|
АЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АБАЙ ОБЛЫСЫ МӘСЛИХАТЫ |
РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН МАСЛИХАТ ОБЛАСТИ АБАЙ
|
|
|
ШЕШІМ |
РЕШЕНИЕ |
28 маусым 2024 жыл № 16/112-VIІI
Семей қаласы город Семей
«2023 жылға арналған облыстық бюджеттің атқарылуы туралы»
Абай облысы бойынша Тексеру комиссиясының жылдық есебін бекіту туралы
Қазақстан Республикасының Бюджеттік Кодексінің 130-бабына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 6-бабының
1- тармағының 9-1) тармақшасына сәйкес, Абай облысы мәслихаты ШЕШТІ:
1) Кәсіпкерлік және индустриялық инновациялық даму басқармасы шағын және орта бизнесті дамытудың 2023 жылғы нәтижелері бойынша егжей-тегжейлі талдау жүргізсін, оның ішінде:
- кәсіпкерлік қызметті қиындатуы мүмкін әкімшілік кедергілерді анықтау арқылы қолданыстағы заңнаманы талдау;
-нақты проблемалар мен шешу жолдарын анықтау үшін бизнес-қоғамдастық өкілдерімен жұмысты өзектендіру.
- әкімшілік рәсімдерді оңайлату жөніндегі шараларды әзірлеу және енгізу;
- экспорттық және импорттық операцияларды, соның ішінде жаңа нарықтар мен серіктестерді іздеуді кеңейту мүмкіндігін қарастыру.
2) «Абай облысының ауыл шаруашылығы басқармасы» ММ-сі экономикалық, әлеуметтік, ветеринариялық, экологиялық және технологиялық аспектілерді қоса алғанда, ірі қара мен ұсақ мал, сондай-ақ құстар санының азаю себептеріне егжей-тегжейлі талдау жүргізсін.
3) Жергілікті атқарушы органдар «Семей «ӘКК» АҚ-мен бірлесіп:
- азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру және инфляцияның одан әрі өсуіне жол бермеу жөнінде шаралар қабылдау.
- мемлекет пен бизнестің әріптестігі қағидаттарында Абай облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша жұмысты ұйымдастыру. Инвесторлар үшін өңірдің әлеуетіне талдау жүргізу, жергілікті кәсіпорындарға инвестициялар үшін жеңілдіктер мен субсидиялар беру, сондай-ақ қолайлы инвестициялық орта құру.
4) «Абай облысының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы» ММ-сі бюджеттік бағдарламалар әкімшілерімен бірлесіп өңірде мемлекеттік және салалық бағдарламаларды іске асыру жөніндегі бірыңғай тізілімді енгізу жөніндегі жұмысты ұйымдастырсын.
5) «Абай облысының қаржы басқармасы» ММ-сі бюджет қаражатының құрылу себептерін негіздеу бөлігінде бюджеттің атқарылуына бақылауды күшейтсін, сондай-ақ кредиторлық және дебиторлық берешектің туындауын болғызбау жөнінде шаралар қабылдасын.
Бұдан басқа, ЖСҚ әзірлеген іске асырылып жатқан және жоспарланған инвестициялық жобаларға ревизия жүргізу жөніндегі жұмысты жалғастыру.
6) «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Абай облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті» РММ-сы кірістерді жоспарлау сапасын арттыруға, салықтық әкімшілендіруді жақсартуға, бюджетке берешекті төмендетуге және жоюға бағытталған, сондай-ақ бюджет кірістерінің түсімдерін болжауда жүйелі тәсілді ретке келтіру және қамтамасыз ету мақсатында түсімдер санаттары бойынша салық салынатын базаларды өзектендіру жөніндегі жұмысты күшейтуге бағытталған пәрменді шаралар қабылдасын.
Абай облысы
мәслихатының төрағасы К. Сулейменов
Абай облысы мәслихатының 2024 жылғы 28 маусымдағы
№ 16/112-VIII
шешімімен бекітілді
«2023 жылға арналған облыстық бюджеттің атқарылуы туралы»
жергілікті атқарушы органның есебіне Абай облысы бойынша тексеру комиссиясының есебі
(облыстың жергілікті атқарушы органының есебіне қорытынды)
Құрылым
Кіріспе
І БӨЛІМ. Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері
II БӨЛІМ. Жергілікті бюджеттердің атқарылуын талдау
2.1. Жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің орындалуын бағалау
2.2. Жергілікті бюджет кірістерінің орындалуын бағалау
2.2.1. Салық түсімдерін талдау
2.2.2. Салықтық емес түсімдерді талдау
2.2.3. Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдерді талдау
2.2.4. Трансферттер түсімдерін талдау
2.3. Жергілікті бюджет шығыстарының орындалуын бағалау
2.3.1. Жергілікті бюджет шығындарының орындалуын талдау
2.3.2. Бюджеттік кредиттерді пайдалануды талдау
2.3.3. Қаржы активтерін сатып алу шығындарын талдау
2.3.4. Дебиторлық және кредиторлық берешекті талдау
III БӨЛІМ. Бағдарламалық құжаттарды іске асыруды бағалау
3.1. Облыстың 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарын іске асыруды бағалау.
3.2 Өңірде басқа бағдарламалық құжаттарды іске асыру туралы ақпарат
IV БӨЛІМ. Жекелеген бағыттар бойынша нәтижелерге қол жеткізу
4.1 Бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру тиімділігін бағалау
4.2. Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджет қаражатын пайдалану тиімділігін бағалау
4.3. Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің активтерін пайдалану тиімділігін бағалау
4.4. Облыс өңірлерінде қаражатты пайдалану тиімділігін бағалау
мемлекет активтерін пайдалану тиімділігін бағалау
V БӨЛІМ. Жергілікті бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігін бағалау
VІ БӨЛІМ. Қорытынды бөлім
5.1. Қорытындылар
5.2. Ұсыныстар
Есепке қосымша
Кіріспе
«Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 51 – бабына сәйкес Абай облысы бойынша тексеру комиссиясы (бұдан әрі-Тексеру комиссиясы) «2023 жылғы облыстық бюджеттің атқарылуы туралы» жергілікті атқарушы органның есебіне қорытынды дайындады.
Қорытынды облыстың жергілікті атқарушы органының 2023 жылғы есебі, тексеру комиссиясының аудиторлық және талдамалық материалдары, статистикалық деректер, жергілікті атқарушы органдардың және бюджет процесіне өзге де қатысушылардың ақпараты негізінде дайындалды.
Бұдан басқа, тексеру комиссиясының 2022 жылғы облыстық бюджеттің атқарылуын бағалау қорытындылары бойынша айтылған 7 ұсынымын орындау бойынша ақпарат алынды, оларды орындау шеңберінде жергілікті атқарушы органдар белгілі бір жұмыс жүргізді (№1 қосымша).
1 Бөлім. Облыстың 2023 жылғы әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері.
2023 жылға арналған облыстық бюджет облыс әкімдігінің 2022 жылғы 07 қазандағы №43 қаулысымен бекітілген Облыстың 2023-2027 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы (бұдан әрі – ӘЭДБ) негізінде құрылған.
ӘЭДБ макроэкономикалық көрсеткіштерге бағдарланған, әзірлеу кезінде әлеуметтік-экономикалық даму тенденциялары, облыстың дамуына барынша әсер ететін факторлар мен жағдайлар, сондай-ақ бес жылдық перспективаға арналған негізгі басым бағыттар және экономикалық саясаттың негізгі шаралары ескерілген.
Абай облысы өнеркәсіптік өңір болып табылады, өңір экономикасының негізін тау-кен өндіру саласы құрайды. Облыстың өнеркәсіп өнімінің көлемінде оның үлесі 35,7% құрайды.
Саланың ірі кәсіпорындары: «Қаражыра» АҚ көмір өндіру, бағалы металдар мен мыс кенін өндірумен жалпы көлемі 570 млрд. теңге болатын 6 кәсіпорын айналысады, оның ішінде: «Алел» ҚИК АҚ (2022 жылғы өндіріс көлемі – 2 203 кг), «KAZ Minerals Aktogay» ЖШС (56 644,1 мың. тонна). «Gold Minerals» ЖШС (696,3 тонна кен), «Бақыршық тау-кен кәсіпорны» ЖШС (11,2 тонна алтын, 2 177,0 мың тонна кен өндіру), «Шығыстүстімет» ЖШС (2 397,6 мың тонна мыс-мырыш рудасы), «Горняк» ЖШС (алтын өндіру).
Энергетикалық кешен Шүлбі гидроэлектростанциясымен, 2 жел электр станциясымен және ЖЭО-мен ұсынылған.
Сондай-ақ, облыс металлургия, жеңіл, тамақ өнеркәсібі мен машина жасауды дамыту әлеуетіне ие. Қолда бар минералды базаны және кадрлық әлеуетті пайдалана отырып, жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға болады.
Облыс табиғи пайдалы қазбаларға бай және инвесторларға өнеркәсіпте өндірісті дамыту үшін тартымды.
Абай облысының аумағында қатты пайдалы қазбалардың 7 резервтік кен орны бар: 6 алтын кен орны және 1 уран кен орны. Кен орындарының ең көп үлесі Жарма ауданында (4 кен орны) орналасқан.
