Тексеру комиссиясының есебі 2025

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

АБАЙ ОБЛЫСЫ

МӘСЛИХАТЫ

  

РЕСПУБЛИКА

КАЗАХСТАН

МАСЛИХАТ

 ОБЛАСТИ АБАЙ

 

 

ШЕШІМ

  

 

РЕШЕНИЕ

 

25  маусым 2025 жыл                                                                                                      № 28/184-VIІI

 

 

Семей қаласы                                                                                                                                     город Семей

        

 

 «2024 жылға арналған облыстық бюджеттің атқарылуы туралы»

Абай облысы бойынша Тексеру комиссиясының жылдық есебін бекіту туралы

 

 

           Қазақстан Республикасының Бюджеттік Кодексінің 125-бабына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының
1- тармағының 9-1) тармақшасына сәйкес, Абай облысы мәслихаты  ШЕШТІ:

  1. Абай облысы бойынша Тексеру комиссиясының «2024 жылға арналған облыстық бюджеттің атқарылуы туралы» (облыстың жергілікті атқарушы органының есебіне қорытынды) жылдық есебі осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.
  2. Облыстың жергілікті атқарушы органына Абай облысы бойынша Тексеру комиссиясы берген ұсынымдарын орындау үшін қабылдау ұсынылсын:

1) Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері бюджетті әзірлеу, қарау және бекіту сатыларында, сондай-ақ бюджетті нақтылау және түзету жағдайларында бюджеттік өтінімдерде қамтылған ақпарат пен есептердің толықтығы мен дұрыстығын Қазақстан Республикасының Бюджет және өзге де заңнамасына сәйкес қамтамасыз етсін;

- жергілікті бюджеттердің атқарылу тиімділігін арттыру бойынша жұмыс жүргізу, бюджеттік бағдарламаларда айқындалған тікелей және түпкілікті нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізу бойынша жан-жақты шаралар қабылдауды;

- бюджет қаражатын басқару сапасын арттыру, оның ішінде дебиторлық және кредиторлық берешекті, оның ішінде өткен жылдарды берешегін төмендету бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізуді;

- инвестициялық жобаларды іске асыру барысына және оларды жасалған шарттарда белгіленген мерзімде қолданысқа енгізуге ерекше назар аударуды;

- жүргізілген аудит нәтижелері бойынша белгіленген бұзушылықтар мен кемшіліктерге ерекше назар аудару, мұндай бұзушылықтарды бұдан әрі болдырмау бойынша кешенді шараларды уақтылы жою және қабылдауды;

2) «Абай облысының мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы» мемлекеттік мекемесіне – конкурстық және есептілік қағидаттарын сақтай отырып, мәдени-бұқаралық іс-шараларды өткізуге бөлінген бюджет қаражатын жұмсаудың ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз етуді;

3) «Абай облысының денсаулық сақтау басқармасы» мемлекеттік мекемесіне – жас мамандарды тарта отырып және оларды бекіту үшін жағдай жасай отырып, медициналық мекемелерді, әсіресе аудандар мен ауылдар деңгейінде кадрлармен қамтамасыз етуді оңтайландыру жөніндегі шараларды әзірлеуді;

4) «Абай облысының қаржы басқармасы» мемлекеттік мекемесіне орталық мемлекеттік органдармен (атап айтқанда, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен және салалық министрліктермен) бюджетаралық қатынастар шеңберінде көзделген трансферттерді уақтылы және толық аудару мәселелері бойынша өзара іс-қимылды күшейтуді;

5) «Абай облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» мемлекеттік мекемесіне, «Абай облысының құрылыс басқармасы» мемлекеттік мекемесі және «Абай облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы» мемлекеттік мекемесіне халыққа ақпараттың ашықтығын, қолжетімділігін арттыру және мемлекеттік органдардың қызметіне қоғамдық сенімді нығайту мақсатында:

- жыл қорытындысы бойынша мекеменің ресми интернет-ресурсында атқарылған жұмыс, іске асырылып жатқан жобалар, қол жеткізілген нәтижелер туралы, сондай-ақ сол мақсатта бөлінген және игерілген бюджет қаражаты туралы, басқарма қызметінің негізгі бағыттарын көрсететін деректерді көрсете отырып, толық және объективті ақпаратты орналастыруға міндеттеуге;

  1. «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Абай облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті» республикалық мемлекеттік мекемесі бюджетке төленетін міндетті төлемдер бойынша берешекті уақтылы өндіріп алуды және талап-арыз жұмысын күшейтуді қамтамасыз ете отырып, берешекті жою және төмендету жөніндегі жүйелі жұмысты жалғастыру ұсынылсын.
  2. Осы ұсынымдарды орындау нәтижелері туралы 2026 жылдың
    31 қаңтарына дейін «Абай облысы мәслихатының аппараты» ММ-не хабарлансын.
  3. Осы шешімнің орындалуын бақылау Абай облысы мәслихатының экономикалық және қаржылық даму, кәсіпкерлік қызмет саласындағы тұрақты комиссиясына жүктелсін.
  4. Осы шешім қабылданған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.

 

          Абай облысы мәслихатының

          төрағасы                                                                         Ш. Байбеков

 

Абай облысы мәслихатының 2025 жылғы 25 маусымдағы
 № 28/184-VIII  шешімімен бекітілді

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«2024 жылға арналған облыстық бюджеттің атқарылуы туралы»

жергілікті атқарушы органның есебіне Абай облысы бойынша тексеру комиссиясының есебі

 (облыстың жергілікті атқарушы органының есебіне қорытынды)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Семей қаласы

 

Құрылым

Кіріспе

 

І БӨЛІМ. Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері

 

II БӨЛІМ. Жергілікті бюджеттердің атқарылуын талдау

2.1. Жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің орындалуын бағалау

2.2. Жергілікті бюджет кірістерінің орындалуын бағалау

2.2.1. Салық түсімдерін талдау

2.2.2. Салықтық емес түсімдерді талдау

2.2.3. Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдерді талдау

2.2.4. Трансферттер түсімдерін талдау

2.3. Жергілікті бюджет шығыстарының орындалуын бағалау

2.3.1. Жергілікті бюджет шығындарының орындалуын талдау

2.3.2. Бюджеттік кредиттерді пайдалануды талдау

2.3.3. Қаржы активтерін сатып алу шығындарын талдау

2.3.4. Дебиторлық және кредиторлық берешекті талдау

 

III БӨЛІМ. Бағдарламалық құжаттарды іске асыруды бағалау

3.1. Облыстың 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарын іске асыруды бағалау.

3.2 Өңірде басқа бағдарламалық құжаттарды іске асыру туралы ақпарат

 

IV БӨЛІМ. Жекелеген бағыттар бойынша нәтижелерге қол жеткізу

4.1 Бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру тиімділігін бағалау

4.2. Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджет қаражатын пайдалану тиімділігін бағалау

4.3. Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің активтерін пайдалану тиімділігін бағалау

4.4. Облыс өңірлерінде қаражатты пайдалану тиімділігін бағалау

 

V БӨЛІМ. Жергілікті бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігін бағалау

 

VІ БӨЛІМ. Қорытынды бөлім

 

5.1. Қорытындылар

5.2. Ұсыныстар

 

Есепке қосымша

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

«Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 51 – бабына сәйкес Абай облысы бойынша тексеру комиссиясы (бұдан әрі – Тексеру комиссиясы) «2024 жылғы облыстық бюджеттің атқарылуы туралы» жергілікті атқарушы органның есебіне қорытынды дайындады.

Қорытынды облыстың жергілікті атқарушы органының 2024 жылғы есебі, тексеру комиссиясының аудиторлық және талдамалық материалдары, статистикалық деректер, жергілікті атқарушы органдардың және бюджет процесіне өзге де қатысушылардың ақпараты негізінде дайындалды.

Бұдан басқа, тексеру комиссиясының 2023 жылғы облыстық бюджеттің атқарылуын бағалау қорытындылары бойынша айтылған 7 ұсынымын орындау бойынша ақпарат алынды, оларды орындау шеңберінде жергілікті атқарушы органдар белгілі бір жұмыс жүргізді (№1 қосымша).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 БӨЛІМ. Облыстың 2024 жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері.

 

2024 жылға арналған облыстық бюджет облыс әкімдігінің 2023 жылғы 09 қазандағы №175 қаулысымен бекітілген Облыстың 2024-2028 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы (бұдан әрі – ӘЭДБ) негізінде құрылған.

ӘЭДБ макроэкономикалық көрсеткіштерге бағдарланған, әзірлеу кезінде әлеуметтік-экономикалық даму тенденциялары, облыстың дамуына барынша әсер ететін факторлар мен жағдайлар, сондай-ақ бес жылдық перспективаға арналған негізгі басым бағыттар және экономикалық саясаттың негізгі шаралары ескерілген.

Абай облысы өнеркәсіптік өңір болып табылады, өңір экономикасының негізін тау-кен өндіру саласы құрайды. Облыстың өнеркәсіп өнімінің көлемінде оның үлесі 69,2% құрайды.

Саланың ірі кәсіпорындары: «Қаражыра» АҚ көмір өндіру, бағалы металдар мен мыс кенін өндірумен жалпы көлемі 570 млрд. теңге болатын 6 кәсіпорын айналысады, оның ішінде: «Алел» ҚИК АҚ (2021 жылғы өндіріс көлемі – 2 203 кг), «KAZ Minerals Aktogay» ЖШС (56 644,1 мың тонна). «Gold Minerals» ЖШС (696,3 тонна кен), «Бақыршық тау-кен кәсіпорны» ЖШС (11,2 тонна алтын, 2 177,0 мың тонна кен өндіру), «Шығыстүстімет» ЖШС (2 397,6 мың тонна мыс-мырыш рудасы), «Горняк» ЖШС (алтын өндіру).

Энергетикалық кешен Шүлбі гидроэлектростанциясымен, 2 жел электр станциясымен және ЖЭО-мен ұсынылған.

Сондай-ақ, облыс металлургия, жеңіл, тамақ өнеркәсібі мен машина жасауды дамыту әлеуетіне ие. Қолда бар минералды базаны және кадрлық әлеуетті пайдалана отырып, жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға болады.

Облыс табиғи пайдалы қазбаларға бай және инвесторларға өнеркәсіпте өндірісті дамыту үшін тартымды.

Абай облысының аумағында қатты пайдалы қазбалардың 7 резервтік кен орны бар: 6 алтын кен орны және 1 уран кен орны. Кен орындарының ең көп үлесі Жарма ауданында (4 кен орны) орналасқан.

Облыста жер қойнауын пайдаланудан бос 77 пайдалы қазбалар кен орындары бар: әк жағуға арналған карбонатты шикізат, қыш саздар, минералды бояулар, құрамында кварц бар шыны шикізат, өндірілген кеңістікті толтыруға арналған минералды шикізат, керамзит және аглопорит шикізаты, отқа төзімді саздар, перлит шикізаты, құрылыс тастары, құм-қиыршық тас материалы, цемент шикізаты, табиғи шикізат және беткі тастар, кірпіш шикізаты, құрылыс құмдары, графит.

Абай облысы бойынша пайдалы қазбаларды байыту қорларының ең үлкен үлес салмағын кірпіш шикізаты – 177,5 мың тонна, цемент шикізаты – 124,1 мың тонна, құм-қиыршық тас материалы – 67,2 мың тонна және құрылыс құмы – 51,6 мың тонна құрайды.

Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша қысқа мерзімді экономикалық индикатор* (бұдан әрі – КЭИ) 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда 104,5% құрады немесе 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарай 1,2 пайыздық тармаққа төмендеді (2023 жыл-105,7%)

 Салыстыратын болсақ облыстар мен республикалық маңызы бар қалалар арасында облыс КЭИ бойынша 16-шы орында. 2024 жылғы қаңтар-желтоқсан, 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан салалары бөлінісінде КЭИ НКИ мынадай түрде қалыптасты: ауыл шаруашылығы саласында 107,7%, өнеркәсіп 100,3%, тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу 100,8%, өңдеу өнеркәсібі 98,6%, электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауа баптау 113,8%, сумен жабдықтау; кәріз жүйесі, қалдықтарды жинау мен таратуды бақылау 86,2%, құрылыс 122,2%, көтерме және бөлшек сауда; автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу 113,4%, Көлік және қойма 105,9%, байланыс 115,3%.

Облыстың жалпы өңірлік өнімі келесі 17 тармақтан тұрады.

Жалпы экономиканың жай-күйін сипаттайтын жалпы өңірлік өнім (бұдан әрі-ЖӨӨ) 2024 жылдың 9 айында (алдын ала деректер бойынша) 2 228 186,3 млн. теңгені құрады. 2023 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты ЖӨӨ 15,4% - ға ұлғайды.

Абай облысының ЖӨӨ-нің үлес салмағы 2024 жылдың 9 айында жалпы ішкі өнімде (84 962 626,1 млн.теңге) 2,6% құрады, бұл Республика бойынша жиырмадан он бесінші орынды алады.

Жан басына шаққандағы ЖӨӨ 3,7 млн. теңгені құрады және Республика өңірлері арасында жиырманың ішінде он екінші орынды алады.

ЖӨӨ құрылымындағы экономикалық қызмет түрлері бойынша (№1 диаграмманы қараңыз) негізгі үлесі өнеркәсіпке (40,2% немесе 896 031,8млн. теңге), көтерме және бөлшек саудаға (9,5% немесе 212 167,2 млн. теңге), ауыл, орман және балық шаруашылығына (7,7% немесе 171 584,8 млн. теңге), өнімге салынатын салықтарға ((6,7% немесе 149 025,8 млн. теңге), құрылыс (7,0% немесе 156 030,0 млн.теңге).

 

* - қысқа мерзімді экономикалық индикаторды есептеу жеделдікті қамтамасыз ету үшін жүзеге асырылады және ЖІӨ-нің 60% - дан астамын құрайтын ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, құрылыс, сауда, көлік және байланыс сияқты базалық салалар бойынша шығарылым индекстерінің өзгеруіне негізделеді. Көрсеткіш бақыланбайтын экономикаға қосымша Есепсіз және басқа макроэкономикалық түзетулерді қолданбай қалыптастырылады.

Диаграмма №1. 2024 жылғы 9 айдағы

Абай облысының ЖӨӨ құрылымы

 

 

Дереккөз: ҚР АӘК Ұлттық статистика бюросы

 

2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда Абай облысы бойынша жалпы өңірлік өнім 799 904,5 млн. теңгеге немесе 53,8%-ға ұлғайды. ЖӨӨ-нің 14 көрсеткіші бойынша оң динамика қалыптасты. Жалпы қосылған құнның төмендеуі «Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар» көрсеткіштері бойынша 8 600,6 млн. теңгеге (91,3%), «Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет» көрсеткіштері бойынша 35 556,2 млн. теңгеге (55,4%), «Өнімдерге салынатын салықтар» көрсеткіштері бойынша 11 152,7 млн. теңгеге (93,0%)төмендегені атап өтілді

 

 

Кесте №1. Абай облысы бойынша Экономикалық қызмет түрлері бойынша 2023-2024жж. 9 айдағы жалпы өңірлік өнім.

млн. теңге

№

Көрсеткіш атауы

9 ай. 2023 ж.

9 ай. 2024 ж.

Өсу қарқыны %

1

Ауыл, орман және балық шаруашылығы

166 290,7

171 584,8

103,2

2

Өнеркәсіп

689 545,2

896 031,8

129,9

3

Құрылыс

115 690,1

156 030,0

134,8

4

Көтерме және бөлшек сауда; автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу

185 985,70

212 167,2

114,1

5

Көлік және қойма

66 813,60

78 120,8

116,9

6

Тұрғын үй және тамақтану қызметтерін ұсыну

9 558,90

12 542,3

131,2

7

Ақпарат және байланыс

9 709,60

11 402,7

117,4

8

Қаржылық және сақтандыру қызметі

41 873,20

53 043,1

126,7

9

Жылжымайтын мүлікпен операциялар

98 589,40

89 988,8

91,3

10

Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет

22 857,50

28 038,5

122,7

11

Әкімшілік және көмекші қызмет көрсету саласындағы қызмет

79 779,4

44 223,2

55,4

12

Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру

77 316,10

91 936,6

118,9

13

Білім

100 756,7

117 453

116,6

14

Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету

59 265,70

66 967,4

112,9

15

Өнер, ойын-сауық және демалыс

6 119,6

7 499,4

122,5

16

Қызметтердің басқа түрлерін ұсыну

41 097,90

42 130,9

102,5

17

Азық-түлік салығы

160 178,50

149 025,8

93,0

Барлығы

1 448 281,80

2 228 186,3

153,8

 

Өнеркәсіп кәсіпорындары мен өндірістері 1 964,1 млрд.теңгеге өнім (тауарлар, көрсетілетін қызметтер) шығарды, бұл республикалық өндіріс көлемінде 4,0% құрады. Өнеркәсіптік өндіріс индексінің көрсеткіші 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейіне 100,3% құрады.

Облыстың өнеркәсіптік өндірісінің құрылымында ең көп үлес салмағын тау-кен өнеркәсібі және карьерлерді қазу – 69,2%, өңдеу өнеркәсібі 27,8%, электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтау – 2,6%, сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою жөніндегі қызмет – 0,4% құрайды.

Облыс өңірлерінің ішінде өнім көлемі бойынша ең үлкен үлес салмағын Аягөз ауданының өнеркәсібі (жалпы көлемде 49,8%), Семей қаласының өнеркәсібі облыстық өнім шығарудың 16,3%, Жарма ауданының өнеркәсібі – 20,3%, Жаңасемей ауданы – 8,8% өндірді.

Мысалы, Аягөз ауданындағы өнеркәсіптің жетекші кәсіпорны «Kaz Minerals Aktogay» ЖШС болып табылады. Аудан аумағында екі байыту фабрикасынан сульфидті кенді өңдеу бойынша жылдық қуаты 50 млн. тонна болатын ашық үлгідегі ірі мыс кеніші орналасқан. «Kaz Minerals Aktogay» ЖШС-нің үлес салмағы Абай облысының жалпы өнеркәсіп көлемінде 41,3% немесе 649,0 млрд. теңгені құрайды, оның ішінде өңдеу өнеркәсібі 74,9 млрд.теңге, тау-кен өндіру өнеркәсібі 574,1 млрд. теңге.

Есепті кезеңде тау-кен өндіру өнеркәсібіндегі және карьерлерді игерудегі өнім көлемі 1358,4 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейінен 38,5%-ға жоғары, өнеркәсіптік өндіріс индексі 101,8% құрады. Саладағы ең үлкен үлес салмағын «Металл кендерін өндіру» алады және 1 290,4 млрд.теңгені немесе 94,9% құрайды. 2024 жылы металл кендерін өндіру көлемі 40,6%-ға ұлғайды.

Өңдеу өнеркәсібінде 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда 546,1 млрд. теңгеге өнім өндірілді, бұл 2023 жылғы деңгейден 19,6 млрд.теңгеге немесе 3,7%-ға артық, машина жасауда – 7,2%- ға, металлургия өндірісінде – 13,2%-ға ұлғаю байқалды. Есепті кезеңдегі өнеркәсіптік өндіріс индексі 2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 98,6% құрады.

Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтауда 51,8 млрд.теңгеге, млрд. теңгеге өнім (тауарлар, көрсетілетін қызметтер) өндірілді, өнеркәсіптік өндіріс индексі 113,8% құрады. Өсім электр энергиясын өндіруде, беруде және таратуда 30,6%-ға, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтауда 27,3% - ға байқалды.

Сумен жабдықтауда; қалдықтарды жинауда, өңдеуде және жоюда, ластануды жою жөніндегі қызметте 7,8 млрд.теңгеге өнім өндірілді, бұл өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейінен 9,2%-ға төмен. Қалдықтарды жинау, өңдеу және жою; материалдарды кәдеге жарату (қалпына келтіру) 37,5%-ға төмендегені байқалады.

Ауыл шаруашылығында 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда ауыл, орман және балық шаруашылығы өнімдерінің (қызметтерінің) жалпы шығарылымы 454 016,8 млн.теңгені (НКИ 107,7%), оның ішінде өсімдік шаруашылығының жалпы өнімі 206 426,9 млн. теңгені (НКИ 113,7%), мал шаруашылығының жалпы өнімі - 246 640,1 млн. теңгені (НКИ 102,4%) құрады.

2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында облыс шаруашылықтарының барлық санаттарында мал мен құсты тірі салмақта союға өткізу 152,8 мың тоннаны (2023 жылдың ұқсас кезеңінің деңгейіне 81,9%), сүт өндіру 295,9 мың тоннаны (49,6%), жұмыртқа өндіру 58,4 млн.дананы (97%) құрады. Өңірдегі ауыл шаруашылығының дамуына жергілікті шаруаларға пайдаланылмайтын, мемлекет меншігіне қайтарылған жерлерді беру де ықпал етеді. Есепті кезеңде жоспарланған 110 мың гектар кезде мемлекеттік меншікке 121,1 мың гектар (256 учаске) қайтарылды. Олардың ішінде 114,8 мың гектар жайылымдар, 4,5 мың гектар – тыңайған егістіктер, 1,8 мың гектар– басқа да пайдаланылмайтын жерлер болды.

Жалпы, Абай облысының агроөнеркәсіптік кешенінде 8,0 мыңнан астам ауыл шаруашылығы құрылымдары жұмыс істейді. 2024 жылдың қорытындысы бойынша агроөнеркәсіптік кешеннің негізгі капиталына инвестициялар тарту жоспарлы көрсеткіштерден асып түсті: болжам бойынша 40,5 млрд теңге нақты 43,2 млрд теңге салынды.

Абай облысында 01.01.2025 жылға арналған статистикалық деректерге сәйкес ірі қара мал 725,7 мың басты, өткен жылдан бастап 142,1% (510,8 мың бас), қой мен ешкі – 1 084,2 мың басты, өткен жылдан бастап 123,2% (879,9 мың бас), құс – 1 586,6 мың басты құрады, осыған ұқсас кезең өткен жылмен салыстырғанда 145,9% (1 087,6 мың бас).  

Тартылған инвестициялардың жалпы көлемі 575,4 млрд теңгені құрады, қол жеткізілген нақты көлем индексі 107,0% құрады. Инвестициялардың негізгі бөлігі, атап айтқанда 309,9 млрд теңге немесе 53,9% кәсіпорындар мен ұйымдардың өз қаражатынан түсті. Республикалық бюджеттен 12,0%, ал жергілікті бюджеттен 12,1% түсті.

Ауыл шаруашылығындағы негізгі капиталға инвестициялар 34,9 млрд. теңгені (2023 жылдың тиісті кезеңіне 49,4%), өнеркәсіпке 191,5 млрд. теңгені (96,2%), құрылысқа 12,8 млрд. теңгені (24,9%), көтерме және бөлшек саудаға, автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеуге 5,4 млрд. теңгені (26,3%), көлік және сақтау 174,4 млрд.теңге 82,3 (211,9%), жылжымайтын мүлікпен операциялар 84,6 млрд. теңге (123,6%), денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету 22,8 млрд. теңге 12,4 (183,8%), ақпарат және байланыс 1,8 млрд. теңге (100%).

Өңдеуші өнеркәсіпке салынған инвестициялар 36,4 млрд.теңгені немесе 85% құрады, оның ішінде меншікті қаражат 31,2 млрд. теңге, банктердің кредиттері 0,9 млрд. теңге, басқа да қарыз қаражаттары 0,4 млрд. теңге.

Азық-түлік өндірісіне инвестициялар 8,3 млрд.теңгені немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 226,2% құрады.

2024 жылы АӨК ірі инвестициялық жобаларын қаржыландыру бағдарламасы бойынша (макрокредиттеу) облысқа 11,0 млрд. теңге сомасында кредиттік қаражат жеткізілді. Бүгінгі таңда «Семей» ӘКК АӨК жобаларын іріктеу жөніндегі комиссияның шешіміне сәйкес 5 жоба бойынша 3,6 млрд теңге мақұлданды және берілді. Сондай-ақ комиссияның қарауына 2,6 млрд. теңге сомасына 4 жоба қаралды.

2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) көлемі 309,8 млрд.теңгені құрады, бұл 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарағанда 35,8%-ға артық. Абай облысы бойынша құрылыс жұмыстарының жалпы көлемінің ең үлкен көлемін жеке құрылыс ұйымдары 88,9% орындады. 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда пайдалануға берілген жаңа ғимараттардың жалпы ауданы 451,0 мың шаршы метрді құрады. Негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемінде тұрғын үй құрылысында игерілген қаражаттың үлесі 13,3% құрады. Тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың негізгі көзі құрылыс салушылардың меншікті қаражаты болып табылады. Пайдалануға берілген тұрғын үйдің жалпы ауданы 2023 жылмен салыстырғанда 0,2%-ға ұлғайып, 363,3 мың шаршы метрді құрады, оның ішінде көппәтерлі үйлерде 5,4%-ға (283,2 мың шаршы метр), жеке үйлерде 6,1%-ға азайып, 80,0 мың шаршы метрді құрады.

Орындалған құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) құрылымында негізгі үлесті құрылыс - монтаж жұмыстары 271,6 млрд.теңге немесе құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) жалпы көлемінің 87,6%, күрделі жөндеу 19,4 млрд. теңге немесе 6,3%, ағымдағы жөндеу 18,9 млрд. теңге немесе 6,1% құрайды.

Мердігерлік құрылыс жұмыстарының түрлері бойынша негізгі үлесі жолдар мен автомагистральдардың құрылысына 100,5 млрд. теңге немесе 32,4%, тұрғын ғимараттардың құрылысына 43,8 млрд. теңге немесе 14,2%, 1, 2 санаттағы стационарлық сауда объектілерін қоспағанда, тұрғын емес ғимараттардың құрылысына 40,0 млрд. теңге немесе 12,9%, темір жолдар мен метро құрылысына 27,0 млрд. теңге немесе 8,7%, сумен жабдықтау және кәріз жүйелеріне арналған құбырларды салу 17,7 млрд. теңге немесе 5,7%, басқа құбырларды салу 17,5 млрд. теңге немесе 5,7%, Жер жұмыстары 15,0 млрд. теңге немесе 4,9%, басқа топтарға енгізілмеген өзге де құрылыс-монтаждау жұмыстары 12,7 млрд.теңге немесе 4,1%, басқалары 35,3 млрд. теңге. Облыс бойынша пайдалануға берілген объектілердің саны 1204 бірлікті құрады, оның ішінде жаңа объектілер 1160, жалпы құрылыс көлемі 1 835,2 мың текше метрді құрады.

Бөлшек тауар айналымының 2024 жылғы қаңтар-желтоқсандағы бөлшек сауда айналымының көлемі 634,1 млрд. теңге немесе 2023 жылдың тиісті кезеңінің деңгейіне 118,6%. Бөлшек тауар айналымының республикалық көлемінде Абай облысы 10-орынды алады, Республикалық көлемде бөлшек тауар айналымының үлесі 2,8% құрады. Сатудың негізгі үлесі (65,2%) жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың тауар айналымына тиесілі. Бөлшек тауар айналымы көлеміндегі шағын кәсіпорындардың (саны 100 адамға дейін) үлес салмағы 83,0%, орта кәсіпорындардың (101-250 адам) 4,7%, ірі кәсіпорындардың (250 адамнан жоғары) 12,3% құрайды.

Бөлшек тауар айналымының құрылымында азық-түлік емес тауарлармен сауда 460,1 млрд.теңге немесе бөлшек сауданың жалпы көлемінде 72,6%, тиісінше Азық-түлік тауарларымен 173,9 млрд. теңге немесе 27,4% басым. Тіркелген сауда кәсіпорындары мен ұйымдарының бөлшек саудасы бөлшек сауданың жалпы көлемінде 220,5 млрд.теңгені немесе 34,7%, дара кәсіпкерлердің, оның ішінде базарларда сауда жасаушылардың 413,6 млрд. теңгені немесе 65,2% құрады.

Сатудың ең көп көлемі Семей қаласына тиесілі – 483,3 млрд.теңге немесе облыстың тауар айналымының 83,7%. Аягөз ауданына 6,3%, Жарма ауданына – 5,4%, Үржар ауданына – 2,1%, Бородулиха ауданына және Курчатов қаласына-2,2% келеді. Қалған өңірлердің үлесі 1,6%-дан 0,7%-ға дейін, (Ақсуат ауданы) 1,6%-ға дейін, (Бесқарағай ауданы) 1,4%-ға дейін, Мақаншы ауданы мен Абай ауданы 0,9%-ға дейін, 0,7%-ға дейін (Көкпекті ауданы) ауытқиды.

2024 жылы көтерме сауда көлемі 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда 392,1 млрд. теңге сомасында немесе өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейіне 89,9%-ға қалыптасты. Көтерме сауда құрылымында азық-түлік емес тауарлар мен өндірістік – техникалық мақсаттағы өнімдер 72,2%, азық-түлік тауарлары 27,8% құрайды.

2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда облыста 93,7 млн. тонна жүк тасымалданды, бұл 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда тасымалданудан 24,1%-ға артық. Жүк айналымы 13 956,2 млн. ткм құрады. 2024 жылдың 12 айында теміржол көлігімен 13,9 млн.тонна жүк багажы немесе 2023 жылдың тиісті кезеңіне 124,6%, автомобиль және қалалық көлікпен 668,7 млн. ткм немесе 133,6% тасымалданды.

Өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуында көлік жүйесінің дамуы маңызды рөл атқарады. Абай облысының автомобиль жолдарының желісі
6 715 км құрайды, оның ішінде Республикалық маңызы 2 176 км, облыстық маңызы 1 611 км, аудандық маңызы 2 928 км.

2024 жылы жалпы ұзындығы 300 шақырым жолдарды және кенттік көшелердің асфальттарын қайта жаңартуға, салуға және орташа жөндеуге 25,5 млрд. теңге бөлінді. 9,6 млрд. теңге құрылысқа және реконструкциялауға, 15,9 млрд. теңге – орташа жөндеуге жұмсалды.

Бөлінген бюджет қаражатының айтарлықтай үлесі «Семей қаласы бойынша автомобиль жегін көпірін реконструкциялау» жобасы бойынша – 9,2 млрд. теңгеге тиесілі. (2025 жылға дейін ауысу).

Облыста жөндеу жұмыстарымен 48 учаске қамтылды. Облыстық маңызы бар жолдарда жалпы ұзындығы 75 км жеті учаскеге орташа жөндеу жүргізіледі. аудандық маңызы бар жолдарда жалпы ұзындығы 124,2 км 16 учаскеге орташа жөндеу жүргізілуде.

2025 жылдың 1 қаңтарына облыс халқының саны 602,8 мың адамды құрады, оның ішінде 374,2 мың адам (62,1%) – қалалық, 228,6 мың адам (37,9%) – ауыл тұрғындары.

2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда халықтың табиғи өсімі 4031 адамды құрады (өткен жылдың тиісті кезеңінде – 4499 адам). 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда жаңа туған нәрестелер 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарағанда 4,8%-ға (9450) аз тіркелген. Қайтыс болғандар – 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 0,4%-ға көп (5419).

Көші-қон сальдосы теріс нәтижені көрсетті және -8788 адамды құрады (2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда  –  7141 адам), оның ішінде сыртқы көші-қон бойынша -436 (-393), ішкі көші-қон бойынша - 8352 адам (-6748 адам). 2024 жылы 15 және одан жоғары жастағы жұмыс күшінің саны 307,0 мың адамға жетті.

Жұмыс күшінің жалпы санында қала халқы 181,5 мың адамды (59,1%), ауыл халқы – 125,5 мың адамды (40,8%) құрады. Облыста 292,3 мың адам жұмыспен қамтылды.

Жұмыспен қамту деңгейі 95,1%-ға жетті. Жұмыспен қамтылған халық арасында жалдамалы қызметкерлер саны 179,4 мың адамды немесе 61,4%, жеке кәсіпкерлер 105,6 мың адамды немесе 36,1%, жеке қосалқы шаруашылықта 6,4 мың адамды немесе 2,2%, сату үшін өнім өндірумен, тәуелсіз қызметкерлер 0,9 мың адамды немесе 0,2% құрады. Жұмыспен қамтылған халықтың жалпы санында ерлер саны 153,6 мың адамды немесе жартысынан көбін, әйелдер саны – 138,7 мың адамды (47,4%) құрады.

Жұмыссыз халықтың саны 14,7 мың адамды құрады немесе жұмыссыздық деңгейі 4,8% құрады, оның ішінде ерлер 4,5%, әйелдер 5,1%.

Өңірлік карта шеңберінде 25 121 жұмыс орны құрылды (жоспар – 23 879), оның ішінде:

Инфрақұрылымдық жобалар шеңберінде – 1 986 (жоспар – 1 695).

Субсидияланатын (уақытша) жұмыс орындарына – 6 390 (жоспар – 5871) жұмысқа орналастырылды. Олардың ішінде:

- жастар практикасына – 777 (жоспар – 737);

- әлеуметтік жұмыс орындарына – 310 (жоспар – 278);

- қоғамдық жұмыстарға – 3 975 (жоспар – 3 588);

- «бірінші жұмыс орны» жобасына – 291 (жоспар – 280);

- «ұрпақтар келісімшарты» жобасына – 17 (жоспар – 16);

- «күміс жас» жобасына –  1020 (жоспар – 972);

- мүгедектігі бар адамдар үшін субсидияланатын жұмыс орындарына – 10 (жоспар – 12).

Бастама шеңберінде 10 мың тұрғынға 100 жаңа жұмыс орны 8 209 (жоспар – 9313) жұмысқа орналастырылды.

Облыстың кәсіпорындары мен ұйымдарында бос жұмыс орындарына 8 333 (жоспар – 6 312) жұмысқа орналастырылды.

Жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін 299,6 млн. теңге сомасына 400 АЕК мөлшерінде 203 грант берілді (жоспар – 204).

2025 жылғы 1 қаңтарда жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес субъектілерінің (бұдан әрі-ШОБ) саны 58,5 мың бірлікті құрады. 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда ШОБ субъектілерінің өнім (тауарлар мен қызметтер) шығаруы 634,1 млрд.теңгені құрады.

Статистикалық бизнес-тіркелімнің деректері бойынша жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлердің ең көп саны Семей қаласында (59,1%), Аягөз (9,9%) және Үржар (7,6%) аудандарында шоғырланған. Бұл ретте жұмыс істеп тұрған шаруа немесе фермер қожалықтарының едәуір саны Үржар (18,4%), Аягөз (15,5%) және Ақсуат (12,4%) аудандарында тіркелген.

 

Кесте №2. 2025 жылғы 1 қаңтарға ШОБ субъектілерінің саны                                                                                                                                                                бірлік

 

Барлық тіркелген ШОБ субъектілері

Оның ішінде

Барлық жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілері

Оның ішінде

 

  

ШОБ заңды тұлғалары

Жеке кәсіпкерлер

Шаруа және фермер қожалықтары

ШОБ заңды тұлғалары

Жеке кәсіпкерлер

Шаруа және фермер қожалықтары

 

  
   
   
   
   
   

Абай облысы

58511

6319

41553

10369

54157

5037

38747

10373

    

Семей қаласы

34570

4824

28790

956

31347

3765

26685

897

    

Курчатов қаласы

603

82

506

15

548

60

475

13

    

Абай ауданы

1446

64

612

770

1368

58

568

742

    

Ақсуат ауданы

2167

122

727

1318

2076

105

681

1290

    

Аягөз ауданы

5799

290

3891

1618

5541

251

3677

1613

    

Бесқарағай ауданы

1300

114

594

592

1238

97

552

589

    

Бородулиха ауданы

1629

172

852

605

1527

140

803

584

    

Жаңа Семей ауданы

412

100

49

263

371

83

44

244

 

  

Жарма ауданы

2510

221

1408

881

2388

190

1335

863

    

Көкпекті ауданы

1367

100

548

719

1272

80

498

694

    

Мақаншы ауданы

2257

68

1252

937

2195

59

1205

931

 

  

Үржар ауданы

4451

162

2324

1965

4286

149

2224

1913

    

*  Статистикалық бизнес-тіркелімнің жедел деректері.

 

Сонымен қатар, әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі көрсеткіштерінің оң өсуі аясында барлық тауарлар мен қызметтерге инфляцияның жоғары деңгейі байқалады, ол 108,7% (республика – 108,6%), оның ішінде азық – түлік тауарларына – 106,3% (республика – 105,5%), азық –түлік емес тауарларға – 106,8% (республика – 108,3%), ақылы қызметтер-114,7% (республика – 114,6%), бұл ақылы қызметтерді қоспағанда, республикалық көрсеткіштерден асып түседі (№2 диаграмманы қараңыз).

 

 

 

 

Диаграмма №2. 2024 жылғы қаңтар - желтоқсандағы Қазақстан Республикасы және Абай облысы бойынша тұтыну бағаларының индексі

 

Ре  Республика бойынша

       Абай облысы бойынша

 

Дереккөз: ҚР АӘК Ұлттық статистика бюросы

 

2024 жылғы қаңтар - желтоқсандағы азық-түлік тауарларының арасында 2023 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда күріш, тұздалмаған сары май, жануар майы, зәйтүн майы, жаңа піскен немесе салқындатылған балық, теңіз өнімдері, макарон өнімдері сияқты кейбір өнім санаттарына бағаның өсуі тіркелді. Сонымен қатар, Жарма, компотқа арналған кептірілген жемістер, қант, ақ қырыққабат, пияз, қызылша сияқты кейбір тағамдар бағаның айтарлықтай өсуін немесе тіпті төмендеуін көрсетеді.

Азық-түлік емес тауарлар бағасының жалпы индексі 6,9%-ға өсті, киім, аяқ киім, жиһаз және тұрмыстық заттар сияқты тауарлардың белгілі бір топтары, сондай-ақ фармацевтикалық өнімдер бағаның айтарлықтай өскенін байқады.

Ақылы қызметтер бойынша тұрғын үйді жалға алу ақысы үшін қызметтер 10,5%-ға, электр энергиясы 34,8%-ға, орталық жылыту, 1 Гкал үшін 26,1%-ға, шаштараздар мен сұлулық салондары 22,9%-ға, моншалар 26,7%-ға өсті.

