «Қоғамдық кеңестер туралы» 2015 жылғы 2 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – заң) 2-1-бабы 2-тармағының 4) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2021 жылғы 5 наурыздағы № 03-23/1013 бұйрығымен бекітілген Қоғамдық кеңес туралы Үлгілік ережеге сәйкес әзірленді.
- Көкшетау қаласының қоғамдық кеңесі-коммерциялық емес ұйымдармен, азаматтармен бірлесіп Көкшетау қалалық мәслихаты (бұдан әрі – мәслихат) құрған консультативтік-кеңесші, байқаушы орган.
Көкшетау қаласының қоғамдық кеңесі (бұдан әрі – Қоғамдық кеңес) өз қызметінде Заңды, осы Ережені, Қазақстан Республикасының Конституциясын және тиісті нормативтік-құқықтық актілерін басшылыққа алады.
2-тарау. Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастыру
1-параграф. Азаматтық қоғамнан Қоғамдық кеңесті қалыптастыру жөніндегі жұмыс тобының мүшелерін іріктеу
- Көкшетау қаласының Қоғамдық кеңесін қалыптастыру жөніндегі жұмыс тобының (бұдан әрі - жұмыс тобы) құрамы мемлекеттік органдардың өкілдері қатарынан және конкурстық негізде коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар қатарынан қалыптастырылады.
- Жұмыс тобының сандық құрамын жұмыс тобының мүшелерін іріктеу бойынша конкурс өткізілгенге дейін Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысы айқындайды.
Жұмыс тобының құрамында мемлекеттік органнан өкілдік ету жұмыс тобы мүшелерінің жалпы санының үштен бірінен аспайды. Осы өкілдіктің дербес құрамын Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысы дербес айқындайды.
Жергілікті деңгейде жұмыс тобының құрамында азаматтық қоғамнан өкілдік ету жұмыс тобы мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісін құрайды және коммерциялық емес ұйымдар мен азаматтардың ұсыныстары негізінде қалыптастырылады.
- Жергілікті деңгейдегі жергілікті өкілді орган мемлекеттік органдар мен коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар қатарынан жұмыс тобының сандық құрамын, құжаттарды тапсыру мерзімдерін, сондай-ақ құжаттар жіберілетін пошталық және электрондық мекенжайларды көрсете отырып, бұқаралық ақпарат құралдарында және (немесе) өзінің интернет-ресурсында жұмыс тобының мүшелерін іріктеу жөнінде конкурс өткізу туралы хабарландыру жариялайды.
- Конкурсты өткізу мерзімі конкурс туралы хабарландыру жарияланған күннен кейін он жұмыс күнін құрайды.
- Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері жұмыс тобының мүшелерін іріктеу бойынша конкурс өткізу туралы хабарландыру орналастырылған күннен бастап күнтізбелік бес күн ішінде мынадай құжаттарды қолма-қол береді немесе хабарландыруда көрсетілген жергілікті өкілді органның электрондық мекенжайына жібереді:
1) осы Ережеге 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жұмыс тобының құрамына кандидатураны ұсыну туралы азаматтың өтініші;
2) коммерциялық емес ұйымның жұмыс тобының мүшелігіне кандидатураны (болған жағдайда) ұсыну туралы жазбаша ұсынысы; ;
3) кандидаттың кәсіптік және (немесе) қоғамдық қызметі туралы мәліметтер;
4) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігінің көшірмесі.
- Құжаттарды қабылдау мерзімі аяқталғаннан кейін жергілікті өкілді орган бір жұмыс күні ішінде жұмыс тобына кандидаттардың тізімін қалыптастырады.
- Кандидаттар тізімін қалыптастыру аяқталғаннан кейін күнтізбелік бес күн ішінде жұмыс тобына кандидаттардың қатысуымен жұмыс тобының отырысы өткізіледі. Қоғамдық кеңесті қалыптастыру жөніндегі жұмыс тобының мүшесі Қоғамдық кеңес мүшелігіне сайлану үшін конкурсқа жіберілмейді.
- Жұмыс тобының отырыстарына қатысуға үкіметтік емес ұйымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының, мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың өкілдері болып табылатын, дауыс беру құқығы жоқ байқаушылар жіберіледі.
Жергілікті деңгейдегі жергілікті өкілді орган жұмыс тобының мүшелерін іріктеу бойынша конкурс өткізу туралы хабарландырумен бір мезгілде құжаттарды тапсыру мерзімдерін, сондай-ақ құжаттар жіберілетін пошта және электрондық мекенжайларды көрсете отырып, бұқаралық ақпарат құралдарында және (немесе) өзінің интернет-ресурсында байқаушылар тізімін қалыптастыру бойынша іріктеу жүргізу туралы хабарландыру жариялайды.