Облыста жер қойнауын пайдаланудан бос 77 пайдалы қазбалар кен орындары бар: әк жағуға арналған карбонатты шикізат, қыш саздар, минералды бояулар, құрамында кварц бар шыны шикізат, өндірілген кеңістікті толтыруға арналған минералды шикізат, керамзит және аглопорит шикізаты, отқа төзімді саздар, перлит шикізаты, құрылыс тастары, құм-қиыршық тас материалы, цемент шикізаты, табиғи шикізат және беткі тастар, кірпіш шикізаты, құрылыс құмдары, графит.
Абай облысы бойынша пайдалы қазбаларды байыту қорларының ең үлкен үлес салмағын кірпіш шикізаты – 177,5 мың тонна, цемент шикізаты – 124,1 мың тонна, құм-қиыршық тас материалы – 67,2 мың тонна және құрылыс құмы – 51,6 мың тонна құрайды.
Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша облыстың жалпы өңірлік өнімі келесі 17 тармақтан тұрады.
Жалпы экономиканың жай-күйін сипаттайтын жалпы өңірлік өнім (бұдан әрі – ЖӨӨ) 2023 жылдың 9 айында (алдын ала деректер бойынша) 1 931 427,8 млн. теңгені құрады. 2022 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты ЖӨӨ 7,2%-ға ұлғайды.
Абай облысының ЖӨӨ-нің үлес салмағы 2023 жылдың 9 айында жалпы ішкі өнімде (75 546 820,3 млн.теңге) 2,6% құрады, бұл Республика бойынша жиырмадан он бесінші орынды алады.
Жан басына шаққандағы ЖӨӨ 7,0 млн. теңгені құрады және Республика өңірлері арасында жиырманың ішінде оныншы орынды алады.
ЖӨӨ құрылымындағы Экономикалық қызмет түрлері бойынша (№1 диаграмманы қараңыз) негізгі үлесі өнеркәсіпке (35,7% немесе 689 545,2 млн. теңге), көтерме және бөлшек саудаға (9,63% немесе 185 985,7 млн. теңге), ауыл, орман және балық шаруашылығына (8,61% немесе 166 290, млн. теңге), өнімге салынатын салықтарға (8,29% немесе 160 178,5 млн. теңге), құрылыс (5,99% немесе 115 690,1 млн.теңге).
Диаграмма №1. 2023 жылғы 9 айдағы
Абай облысының ЖӨӨ құрылымы
Дереккөз: ҚР АӘК Ұлттық статистика бюросы
2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда Абай облысы бойынша жалпы өңірлік өнім 483 146,0 млн. теңгеге немесе 33,36%-ға ұлғайды.
ЖӨӨ-нің 16 көрсеткіші бойынша оң динамика қалыптасты. Жүк тасымалдау, багажды, жүк-багажды (мың тонна) тасымалдау, жолаушылар айналымын тасымалдаудың, жүк айналымының (мың км) төмендеуіне байланысты (мың пкм) «Көлік және қоймалау» көрсеткіші бойынша 5 673,7 млн. теңгеге (92,17%) төмендеу байқалды. №2 қосымша.
Кесте №1. Абай облысы бойынша Экономикалық қызмет түрлері бойынша 2022-2023жж. 9 айдағы жалпы өңірлік өнім.
млн. теңге
|
№ |
Көрсеткіш атауы |
9 ай. 2022 ж. |
9 ай. 2023 ж. |
Өсу қарқыны % |
|
1 |
Ауыл, орман және балық шаруашылығы |
149 298,70 |
166 290,70 |
111,38% |
|
2 |
Өнеркәсіп |
538 747,10 |
689 545,20 |
127,99% |
|
3 |
Құрылыс |
74 924,40 |
115 690,10 |
154,41% |
|
4 |
Көтерме және бөлшек сауда; автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу |
145 700,70 |
185 985,70 |
127,65% |
|
5 |
Көлік және қойма |
72 487,30 |
66 813,60 |
92,17% |
|
6 |
Тұрғын үй және тамақтану қызметтерін ұсыну |
6 658,00 |
9 558,90 |
143,57% |
|
7 |
Ақпарат және байланыс |
4 963,40 |
9 709,60 |
195,62% |
|
8 |
Қаржылық және сақтандыру қызметі |
20 745,00 |
41 873,20 |
201,85% |
|
9 |
Жылжымайтын мүлікпен операциялар |
71 782,30 |
98 589,40 |
137,35% |
|
10 |
Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет |
18 930,00 |
22 857,50 |
120,75% |
|
11 |
Әкімшілік және көмекші қызмет көрсету саласындағы қызмет |
8 185,40 |
79 779,40 |
974,65% |
|
12 |
Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру |
57 823,40 |
77 316,10 |
133,71% |
|
13 |
Білім |
78 257,80 |
100 756,70 |
128,75% |
|
14 |
Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету |
41 960,10 |
59 265,70 |
141,24% |
|
15 |
Өнер, ойын-сауық және демалыс |
4 775,10 |
6 119,60 |
128,16% |
|
16 |
Қызметтердің басқа түрлерін ұсыну |
38 625,50 |
41 097,90 |
106,40% |
|
17 |
Азық-түлік салығы |
114 417,60 |
160 178,50 |
139,99% |
|
Барлығы |
1 448 281,80 |
1 931 427,80 |
133,36% |
|
Өнеркәсіп кәсіпорындары мен өндірістері 1 571,3 млрд. теңгеге өнім (тауарлар, көрсетілетін қызметтер) шығарды, бұл Республикалық өндіріс көлемінде 3,4%-ды құрады. Өнеркәсіптік өндіріс индексінің көрсеткіші 2022 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейіне 105,1% құрады.
Облыстың өнеркәсіптік өндірісінің құрылымында ең көп үлес салмағын тау - кен өнеркәсібі және карьерлерді қазу – 62,4%, өңдеу өнеркәсібі – 34,6%, электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтау – 2,5%, сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою жөніндегі қызмет – 0,5% құрайды.
Облыс өңірлерінің ішінде өнім көлемі бойынша ең көп үлес салмағын Аягөз ауданының өнеркәсібі (жалпы көлемде 42,6%) алады, Семей қаласының өнеркәсібі облыстық өнім шығаруда 31,6%, Жарма ауданы – 19,8%, Бородулиха ауданы – 4,3% өндірді.
Мысалы, Аягөз ауданындағы өнеркәсіптің жетекші кәсіпорны «Kaz Minerals Aktogay» ЖШС болып табылады. Аудан аумағында екі байыту фабрикасынан сульфидті кенді өңдеу бойынша жылдық қуаты 50 млн. тонна болатын ашық үлгідегі ірі мыс кеніші орналасқан. «Kaz Minerals Aktogay» ЖШС-нің үлес салмағы Абай облысының жалпы өнеркәсіп көлемінде 41,3% немесе 649,0 млрд. теңгені құрайды, оның ішінде өңдеу өнеркәсібі 74,9 млрд. теңге, тау-кен өндіру өнеркәсібі 574,1 млрд. теңге.
Есепті кезеңде тау-кен өндіру өнеркәсібіндегі және карьерлерді игерудегі өнім көлемі 980,4 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейінен 1,2%-ға жоғары, өнеркәсіптік өндіріс индексі 101,2%-ды құрады. Саладағы ең үлкен үлес салмағын «Металл кендерін өндіру» алады және 917,6 млрд.теңгені немесе 93,6%-ды құрайды. 2023 жылы металл кендерін өндіру көлемі 1,5%-ға ұлғайды.
Өңдеу өнеркәсібінде 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда 543,7 млрд. теңгеге өнім өндірілді, есепті кезеңде өнеркәсіптік өндіріс индексі 2022 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда 113,9%-ды құрады. Азық-түлік өндірісінде - 35,0%-ға, машина жасауда-18,8%-ға, металлургия өндірісінде – 5,6%-ға ұлғаю байқалды.
Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтауда 39,5 млрд. теңгеге өнім (тауарлар, көрсетілетін қызметтер) өндірілді, өнеркәсіптік өндіріс индексі 106,3%-ды құрады. Өсім электр энергиясын өндіруде, беруде және таратуда 8,3%-ға, бумен, ыстық сумен және кондиционерленген ауамен жабдықтауда – 3,7%-ға байқалды.
Сумен жабдықтауда; қалдықтарды жинауда, өңдеуде және жоюда, ластануды жою жөніндегі қызметте 7,6 млрд. теңгеге өнім өндірілді, бұл өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейінен 21,2%-ға жоғары. Қалдықтарды жинау, өңдеу және жою; материалдарды кәдеге жарату (қалпына келтіру) 96,7%-ға ұлғаюы байқалады.
Ауыл шаруашылығында 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда ауыл, орман және балық шаруашылығы өнімдерінің (қызметтерінің) жалпы шығарылымы 535 722,4 млн. теңгені (НКИ 103,5%), оның ішінде өсімдік шаруашылығының жалпы өнімі 193 896,4 млн. теңгені (НКИ 105,1%), мал шаруашылығының жалпы өнімі - 341 059,0 млн. теңгені (НКИ 102,3%), ауыл шаруашылығы саласындағы қызметтер -261,1 млн. теңге (НКИ 103,5%).