2024 жылғы қаңтар-желтоқсан айларында жалдамалы қызметкерлердің орташа айлық атаулы жалақысы 338,3 мың теңгені (республика – 434,9 мың теңге) құрады, өңірлер арасында ҚР бойынша 11-орынды иеленді, нақты жалақы индексі 102,5% құрады.

Коммерциялық қызметті қолдауға бағытталған офистік әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласында орташа айлық атаулы жалақының ең үлкен мөлшері белгіленді – 1 485,2 мың теңге, өзге де кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет 1 001,7 мың теңге, сақтандыру қызметі – 726,9 мың теңге, тау-кен өндіру өнеркәсібі – 747,3 мың теңге, құбыр көлігі қызметіне – 843,7 мың теңге.

Жалпы, 2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда экономикалық қызметтің барлық түрлері бойынша орташа айлық жалақының орташа 12,9%-ға өсуі байқалды. Бұл ретте жалақының төмендеуі тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсету саласында 8,9%, жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар бойынша 15,2% және міндетті әлеуметтік сақтандыру саласындағы қызмет 6%-ға төмендеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Диаграмма №3.

Абай облысы бойынша 2024 жылғы қаңтар-желтоқсандағы орташа айлық номиналды жалақы (квартал бойынша)

 

 

2024 жылдың IV тоқсанында қызметкерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 363,6 мың теңгені құрады. 2022,3 жылғы тиісті тоқсандағы өсім 111,7% құрады. Сол кезеңдегі нақты жалақы индексі 102,5% құрады.

Осылайша, талдау көрсеткендей, 2024 жылдың қорытындысы бойынша облыста экономиканың көптеген салалары дамуының оң динамикасымен тұрақты әлеуметтік-экономикалық жағдай байқалады. Алайда, негізгі көрсеткіштер мен индикаторларға қол жеткізуді жақсарту үшін қолда бар резервтерді ескере отырып, жергілікті атқарушы органдар олардың өсуін ынталандыру немесе ықтимал проблемаларды шешу үшін қосымша назар мен қолдауды қажет ететін жекелеген салаларға назар аударуы қажет.

 

II БӨЛІМ. Жергілікті бюджеттің атқарылуын талдау

 

Абай облысының бюджеті бойынша ақпарат төмендегі кестеде келтірілген:

 

Кесте  №3. Абай облысының 2025 жылғы 1 қаңтарға арналған жиынтық бюджеті                                                                                                                                                            млн. теңге

№ пп

Бюджет параметрі

Бекітілген бюджет

Түзетілген  бюджет

Бюджет түсімдерінің орындалуы

ауытқу

сома

%

1

Кірістер

397553,1

432443,9

436986,3

4542,4

101,1

 

Салық түсімдері

97757,4

113890,1

120573,6

6683,5

105,9

 

Салықтық емес түсімдер

2483,3

6590,9

7963,7

1372,8

120,8

 

Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер

10404,0

10520,9

7037,0

-3483,9

66,9

 

Трансферттер түсімі

286908,4

301442,1

301412,0

-30,1

100,0

2

Шығындар

387027,1

454392,8

450819,2

-3573,6

99,2

3

Таза бюджеттік несиелеу

7762,6

12760,7

11478,9

-1281,8

90,0

 

Бюджеттік несиелер

9526,9

14526,9

12102,4

-2424,5

83,3

 

Бюджеттік несиелерді өтеу

1764,3

1766,2

623,5

-1142,7

35,3

4

Қаржы активтері мен операциялар бойынша айырым

307,7

439,7

439,7

0

100,0

 

Қаржы активтерін сатып алу

307,7

439,7

439,7

0

100,0

 

Қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер

0,0

0,0

5,7

5,7

 

5

бюджета тапшылығы (профицит)

2455,7

-35149,4

-25745,8

-9403,6

73,2

6

Бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пацдалану)

-2455,7

35149,4

25745,8

9403,6

73,2

 

Қарыздар түсімдері

9211,9

36234,2

33814,6

-2419,6

93,3

 

Қарыздарды өтеу

11667,7

11802,1

11802,1

0

100,0

 

Бюджет түсімдерінің қалдықтарын пайдалану

0,0

10717,3

3733,4

-6983,9

34,8

 

Жалпы, облыс бюджетіне түсетін түсімдердің барлығы 471,4 млрд. теңгені құрады, өткен жылғы кірістер бойынша облыстың шоғырландырылған бюджеті 101,1% - ға орындалды немесе түзетілген бюджетке 437,0 млрд. теңге түсті.

Өз кірістерінің бюджет көлеміне (кірістер бойынша) үлес салмағы 31% - құрады, жалпы сипаттағы трансферттер, республикалық бюджеттен нысаналы трансферттердің кірістер көлемі 69% - асты.

 

Кесте  №4. 2025 жылғы 1 қаңтарға Абай облысы бойынша бюджеттің кіріс бөлігінің құрылымы (млн. теңге)

Атауы

2024 жыл

Жалпы табысқа үлес салмағы

Бекітілген  бюджет

Нақтыланған бюджет

Түзетілген  бюджет

Орындау

% орындау

Кассалық орындаудан ауытқу

нақтыланғанға түзетілген бюджеттің өсу қарқыны

ауытқу (+ , - )

%

барлығы, оның ішінде:

397553,1

416164,3

432443,9

436986,3

101,1

4542,4

34890,8

108,8

100

Меншікті кірістер

110644,8

131022,1

131001,8

135574,3

103,5

4572,5

20357

118,4

31,0

Салық түсімдері

97757,4

113910,4

113890,1

120573,6

105,9

6683,5

16132,7

116,5

27,6

Салықтық емес түсімдер

2483,3

6590,9

6590,9

7963,7

120,8

1372,8

4107,6

265,4

1,8

Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер бойынша

10404,0

10520,9

10520,9

7037,0

66,9

-3483,9

116,9

101,1

1,6

Трансферттер (Субвенциялар)түсімдері

234948,9

234948,9

234948,9

234948,9

100

0

0

100,0

53,8

Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер (Ағымдағы)

8434,0

8257,1

12763,6

12733,5

99,8

-30,1

4329,6

151,3

2,9

Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер (даму)

43525,4

41936,2

53729,5

53729,5

100

0

10204,1

123,4

12,3

Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша меншікті кірістер 103,5%-ға, Салықтық түсімдер 105,9%-ға, салықтық емес түсімдер 120,8%-ға орындалды.

Жоспар бойынша салық түсімдерінің көлемі 113 890,1 млн. теңге, іс жүзінде 120 573,6 млн.теңге түсті. Болжамның асыра орындалуы барлық көрсеткіштер бойынша атап өтілді, оның ішінде: жеке табыс салығы бойынша 3,7%-ға, корпоративтік табыс салығы бойынша 9,7% - ға, әлеуметтік салық бойынша 7,2%-ға, меншік салығы бойынша 3,4%-ға, тауарларға, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге ішкі салықтар бойынша 6,9%-ға, мемлекеттік баждар бойынша 22,3%-ға, басқа салықтар бойынша түсімдер жоспарланбаған, іс жүзінде 22,3 млн.теңге түсті.

 

Диаграмма №4. Абай облысы бойынша 2024 жылдың 12 айындағы

 салық түсімдерінің құрылымы

 

Салықтық емес түсімдер бойынша жоспар 6 590,9 млн. теңгені құраса, атқарылуы 7963,7 млн.теңгені немесе 120,8% құрады.

 

Салықтық емес түсімдердің негізгі көлемі немесе 49,4% - ы мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдарға, өсімпұлдарға, санкцияларға, өндіріп алуларға (3 931,5 млн.теңге) тиесілі.

Асыра орындау түсімдердің барлық түрлері есебінен 1 372,8 млн. теңге сомасына қалыптасты, оның ішінде:

- коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың таза табысының бір бөлігінің түсімдері бойынша болжам 95,6 млн. теңге, 100,9 млн. теңге немесе 105,5% түсті, болжам ведомстволық бағынысты ұйымдардың қаржылық нәтижесін тексеру есебінен асыра орындалды.

- мемлекеттік мекемелердің тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуінен түсімдер жоспарланбаған, іс жүзінде 18,0 мың теңге түскен.

- мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден бюджетке 21,7 млн.теңге (520,1%) түсті.

- 3 800,0 млн.теңге болжамы кезінде мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар іс жүзінде ішкі істер департаменті салатын әкімшілік айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар бойынша нақты түсімдерді елеулі түрде асыра орындау есебінен 3 931,5 млн. теңге немесе 103,5% түсті.

- басқа салықтық емес түсімдер бойынша іс жүзінде 3 408,5 млн.теңге немесе 150,5% түсті. Болжам жер қойнауын пайдаланушылардан өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарттар мен лицензиялар шеңберінде оның инфрақұрылымын дамытуға жүргізілген аударымдар есебінен асыра орындалды.

Салық органдары ұсынған ақпаратқа сәйкес, 2023 жылмен салыстырғанда бересі көлемінің 26,1%-ға төмендеуі байқалады. 2024 жылы берешек сомасы – 4 076,9 млн. теңгені құрады. Бұл ретте, алдыңғы жылдардағыдай, берешектің негізгі көлемі немесе 72%-дан астамы табыс салығына тиесілі.

Түсімдердің түрлері бойынша берешек сомасы келесідей қалыптасты:

- корпоративтік табыс салығы бойынша – 1 145,7 млн. теңге;

- жеке табыс салығы бойынша – 1 377,6 млн. теңге;

- әлеуметтік салыққа – 410,9 млн. теңге;

- мүлік салығы – 666,5 млн. теңге;

- жер салығы – 17,2 млн. теңге;

- көлік құралдарына салынатын салық – 262,6 млн. теңге;

- бірыңғай жер салығы бойынша – 1,5 млн. теңге;

- жер учаскесін пайдаланғаны үшін төлем – 80,9 млн. теңге;

- су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлем – 0,6 млн. теңге;

- орманды пайдаланғаны үшін төлем – 57,5 млн. теңге;  

- қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы – 37,1 млн. теңге;

- аудандық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бөлінген белдеуіндегі жарнаманы стационарлық орналастыру объектілерінде, аудандық маңызы бар қаладағы, ауылдағы, кенттегі үй-жайлардан тыс ашық кеңістікте сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақыны қоспағанда, облыстық маңызы бар қаладағы үй-жайлардан тыс ашық кеңістікте сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақы – 4,8 млн. теңге;

- лицензияларды пайдаланғаны үшін төлем – 12,2 млн. теңге;

- басқа салық түсімдері – 1,7 млн. теңге.

Жоспар 10,5 млрд. теңге болған кезде негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер іс жүзінде 7,0 млрд. теңге немесе 66,9% түсті.

Мәселен, азаматтарға 6,1 млрд. теңге сомасына пәтер сату бойынша ең үлкен үлес салмағы немесе 87,1%, атап айтқанда:

- жерді және материалдық емес активтерді сатудан-0,8 млрд. теңге;

– мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сатудан-6,3 млрд. теңге, онда азаматтарға пәтерлерді сатудан түскен түсімдер 6,1 млрд. теңгені құрады.

301,4 млрд. теңге сомасына трансферттер түсімдері толық көлемде орындалды.

Қаржы активтерін сатудан түскен түсімдер 5,7 млн. теңгені құрады. Бюджеттік кредиттерді өтеу 623,5 млн. теңге немесе 35,3% сомасында орындалды.

Ішкі нарықта орналастырылған мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша негізгі борышты өтеуге – 10,7 млрд.теңге, жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеуге – 1,1 млрд. теңге бағытталды.

2024 жылғы шығыстар бойынша орындау іс жүзінде 475,2 млрд.теңгені немесе 98,8% құрады, мұнда ең көп үлес салмағы 94,9% немесе 450,8 млрд. теңге шығындарға тиесілі.

Республикалық бюджеттен бюджеттік кредиттер 14 526,9 млн. теңге көлемінде бөлінді, 12 102,4 млн. теңге игерілді немесе 83,3% келесі бағыттар бойынша бағытталды:

- ауыл халқына микрокредит беруге кредит беру-1 320,0 млн. теңге, 0% игерілді;

- жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесу үшін кредиттеу –
1 100,0 млн. теңге, 0% игерілді;

- Агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық жобаларға кредит беру – 11 000,0 млн. теңге, 100 % игерілді;

- мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін кредиттер – 791,9 млн. теңге, 787,4 млн. теңге, 99,4% игерілді;

- «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ мемлекеттік инвестициялық саясатты іске асыруға кредит беру – 315,0 млн. теңге 100% игерілді;

Қаржы активтерін сатып алуға бюджеттен 439,7 млн.теңге бөлінді («Семей «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы»АҚ қызметін ұйымдастыруға). 

Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің жарғылық капиталдарын қалыптастыруға және ұлғайтуға 439,7 млн. теңге.

Қарыздарды өтеу 11,8 млрд. теңгеге орындалды, оның ішінде:

- мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша 10,7 млрд. теңге;

- жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеу 1,1 млрд. теңге

- бюджеттік кредиттердің пайдаланылмаған сомаларын қайтару – 12,4 млн. теңге.

2024 жылдың қорытындысы бойынша облыстық бюджет тапшылығы – 25,7 млрд.теңге мөлшерінде қалыптасты, оны қаржыландыру жалпы сомасы 33,9 млрд. теңге қарыздар түсімі және 11,8 млрд. теңге сомасында қарыздарды өтеуге бағытталған қаражатты шегергенде – 3,7 млрд. теңге мөлшерінде бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары есебінен қамтамасыз етілді.  

2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қолма-қол ақшаны бақылау шоттарындағы қаражат қалдығы 7,0 млрд.теңгені құрады.

 

2.1 Жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің орындалуын бағалау

2024-2026 жылдарға арналған облыстық бюджет Абай облыстық мәслихатының 2023 жылғы 13 желтоқсандағы № 11/80-VIII «2024-2026 жылдарға арналған облыстық бюджет туралы» шешімімен бекітілді және облыстық әкімдіктің 2023 жылғы 22 желтоқсандағы №227 «2024-2026 жылдарға арналған облыстық бюджет туралы «Абай облыстық мәслихатының 2023 жылғы 13 желтоқсандағы № 11/80-VIII шешімін іске асыру туралы» қаулысымен орындалды.

2024 жыл ішінде облыстық бюджеттің атқарылуы 5 нақтылаумен және 15 түзетумен сүйемелденді.

Бюджетті нақтылау мен түзету өз кірістерінің, бюджеттік кредиттер мен қарыздардың, сондай-ақ жоғары тұрған және төмен тұрған бюджеттерден және жергілікті атқарушы органның резерві бойынша нысаналы трансферттердің көлемі өзгерген кезде жүргізілді.

2024 жылға арналған облыстық бюджетке түсетін түсімдер көлемі жоспар бойынша 407,6 млрд.теңге, іс жүзінде 406,7 млрд. теңге немесе 99,8% сомасында орындалды. Болжамның орындалмауы 0,9 млрд. теңгені құрады.

Облыстық бюджет түсімдерінің құрылымында ең көп үлес салмағын трансферттер түсімдердің 83,9%-дан астамы алады. Меншікті кірістер көлемі 4,9% алады, Қарыздар түсімдері 8,3% деңгейінде қалыптасты, өтелген бюджеттік кредиттер есебінен түсімдер үлесі – 2,9% құрады.

 Жоспар бойынша өз табысы 18,5 млрд. теңге, іс жүзінде 19,9 млрд.теңге немесе 107,7% түсті.

Диаграмма №6. 2024 жылға арналған жергілікті бюджетке кірістер түсімдерінің динамикасы (млрд. теңге)

 

Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша облыстық бюджетке нақтыланған жоспарға 103,9%-ға, бекітілген жоспарға 113%-ға кірістер түсті.

 

Диаграмма №7. Нақтылаулар мен түзетулерден кейін орындалатын бюджет

 

Нәтижесінде трансферттер түсімдері 341,1 млрд. теңгені құрады.

Бюджеттік кредиттерді өтеуден түскен түсімдер 11,8 млрд. теңгені құрады, оның ішінде:

- аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдарына облыстық бюджеттен берілген бюджеттік кредиттер – 11,8 млрд. теңге;

– аудандық (облыстық маңызы бар қалалардан) бюджеттерден облыстық бюджеттен берілген пайдаланылмаған бюджеттік кредиттерді қайтару – 12,4 млн.теңге.

Мемлекеттің (коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар мен Мемлекеттік кәсіпорындардың) қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер жоспарланбаған, нақты түсімдер болған жоқ.

Қарыздар түсімдері 33,8 млрд. теңге сомасында орындалды, оның ішінде

- бағалы қағаздар шығару есебінен –22,0 млрд. теңге;

- қарыз шарттары бойынша – 11,8 млрд. теңге.

2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қолма-қол ақшаны бақылау шоттарындағы қаражат қалдығы 2,3 млрд.теңгені құрады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде облыстың өз кірістерінің төмен деңгейін атап өту қажет, өңірдің экономикалық дамуы республикалық бюджеттің трансферттеріне байланысты.

 

2.2. Жергілікті бюджет кірістерінің орындалуын бағалау

 

2024 жылға арналған нақтыланған бюджет кірістер бойынша 343,3 млрд. теңге көлемінде қалыптастырылды, түзетілген бюджет 16,3 млрд.теңгеге (4,7%) өсіммен 359,6 млрд. теңгені құрады.

2024 жылы іс жүзінде облыстық бюджетке 361,0 млрд. теңге немесе болжамға 100,4% түсті, яғни жоспар 1,4 млрд. теңгеге асыра орындалды (№2 қосымша).

Облыстық бюджеттің нақты кірістерінің құрылымында республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің басым болуы – 83,5% немесе 301,4 млрд. теңге, оның ішінде ағымдағы нысаналы 12,7 млрд. теңге, дамытуға 53,7 млрд. теңге, субвенциялар – 234,9 млрд. теңге, төмен тұрған бюджеттерден берілетін трансферттер – 11% немесе 39,7 млрд. теңге; меншікті кірістер 5,5% алады немесе 19,9 млрд. теңге, оның ішінде салықтық-11,7 млрд. теңге, салықтық емес – 8,2 млрд. теңге.

 

2.2.1. Салық түсімдерін талдау

 

Салық түсімдері бойынша болжам 11,5 млрд. теңге сомасында бекітілді. Бюджеттің атқарылуы туралы есепке сәйкес салық түсімдерінің көлемі іс жүзінде 102%-ға орындалды немесе бюджет кірісіне 11,7 млрд.теңге түсті, қайта атқарылу 0,2 млрд. теңгені құрады.

2023 жылмен салыстырғанда бюджетке салық төлемдері түсімдерінің өсуі байқалады.

Есепті жыл ішінде салық түсімдерінің барлық көрсеткіштері бойынша болжамды деректердің асыра орындалуы байқалады.

8,0 млрд. теңге немесе жалпы соманың 68,4% мөлшеріндегі түсімдердің негізгі үлесі қоршаған ортаға эмиссия үшін түсімдерден тіркелген.

 

Диаграмма №8. 2024 жылға облыстық бюджеттің салық түсімдерінің құрылымы

Осылайша, табыс салығы бойынша болжам бастапқыда 1474,8 млн. теңге жоспарланған, түзетілген бюджет 1 702,8 млн. теңгені құрады, жыл қорытындысы бойынша 1 721,6 млн.теңге немесе 101,1% түсті.