Жұмыс тобының отырысына байқаушы ретінде қатысу үшін байқаушы болуға ниет білдірген адам жергілікті өкілді органға осы Ережеге 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қоғамдық кеңесті қалыптастыру жөніндегі жұмыс тобының мүшелерін іріктеу жөніндегі конкурсқа байқаушы ретінде қатысу үшін өтініш береді не электрондық поштасына жібереді.
- Жұмыс тобының отырысын өткізу уақыты мен орны туралы жұмыс тобының мүшелігіне кандидаттарды, байқаушыларды жергілікті өкілді орган отырыс өткізілгенге дейін кемінде үш жұмыс күні бұрын хабардар етеді.
- Жергілікті деңгейдегі жергілікті өкілді орган жұмыс тобының отырысын дайындау мен өткізудің ұйымдастырушылық мәселелерін шешуді қамтамасыз етеді.
- Жұмыс тобының бірінші отырысын Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысы өткізеді.
Жұмыс тобының келесі отырыстарын жұмыс тобының басшысы өткізеді.
- Жұмыс тобының құрамына мүшелерді іріктеу коммерциялық емес ұйымдардан және ашық дауыс беруге қатысатын азаматтардан жұмыс тобының мүшелігіне кандидаттардың көпшілік дауысымен жүзеге асырылады. Коммерциялық емес ұйымнан Кандидат, азамат өз кандидатурасы үшін дауыс беруге қатыспайды.
- Жергілікті деңгейдегі жұмыс тобының құрамын Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысы бекітеді.
- Жұмыс тобының бірінші отырысында көпшілік дауыспен азаматтық қоғам өкілдері қатарынан жұмыс тобының басшысы сайланады.
- Жұмыс тобының шешімі отырыс аяқталғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде жергілікті өкілді органның ресми интернет-ресурсында жарияланады.
- Жұмыс тобының отырысында жұмыс тобының басшысы айқындайтын жұмыс тобының мүшесі хаттама жүргізеді, оған жұмыс тобының басшысы қол қояды.
- Жұмыс тобы мыналарды жүзеге асырады:
1) халықты Қоғамдық кеңес мүшелерін сайлау жөніндегі конкурс туралы хабардар етеді;
2) бірінші отырыста Қоғамдық кеңес мүшелерінің сандық құрамын айқындайды;
Жергілікті деңгейде Заңның 2-1-бабы 2-тармағы 7) тармақшасының ережелерін ескере отырып;
3) Қоғамдық кеңес мүшелерін сайлау рәсімін жүргізеді;
4) Қоғамдық кеңеске кандидаттардың резервтік тізімін қалыптастырады;
5) Қоғамдық кеңес туралы ереженің жобасын әзірлейді.
- Жұмыс тобының отырысы жұмыс тобының басшысын ескере отырып, жұмыс тобы мүшелерінің жалпы құрамының кемінде үштен екісі қатысқан кезде заңды деп есептеледі.
- Жұмыс тобының және оның басшысының өкілеттіктері Қоғамдық кеңес туралы ережені Қоғамдық кеңес бекіткеннен кейін тоқтатылады.
- Қоғамдық кеңесті мемлекеттік органдардың өкілдері және конкурстық негізде – коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар қатарынан жұмыс тобы қалыптастырады.
Қоғамдық кеңес мүшелігіне кандидатураларды коммерциялық емес ұйымдар, азаматтар ұсынады, оның ішінде өзін-өзі ұсыну арқылы ұсынады. Қоғамдық кеңес өкілеттігінің мерзімі үш жылды құрайды.
- Қоғамдық кеңестердің жаңа құрамын қалыптастыру рәсімі Заңның 8 және 9-баптарында белгіленген тәртіпке сәйкес қоғамдық кеңестердің қолданыстағы құрамының өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін екі ай бұрын басталады.
- Жұмыс тобы Қоғамдық кеңес мүшелерін сайлау жөніндегі конкурс туралы хабарландыруды бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды және (немесе) жергілікті деңгейдегі жергілікті өкілді органның интернет-ресурсында орналастырады.
- Хабарландыруда мыналар көрсетіледі:
1) жергілікті өкілді органның атауы;
2) Заңның 10-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес құжаттар жіберілетін пошталық және электрондық мекенжайларды, беру мерзімдерін, конкурсқа қатысу үшін құжаттар тізбесін және кандидаттарға қойылатын талаптарды қамтиды;
3) мемлекеттік органдардың және коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар қатарынан Қоғамдық кеңестің сандық құрамы бекітілсін.
- Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен кейін, он жұмыс күні ішінде Қоғамдық кеңес мүшелігіне кандидатуралар бойынша ұсыныстарды хабарландыруда көрсетілген қажетті құжаттарды қоса бере отырып, қолма-қол береді немесе жергілікті өкілді органның электрондық мекенжайына жібереді.
- Жұмыс тобы құжаттарды қабылдау аяқталған күннен кейін, он жұмыс күні ішінде отырыста Қоғамдық кеңес мүшелігіне кандидаттардан келіп түскен құжаттарды талқылайды, әрбір кандидатпен әңгімелесу және әрбір кандидат бойынша ашық дауыс беру өткізеді. Ең көп дауыс жинаған кандидаттар қоғамдық кеңестің құрамына сайланды деп есептеледі. Бірдей дауыс санын алған кандидаттар бойынша жұмыс тобының басшысы шешуші дауыс құқығын өзіне қалдырады.
- Қоғамдық кеңестің жұмыс істеп жүрген мүшелері конкурсқа қатысу үшін өз өтініштерін Заңның 10-бабында көзделген жалпы негіздерде береді.
- Жұмыс тобының мүшелері ұсынылған құжаттардың негізінде жұмыс тобы белгілеген нысан бойынша кандидаттарды бағалау парағын толтырады.
- Жұмыс тобының мүшелері талқылау қорытындылары бойынша кандидаттарды бағалаудың жиынтық балдарын ескере отырып, ашық дауыс беру арқылы Қоғамдық кеңестің құрамын қалыптастырады.
- Мемлекеттік органнан Қоғамдық кеңеске өкілдік Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысымен конкурс өткізбей бекітіледі.
- Қоғамдық кеңестің қалыптастырылған құрамы Қоғамдық кеңестің құрамы бекітілгеннен кейін, үш жұмыс күні ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануға және (немесе) жергілікті өкілді органның интернет-ресурсқа орналастыруына жатады.
- Мемлекеттік органның атынан өкілдік ететін Қоғамдық кеңес мүшесінің өкілеттігі тоқтатылған жағдайда, өкілеттігін тоқтатқан мүшенің орнына Қоғамдық кеңестің жаңа мүшесін қосу туралы шешімді Көкшетау қалалық мәслихатының хатшысы қабылдайды.
- Қоғамдық кеңестің шығып қалған мүшелерін кейіннен алмастыру мақсатында жұмыс тобының шешімімен Қоғамдық кеңестің құрамына кірмеген азаматтық қоғам өкілдері қатарынан Қоғамдық кеңеске кандидаттардың резервтік тізімі қалыптастырылады.
- Резервтік тізімнен кандидат Қоғамдық кеңеске мүшелікке қатысудан бас тартқан және қоғамдық кеңеске кандидаттардың резервтік тізімінде басқа кандидаттар болмаған жағдайларда, Қоғамдық кеңес Қоғамдық кеңестің құрамына қосымша конкурс өткізу туралы шешім қабылдайды.
- Қоғамдық кеңес қосымша конкурс өткізу үшін Қоғамдық кеңес мүшелерін сайлау жөніндегі конкурс туралы хабарландыруды бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды және (немесе) жергілікті өкілді органның интернет-ресурсында орналастырады.
- Хабарландыруда мыналар көрсетіледі:
1) жергілікті өкілді органның атауы;
2) Заңның 10-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес құжаттар жіберілетін пошталық және электрондық мекенжайларды, беру мерзімдерін, конкурсқа қатысу үшін құжаттар тізбесін және кандидаттарға қойылатын талаптарды қамтиды;
3) мемлекеттік органдардың және коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар қатарынан Қоғамдық кеңестің сандық құрамы бекітілсін.
- Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен кейін, он жұмыс күні ішінде қажетті құжаттарды қоса бере отырып, Заңның 10-бабының 2-тармағына сәйкес пошталық немесе электрондық мекенжайға ұсыныстар береді.
- Қоғамдық кеңес құжаттарды қабылдау аяқталған күннен кейін он жұмыс күні ішінде отырыста Қоғамдық кеңес мүшелігіне кандидаттар бойынша келіп түскен құжаттарды талқылауды және әрбір кандидат бойынша ашық дауыс беруді жүргізеді. Ең көп дауыс жинаған кандидаттар қоғамдық кеңестің құрамына сайланды деп есептеледі. Бірдей дауыс санын алған кандидаттар бойынша Қоғамдық кеңестің төрағасы шешуші дауыс құқығын өзіне қалдырады.