2023 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында облыс шаруашылықтарының барлық санаттарында мал мен құсты тірідей салмақта союға өткізу 186,4 мың тоннаны (2022 жылдың ұқсас кезеңінің деңгейіне 101,6%), сүт өндіру 596,4 мың тоннаны (103,8%), жұмыртқа өндіру 60,2 млн.дананы (93,3%) құрады. Өңірдегі ауыл шаруашылығының дамуына жергілікті шаруаларға пайдаланылмайтын, мемлекет меншігіне қайтарылған жерлерді беру ықпал етеді. Есепті кезеңде мемлекетке 255,5 мың гектар пайдаланылмайтын жер қайтарылды, оның 46,2 мың гектары ауыл шаруашылығы мақсаттары үшін берілді.
Жалпы, Абай облысының агроөнеркәсіптік кешенінде 8,0 мыңнан астам ауыл шаруашылығы құрылымдары жұмыс істейді. 2023 жылдың қорытындысы бойынша суару жүйелерін, бордақылау алаңдарын салу, асыл тұқымды мал сатып алу бойынша 7 жоба іске қосылды.
Ауыл халқының табысын арттыру бағдарламасын іске асыру шеңберінде жалпы сомасы 2 000,0 млн. теңгеден асатын 360-тан астам қарыз мақұлданды және берілді. Берілген несиелердің негізгі бағыты мал шаруашылығы болып табылады. Алайда, 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша облыста өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жануарлар санының азаю үрдісі байқалады. Есепті кезеңде 2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда ірі қара мал санының 19,0 мың басқа (2,7%), қой мен ешкі санының 41,2 мың басқа (3,7%), жылқы санының 3,9 мың басқа (1,2%) төмендеуі байқалды. Шошқа саны 4,9 мың басқа (44,6%), құс саны 222,0 мың басқа (16,6%) қысқарды.
Тартылған инвестициялардың жалпы көлемі 568,9 млрд теңгені құрады, қол жеткізілген нақты көлем индексі 132,7% -ды құрады. Инвестициялардың негізгі бөлігі, атап айтқанда 364,2 млрд теңге немесе 64,0% кәсіпорындар мен ұйымдардың өз қаражатынан түсті. Республикалық бюджеттен 9,2%, ал жергілікті бюджеттен 12,2% түсті.
Ауыл шаруашылығындағы негізгі капиталға инвестициялар 78,5 млрд. теңгені (2022 жылдың тиісті кезеңіне 193,5%), өнеркәсіпке 199,0 млрд. теңгені (92,5%), құрылысқа 51,4 млрд. теңгені (353,6%), көтерме және бөлшек саудаға, автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеуге 20,5 млрд. теңгені (351,7%), Көлік және 82,3 млрд. теңге (177,0%), жылжымайтын мүлікпен операциялар 68,4 млрд. теңге (106,3%), Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету 12,4 млрд. теңге (129,5%), Ақпарат және байланыс 1,8 млрд. теңге (13,5%).
Өңдеуші өнеркәсіпке салынған инвестициялар 36,7 млрд. теңгені немесе 69,6% - құрады, оның ішінде меншікті қаражат 23,0 млрд. теңге, банктердің несиелері 11,2 млрд. теңге, Басқа да қарыз қаражаттары 2,5 млрд. теңге.
Азық-түлік өндірісіне инвестициялар 3,2 млрд. теңгені немесе 2022 жылдың тиісті кезеңіне 90,4% -ды құрады.
Мәселен, 2023 жылы 6,5 млрд. теңгеге 7 инвестициялық жоба іске асырылды: «Muhit Agro» ЖШС 12 «RainFine» жаңбырлату қондырғысы сатып алынды және орнатылды; «Елімай-Көкпекті» ЖШС 1 543 га алаңда суару жүйесі салынды, 1,5 млрд. теңгеге 17 жаңбырлату машинасы орнатылды; «Ықыбай» ШҚ 7 жаңбырлату қондырғысы сатып алынды Бесқарағай («Мукинов» ШҚ) және Ақсуат аудандарында («Жансая» ШҚ) 2,4 млрд теңгеге 2500 басқа арналған 2 бордақылау алаңы салынды; «Е. Зайтенов» 50,0 млн. теңгеге май цехына қайта жаңарту жүргізілді; «Қызыл Шілік» ШҚ 90,0 млн.теңгеге асыл тұқымды ірі қара мал басын сатып алды.
2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) көлемі 228,1 млрд.теңгені құрады, бұл 2022 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарағанда 19,1% - ға артық. Абай облысы бойынша құрылыс жұмыстарының жалпы көлемінің ең үлкен көлемін жеке құрылыс ұйымдары 98,0% орындады. 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда пайдалануға берілген жаңа ғимараттардың жалпы ауданы 445,6 мың шаршы метрді құрады. Негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемінде тұрғын үй құрылысында игерілген қаражаттың үлесі 11,7% -ды құрады. Тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың негізгі көзі құрылыс салушылардың меншікті қаражаты болып табылады. пайдалануға берілген тұрғын үйдің жалпы ауданы 2022 жылмен салыстырғанда 6,8% - ға ұлғайып, 363,6 мың шаршы метрді құрады, оның ішінде көппәтерлі үйлерде 15% - ға (268,8 мың шаршы метр) ұлғайды, жеке үйлерде - 18%-ға азайды және 86,2 мың шаршы метрді құрады.
Орындалған құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) құрылымында негізгі үлесті құрылыс - монтаж жұмыстары 189,7 млрд. теңге немесе құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) жалпы көлемінің 83,2%, күрделі жөндеу 20,3 млрд. теңге немесе 8,9%, ағымдағы жөндеу 18,1 млрд. теңге немесе 7,9% құрайды.
Мердігерлік құрылыс жұмыстарының түрлері бойынша негізгі үлесі тұрғын үйлердің құрылысына 39,0 млрд. теңге немесе 17,1%, 1, 2 санаттағы стационарлық сауда объектілерін қоспағанда, тұрғын емес ғимараттардың құрылысына 37,6 млрд. теңге немесе 16,5%, жолдар мен автомагистральдардың құрылысына 28,3 млрд. теңге немесе 12,4%, сумен жабдықтау және кәріз жүйелеріне арналған құбырлардың құрылысына 24,7 млрд. теңге тиесілі немесе 10,9%, жер жұмыстары 19,6 млрд. теңге немесе 8,6%, басқа топтарға енгізілмеген өзге де құрылыс-монтаж жұмыстары 14,8 млрд. теңге, темір жолдар мен метро құрылысы 12,1 млрд. теңге. теңге немесе 5,3%, басқалары 13,6 млрд. теңге.
Облыс бойынша пайдалануға берілген объектілердің саны 936 бірлікті құрады, оның ішінде жаңа объектілер 864, жалпы құрылыс көлемі 1 786,6 мың текше метрді құрады.
Бөлшек тауар айналымының көлемі 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда 534,5 млрд. теңгені немесе 2022 жылғы тиісті кезең деңгейіне 108,2%-ды құрады. Бөлшек тауар айналымының республикалық көлемінде Абай облысы 11-орынды алады, Республикалық көлемде бөлшек тауар айналымының үлесі 2,7%-ды құрады. Сатудың негізгі үлесі (62,6%) жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың тауар айналымына тиесілі. Бөлшек тауар айналымы көлеміндегі шағын кәсіпорындардың (саны 100 адамға дейін) үлес салмағы 80,9%, орта кәсіпорындардың (101-250 адам) 5,3%, ірі кәсіпорындардың (250 адамнан жоғары) 13,8% құрайды.
Бөлшек тауар айналымы құрылымында азық-түлік емес тауарлармен сауда 415,9 млрд. теңге немесе бөлшек сауданың жалпы көлемінде 77,8%, тиісінше Азық-түлік тауарларымен сауда 118,7 млрд. теңге немесе 22,2% басым. Тіркелген сауда кәсіпорындары мен ұйымдарының бөлшек саудасы бөлшек сауданың жалпы көлемінде 200,2 млрд.теңгені немесе 37,4%-ды, дара кәсіпкерлердің, оның ішінде базарларда сауда жасаушылардың 334,4 млрд. теңгені немесе 62,6%-ды құрады.
Сатудың ең көп көлемі Семей қаласына тиесілі – 352,6 млрд. теңге немесе облыстың тауар айналымының 87,9%. Аягөз ауданына 5,8%, Жарма ауданына – 4%, Үржар ауданына – 3,7%, Бородулиха ауданына – 3% келеді. Қалған өңірлердің үлесі 2,1%-дан (Курчатов қ.) 1%-ға (Абай ауданы),1% - ға (Көкпекті ауданы), 1%-ға (Бесқарағай ауданы) 1,7%-ға (Ақсуат ауданы) дейін ауытқиды.
2023 жылы көтерме сауда көлемі 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда 352,6 млрд. теңге сомасында немесе өткен жылдың тиісті кезеңінің деңгейіне
92,9 %-ға қалыптасты. Көтерме тауар айналымы құрылымында азық-түлік емес тауарлар мен өндірістік – техникалық мақсаттағы өнімдер 72,8%,
азық-түлік тауарлары 27,2% құрайды.
2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда облыста 58,5 млн. тонна жүк тасымалданды, бұл тасымалдау 2022 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарағанда 5,9%-ға аз. Жүк айналымы 11 306,5 млн. ткм құрады. 2023 жылдың 12 айында теміржол көлігімен 11,2 млн. тонна жүк багажы немесе 2022 жылдың тиісті кезеңіне 79,7%, автомобиль және қалалық көлікпен 45,6 млн. тонна немесе 98,4% тасымалданды.
Өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуында көлік жүйесінің дамуы маңызды рөл атқарады. Абай облысының автомобиль жолдарының желісі 6 715 км құрайды, оның ішінде Республикалық маңызы бар 2 176 км, облыстық маңызы бар 1 611 км, аудандық маңызы бар 2 928 км.
2023 жылы жолдарды реконструкциялауға, салуға және орташа жөндеуге 12,0 млрд. теңге бөлінді, оның ішінде Ұлттық қордан – 5,5 млрд. теңге, республикалық бюджеттен – 1,5 млрд. теңге, жергілікті бюджеттен –
5,0 млрд. теңге.
Бөлінген бюджет қаражатының зор үлесі «Семей қаласы бойынша автомобиль-жегін көпірін реконструкциялау» жобасы бойынша – 7,2 млрд. теңгеге тиесілі. (2025 жылға дейін аяқтау).
Жалпы ұзындығы 139,0 шақырымнан асатын жолдарға орташа жөндеу жүргізілді, сомасы – 4,8 млрд. теңге.
2024 жылдың 1 қаңтарына облыс халқының саны 607,6 мың адамды құрады, оның ішінде 372,6 мың адам (61,3%) – қалалық, 235,0 мың адам (38,7%) – ауыл тұрғындары.
2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда халықтың табиғи өсімі 4499 адамды құрады (өткен жылдың тиісті кезеңінде – 5364 адам). 2023 жылғы қаңтар-желтоқсанда жаңа туған нәрестелер 2022 жылғы қаңтар-желтоқсанға қарағанда 8,3% - ға аз тіркелді. Қайтыс болғандар-2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 0,7% - ға аз.
Көші-қон айырымы теріс және -7141 адамды құрады (2022 жылғы қаңтар-желтоқсанда -7063 адам), оның ішінде сыртқы көші-қон бойынша -393 (-660), ішкі көші-қон бойынша -6748 адам (-6403 адам).
2023 жылы 15 және одан жоғары жастағы жұмыс күшінің саны 307,3 мың адамға жетті. Жұмыс күшінің жалпы санында қала халқы 180,5 мың адамды (58,7%), ауыл халқы – 126,8 мың адамды (40,7%) құрады.
Облыста 293,0 мың адам жұмыспен қамтылды. Жұмыспен қамту деңгейі 95,3%-ға жетті. Жұмыспен қамтылған халық арасында жалдамалы қызметкерлер саны 179,9 мың адамды немесе 61,4% , дара кәсіпкерлер 100,7 мың адамды немесе 34,4% , тәуелсіз қызметкерлер 12,2 мың адамды немесе 4,1%, жеке практикамен айналысатын адамдар 164 адамды немесе 0,1% құрады. Жұмыспен қамтылған халықтың жалпы санында ерлер саны 152,5 мың адамды немесе жартысынан көбін, әйелдер саны – 140,5 мың адамды (48,0%) құрады.
Жұмыссыз халықтың саны 14,4 мың адамды құрады немесе жұмыссыздық деңгейі 4,7% құрады, оның ішінде ерлер 4,5%, әйелдер 4,9%.
Жұмыссыздықты қысқарту жөніндегі шаралар шеңберінде 2023 жылы облыс бойынша жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті орган мынадай шаралар қабылдады:
– бос жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылды - 7 467 адам немесе жоспардың 118,3% (6 312);
– мемлекет субсидиялайтын (уақытша) жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылды - 6 388 адам, оның ішінде:
- қоғамдық жұмыстарға – 3 988 адам немесе жоспардың 162,9% (2 448);
- әлеуметтік жұмыс орындарына-426 адам немесе жоспардың 112,4% (379);
- жастар тәжірибесіне - 825 адам. немесе жоспардың 103,2% (799);
- «Күміс жас» жобасына - 896 адам немесе жоспардың 122,9% (729);
- «Бірінші жұмыс орны» жобасына - 237 адам немесе жоспардың 99,1% (239);
- «Ұрпақтар келісімшарты» жобасына - 16 адам немесе жоспардың 80% (20).
- оқу ұйымдарында кәсіптік оқытуға 314 жұмыссыз немесе жоспардың 113,7% (276)жіберілді;
- «Бастау бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне 3 115 тыңдаушы оқытудан өтті, Skills.enbek.kz порталында сұранысқа ие дағдыларды онлайн оқыту жобасына – 1 220 қатысушы.
– өз ісін ашуға халықтың әлеуметтік осал топтарынан 204 адам 400 АЕК (1 380,0 мың теңге) мөлшерінде мемлекеттік гранттар алды.
2024 жылғы 1 қаңтарда жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес субъектілерінің (бұдан әрі – ШОБ) саны 53,3 мың бірлікті құрады. 2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте ШОБ субъектілерінің өнім (тауарлар мен қызметтер) шығаруы 689,7 млрд. теңгені құрады.
Статистикалық бизнес-тіркелімнің деректері бойынша жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлердің ең көп саны Семей қаласында (67,5%), Аягөз (10,1%) және Үржар (8,7%) аудандарында шоғырланған. Бұл ретте жұмыс істеп тұрған шаруа немесе фермер қожалықтарының едәуір саны Үржар (27,4%), Аягөз (15,4%) және Ақсуат (12,8%) аудандарында тіркелген.
Кесте №2. 2024 жылғы 1 қаңтарға ШОБ субъектілерінің саны бірлік
|
Барлық тіркелген ШОБ субъектілері |
Оның ішінде |
Барлық жұмыс істеп тұрған ШОБ субъектілері |
Оның ішінде |
|
||||||
|
ШОБ заңды тұлғалары |
Жеке кәсіпкерлер |
Шаруа және фермер қожалықтары |
ШОБ заңды тұлғалары |
Жеке кәсіпкерлер |
Шаруа және фермер қожалықтары |
|
||||
|
Абай облысы |
57 925 |
6 226 |
40 848 |
10 851 |
53 269 |
4 927 |
37 821 |
10 521 |
||
|
Семей қаласы |
33 764 |
4 837 |
27 746 |
1 181 |
30 399 |
3 773 |
25 511 |
1 115 |
||
|
Курчатов қаласы |
595 |
77 |
507 |
11 |
552 |
59 |
483 |
10 |
||
|
Абай ауданы |
1 542 |
65 |
664 |
813 |
1 447 |
55 |
622 |
770 |
||
|
Ақсуат ауданы |
2 330 |
122 |
827 |
1 381 |
2 217 |
103 |
765 |
1 349 |
||
|
Аягөз ауданы |
6 048 |
301 |
4 103 |
1 644 |
5 709 |
253 |
3 836 |
1 620 |
||
|
Бесқарағай ауданы |
1 251 |
110 |
572 |
569 |
1 179 |
87 |
529 |
563 |
||
|
Бородулиха ауданы |
1 669 |
175 |
860 |
634 |
1 551 |
141 |
803 |
607 |
||
|
Жарма ауданы |
2 607 |
230 |
1 482 |
895 |
2 473 |
192 |
1 416 |
865 |
||
|
Көкпекті ауданы |
1 461 |
96 |
603 |
762 |
1 374 |
79 |
554 |
741 |
||
|
Үржар ауданы |
6 658 |
213 |
3 484 |
2 961 |
6 368 |
185 |
3 302 |
2 881 |
||
* Статистикалық бизнес-тіркелімнің жедел деректері.
Сонымен қатар, әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі көрсеткіштерінің оң өсуі аясында барлық тауарлар мен қызметтерге инфляцияның жоғары деңгейі байқалады, ол 114,1% (республика – 109,5%), оның ішінде азық – түлік тауарларына – 115,6% (республика – 108,2%), азық –түлік емес тауарларға-114,7% (республика – 108,6%), ақылы қызметтер – 111,2% (республика – 112,3%), бұл ақылы қызметтерді қоспағанда, республикалық көрсеткіштерден асып түседі (№2 диаграмманы қараңыз).
Диаграмма №2. 2023 жылғы қаңтар - желтоқсандағы Қазақстан Республикасы және Абай облысы бойынша тұтыну бағаларының индексі
Дереккөз: ҚР АӘК Ұлттық статистика бюросы
Азық-түлік тауарларының арасында 2023 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жарма (крупа), ет және құс еті, сүт өнімдері, алкогольдік сусындар, сондай-ақ кейбір көкөністер мен жемістер сияқты кейбір санаттағы өнімдерге бағаның өсуі байқалды. Сонымен қатар, қант, көкөністер (мысалы, ақ қырыққабат) және жемістер (мысалы, алма) сияқты кейбір тағамдар бағаның айтарлықтай өсуін немесе тіпті төмендеуін көрсетеді.
Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының жалпы индексі 14,7%-ға өсті, киім, аяқ киім, жиһаз және тұрмыстық заттар сияқты тауарлардың белгілі бір топтары, сондай-ақ фармацевтикалық өнімдер бойынша бағаның айтарлықтай өсуі байқалды.
Ақылы қызметтер бойынша тұрғын үйді жалға алу ақысы бойынша қызметтер 21,1%-ға, қоқысты шығару 65,9%-ға, көлік құралдарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу 21,0%-ға, кинотеатрлар қызметтері 22,4%-ға, қаржылық қызметтер 15,8%-ға өсті.