Жеке табыс салығы бойынша асыра орындау келесі салық төлеушілер бойынша еңбекақы төлеу қорының өсуіне байланысты 18,8 млн. теңге сомасына қалыптасты: «ҚТЖ-Жүк тасымалы» ЖШС-«ЖТ Семей бөлімшесі»; «Облыстық жедел медициналық жәрдем станциясы» ШЖҚ КМК; «Мұнай сақтандыру компаниясы» АҚ; «ЭЙКОС»ЖШС; «Eurasia Metals Company» ЖШС.

Әлеуметтік салық бойынша болжам бойынша 1 305,4 млн. теңге, жыл қорытындысы бойынша іс жүзінде 1 363,4 млн.теңге немесе жоғарыда аталған кәсіпорындардың еңбекақы төлеу қорының өсуіне байланысты 104,4% түсті.

Тауарларға, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге салынатын ішкі салықтар бойынша болжам 7 511,6 млн. теңге мөлшерінде бекітілді, бюджетті түзету барысында 8 451,5 млн. теңгеге дейін ұлғайтылды, жыл қорытындысы бойынша 8599,9 млн. теңге немесе 101,8% түсті, оның ішінде:

- жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін түсімдер 2024 жылы 124,9 млн. теңгені құрады, 2023 жылмен салыстырғанда 34,5 млн.теңгеге немесе 38,2%-ға артық, өсу қарқыны «АЭС Шүлбі ГЭС» ЖШС су пайдалану көлемінің ұлғаюымен байланысты. 2023 жылы су пайдалану көлемі 847 229,5 кВтсағ, 2024 жылы су пайдалану көлемі 1 149 965,1 кВтсағ, 302 735 кВтсағ ұлғайды.

- есепті кезеңде орман пайдаланғаны үшін алымнан түсетін түсімдер бастапқыда 28,8 млн. теңге сомасында бекітілді. Алайда, «Семей Орманы» РММ филиалдарында ағаш дайындау көлемінің ұлғаюына байланысты 151,4 млн. теңгеге дейін түзетілді, іс жүзінде 193,5 млн.теңге түсті.

- болжам бойынша жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін түсімдер 33,3 млн.теңге, іс жүзінде 36,8 млн. теңге немесе 110,6% түсті. 2023 жылмен салыстырғанда 17,9 млн.теңгеге немесе 194%-ға артық. Осы төлем бойынша түсімдер жануарлар дүниесін арнайы пайдалануға рұқсат алуға өтініштер санына байланысты («KENDIRLIK» ЖШС, «Дигам» ЖШС, «Орх «Табиғат» ЖШС, «Шығыс Балық»ЖШС).

- болжам бойынша тарихи шығындарды өтеу бойынша түсімдер 161,3 млн. теңге, іс жүзінде 161,6 млн.теңге немесе 100,2% түсті. 2023 жылмен салыстырғанда түсімдердің 9,9 млн. теңгеге немесе 5,8% - ға төмендеуі (2024 жылы – 161,6 млн.теңге, 2023 жылы – 171,5 млн. теңге). Түсімдердің төмендеуі «Тасқара» ЖШС бойынша 2023 жылы кейінге қалдырылған берешек кестесі бойынша (оңалту жоспарына сәйкес) 64,3 млн.теңге соманың түсуіне байланысты, 2024 жылы түсім жоқ.

- қоршаған ортаға эмиссиялар үшін түсімдер 100,9% - ға орындалды немесе іс жүзінде 8 007,9 млн.теңге түсті. 2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда түсімдер 1186,0 млн.теңгеге, екі өнеркәсіптік кәсіпорын, оның ішінде «Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны» ЖШС, «Қаз Минералс Ақтоғай»  ЖШС түсімдерінің өсуі есебінен ұлғайды.

 

Диаграмма №9. 2023 - 2024 жылдары кәсіпорындарда қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін түсімдердің өсуі (млн.теңге).

 

 

ҚР-да шетелдік жұмыс күшін тартуға жұмыс берушілерге рұқсат бергені және (немесе) ұзартқаны үшін алымнан түсетін түсімдер 2024 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда осы салық бойынша түсімнің төмендеуі есебінен 24% - ға төмендеу байқалады:

- «Сине Мидас Строй» БК « ЖШС 5,8 млн. теңге сомасында;

- «САС Қазақстан» ЖШС – 2,3 млн. теңге.

- «Омарғалиев Д.» ЖК – 2,3 млн. теңге.

- «Citic Constraction» филиалы – 2,8 млн. теңге.

2024 жылы бересінің мөлшері 4076,9 млн.теңгені немесе 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 73,9% құрады.

Пайда болған берешектің жалпы сомасынан 1474,0 млн.теңге проблемалық берешек, 1918,6 млн. теңге – үмітсіз, 580,7 млн. теңге - ағымдағы берешек, 103,6 млн. теңге – шағын және орта бизнес субъектілерінің банкроттығына байланысты қалыптасқан берешек болып табылатынын атап өткен жөн.

Осылайша, проблемалық, үмітсіз берешектің болуы облыстық бюджетке түсетін түсімдердің қамтамасыз етілмеу тәуекелдерін туғызады және салық берешегін өндіріп алу бойынша салық органдарының жеткіліксіз жұмысын куәландырады.

2023 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда проблемалық, атап айтқанда ЖК Е. М. Бөлекбаев бойынша бересінің жоғары өсуі байқалды.

 

Диаграмма №5. 2023-2024 жж. Абай облысы бойынша салық берешегі

 

Есепті кезең ішінде облыстың салық органдары жергілікті бюджетке салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді 236,0 млн. теңге қосымша есептеді. Жыл қорытындысы бойынша қосымша есептелген сомадан бюджетке 236,0 млн.теңге немесе 100% өндірілді.

 

2.2.2. Салықтық емес түсімдерді талдау

 

Жоспар бойынша салықтық емес төлемдердің түсімдері – 7019,0 млрд.теңге, іс жүзінде жыл қорытындысы бойынша бюджетке 8 207,5 млрд. теңге немесе 116,9% түсті.  

Салықтық емес түсімдердің негізгі көлемі немесе 47,4%-ы мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдарға, өсімпұлдарға, санкцияларға, өндіріп алуларға (3888,5 млн.теңге) тиесілі.

Артық орындау бюджеттік кредиттер бойынша сыйақылардан басқа түсімдердің барлық дерлік түрлері бойынша 1188,5 млн. теңге сомасына қалыптасты, оның ішінде:

- коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың таза табысының бір бөлігінің түсімдері бойынша болжам бойынша 93,9 млн. теңге, 94,5 млн. теңге немесе 100,7% түсті.

- облыстың коммуналдық меншігіндегі мүлікті жалға беруден түскен кірістер есебінен бюджетке 202,8 млн.теңге (109,9%) түсті, оған жасалған шарттар шеңберінде бюджетке жалдау төлемдерінің түсімдерінің мониторингі бойынша жұмысты күшейту есебінен қол жеткізілді.

- мемлекеттік бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар бойынша атқарылу 95% құрады. Сыйақы сомасы жасалған шарттар шеңберінде бюджетке аударылды.

Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін 0,1 млн.теңгеге (129%) ақша түсімдері бойынша болжам асыра орындалды.

- болжам бойынша басқа да салықтық емес түсімдер 1620,4 млн. теңге, 2741,5 млн.теңгеге (169,2%) орындалды. Болжам жер қойнауын пайдаланушылардан өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарттар мен лицензиялар шеңберінде оның инфрақұрылымын дамытуға жүргізілген аударымдар есебінен асыра орындалды. 

– «Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар» бойынша (жоспар бойынша – 3773,2 млн. теңге, 3888,5 млн. теңге немесе 103,1% келіп түсті), бұл 102,6% ішкі істер департаменті салатын әкімшілік айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар бойынша нақты түсімдерді айтарлықтай асыра орындау есебінен қамтамасыз етілді;

Есепті кезеңде бюджетке салықтық емес түсімдерді талдау нәтижесінде жоспарлы көрсеткіштердің 116,9%-ға айтарлықтай асыра орындалғанын атап өткен жөн. Осыған қарамастан, жергілікті атқарушы органдарға келешекте неғұрлым тұрақты және болжамды нәтижелерді қамтамасыз ету мақсатында түсімдерді басқару және бақылау тетіктерін одан әрі жетілдіруге назар аудару ұсынылады.

 

2.2.3.   Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдерді талдау

 

Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органның есебіне сәйкес 2024 жылға негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдердің жоспарлы көрсеткіштері жоспарланбаған, іс жүзінде 47,9 мың теңге түсті.

 

2.2.4. Трансферттер түсімдерін талдау

 

Трансферттер облыстық бюджет кірістерінің негізгі бөлігін немесе 94,5% - дан астамын құрайды.

Өткен кезеңде трансферттер толық көлемде келіп түсті, түзетілген жоспармен 341,1 млрд.теңге, іс жүзінде 341,1 млрд. теңге немесе 100% түсті. Ағымдағы нысаналы трансферттердің түспеуіне байланысты орындалмауы – 30,1 млн.теңгені құрады.

Төмен тұрған бюджеттерден түсетін трансферттер бойынша 2024 жылы жоспар бойынша 39 702,2 млн. теңге, түсімдер – 39 702,2 млн. теңгені немесе 100% құрады, оның ішінде:

- пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттерді қайтару – 201,8 млн. теңге.

- облыстық бюджеттің шығындарын өтеуге аудандық (қалалық) бюджеттерден трансферттер 1277,1 млн.теңге мөлшерінде түсті, Мемлекеттік органдардың функцияларын аудандық (қалалық) бюджеттерден облыстық бюджеттерге беруге байланысты 9,8 млн. теңгені құрады.

- өткен қаржы жылында бөлінген, жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша толық пайдалануға рұқсат етілген пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы даму трансферттерінің сомаларын қайтару.

- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан берілетін нысаналы трансферт есебінен республикалық бюджеттен бөлінген пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттердің сомаларын қайтару 599,6 млн.теңгені құрады.

- бюджеттік алымдар  – 37 613,9 млн. теңге.

Республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің құрылымы:

- ағымдағы нысаналы трансферттер сомасы – 12,8 млрд. теңге;

– 53,7 млрд. теңге сомасында нысаналы даму трансферттері;

- субвенция (жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтерге, қорғанысқа, қоғамдық тәртіпке, қауіпсіздікке, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметіне, білім беруге, денсаулық сақтауға, әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруға, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа, мәдениетке, спортқа, туризмге және ақпараттық кеңістікке, отын-энергетикалық кешенге және жер қойнауын пайдалануға, ауылдық, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары, өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі, көлік және коммуникациялар, өзге де шығыстар) жалпы сомасы 234,9 млрд. теңге.

 

Диаграмма №10. 2023-2024 жылдарға арналған облыстық бюджет трансферттері түсімдерінің құрылымы (төменде тұрған бюджеттерден млн. теңгеге трансферттерді есепке алмағанда)

 

 

Талдау көрсеткендей, облыстық бюджетке трансферттер түсімдерінің көлемі 7,2 млрд теңгеге ұлғайды. Мәселен, 2024 жылы 2023 жылмен салыстырғанда трансферттер түсімдерінің үлес салмағы мен көлемінің кейбір өзгерістері байқалды:

-жалпы сипаттағы трансферттердің мөлшері 2023 жылмен салыстырғанда 6,5%-ға өсіп, 234,9 млрд. теңгені құрады, субвенциялардың үлес салмағы 74,9%-дан 77,9%-ға дейін өсті;

- ағымдағы нысаналы трансферттер көлемінің 39%-ға, 2023 жылы 21,0 млрд. теңгеден 2024 жылы 12,8 млрд. теңгеге дейін төмендеуі байқалады;

- бюджеттік даму бағдарламаларына – 53,7 млрд. теңге бағытталды, бұл 1,0 млрд.теңгеге немесе 2023 жылғы көрсеткіштің 1,9%-на жоғары.

Есепті кезең ішінде республикалық бюджеттен берілетін трансферттер 5% - ға ұлғаю жағына қарай нақтыланды.

Республикалық бюджеттен трансферттердің нақтыланған көлемін облыс толық көлемде алды.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің едәуір көлемі жергілікті бюджеттің жеке салық базасын дамыту үшін ынталандыруды төмендетеді, тиісінше облыстық бюджеттің республикалық бюджетке тәуелділігі сыртқы факторлар өзгерген кезде жергілікті бюджеттің қаржылық тұрақтылығының нашарлауына елеулі тәуекелдер туғызады деген қорытынды жасауға болады.

 

 

 

2.3.      Жергілікті бюджет шығыстарының орындалуын бағалау

 

2024 жылы түзетілген жоспар бойынша облыстық бюджет шығыстары 410,3 млрд. теңгені құрады, атқарылуы 407,1 млрд. теңгені құрады.

Облыстық бюджет шығыстарының құрылымында ең үлкен үлес салмақты 88,7% немесе 361,2 млрд.теңге, бюджеттік кредиттер 3,3% немесе 12,2 млрд. теңге, қарыздарды өтеу 2,5% немесе 9,2 млрд. теңге және қаржы активтерін сатып алу 0,3% немесе 1,1 млрд. теңге алады.

 

Кесте  №5. Облыстық бюджет шығыстары бойынша ақпарат (млрд. теңге)

Атауы

2023 ж. орындалуы

2024 жыл

2023 жылға қарай 2024 жылғы орындаудың өсуі/төмендеуі

Бекіт. бюджет

Өзгерт.  бюджет

орындалуы

(+,- )

% орын.

(+,- )

%

Шығыстар

365,8

359,8

410,3

407,1

3,2

99,2

41,3

111,3

Шығындар

343,3

338,6

362,0

361,2

0,8

99,8

17,9

105,2

Бюджеттік несиелер

12,2

9,5

36,5

34,1

2.4

93,4

21,9

279,5

Қаржы активтерін сатып алу

1,1

 

 

 

 

 

-1,1

 

Қарыздарды өтеу

9,2

11,7

11,8

11,8

0

100

2,6

128,3

 

Облыстық бюджет шығыстарының орындалуы 82 бюджеттік бағдарлама бойынша 16 функционалдық топ бөлінісінде жүзеге асырылды, оларды іске асыруды 29 бюджеттік бағдарлама әкімшісі қамтамасыз етті.

Бюджеттік бағдарламаларды іске асыруға түзетілген бюджеттің 91,1% жұмсалды. Есепті кезеңде 803,2 млн.теңге игерілмеген.

 

Кесте №6. 2024 жылға арналған функционалдық топтар бойынша шығыстарды орындау (млрд. теңге)

 

Атауы

2024 жыл

Бекітілген  бюджет

Нақытланған бюджет

өзгертілген бюджет жыл үшін

орындалуы

% орындалуы

Нақтыланғанға түзетілген жоспардың өсуі (төмендеуі)%

Шығындар

338,6

345,7

362,0

361,2

99,8

104,7

Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер

3,7

6,5

6,7

6,6

99,5

103,1

Қорғаныс

1,7

1,9

1,9

1,9

99,9

100

Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі

9,5

10,6

10,6

10,6

100,0

100

Білім

173,9

173,3

173,3

173,2

100,0

100

Денсаулық сақтау

9,3

11,0

11,3

11,2

99,1

102,7

Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру

24,1

22,0

22,0

21,9

99,2

100

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

20,8

20,2

20,6

20,6

99,8

102

Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік

13,3

14,4

14,4

14,4

99,9

100

Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану

0,3

1,0

1,0

1,0

100,0

100

Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

23,1

22,3

22,2

22,2

100,0

99,6

Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

12,2

16,8

32,7

32,7

100,0

194,6

Көлік және коммуникация

34,1

32,0

32,0

31,9

99,6

100

Басқалар

5,0

5,3

5,0

4,7

94,6

94,3

Қарызға қызмет көрсету

1,9

1,9

1,9

1,9

100

100

Трансферттер

5,7

6,3

6,4

6,4

100

101,6

Қарыздарды өтеу

11,7

11,8

11,8

11,8

100

100

 

Нақтыланған бюджетпен салыстырғанда 345,7 млрд. теңге сомасында түзетілген бюджет 16,3 млрд. теңгеге немесе 6,9%-ға ұлғайды.

Шығыстар бойынша облыстық бюджетті нақтылау (түзету) қаражатының негізгі көлемі (республикалық бюджеттен берілетін нысаналы трансферттер мен кредиттер есебінен, қаражатты қайта бөлу және Абай облысы қаражатының көлемін бөлу есебінен) мынадай функционалдық топтарды қаржыландыруға бағытталды, оның ішінде:

«Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі» – 15 871,4 млн. теңге;

«Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» – 444,7 млн. теңге;

«Денсаулық сақтау» – 263,6 млн. теңге;

«Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер» – 138,5 млн. теңге;

«Трансферттер» – 10 млн. теңге.

Бұл ретте «Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары» функционалдық топтары бойынша шығыстар – 95,2 млн.теңгеге, «Өзгелері» – 332,6 млн. теңгеге азайтылды.

Республикалық бюджеттен алынған нысаналы трансферттер мен кредиттер 61 171,4 млн. теңге мөлшерінде бекітілді, орындау барысында көлемдер ұлғаю жағына қарай түзетілді және 63 376,1 млн.теңгені құрады (РБ – 4,3 млрд. теңге, ҰҚ – 36,7 млрд. теңге, кредиттер – 9,2 млрд. теңге, үкімет резерві – 12,7 млрд. теңге). Іске асыру 67 бағыт бойынша жүзеге асырылды, игерілмеген 1,1 млрд.теңге қалды.

Жобаларды іске асыруға бөлінген нысаналы трансферттер игерілмеген күйінде қалды:

- «Ақсуат ауданы Ақсуат ауылында кәріз желілерін қайта жаңарту» 299,4 млн. теңге сомасында;

- «Семей қаласының Алғабас ауылында су құбыры желілері мен бірінші көтергіш ұңғыманы қайта жаңарту» 35,6 млн. теңге сомасында;

- «Семей қаласының 507 ОЖП және карталішілік жылу желілерін реконструкциялау» 19,0 млн. теңге сомасында;

- «Абай облысының Семей қаласында А,Б,В тоқсанында кварталішілік жылу желісін қайта жаңарту» 0,4 млн. теңге сомасында;

- «Семей қаласының Красный кордон ауданында су құбыры желілерінің құрылысы» 22,1 млн. теңге сомасында;

- «Бесқарағай ауданының Бесқарағай ауылында жүзу бассейнінің құрылысы» 228,3 млн. теңге сомасында;

- «Бородулиха ауданының Жаңа Шүлбі ауылында блокты-модульді қазандық салу» 0,3 млн. теңге сомасында;

- «Омбы-Майқапшағай» а/ж-дан Семей қаласындағы «Северный» СЛО-ға дейінгі автожол салу» РП», « сомасы 361,5 млн. теңге;

- «Абай облысы Үржар ауданы Ақжар ауылының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының «Үржар балалар арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қолданыстағы 2 қабатты ғимаратына 116,7 млн. теңге сомасында 2 қабатты қосымша құрылыс салу;

- «Үржар ауданы Үржар ауылында «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша ЖТҚ үшін 35/10 кВ ҚС құрылысы» 2,0 млн. теңге сомасында;

Есепті кезеңде төмен тұрған және жоғары тұрған мемлекеттік басқару органдарынан барлығы 341 144,2 млн.теңге сомасында трансферттер келіп түсті, 341 114,1 млн. теңге немесе 100%-ға игерілді.