- Қоғамдық кеңестің жаңа мүшелері өкілеттіктерін тоқтатқан Қоғамдық кеңес мүшелерінің қалған өкілеттік мерзіміне сайланады (тағайындалады).
2-параграф. Қоғамдық кеңестің жұмыс органдарын ұйымдастыру
- Қоғамдық кеңес тұрақты және (немесе) уақытша жұмыс органдарын: комитеттерді, сараптама топтарын құрады.
- Қоғамдық кеңес тұрақты жұмыс органдары - комитеттер құрады. Комитеттердің сандық құрамын Қоғамдық кеңес дербес айқындайды, бұл ретте кемінде үш адамды құрайды.
- Комитеттер Қоғамдық кеңестің құзыретіне жатқызылған тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің қоғамдық-маңызды мәселелерін зерделеу үшін Қоғамдық кеңестің шешімімен құрылады.
- Комитеттердің құрамы Қоғамдық кеңес мүшелерінің, коммерциялық емес ұйымдардың, ғылыми, кәсіподақ және басқа да ұйымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерінен, сарапшылардан құралады, оны Қоғамдық кеңестің өзі айқындайды және оның отырысында бекітіледі.
- Комитеттердің қызметі Қоғамдық кеңестің шешімі бойынша тоқтатылады.
- Қоғамдық кеңестер уақытша жұмыс органдарын – сараптама топтарын құрады, олар Қоғамдық кеңестің құзыретіне жатқызылған тиісті саланың немесе әкімшілік-аумақтық бірліктің нақты мәселелерін зерделеу үшін Қоғамдық кеңестің шешімімен құрылады.
- Сараптамалық топтардың құрамы Қоғамдық кеңес мүшелерінің, мемлекеттік органдардың, коммерциялық емес ұйымдардың, ғылыми, кәсіподақ және мүдделі ұйымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерінен, сарапшылардан құралады.
- Қоғамдық кеңестің сараптамалық топтары:
1) зерделенетін мәселелер бойынша материалдармен алдын ала танысуды және қарау қорытындылары бойынша мәселелерді оның бағытына сәйкес Қоғамдық кеңес комиссиясының отырысында қарауға дайындауды жүзеге асырады; және оларды қоғамдық кеңестер комиссияларында қарау үшін оның бағытына сәйкес ұсынады;
2) зерделенетін мәселелер бойынша сараптама қорытындыларының жобаларын дайындайды және оларды қоғамдық кеңестер комиссияларында қарау үшін оның бағытына сәйкес ұсынады.
- Нақты мәселе бойынша материалдарды зерделеу қорытындылары бойынша сараптама тобы қорытынды жасайды және оның жолдамасына сәйкес Қоғамдық кеңестің тиісті комиссиясына қарау үшін жібереді.
Қоғамдық кеңес зерделенетін мәселелері бойынша сараптама тобының қорытынды материалдарын Қоғамдық кеңестің тиісті комиссиясының ұсынысы бойынша қарайды.
3-тарау. Қоғамдық кеңестердің өкілеттіктері
- Жергілікті мемлекеттік басқару органдары құратын қоғамдық кеңестер өз өкілеттіктерін Заңның 5-бабына сәйкес жүзеге асырады.
- Заңның 5-бабының 1-тармағында көзделген өкілеттіктерді іске асыру үшін қоғамдық кеңестер отырыстар өткізеді.
- Қоғамдық кеңестің отырысы оның мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісі қатысқан кезде заңды деп есептеледі.
Қоғамдық кеңестің отырыстарын бейнеконференцбайланыс режимінде өткізуге жол беріледі.
- Қоғамдық кеңестің отырыстарына мүдделі мемлекеттік органдардың, жергілікті мемлекеттік басқару органдарының, бұқаралық ақпарат құралдарының, ғылыми, кәсіподақ және басқа да ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ сарапшылар мен өзге де мамандар шақырылады.
- Мәселелерді қарау нәтижелері бойынша Қоғамдық кеңес Заңның 5-бабының 2-тармағында көзделген мерзімдерде мемлекеттік органдардың қарауы және шешімдер қабылдауы үшін міндетті болып табылатын ұсынымдарды қабылдайды.
- Қоғамдық кеңес орталық мемлекеттік органдар, жергілікті өкілді немесе жергілікті атқарушы органдар жіберген азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларын қарайды.
- Қоғамдық кеңестің хатшысы нормативтік құқықтық актінің жобасын алған кезден бастап ұсыныстар енгізу үшін бір жұмыс күні ішінде қоғамдық кеңес мүшелеріне қағаз немесе электрондық жеткізгіште не электрондық пошта арқылы таратуды ұйымдастырады.