2023 жылғы қаңтар – желтоқсан айларында жалдамалы қызметкерлердің орташа айлық атаулы жалақысы 299,6 мың теңгені (республика - 360,8 мың теңге) құрады, өңірлер арасында ҚР бойынша 14-орынды иеленді, нақты жалақы индексі 101,0%-ды құрады.
Коммерциялық қызметті қолдауға бағытталған офистік әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласында орташа айлық атаулы жалақының ең үлкен мөлшері белгіленді – 1 245,8 мың теңге, сақтандыру қызметі – 638,5 мың теңге, тау-кен өндіру өнеркәсібі – 613,6 мың теңге, жүк теміржол көлігі қызметінде-498,7 мың теңге, сондай-ақ жүк автомобиль көлігі қызметінде және қызмет көрсету көшу бойынша – 484,1 мың теңге.
Жалпы, 2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда экономикалық қызметтің барлық түрлері бойынша орташа айлық жалақының орташа есеппен 20%-ға өсуі байқалды. Бұл ретте жалақының төмендеуі ғимараттарға қызмет көрсету және аумақтарды абаттандыру саласында 29,3%-ға, жылжымайтын мүлікпен операциялар бойынша 44,2%-ға және жолаушылар құрлық көлігінде 12,1%-ға төмендеді.
Диаграмма №3.
Абай облысы бойынша 2023 жылғы қаңтар-желтоқсандағы орташа айлық номиналды жалақы (квартал бойынша)
2023 жылдың IV тоқсанында қызметкерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 325,3 мың теңгені құрады. 2022 жылғы тиісті тоқсандағы өсім 115,9% құрады. Сол кезеңдегі нақты жалақы индексі 105,7% құрады.
Осылайша, талдау көрсеткендей, 2023 жылдың қорытындысы бойынша облыста экономиканың көптеген салалары дамуының оң динамикасымен тұрақты әлеуметтік-экономикалық жағдай байқалады. Алайда, негізгі көрсеткіштер мен индикаторларға қол жеткізуді жақсарту үшін қолда бар резервтерді ескере отырып, жергілікті атқарушы органдар олардың өсуін ынталандыру немесе ықтимал проблемаларды шешу үшін қосымша назар мен қолдауды қажет ететін жекелеген салаларға назар аударуы қажет.
II бөлім. Жергілікті бюджеттің атқарылуын талдау
2023 - 2025 жылдарға арналған облыстық бюджет «2023-2025 жылдарға арналған облыстық бюджет туралы» Абай облыстық мәслихатының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы № 11/66-VII шешімімен бекітілді және «Абай облыстық мәслихатының 2022 жылғы 14 желтоқсандағы №11/66-VII шешімін іске асыру туралы «облыстық әкімдіктің 2023-2025 жылдарға арналған облыстық бюджет туралы» 2022 жылғы 21 желтоқсандағы № 100 қаулысымен орындалды.
2022 жыл ішінде облыстық бюджеттің атқарылуы 6 нақтылаумен және 7 түзетумен сүйемелденді.
Бюджетті нақтылау және түзету өз кірістерінің, бюджеттік кредиттер мен қарыздардың, сондай-ақ жоғары тұрған және төмен тұрған бюджеттерден нысаналы трансферттердің көлемі өзгерген кезде жүргізілді.
Абай облысының бюджеті бойынша ақпарат төмендегі кестеде келтірілген:
Кесте №3. Абай облысының 2024 жылғы 1 қаңтарға арналған жиынтық бюджеті
|
млн. теңге |
||||||||||
|
№ р/с |
Бюджет параметрі |
Бекітілген бюджет |
Түзетілген бюджет |
ауытқу |
|
|||||
|
сома |
% |
|
||||||||
|
1 |
Кірістер |
337 252,30 |
396 903,30 |
59 651,00 |
117,7% |
|
||||
|
|
Салық түсімдері |
80 438,80 |
89 674,80 |
9 236,00 |
111,5% |
|
||||
|
|
Салықтық емес түсімдер |
1 042,60 |
3 945,10 |
2 902,50 |
378,4% |
|
||||
|
|
Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер |
9 083,30 |
9 037,30 |
-46,00 |
99,5% |
|
||||
|
|
Трансферттер түсімі |
246 687,60 |
294 246,40 |
47 558,80 |
119,3% |
|
||||
|
2 |
Шығындар |
328 832,60 |
402 120,70 |
73 288,10 |
122,3% |
|
||||
|
3 |
Таза бюджеттік несиелеу |
2 082,20 |
5 265,10 |
3 182,90 |
252,9% |
|
||||
|
|
Бюджеттік несиелер |
3 148,60 |
6 325,30 |
3 176,70 |
200,9% |
|
||||
|
|
Бюджеттік несиелерді өтеу |
1 066,30 |
1 060,20 |
-6,10 |
99,4% |
|
||||
|
4 |
Қаржы активтері мен операциялар бойынша айырым |
- |
1 138,60 |
1 138,60 |
- |
|
||||
|
|
Қаржы активтерін сатып алу |
- |
1 138,60 |
1 138,60 |
- |
|
||||
|
|
Қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер |
- |
- |
- |
- |
|
||||
|
5 |
бюджета тапшылығы (профицит) |
6 337,50 |
-11 621,00 |
-17 958,50 |
-183,4% |
|
||||
|
6 |
Бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пацдалану) |
-6 337,50 |
11 621,00 |
17 958,50 |
-183,4% |
|
||||
|
|
Қарыздар түсімдері |
2 848,60 |
11 806,20 |
8 957,60 |
414,5% |
|
||||
|
|
Қарыздарды өтеу |
9 186,00 |
91 199,10 |
82 013,10 |
992,8% |
|
||||
|
|
Кезеңнің басындағы бюджет қаражатының пайдаланатын қалдықтары |
|
9 013,80 |
|
|
|
||||
|
|
Кезеңнің соңындағы бюджет қаражатының пайдаланатын қалдықтары |
|
10 748,7
|
|
|
|
||||
Жалпы, облыс бюджетіне түсетін түсімдердің барлығы 418,5 млрд. теңгені құрады, өткен жылғы кірістер бойынша облыстың шоғырландырылған бюджеті 102,4%-ға орындалды немесе түзетілген бюджетке 406,3 млрд. теңге түсті.
Өз кірістерінің бюджет көлеміне (кірістер бойынша) үлес салмағы 27,6% - құрады, жалпы сипаттағы трансферттер, республикалық бюджеттен нысаналы трансферттердің кірістер көлемі 72,5%-асты.
Кесте №4. 2024 жылғы 1 қаңтарға Абай облысы бойынша бюджеттің кіріс бөлігінің құрылымы (млн. теңге)
|
Атауы |
2023 жыл |
Жалпы табысқа үлес салмағы |
|||||||
|
Бекітілген бюджет |
Нақтыланған бюджет |
Түзетілген бюджет |
Орындау |
% орындау |
Кассалық орындаудан ауытқу |
нақтыланғанға түзетілген бюджеттің өсу қарқыны |
|||
|
ауытқу (+ , - ) |
% |
||||||||
|
барлығы, оның ішінде: |
337 252,3 |
372 003,4 |
396 903,3 |
406 297,4 |
102,4 |
9 394,1 |
24 899,9 |
106,7 |
100% |
|
Меншікті кірістер |
90 564,7 |
102 668,6 |
102 657,0 |
112 051,1 |
109,2 |
9 394,1 |
- 11,5 |
99,9 |
27,6 |
|
Салық түсімдері |
80 438,8 |
89 674,8 |
89 674,8 |
96 670,8 |
107,8 |
6 996,0 |
0,0 |
100,0 |
23,8 |
|
Салықтық емес түсімдер |
1 042,6 |
3 945,1 |
3 945,1 |
5 854,4 |
148,4 |
1 909,3 |
0,0 |
100,0 |
1,4 |
|
Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер бойынша |
9 083,3 |
9 048,7 |
9 037,3 |
9 525,9 |
105,4 |
488,6 |
- 11,4 |
99,9 |
2,3 |
|
Трансферттер (Субвенциялар)түсімдері |
0,0 |
220 533,2 |
220 533,2 |
220 533,2 |
100,0 |
0,0 |
0,0 |
100,0 |
54,3 |
|
Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер (Ағымдағы) |
0,0 |
9 325,5 |
21 013,6 |
21 013,6 |
100,0 |
0,0 |
11 688,1 |
225,3 |
5,2 |
|
Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер (даму) |
26 154,4 |
39 476,1 |
52 699,6 |
52 699,6 |
100,0 |
0,0 |
13 223,4 |
133,5 |
13,0 |
Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша меншікті кірістер 109,2% - ға, Салықтық түсімдер 107,8%-ға, салықтық емес түсімдер 148,4% - ға, негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер 105,4%-ға орындалды.
Жоспар бойынша салық түсімдерінің көлемі 89 674,8 млн. теңге, іс жүзінде 96 670,8 млн. теңге түсті. Болжамның асыра орындалуы барлық көрсеткіштер бойынша атап өтілді, оның ішінде: жеке табыс салығы бойынша 5,0%-ға, корпоративтік табыс салығы бойынша 29,0%-ға, әлеуметтік салық бойынша 6,7%-ға, меншік салығы бойынша 3,1%-ға, тауарларға, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге ішкі салықтар бойынша 7,3% - ға, мемлекеттік баждар бойынша 16,0% - ға% , басқа салықтар бойынша 51,4%.