Бюджеттік кредиттер, 2 420,0 млн. теңге сомасына игерілмеген,өйткені қарыз түсімдері 2 420,0 млн. теңгеге орындалмаған, қаражаттың республикалық бюджеттен түспеуіне байланысты облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органы алатын қарыздар.

Есепті жылы республика Үкіметінің резерві есебінен іс-шараларды өткізуге 12 678,7 млн.теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер Облыстың құрылыс басқармасына-жаңа объектілер салуға және қолда бар объектілерді реконструкциялауға бөлінді.

2024 жылға арналған бюджеттің шығыс бөлігіндегі қарыздарды өтеуге 11 802,1 млн. теңге жоспарланды.

Қарыздарды өтеуге жоспарланған қаражат толық көлемде игерілді және өткен кезеңдерде республикалық бюджеттен берілген кредиттер бойынша негізгі борышты өтеуге бағытталды, оның ішінде:

- өткен жылдардағы мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша борышты өтеу – 10 715,9 млн. теңге;

- жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеу – 1 073,8 млн. теңге.

- Республикалық бюджеттен берілген пайдаланылмаған бюджеттік кредиттерді қайтару 12,4 млн. теңге.

Осылайша, жалпы көрініс 2024 жылы облыстық бюджеттің орындалуы жоғары деңгейде атап өтілгенін көрсетеді, бірақ қалған бюджет қаражатын пайдалануды мұқият талдау қажет.

 

2.3.1. Жергілікті бюджет шығындарының орындалуын талдау

 

2024 жылдың қорытындысы бойынша облыстық бюджеттің шығындары игеруге көзделген 362,0 млрд. теңгенің 361,2 млрд. теңгесін құрады немесе 99,8% жұмсалды.

Қаражаттың орындалуына облыстық бюджеттік бағдарламалардың 29 әкімшісі қол жеткізді.

Жергілікті атқарушы органдар түзетілген бюджетке 361,6 млрд. теңге немесе 99,9% сомаға міндеттемелер қабылдады, төленбеген міндеттемелер 482,0 млн.теңгені құрады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Диаграмма №11. Негізгі функционалдық топтар бойынша 2024 жылға игерілмеген бюджет қаражатының сомасы (млн. теңге)

 

 

Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар 99,8% игерілді, нәтижесінде 361,2 млрд.теңге жұмсалды, 803,2 млн. теңге игерілмеген күйінде қалды.

Жоспар бойынша шығыстар бойынша барлығы 410,3 млрд. теңге 407,1 млрд. теңге немесе 99,2%-ға игерілді келесі бюджеттік бағдарламалар әкімшілері бойынша 3 223,2 млн. теңге игерілмеді:

облыс әкімінің аппараты бойынша-30,2 млн. теңге;

облыстың денсаулық сақтау басқармасы бойынша-98,0 млн. теңге;

облыстың табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы бойынша – 0,7 млн. теңге;

облыстың ауыл шаруашылығы басқармасы бойынша – 1 320,0 млн. теңге;

облыстың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша-1 320,0 млн. теңге;

облыстың қаржы басқармасы бойынша – 45,2 млн. теңге;

облыстың білім басқармасы бойынша – 36,4 млн. теңге;

облыстың ішкі саясат басқармасы бойынша – 7,1 млн. теңге;

облыстың жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша – 125,9 млн. теңге;

облыстың дін істері басқармасы бойынша – 1,0 млн. теңге;

облыстың құрылыс басқармасы бойынша – 388,5 млн. теңге;

облыстың энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша – 44,6 млн. теңге;

облыстың дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша – 0,7 млн. теңге;

төтенше жағдайлар департаменті бойынша – 0,7 млн. теңге;

облыстың мемлекеттік сатып алу басқармасы бойынша – 0,2 млн. теңге;

облыстың ветеринария басқармасы бойынша – 0,3 млн. теңге;

облыстың жұмылдыру дайындығы және азаматтық қорғау басқармасы бойынша – 0,7 млн. теңге;

облыстың мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат дела басқармасы бойынша – 0,1 млн. теңге;

 

Қаражатты игермеудің негізгі себептері еңбекке ақы төлеу қоры бойынша, мемлекеттік сатып алу қорытындылары бойынша үнемдеу, орындалған жұмыстар (қызметтер) актілерін уақтылы ұсынбау, мемлекеттік сатып алу бойынша конкурстық рәсімдердің орындалмауы, өнім берушілердің шарттық міндеттемелерді орындамауы және т. б. болып табылады.

  Мәселен, ауыл шаруашылығы басқармасы бойынша 1 320,0 млн. теңге игерілмеді, ауыл халқының табысын арттыру жөніндегі жобаны масштабтауға бөлінген кредиттер шарт жасалмады;

Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша 1 122,9 млн. теңге игерілмеді, оның ішінде: 1 100,0 млн. теңге – жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесуге кредиттер түспеді, шарт жасалмады; 13,7 млн. теңге-жоспарланғанға қарсы алушылар санының азаюы (аурухана парақтары мен демалыстарға байланысты); 4,7 млн. теңге – өзге де үнемдеулер МЗ қорытындысы бойынша; 4,5 млн. теңге – тауарларды (өнімдер, дәрі-дәрмектер, қосалқы бөлшектер)жеткізудің болмауы;

Құрылыс басқармасы бойынша игерілмеген-388,5 млн. теңге, оның ішінде: 228,3 млн. теңге – орындалған жұмыстар актісін ұсынбауға байланысты Абай облысы Бесқарағай ауданы Бесқарағай ауылында жүзу бассейнін салу; 139,9 млн. теңге – «Үржар балалар АӘҚ көрсету орталығы» КММ-нің қолданыстағы 2 қабатты ғимаратына 2 қабатты қосымша құрылыс салу орындалған жұмыстар актісінің берілмеуіне байланысты; 14,4 млн. теңге – «Абай облысы Ақсуат ауданы Мүрсәлім ауылының медициналық пунктінің құрылысы» объектісі бойынша ЖСҚ өзгеруіне байланысты қаражатты қайтару; 2,9 млн. теңге-медпункт құрылыс объектілері бойынша мемлекеттік сатып алу қорытындылары бойынша үнемдеу. 1,0 млн. теңге – үнемдеу, «М.Әуезов атындағы педагогикалық колледжі» КМҚК ғимаратына жылу жүйелерін салу құрылысы объектісі бойынша авторлық қадағалау қызметі бойынша меморандумның жасалуына байланысты.

Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша игерілмеген  – жолдарды жөндеу бойынша аяқталған жобалар бойынша 125,9 млн. теңге, пайдалануға беру актілеріне қол қойылғанға дейін 5% қалдық, Абай облысының «Шар-Әуезов» а/ж орташа жөндеу, 2-20 км; орташа жөндеу «Көкпекті-Самарское-Васильевская өткелі» а / ж, км 22-25, км 30-32; орташа жөндеу А/Ж «Семей-гр. Ресей Федерациясы-Воскресеновка-Петропавловка-Шелехово-Дмитриевка», км 23-38.

Денсаулық сақтау басқармасы бойынша игерілмеген  – 97,9 млн. теңге, оның ішінде: 92,9 млн. теңге – 2024 жылғы вакцинациялауға өтінім 2023 жылғы ұсынылған бағалар бойынша қалыптастырылды, осыған байланысты үнемдеу қалыптасты, өйткені бұл қаражат ЖСТ-ке енгізілді; 2,9 млн. теңге – МС (ЖСТ) үнемдеу; 1,8 млн. теңге – кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау бойынша курстық айырмашылыққа байланысты.  

Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша игерілмеген – 44,6 млн. теңге, оның ішінде: 22,1 млн. теңге –  Красный Кордон ауданының су құбырын қайта жаңарту жобасы бойынша асфальттау жөніндегі жұмыстарды болдырмау есебінен үнемдеу; 19,0 млн. теңге – «Семей қаласының 507 ОЖП және кварталішілік жылу желілерін қайта жаңарту» жобасын іске асыру кезінде үнемдеу; 2,9 млн. теңге – меморандум бойынша жұмыстарды жүргізуге байланысты үнемдеу.

Бюджеттік бағдарламалардың қалған 20 әкімшісі бойынша игерілмеген қаражат сомасы – 123,4 млн. теңге, оның ішінде 36,4 млн. теңге білім басқармасы бойынша МС және нақты шығыстар бойынша үнемдеу есебінен қалдық,

44,8 млн. теңге ЖАО резервінің бөлінбеген қалдығы,

30,2 млн.теңге әкімдер сайлауын қамтамасыз ету және өткізу трансферттер түспеді, барлық ББӘ бойынша 12,0 млн. теңге үнемдеу.

Облыста бюджеттік даму бағдарламалары бойынша мемлекеттік және салалық бағдарламалар шеңберінде тұрғын үй құрылысы, қайта жаңарту және құрылысын аяқтау бойынша 292-ден астам жоба (оның ішінде 165 жоба аяқталды), Әлеуметтік сала объектілері, көлік инфрақұрылымы, инвестициялық жобалар іске асырылды. Кредиттік ресурстар мен нысаналы трансферттерді ескере отырып, жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуге 2088,2 млн.теңге бағытталды. Заңды тұлғалардың жарғылық капиталын ұлғайтуға 165,1 млн. теңге бөлінді.

 

Диаграмма №11. 2023-2024 жылдары инвестициялық жобаларды іске асыруға бөлінген қаражат (млн. теңге)

 

Жалпы, бюджеттік даму бағдарламалары бойынша 2024 жылға арналған жоспар 85,4 млрд. теңгені, игеру 83,7 млрд. теңгені құрады. Есепті жылдың қорытындысы бойынша даму бағдарламалары 98%-ға орындалды, 1,7 млрд.теңгеге тікелей нәтижелерге қол жеткізілмеді.

Игерілмеудің негізгі себептері орындалған жұмыстар актілерін уақтылы ұсынбау, өткізілген конкурстар бойынша үнемдеу, жұмыстар жүргізу кестесінен артта қалу болып табылады.

 

2.3.2. Бюджеттік кредиттерді пайдалануды талдау                     

 

  Диаграмма №12. 2023 - 202 жылдардағы бюджеттік несиелеу көздері

 

 

2023 жылға арналған облыстың түзетілген бюджетін ескере отырып, бюджеттік несиелеу көлемі 12 176,2 млн. теңгені құрады, бекітілген бюджетке өсім 9 027,7 млн. теңгеге немесе 286, 2024 жылға арналған облыстың түзетілген бюджетін ескере отырып, бюджеттік кредиттеу көлемі 36 549,2 млн.теңгені құрады, бекітілген бюджетке өсім 27 022,3 млн. теңгеге немесе 383,6% - ға өсті.

2023 жылмен салыстырғанда бюджеттік кредиттер сомасы 18 953,3 млн.теңгеге немесе 180,3% - ға ұлғайды.

Есепті кезеңде мемлекеттік және үкіметтік бағдарламаларды іске асыру шеңберінде тұрғын үй құрылысын қаржыландыру үшін мемлекеттік бағалы қағаздар шығару бюджеттік кредиттеу көздері болып табылды – 22 022,6 млн. теңге (немесе 64,5%), республикалық бюджет қаражаты – 11 791,9 млн. теңге (немесе 34,6%) және жергілікті бюджет қаражаты-315,0 млн. теңге (немесе 0,9%).

2023 жылмен салыстырғанда республикалық бюджеттен бюджеттік кредиттеу сомасы 2,1 есеге ұлғайды.

Бюджеттік кредиттеу Бюджеттік бағдарламалардың 6 әкімшісі арқылы 4 функционалдық топ бойынша жүзеге асырылды, оның ішінде:

1.»Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру»:

256.063 «Жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесу үшін бюджеттік кредиттер беру» - 1 100,0 млн. теңге (3%), қаражат игерілмеген;

2.»Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық»:

271.009 «Тұрғын үйді жобалауға және (немесе) салуға аудандық (облыстық маңызы бар қалаларға) бюджеттерге кредит беру» – 9 500 млн. теңге (немесе 27,8%).

271.011 «Тұрғын үй сатып алуға аудандық (облыстық маңызы бар қалаларға) бюджеттерге кредит беру» – 12 522,3 млн.теңге (немесе 36,7%).

  1. «Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары»:

255.087 «Ауыл халқының табысын арттыру жөніндегі жобаны масштабтау үшін ауыл халқына микрокредиттер беруге кредит беру» – 1 320,0 млн. теңге (3,6%), қаражат игерілмеген;

255.092 «Агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық жобаларға кредит беру» – 11 000,0 млн. теңге (32,2%);

258.007 «Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін жергілікті атқарушы органдарға бюджеттік кредиттер» – 791,9 млн. теңге (2,3%);

  1. «Басқалар»:

266.007 ««Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ мемлекеттік инвестициялық саясатты іске асыруға кредит беру» – 315,0 млн.теңге (немесе 0,9%).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Диаграмма 14. 2023-2024 жылдарға арналған бюджеттік кредиттердің бағыттары бойынша бөлу (млн. теңге)

 

 

 

2022 жылмен салыстырғанда ТКШ бойынша кредиттеудің 15 879,2 млн. теңгеге немесе 258,5%-ға төмендеуі байқалады.

Есепті кезеңде бюджеттік кредиттер 34 129,2 млн. теңге сомасында немесе 93,4% игерілді.

2.3.3. Қаржы активтерін сатып алу шығындарын талдау

 

2024 жылы қаржы активтерін сатып алуға қаражат бөлінбеді. 2023 жылы облыстық бюджеттің қаржы активтерін сатып алуға бағытталған шығыстары 1 138,6 млн. теңгені құрады.

 

2.3.4. Дебиторлық және кредотрлық берешекті талдау

 

01.01.2024 жылға арналған облыстық бюджеттің дебиторлық берешегі бюджеттік бағдарламалардың 20 әкімшісі бойынша 1165,7 млн. теңгені құрады (№4 қосымша).

Берешектің жалпы көлемінің 52,5% немесе 677,8 млн. теңгесі облыстық білім басқармасында есептеледі, 35,4% немесе 412,4 млн. теңге құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасына тиесілі, 83,6 млн. теңгеден астамы Абай облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша жіберілді.

 

Кесте №6. 2024 жылғы дебиторлық және кредиторлық берешек.

 

млн. теңге

 

 

№

ББӘ атауы

Дебиторлық қарыз

Кредиторлық қарыз

01.01.24 ж

01.01.25 ж.

ауытқу

01.01.24 ж.

 01.01.25 ж.

ауытқу

 

Барлығы

936,4

1165,7

229,4

1 320,2

3285,1

1964,0

1

«Абай облысы мәслихатының аппараты» ММ

-

0,3

0,3

-

1,0

1

2

«Абай облысы әкімінің аппараты»ММ

1,0

0,6

-0,4

1,1

3,2

2,1

3

«Абай облысының полиция департаменті» ММ

-

30,1

30,1

-

28,1

28,1

4

«Абай облысының Денсаулық сақтау басқармасы»ММ

1,3

1,2

-0,1

0,1

 

-0,1

5

«Абай облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы» ММ

-

1,3

1,3

-

 

 

6

«Абай облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы»ММ

5,2

2,1

-3,1

5,2

4,2

-1

7

«Абай облысының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы»ММ

-

0,2

0,2

0,02

 

-0,02

8

«Абай облысының білім басқармасы»ММ

504,8

611,8

107

675,8

1929,4

1253,6

9

«Абай облысының кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы» ММ

0,5

0,7

0,2

0,002

0,2

0,198

10

«Абай облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы»ММ

0,3

0,4

0,1

390,4

1045,5

655,1

11

«Абай облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ

53,9

83,6

29,7

233,6

205,9

-27,7

12

«Абай облысы бойынша тексеру комиссиясы» ММ

0,2

-

-0,2

0,1

 

-0,1

13

«Абай облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы» ММ

20,2

17,1

-3,1

11,7

19,4

7,7

14

«Абай облысының Төтенше жағдайлар департаменті» ММ

-

 

0

-

 

 

15

«Абай облысының құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы» ММ

339,5

412,4

72,9

0,1

29,9

29,8

16

«Абай облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы»ММ

-

 

0

-

 

 

17

«Абай облысының ветеринария басқармасы»ММ

0,1

0,3

0,2

0,01

 

-0,01

18

«Абай облысының Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы»ММ

0,1

 

-0,1

0,05

 

-0,05

19

«Абай облысының мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат Управление басқармасы»ММ

8,4

2,1

-6,3

1,9

17,2

15,3

20

«Абай облысының қоғамдық даму басқармасы» ММ

0,8

 

-0,8

0,03

 

-0,03

21

«Абай облысының бақылау басқармасы (МСКБ, еңбек инспекциясы)» ММ

-

 

0

-

0,3

0,3

22

«Абай облысының қаржы басқармасы»ММ

0,01

0,1

0,09

-

 

 

23

«Абай облысының сәулет, қала құрылысы және жер қатынастары басқармасы» ММ

 

0,2

0,2

 

 

 

24

«Абай облысының жұмылдыру даярлығы және азаматтық қорғау басқармасы» ММ

 

0,3

0,3

 

0,8

0,8

25

Абай облысының дін істері басқармасы» ММ

 

0,1

0,1

 

 

 

26

«Абай облысының ішкі саясат басқармасы»ММ

 

-

0

 

 

 

27

«Абай облысының цифрлық технологиялар басқармасы» ММ

 

0,8

0,8

 

 

 

 

Білім басқармасы бойынша дебиторлық берешек 611,8 млн. теңгені құрады, оның 445,6 млн.теңгесі шот-фактуралардың кеш берілуіне байланысты алдын ала есептеулер бойынша төлем есебінен, 166,2 млн. теңге-дұрыс есептемеуге байланысты стипендиялар бойынша және еңбекақы төлеу қоры бойынша артық төлем.

Құрылыс басқармасы бойынша берешек сомасы 412,4 млн. теңгені құрады, оның ішінде 0,3 млн. теңге – еңбекақы төлеу бойынша берешек және келесі жобалар бойынша 412,1 млн. теңге:

- 105,5 млн. теңге – «Үржар ауданының Үржар ауылында 10 төсектік күндізгі стационармен 50 келушіге арналған дәрігерлік амбулатория салу» мердігер «Алау» ЖШС, республикалық бюджеттен қаражаттың кеш түсуіне байланысты, бұл жұмыс кестесінен артта қалуға алып келді;

- 108,3 млн. теңге – «Абай облысы Жарма ауданының Қалбатау ауылында стадион салу» жобасын түзетуге байланысты, мердігер «Алау» ЖШС;

- 0,3 млн. теңге «Бородулиха ауданының Камышенка ауылында ауылдық клуб салу», мердігер «Алау» ЖШС, ЕБК бағдарламасының өзгеруіне байланысты ақшалай қаражат бюджетке қайтарылатын болады;

- 97,8 млн. теңге – «Абай облысы Бесқарағай ауданы Бесқарағай ауылында жүзу бассейнінің құрылысы», мердігер «Golden City DS» ЖШС, республикалық бюджеттен қаражаттың кеш түсуіне байланысты, бұл жұмыс кестесінен артта қалуға алып келді;

- 29,8 млн. теңге «Жұмыс кестесінен және сот талқылауларынан артта қалуына байланысты, мердігер «ГрадСтройСервис» ЖШС, «Үржар балалар» АӘҚ көрсету орталығы «КММ-нің қолданыстағы 2 қабатты ғимаратына 2 қабатты қоса салу;

- 70,4 млн. теңге – «Сот талқылауларына байланысты», мердігер QazConstructions» ЖШС,  ШҚО Үржар ауданы Алакөл көлінің жағалауында су бұру каналын салумен жерді құрғату.

Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша дебиторлық берешек 83,6 млн. теңгені құрады, оның ішінде:

- «Жарма Су» МКК жылу маусымын үздіксіз өткізу үшін отын сатып алуға энергия өндіруші ұйымдардың шығындарын субсидиялауға – 49,8 млн. теңге және Курчатов қ. КСЭК ШЖҚ МКК – 31,2 млн. теңге;

- «Отбасы банк» АҚ-мен жасалған шарттың талаптарына сәйкес жеке тұрғын үй қорында, азаматтардың жекелеген санаттарына жалға берілетін тұрғын үй үшін – 2,1 млн. теңге;

– бензинге талон сатып алу үшін «Гелиос» ЖШС-мен шарт бойынша алдын ала төлем  – 0,4 млн. теңге;

- «Қазпошта» АҚ-мен почта қызметтеріне шарт бойынша алдын ала төлем жыл соңында нақты қажеттілік бойынша өтелмеген күйінде қалды – 0,1 млн. теңге;

Дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша дебиторлық берешек 17,1 млн. теңгені құрады, оның ішінде бағдарламалар бөлінісінде:

- 001 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен дене шынықтыру және спорт саласында жергілікті деңгейде мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер» – 0,2 млн. теңге;

- 002 «Облыстық деңгейде, жергілікті бюджет қаражаты есебінен спорттық жарыстар өткізу» – 1,1 млн. теңге;

- 003 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен республикалық және халықаралық спорттық жарыстарға түрлі спорт түрлері бойынша облыстық құрама командалардың мүшелерін даярлау және қатысу» – 0,5 млн. теңге;

- 006 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен спорт бойынша балалар мен жасөспірімдерге қосымша білім беру  15,3 млн. теңге;

Мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы бойынша дебиторлық берешек 2,1 млн. теңгені құрады, оның ішінде:

- 1,3 млн. теңге – жеке табыс салығы, әлеуметтік салық, қоршаған ортаны ластағаны үшін төлем және басқа да салықтар бойынша берешек, сондай-ақ бюджетке артық аударылған сома;

- Байланыс қызметтері бойынша – 0,8 млн. теңге;

Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша дебиторлық берешек жеке табыс және әлеуметтік салық, іссапар және қызметтік шығыстар, міндетті медициналық сақтандыру, сондай-ақ коммуналдық қызметтерге ақы төлеу бойынша артық төлемге байланысты 2,1 млн.теңгені құрады.

Дебиторлық берешекті бюджеттік бағдарламалардың 14 әкімшісі жалпы сомасы 36,6 млн. теңгеге, қате есептеулерге байланысты жалақыны, салықтарды, зейнетақы жарналарын артық төлеу есебінен және т. б. жіберді.

01.01.2025 жылға арналған облыстық бюджеттің кредиторлық берешегі бюджеттік бағдарламалардың 13 әкімшісі бойынша 3285,0 млн. теңгені құрады (№5 қосымша). 

Кредиторлық берешек құрылымында ең көп сомалар келесі басқармалар бойынша белгіленді:

- білім басқармасы бойынша – 1929,4 млн. теңге;

- жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша - 1045,5 млн. теңге;

-энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша - 205,9 млн. теңге;

- дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша – 19,4 млн. теңге;

- құрылыс басқармасы бойынша – 29,9 млн. теңге;

- мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат управ басқармасы бойынша –17,2 млн. теңге;

- қалған басқармалар бойынша – 36,8 млн. теңге.

Білім басқармасы бойынша берешек 1 929,4 млн.теңгені құрады, ол жеткізушілердің көрсетілген қызметтер үшін шот – фактураларды уақтылы ұсынбауына, сондай-ақ жұмыс берушілердің жалақысы мен жарналары, іссапар шығыстары бойынша берешектерге байланысты қалыптасты.

Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша 1045,5 млн.теңге сомасында берешек жіберілді, оның 868,2 млн. теңгесі төлеу мерзімі келмеген міндеттемелер бойынша берешек (Семей қаласының автомобиль жегіні көпірін қайта жаңартуға байланысты төлемнің 5% ұстап қалу  І кезек»), бюджеттік төлемдер бойынша, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар мен жарналар бойынша, сондай-ақ жоспардан тыс іссапар шығыстарына байланысты 177,3 млн.теңге.

Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша 205,9 млн. теңге сомасында берешек белгіленді, оның ішінде су құбырлары мен жылу желілерін қайта жаңартуға бөлінген объектіні пайдалануға қабылдау актісіне қол қойылғанға дейін 5% ұзақ мерзімді ұстап қалу шарттарының талаптары бойынша 193,3 млн. теңге, жобалар ауыспалы болып табылатындықтан, 12,6 млн. теңге, ауыз су беру бойынша субсидияларды есептеу фактісі бойынша су, оның ішінде «Ақсуат СУ» КМК – 10,9 млн.теңге және қалалық шаруашылық 1,6 млн. теңге сомасында.

Құрылыс басқармасы бойынша кредиторлық берешек сомасы 29,9 млн. теңгені құрады, оның ішінде жобалар бойынша жұмыстардың нақты орындалуына байланысты 28,7 млн. теңге:

- «Семей қаласында, Мұхтар Әуезов даңғылы, 1А (сыртқы инженерлік желілерсіз) бойынша көпфункционалды орталық салу» мердігер «KAZPACO» ЖШС – 0,6 млн. теңге;

- «ВЛ» ЖШС «Семей қаласында, Мұхтар Әуезов даңғылы, 1А (сыртқы инженерлік желілерсіз) бойынша көпфункционалды орталықтың құрылысы» объектісі бойынша авторлық қадағалау – 2,0 млн. теңге;

- «Балалар лагерінің құрылысы орналасқан жері: Абай ауданы Кеңгірбай би ауылы»  мердігер «ГрадСтройСервис» ЖШС – 0,2 млн. теңге;

- «Аягөз ауданының көпсалалы орталық ауруханасы» ШЖҚ КМК 10 төсектік реанимациялық бөлімшесінің қосымша құрылысын салу» Абай ДСБ, Аягөз ауданының Аягөз қаласында», мердігер «СРБ-L» ЖШС – 25,9 млн. теңге;

Дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша берешек сомасы 19,4 млн. теңгені құрады, онда берешектің пайда болуының негізгі себебі растайтын құжаттарды кеш ұсыну, төлем шоттарын, аударымдар бойынша берешекті қайтару болып табылады.

Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша кредиторлық берешек сомасы 4,2 млн. теңгені құрады. Негізгі берешек міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша қалыптасты.

Мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы бойынша берешек 17,2 млн.теңгені құрады, онда негізгі берешек оқу кезеңінде балалардың болжамды табиғи кетуі жүзеге асырылмағандығына байланысты атап өтілді.

 

 

 

Диаграмма 15 2023-2024 жылдарға арналған облыстық бюджеттің дебиторлық және кредиторлық берешегі (млн. теңге).

 

Талдау көрсеткендей, дебиторлық кредиторлық берешекті болдырмау және төмендету жөніндегі міндеттер өздерінің дәрменсіздігін және қойылған мақсаттарға қол жеткізбейтіндігін көрсетеді. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері берешекке жол бермеу жөнінде кешенді шаралар қабылдаған жоқ. Берешектің едәуір көлемі 2024 жылғы бюджетке қосымша жүктеме туғызады.

 

III БӨЛІМ. Бағдарламалық құжаттарды іске асыруды бағалау

 

3.1. 2021-2025 жылдарға арналған облыстын даму жоспарын іске асырылуын бағалау

 

Абай облысын дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған жоспары (бұдан әрі – ОДЖ) облыстық мәслихаттың 2022 жылғы 14 желтоқсандағы №11/67-VII шешімімен қабылданды.

2024 жылы ОДЖ-ды іске асыру нәтижесінде өңірдің әлеуметтік-экономикалық және инфрақұрылымдық дамуы арқылы халықтың өмір сүру деңгейі мен сапасын арттыруға бағытталған іс-шараларды орындау қамтамасыз етілді.

Жалпы жоспар бойынша 23 мақсат, 25 негізгі ұлттық индикатор көзделген, оның 15-і облыс бойынша, 11-нысаналы индикатор, 67 – нәтиже көрсеткіштері.

2024 жылдың қорытындысы бойынша жоспарланған 93 индикатордың 58-не (62,4%) қол жеткізілді, мониторингті қалыптастыру сәтінде 17-нен (18,3%) статистикалық деректер жоқ, 15-не (16,1%) қол жеткізілмеді, 4-і (4,3%) 2024 жылы орындау жоспарланбаған

Іс - шаралар жоспарында барлық қаржыландыру көздері есебінен 151,1 млрд.теңге сомасына 127 іс-шараны іске асыруға көзделген, нақты игерілгені-147,7 млрд. теңге (97,7%).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Диаграмма 16. Нысаналы индикаторлардың орындалуын талдау

 

 

2024 жылдың қорытындысы бойынша облыстың дамуын сипаттайтын негізгі көрсеткіштердің оң динамикасы атап өтілді.

Жалпы өңірлік өнім көлемінің өсуі 4,2%-ға немесе 2 228,2 млрд. теңгеге қамтамасыз етілді (2024 жылғы 9 айда).

Еңбек өнімділігінің жинақтаушы өсу индексі 113,5% құрады (1 жұмысшыға 6860,6 мың теңге). 

2024 жылы облыста 575,4 млрд.теңге инвестиция салынды, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 107%-ға жоғары (527,4 млрд. теңге).

Бюджеттен тыс қаражаттың үлесі – 75,8% (436,4 млрд.теңге), Бюджеттік инвестициялар – 24,2% (139 млрд. теңге).

Инвестициялық жобалар пулы өзектендірілді, оған 8 мыңнан астам жұмыс орнын құрумен 2,3 трлн теңгеге 26 жоба кірді.

2024 жылы 14,4 млрд теңгеге 8 жоба іске асырылып, 325 жұмыс орны құрылды.

Құрылыс жұмыстары 309,8 млрд теңгеге орындалды, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 122,2%-ға артық. Пайдалануға берілген тұрғын үйдің жалпы ауданы 363,2 мың шаршы метрді немесе 2023 жылғы деңгейден 0,2% жоғары (362,6 мың шаршы метр) құрады.

Шағын және орта бизнесте жұмыс істеп тұрған субъектілер саны 101,7%-ға өсіп, 54,2 мың бірлікті құрады.

ШОБ-та жұмыспен қамтылғандардың жалпы саны 2024 жылдың 3 тоқсанында 100,5% өсіммен 105,4 мың адамға жетті.

ШОБ өнімін шығару 7,5%-ға ұлғайып, 741,1 млрд. теңгеге жетті (2023 жылғы 3 тоқсанда – 689,7 млрд.теңге).

Кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік қолдау шаралары шеңберінде 2024 жылы «Даму» Қоры жалпы кредит сомасы 25,6 млрд теңгеге субсидиялау бойынша 467 шартқа және жобаларға кепілдік беру бойынша 311 шартқа қол қойды.

Ағымдағы жылы осы мақсаттарға облыстық бюджеттен 1,1 млрд теңге бөлінді.

2024 жылғы 4 тоқсанда жұмыссыздық деңгейі 4,7% құрады, орташа айлық жалақы 2023 жылғы 4 тоқсанмен салыстырғанда 11,8%-ға ұлғайды және 363,6 мың теңгені (325,3 мың теңге) құрады. Инфляция 108,7% деңгейінде қалыптасты.

2024 жылы облыс бюджетінің жалпы көлемі 482,2 млрд. теңгені құрады, оның ішінде өз кірістері – 135,6 млрд.теңге, трансферттер – 66,5 млрд. теңге, Субвенциялар – 235 млрд. теңге, несиелер – 11,8 млрд. теңге, МБҚ шығару – 22 млрд. теңге, бос қалдықтарды бөлу – 10,7 млрд. теңге.

Шығыстардың жалпы құрылымында даму бюджеті 83,7 млрд. теңге, ағымдағы шығыстар-391,5 млрд. теңге.

Әлеуметтік салаға жұмсалған шығыстар 236,2 млрд.теңгені немесе облыс бюджетінің жалпы көлемінің 49,7% құрады.

2024 жылғы жоспардың іске асырылуын талдау өңірді дамытудың жекелеген бағыттары бойынша 15 кітапшаға, нысаналы индикаторлар мен нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізу қамтамасыз етілмегенін көрсетеді:

 

«Өсудің жаңа нүктелері» 2 бағыты бойынша - 1 индикатор

  1. «Майлы дақылдарды өңдеу үлесі (күнбағыс)» (жоспар – 96%, факт – 79%). Жауапты – Ауыл шаруашылығы басқармасы.

Ауыл шаруашылығы министрлігі бекіткен 2024 жылға арналған жоспар бойынша майлы дақылдарды қайта өңдеу үлесін 377 мың тонна жалпы жинау және 351,4 мың тонна майлы дақылдарды қайта өңдеу кезінде 96%-ға дейін жеткізу қажет болды. 

Майлы дақылдарды жалпы жинаудың 18%-ға (445 мың тонна) ұлғаюына байланысты қайта өңдеу үлесі 79%-ға дейін азайды.

«Өмірдің жоғары сапасы»3 бағыты бойынша-10 индикатор

  1. «Балалар арасында семіздікпен сырқаттанушылықтың төмендеуі (0 – 14 жас, 100 мың тұрғынға шаққанда)» (жоспар – 67,3%, факт – 94,6%). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

0-ден 14 жасқа дейінгі семіздікке шалдыққан 153202 баланың жалпы санынан 145 бала немесе 100 мың тұрғынға шаққанда 94,6 жағдай тіркелген. Балалардағы семіздіктің негізгі себептері-перинаталдық (ананың жаман әдеттері, темекі шегу, ананың семіздігі, жасанды тамақтандыру, мерзімінен бұрын босану және шала туылу), дұрыс тамақтанбау және балалардың физикалық белсенділігінің төмендігімен біріктірілген генетикалық бейімділік факторлары.

  1. «Психоактивті заттарды қолдану салдарынан психикалық және мінез – құлық бұзылыстарымен сырқаттанушылықтың төмендеуі» (жоспар-100 мың АҚШ-қа 98,13., факт – 171,5). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

2024 жылы психикалық және мінез-құлық бұзылыстары бар 1033 науқас тіркелген немесе 100 мың тұрғынға 171,5.

Талдау барлық анықтау көздері бойынша алғаш рет анықталған наркологиялық диагнозы бар тұлғаларды анықтаудың ұлғаюын көрсетеді. Бірінші кезекте азаматтардың наркологиялық көмекке өз бетінше жүгінуі 88% - ға ұлғайды, құқық қорғау органдарының жұмысы 28%-ға ұлғайды, белгіленген қорытындымен медициналық куәландырудан өткен адамдардың саны психоактивті заттармен мас болу және ББЗ-ны қолданудың белгіленген фактілері – 1%-ға, уақытша бейімдеу және детоксикация орталығына барған адамдар – 46%-ға ұлғайды.

Көрсетілген статистикалық деректер құқық қорғау органдарымен тығыз ведомствоаралық өзара іс-қимыл, халықтың наркологиялық көмек алуға деген сенімінің артуы туралы куәландырады.

  1. «100 мың тұрғынға шаққанда жол-көлік оқиғалары салдарынан болатын өлім-жітім» (жоспар – 100 мың тұрғынға 11,8, факт – 16,5). Жауапты – Полиция департаменті.

2024 жылы 1133 жол-көлік оқиғасы тіркеліп, 100 адам қаза тапты. Индикаторға қол жеткізбеудің себебі – адам факторы, яғни жол қозғалысына қатысушылардың мінез-құлқының төмен мәдениеті, олардың жол ережелерін саналы түрде бұзуы, мысалы, жылдамдық режимін сақтамау, қарсы жолаққа шығу, басып озу ережелерін бұзу.                                 

  1. «Нәресте өлімінің төмендеуі» (жоспар – 1000 тірі туылғандарға 6,15, факт – 7,4). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

2024 жылы 9521 бала дүниеге келді, оның 71-і қайтыс болды, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 11 жаңа туған нәрестеге көп (9930, 63 бала қайтыс болды).

  1. «Неонаталдық өлім-жітімнің төмендеуі» (жоспар – 1000 тірі туылғанға 2,63, факт -3,8). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

Неонаталдық өлім-жітім 0,6 промиллеге артып, 3,8 құрады (2023 жылы –3,2). Бұл ретте өлі туылғандардың саны 2023 жылмен салыстырғанда 20 жағдайға немесе 27,8%-ға (72-ден 52-ге дейін) қысқарды.

  1. «Бес жасқа дейінгі балалардың өлім – жітім коэффициенті» (жоспар-1000 адамға 7,75, факт– 9). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

1 жастан 5 жасқа дейінгі қайтыс болған балаларға қатысты тіркелген жері бойынша төмендеу динамикасы байқалмайды, 2024 жылы 15 баланың өлімі, сондай-ақ 2023 жылы тіркелді.

  1. «Өңірлердің медицина қызметкерлерімен қамтамасыз етудің ең төменгі нормативтеріне сәйкес ауыл халқының медицина қызметкерлерімен қамтамасыз етілу деңгейін арттыру» (жоспар – 10 мың ауыл халқына 107,7, факт -99,8). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

Денсаулық сақтауды дамытудың Ұлттық ғылыми орталығының мәліметтері бойынша ауылдық жерлердегі дәрігерлер саны 501, орта медициналық персонал - 1781 маманды құрады.

2024 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы аясында 18 медицина қызметкері жіберілді, оның ішінде 7 дәрігер және 11 орта персонал мамандары. 

  1. «Медициналық ұйымдар ғимараттарының тозу деңгейін төмендету» (жоспар – 66,3%, факт – 67,05%). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

Облыс бойынша барлығы 317 медициналық ұйым ғимараты, оның ішінде 212 ғимарат жөндеуді қажет етеді. 2024 жылы 6 Денсаулық сақтау нысанында күрделі жөндеу жүргізілді. 2025 жылға жалпы сомасы 2 233,0 млн. теңгеге 14 нысанды күрделі жөндеу жоспарланған.

  1. «Елді мекендерді алғашқы медициналық-санитарлық және консультациялық-диагностикалық көмекпен қамту» (жоспар – 74,2%, факт – 72,4). Жауапты – Денсаулық сақтау басқармасы.