- Қоғамдық кеңестің мүшелері екі жұмыс күні ішінде нормативтік құқықтық актінің жобасын қарайды және Қоғамдық кеңестің хатшысына нормативтік құқықтық актінің жобасын қарау не нормативтік құқықтық актінің жобасын қараусыз қалдыру жөнінде қабылданған шешім туралы хабарлайды.
- Қоғамдық кеңестің хатшысы Қоғамдық кеңес мүшелерінің келіп түскен ұсыныстарын түпкілікті шешім қабылдау үшін Қоғамдық кеңес төрағасының қарауына енгізеді.
- Қоғамдық кеңестің нормативтік құқықтық актінің жобасын қарау не қараусыз қалдыру жөніндегі шешімі Қоғамдық кеңес мүшелері жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады. Дауыстар тең болған жағдайда Қоғамдық кеңес төрағасының дауысы шешуші болып табылады.
- Қоғамдық кеңес шешім қабылдағаннан кейін бір жұмыс күні ішінде Қоғамдық кеңестің хатшысы жергілікті өкілді немесе жергілікті атқарушы органдарды Қоғамдық кеңестің қабылдаған шешімі туралы хабардар етеді.
- Қоғамдық кеңес нормативтік құқықтық актінің жобасын қарау туралы шешім қабылдағаннан кейін бір жұмыс күні ішінде нормативтік құқықтық актінің жобасы Қоғамдық кеңес мүшелерінің қатысуымен оның отырысына қарау үшін енгізіледі.
- Нормативтік құқықтық актінің жобасын қарау қорытындылары бойынша шешім Қоғамдық кеңес мүшелері жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады. Дауыстар тең болған жағдайда Қоғамдық кеңес төрағасының дауысы шешуші болып табылады.
- Дауыс беру қорытындыларын ескере отырып, Қоғамдық кеңестің хатшысы қаралатын нормативтік құқықтық актінің жобасы бойынша Қоғамдық кеңес ұсынымдарының жобасын дайындайды және Қоғамдық кеңестің төрағасына қол қоюға енгізеді.
- Қоғамдық кеңестің төрағасы қол қойған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде Қоғамдық кеңестің ұсынымдарын Қоғамдық кеңестің хатшысы нормативтік құқықтық актінің жобасын қарауға ұсынған жергілікті өкілді немесе жергілікті атқарушы органдарға қағаз немесе электрондық жеткізгіште не электрондық пошта арқылы жібереді.
- Заңның 5-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес жергілікті мемлекеттік басқару органдары құратын қоғамдық кеңестер тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің қоғамдық маңызы бар мәселелері бойынша жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды.
- Қоғамдық кеңес өтініштерді қарау нәтижелері бойынша мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:
1) өтінішті құзыреті бойынша тиісті мемлекеттік органға немесе жергілікті мемлекеттік басқару органына жолдау туралы;
2) осы өтінішті Қоғамдық кеңестің отырысында қарау туралы;
3) келіп түскен өтінішті қарау бойынша қоғамдық бақылау нысандарының бірін жүргізу туралы.
- Қоғамдық кеңестің хатшысы өтінішке дайындалған жауапты өтініш берушіге заңнамада көзделген мерзімде жібереді.
- Қоғамдық кеңестің төрағасы өз өкілеттіктері шеңберінде:
1) Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастырады;;
2) отырыстарда төрағалық етеді;
3) Қоғамдық кеңес атынан құжаттарға қол қояды;
4) Қоғамдық кеңестің шешімдерін іске асыру жөніндегі қызметті үйлестіреді;
5) жергілікті мемлекеттік басқару органының отырыстарына кеңесші дауыс беру құқығымен қатысады;;
6) өзі болмаған уақытта Төрағаның міндетін атқаруды Қоғамдық кеңес төралқасы мүшелерінің біріне береді.
- Ұйымдастыру мәселелерін шешуді қамтамасыз ету, Қоғамдық кеңестің отырыстарын дайындау мен өткізу, қоғамдық кеңесте іс жүргізуді ұйымдастыру және жүргізу мақсатында Қоғамдық кеңестің хатшысы:
1) Қоғамдық кеңестің отырыстарын дайындау мен өткізудің ұйымдастырушылық мәселелерін шешуді қамтамасыз етеді;
2) Қоғамдық кеңесте іс жүргізуді ұйымдастырады және жүргізеді, сондай-ақ Қоғамдық кеңес шешімдерінің орындалу мерзімдеріне бақылау жасайды.
- Қоғамдық кеңестің хатшысы Қоғамдық кеңестің мүшесі болып табылмайды.