Диаграмма №4. Абай облысы бойынша2023 жылдың 12 айындағы
салық түсімдерінің құрылымы
Салықтық емес түсімдер бойынша жоспар 3 945,1 млн. теңгені құраса, атқарылуы 5 845,4 млн. теңгені немесе 148,4% құрады.
Салықтық емес түсімдердің негізгі көлемі немесе 44,4%-ы мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдарға, өсімпұлдарға, санкцияларға, өндіріп алуларға (2 955,0 млн. теңге) тиесілі.
Асыра орындау түсімдердің барлық түрлері есебінен 1 909,3 млн. теңге сомасына қалыптасты, оның ішінде:
- 291,4 млн. теңге болжам бойынша коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың таза табысының бір бөлігінің түсімдері бойынша 345,4 млн. теңге немесе 118,5% түсті, болжам ведомстволық бағынысты ұйымдардың қаржылық нәтижесін тексеру есебінен асыра орындалды.
- Мемлекеттік мекемелердің тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуінен түсімдер жоспарланбаған, іс жүзінде 16,4 мың. теңге түскен.
- мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден бюджетке 10,1 млн. теңге (216,2%) түсті.
- 1 794,6 млн. теңге болжамы кезінде мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар іс жүзінде ішкі істер департаменті салатын әкімшілік айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар бойынша нақты түсімдерді елеулі түрде асыра орындау есебінен 2 955,0 млн. теңге немесе 164,7% түсті.
- басқа салықтық емес түсімдер бойынша іс жүзінде 2 543,8 млн. теңге немесе 137,2% түсті. Жер қойнауын пайдаланушылардан өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарттар мен лицензиялар шеңберінде оның инфрақұрылымын дамытуға жүргізілген аударымдар есебінен болжам асыра орындалды.
Салық органдары ұсынған ақпаратқа сәйкес, 2022 жылмен салыстырғанда берешек көлемінің 10,5%-ға төмендеуі байқалады. 2023 жылы берешек сомасы – 5 518,7 млн. теңгені құрады. Бұл ретте, алдыңғы жылдардағыдай, берешектің негізгі көлемі немесе 73,5%-дан астамы табыс салығына тиесілі.
Түсімдердің түрлері бойынша берешек сомасы келесідей қалыптасты:
- корпоративтік табыс салығы бойынша – 2 934,3 млн. теңге;
- жеке табыс салығы бойынша – 1 124,3 млн. теңге;
- әлеуметтік салыққа – 319,1 млн. теңге;
- мүлік салығы – 673,7 млн. теңге;
- жер салығы – 21,1 млн. теңге;
- көлік құралдарына салынатын салық – 316,3 млн. теңге;
- бірыңғай жер салығы бойынша – 0,1 млн. теңге;
- жер учаскесін пайдаланғаны үшін төлемақы – 75,8 млн. теңге;
- су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлем – 0,2 млн. теңге;
- қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы – 38,5 млн. теңге;
- аудандық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бөлінген белдеуіндегі жарнаманы стационарлық орналастыру объектілерінде, аудандық маңызы бар қаладағы, ауылдағы, кенттегі үй-жайлардан тыс ашық кеңістікте сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақыны қоспағанда, облыстық маңызы бар қаладағы үй-жайлардан тыс ашық кеңістікте сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақы – 3,4 млн. теңге;
- лицензияларды пайдаланғаны үшін төлем – 10,2 млн. теңге;
- басқа салық түсімдері – 1,7 млн. теңге.
Жоспар бойынша негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер 9,0 млрд. теңге, іс жүзінде 9,5 млрд. теңге немесе 105,4% түсті.
Мәселен, Негізгі капиталды сату бойынша ең үлкен үлес салмағы Семей қаласы бойынша 8,6 млрд. теңге немесе 90,5% сомаға келеді, оның ішінде:
- жерді және материалдық емес активтерді сатудан – 0,4 млрд. теңге;
– мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сатудан –
8,2 млрд. теңге, онда азаматтарға пәтерлерді сатудан түскен түсімдер 8,1 млрд. теңгені құрады.
294,2 млрд. теңге сомасына трансферттер түсімдері толық көлемде орындалды.
Қаржы активтерін сатудан түскен түсімдер 11,1 млн. теңгені құрады.
Бюджеттік кредиттерді өтеу 352,7 млн. теңге сомасында орындалды.
Ішкі нарықта орналастырылған мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша негізгі борышты өтеуге – 6,1 млрд. теңге, жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеуге – 5,7 млрд. теңге бағытталды.
2023 жылғы шығыстар бойынша орындау іс жүзінде 417,1 млрд. теңгені немесе 99,6% құрады, мұнда ең көп үлес салмағы 96,0% немесе 400,5 млрд. теңге шығындарға тиесілі.
Республикалық бюджеттен бюджеттік кредиттер 6 320,8 млн. теңге көлемінде бөлінді, олар мынадай бағыттар бойынша бағытталды:
- ауыл тұрғындарына шағын несие беруге кредит беру - 2 059,6 млн. теңге;
- Агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық жобаларға несие беру - 2 000,0 млн. теңге;
- әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру тетіктерін іске асыру үшін – 70,0 млн. теңге;
- мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін несиелер - 191,4 млн. теңге;
- «Даму «Кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ мемлекеттік инвестициялық саясатты іске асыруға несие беру – 300,0 млн. теңге;
- тұрғын үй қарыздарын беру үшін «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-на несие беруге аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттерге несие беру – 281,0 млн. теңге;
- жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесу үшін жергілікті атқарушы органдарға бюджеттік несиелер – 1 055,0 млн. теңге;
- мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бюджеттік несиелер - 363,8 млн. теңге.
Жергілікті бюджеттен берілген бюджеттік несиелерді өтеуге 352,7 млн. теңге бөлінді, оның ішінде:
- Жеке тұлғаларға берілген – 325,8 млн. теңге;
- мамандандырылған ұйымдарды қоспағанда, заңды тұлғаларға берілген-22,5 млн. теңге;
- пайдаланылмаған бюджеттік несиелерді қайтару – 4,4 млн. теңге.
Қаржы активтерін сатып алуға бюджеттен 1,1 млрд. теңге бөлінді («Семей «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы»АҚ қызметін ұйымдастыруға).
Қарыздарды өтеу 9,2 млрд. теңгеге орындалды, оның ішінде:
- мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша 8,4 млрд. теңге;
- жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеу 0,8 млрд. теңге%
- бюджеттік несиелердің пайдаланылмаған сомаларын қайтару –
17,6 млн. теңге.
2023 жылдың қорытындысы бойынша облыстық бюджет тапшылығы -1,3 млрд. теңге мөлшерінде қалыптасты, оны қаржыландыру жалпы сомасы 11,8 млрд. теңге қарыздар түсімі және 9,2 млрд. теңге сомасында қарыздарды өтеуге бағытталған қаражатты шегергенде - 1,3 млрд. теңге мөлшерінде бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары есебінен қамтамасыз етілді.
2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қолма-қол ақшаны бақылау шоттарындағы қаражат қалдығы 10,7 млрд. теңгені құрады.
2.1 Жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің орындалуын бағалау
2023 жылы облыстық бюджетке түсетін түсімдер көлемі жоспар бойынша 364,2 млрд. теңге, іс жүзінде 366,3 млрд. теңге немесе 100,6% сомасында орындалды. Болжамды қайта орындау 2,1 млрд. теңгені құрады.
Облыстық бюджет түсімдерінің құрылымында ең көп үлес салмағын трансферттер түсімдері алады - 89,9%-дан астам. Меншікті кірістер көлемі 4,4% алады, Қарыздар түсімдері 3,2% деңгейінде қалыптасты, өтелген бюджеттік кредиттер есебінен түсімдер үлесі – 2,5% құрады.
Жоспар бойынша өз табысы 13,2 млрд. теңге, іс жүзінде 16,1 млрд. теңге түсті.
Диаграмма №6. 2023 жылға арналған жергілікті бюджетке кірістер түсімдерінің динамикасы (млрд. теңге)
Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша облыстық бюджетке нақтыланған жоспарға 107,9% - ға, бекітілген жоспарға 121,4% - ға кірістер түсті.
Диаграмма №7. Нақтылаулар мен түзетулерден кейін орындалатын бюджет
Нәтижесінде трансферттер түсімдері 329,2 млрд. теңгені құрады.
Бюджеттік кредиттерді өтеуден түскен түсімдер 9,2 млрд. теңгені құрады, оның ішінде:
- аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдарына облыстық бюджеттен берілген бюджеттік кредиттер – 9,2 млрд. теңге;
– аудандық (облыстық маңызы бар қалалардан) бюджеттерден облыстық бюджеттен берілген пайдаланылмаған бюджеттік кредиттерді қайтару – 17,6 млн. теңге.
Мемлекеттің (коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар мен мемлекеттік кәсіпорындардың) қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер жоспарланбаған, нақты түсімдер болған жоқ.