320 елді мекеннің ішінде алғашқы медициналық-санитарлық және консультациялық-диагностикалық көмекпен 233 АЕМ қамтылған (қамтылмаған – 87 ауыл). 2024 жылы 14,1 млрд.теңгеге 62 алғашқы медициналық-санитарлық көмек нысаны (фельшерлік-акушерлік, медициналық пункттер және ауылдық елді мекендердегі дәрігерлік амбулаториялар) пайдалануға берілді.

  1. «Пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы» (жоспар – 404,7 мың шаршы метр, факт – 363,2 мың шаршы метр). Жауапты – Құрылыс басқармасы.

2024 жылы 363,2 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. 2024 жылдың сәуір айында өнеркәсіп және Құрылыс министрлігі бекіткен жоспарға тұрғын үй салу бойынша қосымша резервтердің болмауына байланысты 45,0 мың ш.м. тұрғын үйді іске қосу бойынша қосымша көлем жеткізілді.

«Экономика мен қоғамның түпкілікті түрленуі» 4 бағыты бойынша - 2 индикатор

  1. «Негізгі капиталға инвестициялар» (жоспар – 709,5 млрд.теңге, факт – 575,4). Жауапты – Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы

2024 жылы негізгі капиталға тартылған инвестициялар көлемі 9,1% өсіммен 575,3 млрд. теңгені құрады (2023 жылы – 527,3 млрд.теңге). НКИ –107,1.

2024 жылға Ұлттық экономика министрлігі 809,5 млрд. теңге сомасында инвестициялар бойынша артық жоспар жеткізді. Әкімдік бірнеше рет ҰЭМ, ЖПҚ-ға ИОК көрсеткішін төмендету туралы хаттар жолдады, нәтижесінде жоспар тек 100 млрд.теңгеге (809,5 млрд. теңгеден 709,5 млрд. теңгеге дейін) төмендеді.

  1. «Сыртқы ИОК үлесі» (жоспар – 141,9 млрд.теңге, факт – 137). Жауапты – Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы

2024 жылы инвестицияның жалпы көлемінен сыртқы инвестициялар көлемі 137 млрд.теңгені немесе 2023 жылғы деңгейге – 92,6% (147,9 млрд. теңге) құрады.

Өзге мақсаттар - 1 индикатор

  1. «Әйелдер мен балаларға қатысты қылмыстар деңгейін төмендету» (базалық 2022 жылға қатысты) (жоспар – 3%, факт – 244%). Жауапты-Полиция департаменті

2024 жылы әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық қылмыстарының 295 жағдайы немесе 2022 жылғы деңгейге 244% (121 жағдай) тіркелді. Нысаналы индикатордың мәнінің артуы «ұрып-соғуды» және «денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіруді» криминализациялау бөлігінде заңнаманың өзгеруімен түсіндіріледі.

Әйелдер мен балаларға қатысты жасалған 295 қылмыстың 170-і әкімшілік заңнаманың қылмыстық жауапкершілікке тартылған баптарына жатады.

  1. Орындалмаған іс-шаралардың облыстың әлеуметтік-экономикалық, қоғамдық-саяси жағдайына әсері туралы ақпарат:

14 іс-шара орындалмады.

 «Экономиканың берік іргетасы»1 бағыты бойынша - 2 іс-шара

  1. «Кредиттік тұрғын үйлердің құрылысы» (жоспар – 480 пәтер/14713,4 млн.теңге, факт – 420 пәтер/14713,4 млн. теңге). Жауапты-Құрылыс басқармасы

Өндірістік жұмыстар кестесінен артта қалуына және ИКИ (Аягөз қаласы) өткізуге РБ қаражатының болмауына байланысты.

  1. «Қазполиграф» ЖШС сұйық өнімдеріне арналған картон қаптамасын шығару бойынша жаңа өндірістік желіні іске қосу (жоспар – 150 млн.дана/5053,1 млн. теңге, факт – 90 млн. дана/0 млн. теңге). Жауапты-Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы

Жол картасына сәйкес жобаны енгізу 2025 жылдың 15 ақпанына жоспарланған болатын. Алайда, жабдық өндірушінің зауытында кідіріске байланысты уақтылы жеткізілмеді.

Жоба іске асыру сатысында, іске қосу 2025 жылдың 3 тоқсанында жоспарланып отыр.

«Өмірдің жоғары сапасы»3 бағыты бойынша - 12 іс-шара

  1. «Жастар үшін 2,5%-дан микрокредит беру» (жоспар – 220 адам/1100 млн.теңге, факт – 0). Жауапты – Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы

Республикалық бюджеттен қаржыландырудың болмауына байланысты 2024 жылы жастар үшін микрокредиттер беру жүргізілген жоқ.

  1. «Алғашқы медициналық-санитарлық көмек объектілерін салу» (ауылдық елді мекендердегі фельдшерлік-акушерлік, медициналық пункттер мен дәрігерлік амбулаториялар) (жоспар – 64 объект/14313,9 млн.теңге/факт – 62 объект/14076,1 млн. теңге). Жауапты– Денсаулық сақтау басқармасы.

2024 жылы 14,4 млрд.теңге бөлінді, оның ішінде Үкімет резервінен 12,9 млрд. теңге және облыстық бюджеттен 1,5 млрд. теңге.

62 МСАК нысандарының құрылысы аяқталды (Аягөз ауданы – 7, Абай ауданы -3, Бесқарағай ауданы – 11, Жарма ауданы – 10, Мақаншы – 8, Үржар ауданы – 8, Бородулиха ауданы – 3, Ақсуат – 7, Көкпекті – 6).

Ақсуат ауданы бойынша 2 жоба аяқталған жоқ. Бастапқыда Ақжал (50 адам) және Мүрсәлім (53 адам) ауылдарында медициналық пункттер салу жоспарланған болатын. Алайда, аталған ауылдардың аздығына және ИКИ жүргізу проблемаларына байланысты құрылысты Аққала (199 адам) және Қожакелді (178 адам) ауылдарына көшіру туралы шешім қабылданды. Тиісті өзгерістер Үкімет қаулысымен бекітілген жобалар тізбесіне енгізілді. 

Қазіргі уақытта нысандарды жаңа ауылдарға байлау бойынша жұмыстар жүргізілуде, шамамен аяқталу мерзімі наурыз айында. Аққала ауылының болжамды қажеттілігі – 74 млн. теңге, Қожакелді ауылы-79 млн. теңге.

  1. «Ауыл-ел бесігі» шеңберінде кентішілік жолдарға орташа жөндеу жүргізу» (жоспар – 50 км/2623 млн теңге., факт – 48,8 км / 2548 млн. теңге). Жауапты-жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы.

«Ауыл-ел бесігі» бағдарламасы аясында жалпы ұзындығы 48,8 км елді мекендердің көшелерін орташа жөндеуге 2,5 млрд. бөлінді (6 көшеге жөндеу жүргізілді, жол активтері сапасының ғылыми орталығының теріс қорытындысы бойынша 11 көше енгізілмеген (Көкбай ауылындағы Мырза батыр көшесін орташа жөндеу; Қарауыл ауылындағы Мамай көшесін орташа жөндеу; Қарауыл ауылындағы Тоқтамыс көшесін орташа жөндеу; Новая Шульба ауылының көшелерін орташа жөндеу; Камышенка ауылындағы Мира көшесін орташа жөндеу; Шалабай ауылындағы Мәсәлім көшесінің автомобиль жолын орташа жөндеу; Теректі ауылындағы көшелерді орташа жөндеу; Тассай ауылындағы көшелерді орташа жөндеу; Мақаншы ауылындағы көшелерді орташа жөндеу, Қабанбай ауылындағы Б.Момышұлы (2,1 км), Мырзабекұлы (2,2 км) көшелерін орташа жөндеу; Үржар ауылындағы көшелерді орташа жөндеу 9 км), ауа райына байланысты 2 көше бойынша жұмыстар аяқталған жоқ. (Ақтоғай кентіндегі Панфилов көшесіндегі (1,5 км) автожолды орташа жөндеу; Ақтоғай кентіндегі Ғ.Мұратбаев көшесіндегі (1 км) автожолды орташа жөндеу). 

  1. «Жергілікті маңызы бар жолдарға орташа жөндеу жүргізу» (жоспар – 156 км/9979 млн теңге., факт – 150,4 км/9867 млн.теңге). Жауапты – Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы.

2024 жылы жалпы ұзындығы 60 км 6 учаскеге орташа жөндеу жүргізуге 9,8 млрд. теңге бөлінді, оның ішінде 3 объекті пайдалануға берілді (Шар-Әуезов км 0-2, Аягөз-Қарауыл-Семей-Қайнар км 198-208, Аягөз-Қарауыл-Семей-Қайнар км 208-218) және 3 – теріс себеппен енгізілмеген жол активтері сапасының ғылыми орталығының қорытындылары (Шар-Әуезов км 2-20, Семей-гр. РФ-Воскресеновка-Петропавловка-Шелехово-Дмитриевка км 23-38, Көкпекті-Самарское-Васильевская өткелі км 22-25, км 30-32).

  1. «Семей қаласының көшелеріне орташа жөндеу жүргізу» (жоспар – 36 км / 2000 млн теңге., факт – 36 км / 1997,5 млн. теңге). Жауапты – Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы.

Ұзындығы 36 км 2 млрд. теңгеге Семей қаласының 40 көшесін орташа жөндеу жұмыстары аяқталды, бірақ жол активтері сапасының ғылыми орталығының оң қорытындысы алынбады

  1. «Аягөз қаласының көшелеріне орташа жөндеу жүргізу» (жоспар – 5,9 км/334 млн теңге., факт – 5,9 км / 334 млн. теңге). Жауапты – Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы.

Аягөз қаласының көшелеріне ұзындығы 5,9 км 334 млн.теңгеге орташа жөндеу жүргізілді, бірақ жол активтері сапасының ғылыми орталығының оң қорытындысы алынбады.

  1. «Шар қаласының Карелин көшесіне орташа жөндеу жүргізу» (жоспар – 3,3 км/282 млн теңге, факт – 3,3 км/282 млн.теңге). Жауапты – Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы.

Шар қаласының Карелин көшесіне ұзындығы 3,3 км 282 млн.теңгеге орташа жөндеу жүргізілді, бірақ Шар-Әуезов 2-20 км, Семей-РФ шекарасы – Воскресеновка – Петропавловка – Шелехово - Дмитриевка 23-38 км, Көкпекті - Самарское-Васильевская өткелі 22-25 км, 30-32 км оң қорытынды алынбады

  1. «12 АЕМ-де су құбыры желілерін салу» (жоспар – 194 км / 1183 млн теңге, факт – 110,9 км / 1193 млн. теңге). Жауапты – Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы.

Половинка, Ақбұлақ, Ерназар, Жетіжар, Бөдене, Березовка, Айтбай, Малак, Некрасовка подхозы ауылдарында 9 сумен жабдықтау нысаны іске қосылды.

Қопа, Ай, Қорық ауылдарында 3 нысан аяқталған жоқ.

Ай, Қопа ауылдарындағы объектілер өндірістік жұмыстар кестесінің артта қалуына байланысты аяқталған жоқ. Іске қосу 2025 жылы жоспарланған.

Қорық ауылында су құбырын салу жобасы 2024 жылы қаражаттың толық бөлінбеуіне байланысты іске қосылмаған (43,0 млн.теңге). 2025 жылы құрылысты аяқтауға - 389,5 млн. теңге қарастырылған.

  1. «Семей қаласында су құбыры желілерінің құрылысы» (жоспар – 249 км/1951 млн теңге, факт – 227 км/1880,6 млн.теңге). Жауапты – Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы.

Семей қаласында 7 сумен жабдықтау нысаны іске қосылды (Восход және Водный кенті, «Смычка» су тартудың 3-ші жоғары көтерілу жағынан бастап, Восход кентіне, Алматы кентіне, Лодочный кентіне, Красный кордон кентіне, Зағиптар қоғамы кентіне, Аягөз және Әуежай кентіне дейін).

2 нысан аяқталған жоқ: Бобровка кентінде (жұмыс кестесінің артта қалуына байланысты) және Березовский (шарттың қолданылу мерзімінің аяқталуына байланысты, нәтижесінде төлем жасалмады).

  1. «Бородулиха ауданы Новая Шульба ауылының блокты қазандығының құрылысы» (жоспар – 1/107,7 млн теңге, факт – 0 /99,3 млн.теңге). Құрылысты аяқтауға қажеттілік-8,4 млн. теңге. Жауапты – энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы.

Ауа-райының нашарлауына байланысты жұмыстар тоқтатылды, осыған байланысты бюджетті нақтылау кезінде желтоқсан айында 8,4 млн.теңге сомасында қаражат алынды.

  1. «Бородулиха ауданының Жаңа Шүлбі ауылының жылу желілерін салу» (жоспар – 1/171, 8 млн теңге, факт – 0/158, 1 млн. теңге). Құрылысты аяқтауға қажеттілік – 13,7 млн. теңге. Жауапты – Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы.

Ауа-райының нашарлауына байланысты жұмыстар тоқтатылды, осыған байланысты бюджетті нақтылау кезінде Желтоқсанда 13,7 млн.теңге сомасында қаражат алынды.

  1. «Елді мекен аумағында екпелерді отырғызу» (жоспар – 72,3 мың дана, факт 63,7 мың дана). Жауапты – Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы.

Елді мекендерді көгалдандыру жөніндегі өңірлік жоспарға сәйкес 2024 жылға 65,0 мың ағаш-бұта екпелерін отырғызу жоспарланған. Бюджеттен қаражат қарастырылмаған, қону демеушілік қаражат есебінен жүзеге асырылды.

  1. Бюджеттік инвестицияларды іске асыруға байланысты құжатты іске асыру жөніндегі іс-шаралардың орындалу дәрежесін айқындау жөніндегі көшпелі іс-шаралардың нәтижелері туралы мәліметтер.

Бюджеттік инвестицияларды іске асыруға байланысты құжатты іске асыру жөніндегі іс-шаралардың орындалу дәрежесін айқындау бойынша көшпелі іс-шаралар өткізілмеді.

  1. Жоспарланған мемлекеттік қызметтердің нақты көлемінің деңгейі туралы ақпарат (бұл ақпарат құжатқа бағалау жүргізілген жылы есепке енгізіледі).

2024 жылы Абай облысы бойынша « Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тағайындау «мемлекеттік қызметі 3 662 отбасына (18 458 адам) көрсетілді.  АӘК – 3 647 отбасына (18 386 адам) төленді.

Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы техникалық құралдармен және оңалту қызметтерімен өтініш білдірген 14 927 адамның жалпы санынан 14 356 мүгедектігі бар адамдар қамтамасыз етілді.

Қалалар мен аудандардың карьерлік орталықтарына 26 728 адам жүгінді, оның ішінде 385 адамға жұмыс іздеуші ретінде тіркелуден бас тартылды.

22 319 адам жұмысқа орналастырылды, оның ішінде субсидияланған жұмыс орындарына – 6 389, тұрақты жұмыс орындарына – 15 930, инфрақұрылымдық жобаларға – 1 985 адам.

Бастау бизнес жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне 1 643 адам оқытылды, 282 адам қысқа мерзімді кәсіптік оқытудан өтті. 114 грант берілді.

Арнаулы әлеуметтік қызметтерді алуға 408 адам өтініш берді, – 376 өтініш білдірушілерге арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетілді.

  1. Мемлекеттік қаржылық бақылау нәтижелері бойынша іс-шараларды қоса алғанда, жүргізілген бақылау іс-шаралары туралы мәліметтер.

2024 жылға арналған мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесіне сәйкес Қазақстан Республикасының жоғары аудиторлық палатасы Абай саласындағы жекелеген бағыттар бойынша мемлекеттік қаражатты, сондай-ақ «Семей «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ активтерін пайдалану тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізді.

ЖАП тапсырмасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 31 қаңтардағы №63 қаулысымен бекітілген облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуының қолданыстағы кешенді жоспарымен қайталанатын жобаларды болдырмау және оларды іске асыру мерзімдерін реттеу мақсатында облыс мәслихатының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы №11/67-VII шешімімен бекітілген Абай облысының 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарына өзгерістер енгізу бөлігінде.

ЖАП-тың тапсырмасы Абай облысының 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарына өзгерістер енгізу бөлігіндегі тапсырмасы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 31 қаңтардағы № 63 қаулысымен бекітілген облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуының қолданыстағы кешенді жоспарымен қайталанатын жобаларды болдырмау және оларды іске асыру мерзімдерін реттеу мақсатында облыс мәслихатының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы №11/67-VII шешімімен бекітілген.

  1. Қорытындылар мен ұсыныстар, оның ішінде құжатты түзету, қаржыландыру көлемі мен көздері, қолданыстағы заңнаманы өзгерту туралы ұсыныстар.

 Қазіргі уақытта облыста қабылданып жатқан шаралар жалпы жоспарланған іс-шараларды іске асыруды және қойылған мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді.  

 

3.2. Өңірде басқа бағдарламалық құжаттарды іске асыру туралы ақпарат.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 29 сәуірдегі № 350 қаулысымен жаңа және икемді мемлекеттік жоспарлау жүйесі бекітілді. Оның құрылымында мемлекеттік жоспарлаудың бірінші деңгейі Қазақстанның ұлттық даму жоспары, ал екіншісі – мемлекеттік органдардың, өңірлердің және Ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтер мен ұлттық компаниялардың даму жоспарлары болып табылады.

Жалпыұлттық басымдықтар мен аумақтық даму жоспары алынып тасталды, сондай-ақ тұжырымдамалар, Ұлттық жобалар мен Мемлекеттік бағдарламалар МЖЖ құжаттарынан шығарылды.

Бұл ретте салаларды дамыту тұжырымдамалары мен жаңа МЖЖ қолданысқа енгізілгенге дейін қабылданған Ұлттық жобалар олар аяқталғанға дейін әрекет ететін болады.

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап 9 ұлттық жобаның 5-і күші жойылды. Қолданыстағы ұлттық жобалар:

- 2023-2025 жылдарға арналған «Жайлы мектеп» Ұлттық жоба аясында 2024 жылы 2 100 орындық 3 мектеп пайдалануға берілді (Семей қаласының Қарағайлы тұрғын ауданында 1200 орындық; Семей қаласының Водный кентінде 600 орындық; Бесқарағай ауылында 300 орындық).

2025 жылы Аягөз қаласының ет комбинаты шағын ауданында 600 орындық мектеп пайдалануға беріледі деп күтілуде. Сондай-ақ, Семей қаласының Восточный кентінде 300 орындық мектеп құрылысын бастау жоспарлануда. 2023-2024 жылдары ұлттық жоба бойынша 20,1 млрд теңге игерілді. 2025 жылға арналған бюджетте 3,5 млрд теңге қарастырылған.

- 2023-2025 жылдарға арналған «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту». Ұлттық жоба аясында 2024 жылы 14,2 млрд.теңгеге 62 алғашқы медициналық-санитарлық көмек нысаны іске қосылды. 2025 жылы 762 млн теңгеге 3 МСАК нысанын аяқтау жоспарлануда.

- 2023-2027 жылдарға арналған «Байланыс саласындағы қолжетімді интернет». 2024-2025 жылдары инвестициялық жобаларды іске асыруға республикалық бюджеттен қаражат бөлінбеген.

- Мақсаты шекара заставаларын салу, қорғаныс қабілетін арттыру, отандық қару-жарақты әзірлеу болып табылатын «Қауіпсіз ел» «қызметтік пайдалану үшін» деген белгімен жүргізіледі.