Қарыздар түсімдері 11,8 млрд. теңге сомасында орындалды, оның ішінде
- бағалы қағаздар шығару есебінен – 6,1 млрд. теңге;
- қарыз шарттары бойынша – 5,7 млрд. теңге.
2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қолма-қол ақшаны бақылау шоттарындағы қаражат қалдығы 2,2 млрд. теңгені құрады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде облыстың өз кірістерінің төмен деңгейін атап өту қажет, өңірдің экономикалық дамуы республикалық бюджеттің трансферттеріне байланысты.
2.2. Жергілікті бюджет кірістерінің орындалуын бағалау
2023 жылға арналған нақтыланған бюджет кірістер бойынша 318,2 млрд. теңге көлемінде қалыптастырылды, түзетілген бюджет нақтыланған 25,0 млрд.теңге (7,9%) өсіммен 343,2 млрд. теңгені құрады.
2023 жылы іс жүзінде облыстық бюджетке 345,3 млрд. теңге немесе болжамға 100,6% түсті, яғни жоспар 2,1 млрд. теңгеге асыра орындалды (№3 қосымша).
Облыстық бюджеттің нақты кірістерінің құрылымында республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің басым болуы – 95,3% немесе 329,2 млрд. теңге, оның ішінде ағымдағы нысаналы 21,0 млрд. теңге, дамытуға 52,7 млрд. теңге, субвенциялар – 220,5 млрд. теңге, төмен тұрған бюджеттерден берілетін трансферттер – 10,1% немесе 34,9 млрд. теңге; меншікті кірістер 4,7% немесе 16,1 млрд. теңге, оның ішінде салықтық – 9,6 млрд. теңге, салықтық емес - 6,5 млрд. теңгені құрайды.
2.2.1. Салық түсімдерін талдау
Салық түсімдері бойынша болжам 9,1 млрд. теңге сомасында бекітілді. Бюджеттің атқарылуы туралы есепке сәйкес салық түсімдерінің көлемі іс жүзінде 105,6%-ға орындалды немесе бюджет кірісіне 9,6 млрд. теңге түсті, қайта атқарылу 0,5 млрд. теңгені құрады.
2022 жылмен салыстырғанда бюджетке салық төлемдері түсімдерінің өсуі байқалады.
Есепті жыл ішінде кәсіпкерлік және кәсіптік қызметті жүргізгені үшін алымдарды қоспағанда, салық түсімдерінің барлық дерлік көрсеткіштері бойынша болжамды деректердің асыра орындалуы байқалады.
6,8 млрд. теңге немесе жалпы соманың 70,8% мөлшеріндегі түсімдердің негізгі үлесі қоршаған ортаға эмиссия үшін түсімдерден тіркелген.
Диаграмма №8. 2023 жылға облыстық бюджеттің салық түсімдерінің құрылымы
Осылайша, табыс салығы бойынша болжам бастапқыда жоспарланбаған, түзетілген бюджет 1 198,5 млн. теңгені құрады, жыл қорытындысы бойынша 1 297,4 млн. теңге немесе 108,3% түсті.
Жеке табыс салығы бойынша асыра орындау 11,3 млн. теңге сомасына, еңбекақы төлеу қорының өсуіне байланысты келесі салық төлеушілер бойынша қалыптасты: «ҚТЖ-Жүк тасымалы» ЖШС-«БП Семей бөлімшесі», «НККЖ» АҚ филиалы-«Магистральдық желі бөлімшесі», «Семей медицина университеті» КЕАҚ, АҚ «ҚИК «Алел».
Корпоративтік табыс салығы бойынша 87,5 млн теңге сома, өткен жылмен салыстырғанда «Балапан көлігі «компаниясы» ЖШС төлеген төлем сомасының айтарлықтай өсуіне байланысты.
Әлеуметтік салық бойынша болжам 996,5 млн. теңге, жыл қорытындысы бойынша іс жүзінде 1057,1 млн. теңге немесе жоғарыда аталған кәсіпорындардың еңбекақы төлеу қорының артуына байланысты 106,1% түсті.
Тауарларға, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге салынатын ішкі салықтар бойынша болжам 6 364,6 млн. теңге мөлшерінде бекітілді, бюджетті түзету барысында 6 901,5 млн. теңгеге дейін ұлғайтылды, жыл қорытындысы бойынша 7 249,8 млн. теңге немесе 105,0% түсті, оның ішінде:
- жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін түсімдер 2023 жылы 90,4 млн. теңгені құрады, 2022 жылмен салыстырғанда 15,9 млн. теңгеге немесе 21,4%-ға жоғары, «АЭС Шүлбі ГЭС» ЖШС, «ВостокАгроСоюз» ӨК, «Ертіс-СУ» ӘКК, «ҚИК «Алел» АҚ төлемдерінің ұлғаюына байланысты».
- болжам бойынша орманды пайдаланғаны үшін алымнан түсетін түсімдер есепті кезеңде бастапқыда 73,5 млн. теңге сомасында бекітілді, алайда «Семей орманы «Мемлекеттік орман табиғи резерваты» РММ Долон филиалы бойынша орман табиғи резерватында болған екі ірі өрттің салдарынан ағаш дайындамаларының көлемінің қысқаруына байланысты 26,1 млн. теңгеге дейін түзетілді, іс жүзінде 48,1 млн. теңге.
- болжам бойынша жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін түсімдер 13,4 млн. теңге, іс жүзінде 19,0 млн. теңге немесе 141,4% түсті. Айта кету керек, осы БСК (105311) бойынша төлемдер республикалық бюджетке жүргізілді.
- тарихи шығындарды өтеу бойынша түсімдер болжам бойынша 74,6 млн. теңге, іс жүзінде 171,5 млн. теңге түсті, 2022 жылы осы БСК бойынша 105 319 төлем республикалық бюджетке жүргізілді.
- қоршаған ортаға эмиссиялар үшін түсімдер 102,9%-ға орындалды немесе іс жүзінде 6 821,9 млн. теңге түсті. 2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда түсімдер 893,9 млн. теңгеге, төрт өнеркәсіптік кәсіпорын, оның ішінде «Қазмырыш» ЖШС, «Семей цемент зауыты «ӨК» ЖШС, «Теплокоммунэнерго» МКК, «Nouvelle Mining (Нувель Майнинг)»ЖШС түсімдерінің өсуі есебінен ұлғайды.
Диаграмма №9. 2022 - 2023 жылдары кәсіпорындарда қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін түсімдердің өсуі (млн.теңге).
ҚР-да шетелдік жұмыс күшін тартуға жұмыс берушілерге рұқсат бергені және (немесе) ұзартқаны үшін алымнан түсетін түсімдер 2023 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда осы салық бойынша түсімдер есебінен 4,1 есеге ұлғаю байқалады:
- «KAZ MINERALS AKTOGAY (Қаз МИНЕРАЛЗ Ақтоғай)» ЖШС 26,8 млн. теңге сомасында;
- «SHARCEM» ЖШС (ШАРЦЕМ) - 36,6 млн. теңге.
- «Син Мидас Строй» БК « ЖШС - 14,5 млн. теңге.
2023 жылы бересінің мөлшері 5 518,7 млн. теңгені немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 89,5% құрады.
Пайда болған берешектің жалпы сомасынан 1 320,3 млн. теңге проблемалық берешек, 2 085,1 млн. теңге – үмітсіз, 180,0 млн. теңге - ағымдағы берешек, 1 933,3 млн. теңге – шағын және орта бизнес субъектілерінің банкроттығына байланысты қалыптасқан берешек болып табылатынын атап өткен жөн.
Осылайша, проблемалық, үмітсіз берешектің болуы облыстық бюджетке түсетін түсімдердің қамтамасыз етілмеу тәуекелдерін туғызады және салық берешегін өндіріп алу бойынша салық органдарының жеткіліксіз жұмысын куәландырады.
2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда банкроттар бойынша берешектің, атап айтқанда «ЕртісГЭСстрой» ЖШС құрылыс фирмасының жоғары өсуі байқалды.
Диаграмма №5. 2022-2023 жж. Абай облысы бойынша салық берешегі
Есепті кезең ішінде облыстың салық органдары жергілікті бюджетке салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді 39,0 млн. теңге қосымша есептеді. Жыл қорытындысы бойынша қосымша есептелген сомадан бюджетке 64,6% немесе 25,2 млн. теңге өндірілді.
Бюджетке түсетін түсімдердің толықтығы мен уақтылығын талдау мақсатында, есепті жылы тексеру комиссиясы жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің толықтығы мен уақтылығына, бюджетке түсетін түсімдерді өндіріп алуға мемлекеттік аудит шеңберінде, сондай-ақ жергілікті бюджеттен қате (артық) төленген сомаларды қайтарудың, есепке жатқызудың дұрыстығын талдау мақсатында Абай облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті, Семей қаласы, Бородулиха, Бесқарағай, Абай және Жарма аудандары бойынша мемлекеттік кірістер басқармасы және жер қатынастары бөлімдері, онда 307,4 млн. теңге, рәсімдік бұзушылықтар - 20 бірлік.