2024 жылы кәсіпкерлікті дамыту шеңберінде субсидиялауға кепілдік беруге және гранттық қаржыландыруға 1,55 млрд. теңге бөлінді.

2024 жылдың қорытындысы бойынша қор 13,8 млрд. теңге сомасына 467 жобаны субсидиялады және 7,8 млрд.теңге сомасына 311 жоба бойынша кепілдіктер берді.  (2023 жылы «Даму» қоры ұлттық жоба шеңберінде 24,7 млрд. сомаға 340 жобаны субсидиялады және 4,3 млрд.сомаға 180 жоба бойынша кепілдіктер берді).

2024 жылы гранттық қаржыландыруға жергілікті бюджеттен 105 млн теңге бөлінді.. сайт арқылы жоғарыда аталған конкурсқа қатысу үшін Kezekte.kz. конкурстық комиссияның нәтижелері бойынша 23 жоба мақұлданды. (2023 жылы 302 өтінім түсті. 100 млн. сомаға 22 жоба мақұлданды.).

Сонымен қатар, есепті кезеңде «Қамқор» кәсіпкерлікті дамытудың өңірлік бағдарламасы бойынша. Аталған бағдарлама үшін жергілікті бюджеттен 315,0 млн теңге бөлінді.

2024 жылы осы бағдарлама аясында 1,1 млрд. теңге сомасына 38 жоба қаржыландырылды.

2025 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша жұмыс істеп тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің (бұдан әрі – ШОБ) саны 54 613 бірлікті құрады, бұл 2024 жылғы ұқсас кезеңге қарағанда 102,1% – (53 479 бірлік) құрайды.

2024 жылғы қаңтар-қыркүйекте ШОБ субъектілері шығаратын өнім көлемі-741,1 млрд. теңге. 2024 жылдың 1 қазанына ШОБ-та жұмыспен қамтылғандар саны 105 462 адамды құрады.

«Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың кейбір шаралары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 7 қыркүйектегі №754 Қаулысы шеңберінде кәсіпкер мынадай қаржылық қолдау бағдарламаларын іске асырады:

- Сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялауды және кредиттер бойынша кепілдендіруді ұсыну;

- Жеке кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік қолдау құралы ретінде кепілдіктер беру тетігін енгізу;

- Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекеттік гранттар беру;

- Жетіспейтін инженерлік инфрақұрылымды кәсіпкерлік субъектілерінің объектілеріне жеткізу.

Сондай-ақ, «Семей» ӘКК-нің Абай саласындағы әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаны тұрақтандыру тетіктерін іске асыру жөніндегі уәкілетті ұйым тұрақтандыру қорын қалыптастыру мақсатында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына әлеуметтік өнім өндірушілермен форвардтық шарттар жасасты. Тұрақтандыру қорының өнімдері (барлығы 9 атау: қарақұмық жармасы, күріш, қант, күнбағыс майы, тауық жұмыртқасы, пияз, картоп, сәбіз, қырыққабат) сатылады:

- қаланың әр түкпіріндегі тұрақтандыру қорының 12 сауда павильонында мүлікті сенімгерлік басқарудың жасалған шарттары шеңберінде:

1.       

ЖК Мухамед-Рахамкызы

 

Карагайлы 35 шағын ауданы

2.       

ЖК Сапаргалиева

 

 Карагайлы 16 шағын ауданы

3.       

ЖК Сапаргалиева

 

Карагайлы 115 шағын ауданы

4.       

ЖК Орумбасаров

 

 Энергетик шағын ауданы

5.       

ЖК Орумбасаров

 

КАПТОРГ Әуэзов даңғылы

6.       

ЖК Орумбасаров

 

Чехов көш.

7.       

ЖК Канафина

 

 Юность көшесі

8.       

ЖК Канафина

 

Восточный кенті, Камбар

9.       

ЖК Кайырбек

 

Кирпичный кенті, Жоламан Лебаев 41

 

10.   

ЖК Каликов

 

Би Боранбай көш.

11.   

ЖК Каликов

 

Дальний кенті, Чимкентская көш.

12.   

ЖК Копжасарова

 

14 шағын аудан, Школьная көш.

 

- «АДАЛ» супермаркеттерінің 8 филиалында (Титов, Әуезов, Селевин, Шәкәрім даңғылы, Восточный, Сәтбаев, Докучаев, 72 квартал), «Апрель, «Дастархан» ірі супермаркеттерінде;

- «үйлердегі» 50-ден астам дүкендерде.

«Семей» ӘКК « АҚ тұрақтандыру қоры нарықтық бағаларды, ресми орташа статистикалық деректерді талдай отырып, сатылатын өнімге баға саясатына жүйелі түрде бақылау мен мониторинг жүргізеді, соның негізінде Абай облысында ӘМАТ бағасын тұрақтандыру тетіктерін іске асыруды қамтамасыз ету жөніндегі ведомствоаралық комиссияның шешімі бойынша ағымдағы бағалар реттеледі. Бүгінгі күні ӘКК-нің 12 павильонында сатылатын ӘМАТ бағасы орташа статистикалық бағадан төмен:

- «ақмаржан» күріші –440 теңге/кг;

- қарақұмық жармасы – 300 теңге/кг;

- қант – 435 теңге/кг;

- күнбағыс майы – 585 теңге/литр.

- картоп, қырыққабат, пияз, кеш жиналған сәбіз 2024 ж.  – 100 теңгеден.

2024 жылы халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын іске асыруға жергілікті бюджеттен 13,0 млрд. теңге немесе жылдық жоспардың 100% бөлінді және игерілді, оның ішінде 256 113 «Жергілікті бюджеттерден берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы бойынша-6,5 млрд. теңге, 256 068 «Жұмыспен қамту бағдарламасы» бюджеттік бағдарламасы бойынша – 6,5 млрд. теңге (оның ішінде: 100 «қоғамдық жұмыстар» кіші бағдарламасы – 3,4 млрд. теңге, 101 «жұмыссыздарды кәсіптік даярлау және қайта даярлау» – 115,8 млн. теңге, 102 «Халықты жұмыспен қамту саласындағы азаматтарды әлеуметтік қорғау жөніндегі қосымша шаралар» – 3,0 млрд. теңге.) 256 069 «мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру үшін арнайы жұмыс орындарын құруға жұмыс берушінің шығындарын субсидиялау» – 10,2 млн. теңге,

Алайда, есепті жылы 256 063 «Облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттеріне жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесуге кредит беру» бағдарламасы бойынша кредиттер берілмеді.

Статистикалық деректерге сәйкес, Абай облысында 2024 жылдың 3 тоқсанының қорытындысы бойынша жұмыссыздық деңгейі 4,7% (ҚР – 4,6%) құрады. Жастар жұмыссыздығының деңгейі – 2,5% (ҚР – 3,2%).

Халықты нәтижелі жұмыспен қамтуға тарту мақсатында Абай облысында жұмыс орындарын құрудың өңірлік картасы бекітілді.

2025 жылғы 1 қаңтарға өңірлік карта шеңберінде 25 121 жұмыс орны құрылды (жоспар – 23 879), оның ішінде:

Инфрақұрылымдық жобалар шеңберінде-1 986 (жоспар – 1 695).

Субсидияланатын (уақытша) жұмыс орындарына – 6 390 (жоспар – 5871) жұмысқа орналастырылды. Олардың ішінде:

- жастар практикасына – 777 (жоспар – 737);

- әлеуметтік жұмыс орындарына – 310 (жоспар – 278);

- қоғамдық жұмыстарға – 3 975 (жоспар – 3 588);

- «Бірінші жұмыс орны» жобасына – 291 (жоспар – 280);

- «Ұрпақтар келісімшарты» жобасына – 17 (жоспар – 16);

- «Күміс жас» жобасына – 1020 (жоспар – 972);

- мүгедектігі бар адамдар үшін субсидияланатын жұмыс орындарына – 10 (жоспар – 12).

Бастама шеңберінде 10 мың тұрғынға 100 жаңа жұмыс орны 8 209 (жоспар – 9313) жұмысқа орналастырылды.

Облыстың кәсіпорындары мен ұйымдарында бос жұмыс орындарына
8 333 (жоспар – 6 312) жұмысқа орналастырылды.

Жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін 299,6 млн. теңге сомасына 400 АЕК мөлшерінде 203 грант берілді (жоспар – 204).

Сонымен қатар, 282 жұмыссыз сұранысқа ие дағдылар бойынша кәсіптік оқытуға жіберілді. Оқуды 267 адам аяқтады. 238 адамды жұмыспен қамтып,
1 адам өз ісін ашты.

«Бастау бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне оқытудан
1 159 адам өтті.

«Enbek.kz Skills» онлайн оқыту порталында 1 511 жұмыссыз курстан өтті (жоспар - 1 450).

Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту шеңберінде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру мен қайта өңдеу көлемін ұлғайту үшін агроөнеркәсіптік кешеннің барлық салаларын мемлекеттік қолдау тетіктері арқылы дамыту жөніндегі шаралар іске асырылады, оның ішінде:

- тұқым шаруашылығын дамытуды субсидиялауға 2024 жылы осы бағдарлама бойынша жергілікті бюджеттен 845,3 млн. теңге бөлінді. Субсидияланған тұқым көлемі 46 635,67 егіс бірлігі және 1797,68 тонна.

- зиянды және аса қауіпті зиянды организмдерге қарсы өңдеуді жүргізуге арналған пестицидтердің, биоагенттердің (энтомофагтардың) құнын субсидиялауға саны зияндылықтың экономикалық шегінен жоғары және карантиндік объектілер 2024 жылға жергілікті бюджеттен 566,0 млн.теңге бөлінді, бұл пестицидтерді 203,9 мың л/кг, тонна көлемінде субсидиялауға мүмкіндік берді.

- ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге су беру бойынша көрсетілетін қызметтердің құнын субсидиялауға 2024 жылы осы бағдарлама бойынша жергілікті бюджеттен 136 000 000 теңге және қосымша 9 000 000 теңге бөлінді. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге төленген суармалы су көлемі – 16 264,1 мың текше метр.

- тыңайтқыштардың (органикалық тыңайтқыштарды қоспағанда) құнын субсидиялауға 2024 жылы жергілікті бюджеттен 698,7 млн. теңге бөлінді, бұл тыңайтқыштарды 7,8 мың тонна көлемінде субсидиялауға мүмкіндік берді.

- агроөнеркәсіптік кешен субъектілері шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша 5,0 млрд. теңге бөлініп, игерілді. Субсидиялаумен қамтылған жобалар саны 1344 жобаны құрады.

- асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды субсидиялауға, мал шаруашылығы өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруға» 7,177 млрд.теңге бөлінді (оның ішінде субвенция есебінен 6,800 млрд. теңге, жергілікті бюджеттен 0,377 млн. теңге). Мәселен, 2024 жылы асыл тұқымды мал басының үлесі ІҚМ – 16,2%-ға, асыл тұқымды мал басының үлесі – 27,9%-ға құрады. Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес 2024 жылдың қорытындысы бойынша ет өндірісі 1,0%-ға, сүт өндірісі 2,5%-ға ұлғайды.

- агроөнеркәсіптік кешен субъектілеріне кредит беру, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жануарларын сатып алуға лизинг кезінде сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялау 3,2 млрд.теңге бөлінді, бюджет қаражаты толық көлемде игерілді, субсидияланатын объектілер саны 2 507 бірлікті құрады.

- өңдеуші кәсіпорындардың ауыл шаруашылығы өнімін тереңдетіп өңдеу өнімдерін өндіру үшін сатып алу шығындарын субсидиялауға « 2024 жылы осы бағдарлама бойынша жалпы сипаттағы жеткізілген трансферттер бойынша республикалық бюджет қаражатынан 300,0 млн.теңге бөлінді және төленді.

- СҚО тәжірибесін тираждау шеңберінде 2024 жылы АӨК ірі инвестициялық жобаларын қаржыландыру (макрокредиттеу) бағдарламасы бойынша облысқа 11,0 млрд.теңге сомасында кредиттік қаражат жеткізілді. Бүгінгі таңда «Семей» ӘКК АӨК жобаларын іріктеу жөніндегі комиссияның шешіміне сәйкес 5 жоба бойынша 3,6 млрд теңге мақұлданды және берілді. Сондай-ақ комиссияның қарауына 2,6 млрд. теңге сомасына 4 жоба дайын.

- 2024 жылға арналған қаражат шеңберінде «Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша 1 млрд.теңге сомасына 115 жобаны іске асыруға
1 320,0 млн. теңге бөлу жоспарланды. Оның 55-і дәстүрлі емес бизнесті дамытуға (Жиһаз және кондитерлік цехтар, техникалық қызмет көрсету станциялары, наубайхана ашу), 29-ы ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге, 7-і балық шаруашылығын дамытуға бағытталған, алайда қаражат түскен жоқ.

Агроөнеркәсіптік кешен саласында облыс әкімі бекіткен және АШМ келіскен 2024-2026 жылдарға арналған инвестициялық жобаларды іске асыру жөніндегі өзекті Жол картасына сәйкес 64,9 млрд. теңге сомасына 32 жоба көзделген.

Есепті жылы 9,1 млрд. теңгеге 18 жоба іске асырылды (ирригация жобасы – 96,6 млн. теңге, 1 генофондты жақсарту жобасы – 93,6 млн. теңге, шұжық өнімдерін өндіру желісін қосу жобасы – 600 млн. теңге, материалдық-техникалық базаны жаңарту (машина-трактор паркін кеңейту) бойынша 2 456 сомаға 8 жоба млн. теңге, күнбағыс өңдеу және тазартылмаған күнбағыс майын өндіру бойынша цех құру жобасы – 82 млн. теңге, сүт-тауар фермасын кеңейту бойынша 2 жоба – 2 770 млн.теңге).

Сонымен қатар, осы бағдарлама шеңберінде 2025 жылы жалпы сомасы 7,4 млрд.теңгеге қазіргі заманғы су үнемдеу технологияларын (бүрку, тамшылатып суару) пайдалана отырып, 7 жобаны қаржыландыру жоспарлануда.

«Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» пилоттық ұлттық жобасын (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 30 қарашадағы № 962 Қаулысы) іске асыру шеңберінде Абай облысының ауыл халқына шұғыл медициналық көмек көрсетудің уақтылығын арттыру үшін 10 фельдшерлік-акушерлік пунктті, 14 дәрігерлік амбулаторияны және 40 медициналық пунктті қоса алғанда, 64 алғашқы медициналық-санитарлық көмек нысандарының құрылысы іске асырылды.

Кесте №9. 2024 жылы» ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту «Ұлттық жобасын іске асыру шеңберінде салынған алғашқы медициналық-санитарлық көмек объектілерінің тізімі, мың теңге

№

Атауы

Сома, млн. теңге
 

«Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы

14 093,5

1

«Аягөз ауданы Ақшәулі ауылында медициналық пункт салу»

177,3

2

«Аягөз ауданы Байқошқар ауылында медициналық пункт салу»

184,0

3

«Аягөз ауданы Ақши ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

391,3

4

«Аягөз ауданы Сары-Арқа ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

395,1

5

«Аягөз ауданы Ай ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

402,9

6

«Аягөз ауданы Емелтау ауылында медициналық пункт салу»

168,5

7

«Абай ауданы Орда ауылында медициналық пункт салу»

165,3

8

«Абай ауданы Медеу ауылында медициналық пункт салу»

167,9

9

«Абай ауданы Саржал ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

384,8

10

«Бесқарағай ауданы Қоянбай ауылында медициналық пункт салу»

164,0

11

«Бесқарағай ауданы Белокаменка ауылында медициналық пункт салу»

164,9

12

«Бесқарағай ауданы Долон ауылында медициналық пункт салу»

163,4

13

«Бесқарағай ауданы Стеклянка ауылында медициналық пункт салу»

165,9

14

«Бесқарағай ауданы Қарағайлы ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

368,8

15

«Бесқарағай ауданы Башкөл ауылында медициналық пункт салу»

162,7

16

«Бесқарағай ауданы Қара-мырза ауылында медициналық пункт салу»

158,6

17

«Жарма ауданы, Жарма ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

238,1

18

«Жарма ауданы Белтерек ауылында медициналық пункт салу»

171,8

19

«Жарма ауданы, Жарық ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

250,4

20

«Жарма ауданы Сұлусары ауылында медициналық пункт салу»

173,5

21

«Жарма ауданы Салқынтөбе ауылында медициналық пункт салу»

171,7

22

«Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

247,8

23

«Жарма ауданы Ұзынжал ауылында (Шар) медициналық пункт салу»

177,5

24

«Жарма ауданы Қаратөбе ауылында медициналық пункт салу»

175,7

25

«Үржар ауданы (Мақаншы), Көктал ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

244,0

26

«Үржар ауданы (Мақаншы), Бекет ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

243,4

27

«Үржар ауданы (Мақаншы), Ақшоқы ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

252,8

28

«Үржар ауданы Жоғары Егінсу ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

409,4

29

«Үржар (Мақаншы) ауданы Келдімұрат ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

407,3

30

«Үржар (Мақаншы) ауданы Қызыл-Бұлақ ауылында медициналық пункт салу»

176,6

31

«Үржар (Мақаншы) ауданы Барлық-Арасан ауылында медициналық пункт салу»

167,4

32

«Үржар ауданы Батпақты ауылында медициналық пункт салу»

189,6

33

«Үржар ауданы Қарабұлақ ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

406,9

34

«Бородулиха ауданы Успенка ауылында медициналық пункт салу»

166,4

35

«Ақсуат ауданы, Кіндікті ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

248,3

36

«Ақсуат ауданы Айнабастау ауылында медициналық пункт салу»

173,7

37

«Ақсуат ауданы Көктүбек ауылында медициналық пункт салу»

170,5

38

«Көкпекті ауданы Үшкөмей ауылында медициналық пункт салу»

166,9

39

«Көкпекті ауданы Мамай ауылында медициналық пункт салу»

163,6

40

«Көкпекті ауданы, Үлгілімалшы ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

240,6

41

«Көкпекті ауданы Қарамойыл ауылында медициналық пункт салу»

163,1

42

«Бесқарағай  ауданы Қарабас ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

375,5

43

«Бесқарағай ауданы Жетіжар ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

373,5

44

«Бесқарағай ауданы, Өндіріс ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

234,1

45

«Бесқарағай ауданы Ерназар ауылында дәрігерлік амбулатория салу»

374,9

46

«Жарма ауданы Жайма (Шар) ауылында медициналық пункт салу»

165,6

47

«Үржар ауданы Қарабұйрат ауылында медициналық пункт салу»

176,2

48

«Үржар ауданы Благодатное ауылында медициналық пункт салу»

180,7

49

«Үржар ауданы, Некрасовка ауылының фельдшерлік-акушерлік пунктінің құрылысы

239,1

50

«Үржар ауданы Ер Қабанбай ауылында медициналық пункт салу»

176,1

51

«Үржар (Мақаншы) ауданы Қайыңды ауылында медициналық пункт салу»

179,9

52

«Бородулиха ауданы Ауыл ауылында медициналық пункт салу»

164,0

Тексеру комиссиясының есебі 2025
Дата публикации
04 сентября 2025