Осылайша, белгіленген қаржылық бұзушылықтардың зор үлесі Семей қаласының мемлекеттік кірістер басқармасына 304,2 млн. теңге сомасында немесе бюджетке салықтардың толық және уақтылы есептелуі мен түсуін және салық міндеттемелерінің уақтылы орындалуын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерге қол жеткізілмеген қаржылық бұзушылықтардың жалпы сомасының 98,9%-ы тиесілі (ҚР Салық кодексінің 13-баптың 3-тармағының
1-тармақшасы, 18-бабының 2-тармағы, 351-бабының 3-тармағы, 487-бабының
1-тармағы бұзушылықтар).
Сондай-ақ, Семей қаласының мемлекеттік кірістер басқармасы бойынша бюджеттің тікелей шығындары 1 128,6 млн. теңгені немесе 94,6%-ды құрады, олар негізінен банкроттық және оңалту рәсімдері жүргізілетін проблемалы салық төлеушілердің салық міндеттемелерін орындамауы себебінен қалыптасты.
Бұдан басқа, облыс өңірлері бойынша салық басқармаларында берешектің жыл сайынғы өсу фактісі байқалады. Мәселен, Бородулиха ауданы бойынша МКБ-да 01.01.2021 жылға бересі 76,4 млн. теңгені, 01.01.2022 жылға бересі 80,7 млн. теңгені, 01.01.2023 жылға бересі 147,2 млн. теңгені құрады, яғни берешектің жыл сайынғы өсуі байқалады.
Берешек көлемінің ұлғаюы қабылданып жатқан шаралардың жеткіліксіздігін және салық органдары үшін басым және өзекті болуға тиіс салық түсімдерін әкімшілендірудің экономикалық тиімділігінің төмендегенін көрсетеді.
2,2 млн. теңге сомасына жер қатынастары саласында анықталған қаржылық бұзушылықтар негізінен сатып алушылардың жер учаскесінің құнын уақтылы төлемеуіне байланысты қалыптасты.
Мәселен, Бесқарағай ауданы бойынша жер қатынастары бөлімінде бюджетке түсетін түсімдер бойынша белгіленген қаржылық бұзушылықтар сомасы 2,1 млн. теңгені құрады, онда сатып алушылар жер учаскелерін сатып алу – сату шарттары бойынша бюджетке енгізуге жататын сомаларды төлеу жөнінде уақтылы шаралар қабылданбаған.
Бұдан басқа, аудит кезеңінде пайдаланылмайтын ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін анықтау және оларды мемлекет меншігіне қайтару бойынша жұмыстар жүргізілді. Нәтижесінде аудит барысында ауданы 1059,7 га пайдаланылмайтын ауыл шаруашылығы мақсатындағы 3 жер учаскесі қайтарылды.
Жалпы, мемлекеттік кірістер басқармалары мен жер қатынастары бөлімдері салықтар мен басқа да міндетті төлемдер түсімдерінің толықтығы мен уақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі функцияны орындауды қамтамасыз етеді. Қолданыстағы салықтық және өзге де заңнаманы білмеу, тиісті бақылаудың болмауы, сондай-ақ оларға сеніп тапсырылған қызмет учаскелерінде тиісті шараларды уақтылы қабылдамау салдарынан орын алған бұзушылықтар мен кемшіліктер қалыптасты.
Осылайша, енгізілген түзетулерді ескере отырып, 2023 жылғы салық түсімдері бойынша сандық көрсеткіштерге қол жеткізілді. Алайда, салықтық әкімшілендіруді жақсарту бойынша жүргізілген жұмыстарға қарамастан, қабылданып жатқан шаралардың тиімділігінің жеткіліксіздігін атап өтеміз. Жоғарыда аталған бірқатар бұзушылықтар мен кемшіліктердің расталуы және болуы лауазымды адамдардың бюджетке түсетін түсімдерді өндіріп алуды реттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарын сақтамауы және олардың түсуіне мониторингті, салық есептілігі мен уәкілетті мемлекеттік органдардың мәліметтеріне камералдық бақылау жүргізу тәртібін тиісінше жүзеге асырмауы себебінен.
2.2.2. Салықтық емес түсімдерді талдау
Жоспар бойынша салықтық емес төлемдердің түсімдері - 4 139,2 млрд. теңге, іс жүзінде жыл қорытындысы бойынша бюджетке 6 488,2 млрд. теңге немесе 156,7% түсті.
Салықтық емес түсімдердің негізгі көлемі немесе 44,4% - ы мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдарға, өсімпұлдарға, санкцияларға, өндіріп алуларға (2 880,5 млн. теңге) тиесілі.
Асыра орындау түсімдердің барлық түрлері есебінен 2349,0 млн. теңге сомасына қалыптасты, оның ішінде:
- коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың таза табысының бір бөлігінің түсімдері бойынша болжам 23,2 млн. теңге, 25,6 млн. теңге немесе 109,9% түсті, болжам ведомстволық бағынысты ұйымдардың қаржылық нәтижесін тексеру есебінен асыра орындалды.
- облыстың коммуналдық меншігіндегі мүлікті жалға беруден түскен кірістер есебінен бюджетке 127,2 млн. теңге (139,7%) түсті, оған жасалған шарттар шеңберінде бюджетке жалдау төлемдерінің түсімдерінің мониторингі бойынша жұмысты күшейту есебінен қол жеткізілді.
- мемлекеттік бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар бойынша орындау 100% құрады. Сыйақы сомасы жасалған шарттар шеңберінде бюджетке аударылды.
Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін 0,5 млн. теңгеге (116,9%) ақша түсімдері бойынша болжам асыра орындалды.
- 608,4 млн. теңге болжам бойынша өзге де салықтық емес түсімдер 1 788,7 млн. теңгеге (294,0%) орындалды. жер қойнауын пайдаланушылардан өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарттар мен лицензиялар шеңберінде оның инфрақұрылымын дамытуға жүргізілген болжам аударымдар есебінен асыра орындалды.
– «Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар» бойынша (жоспар бойынша – 1750,7 млн. теңге, келіп түсті – 2 880,5 млн. теңге немесе 164,5%), бұл ішкі істер департаменті салатын әкімшілік айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар бойынша нақты түсімдерді айтарлықтай асыра орындау есебінен 174,8% қамтамасыз етілді
Есепті кезеңде бюджетке салықтық емес түсімдерді талдау нәтижесінде жоспарлы көрсеткіштердің 156,7% - ға айтарлықтай асыра орындалғанын атап өткен жөн. Осыған қарамастан, жергілікті атқарушы органдарға келешекте неғұрлым тұрақты және болжамды нәтижелерді қамтамасыз ету мақсатында түсімдерді басқару және бақылау тетіктерін одан әрі жетілдіруге назар аудару ұсынылады.
2.2.3. Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдерді талдау
Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органның есебіне сәйкес 2023 жылға негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдердің жоспарлы көрсеткіштері жоспарланбаған, нақты түсімдер болған жоқ.
2.2.4. Трансферттер түсімдерін талдау
Трансферттер облыстық бюджет кірістерінің негізгі бөлігін немесе 95,3% - дан астамын құрайды.
Өткен кезеңде трансферттер толық көлемде түспеді, түзетілген жоспар кезінде 329,9 млрд. теңге, іс жүзінде 329,2 млрд. теңге немесе 99,8% түсті. Орындалмауы – 709,6 млн. теңгені құрады, Жарма ауданында бюджеттің кіріс бөлігінің орындалмауына байланысты бюджеттік алып қою толық көлемде аударылған жоқ.
Төмен тұрған бюджеттерден түсетін трансферттер бойынша 2023 жылы жоспар бойынша 34 668,4 млн. теңге, түсімдер – 34 958,8 млн. теңгені немесе 98,0% құрады, оның ішінде:
- пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттерді қайтару - 101,6 млн. теңге.
- аудандық (қалалық) бюджеттерден облыстық бюджеттің шығындарын өтеуге арналған трансферттер аудандық (қалалық) бюджеттерден облыстық бюджеттерге мемлекеттік органдардың функцияларын беруге байланысты 802,0 млн. теңге мөлшерінде түсті.
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан берілетін нысаналы трансферт есебінен республикалық бюджеттен бөлінген пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттердің сомаларын қайтару 709,8 млн. теңгені құрады.
- бюджеттік алымдар – 33 345,4 млн. теңге.
Республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің құрылымы:
- ағымдағы нысаналы трансферттер сомасы – 21,0 млрд. теңге;
- 52,7 млрд. теңге сомасында нысаналы даму трансферттері;
- субвенция (жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтерге, қорғанысқа, қоғамдық тәртіпке, қауіпсіздікке, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметіне, білім беруге, денсаулық сақтауға, әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруға, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа, мәдениетке, спортқа, туризмге және ақпараттық кеңістікке, отын-энергетикалық кешенге және жер қойнауын пайдалануға, ауылдық, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары, өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі, көлік және коммуникациялар, өзге де шығыстар) жалпы сомасы 220,5 млрд. теңге.
Диаграмма №10. 2022-2023 жылдарға арналған облыстық бюджет трансферттері түсімдерінің құрылымы (төменде тұрған бюджеттерден млн. теңгеге трансферттерді есепке алмағанда)
Талдау көрсеткендей, облыстық бюджетке трансферттер түсімдерінің көлемі 132,0 млрд. теңгеге ұлғайды. Мәселен, 2023 жылы 2022 жылмен салыстырғанда трансферттер түсімдерінің үлес салмағы мен көлемінің кейбір өзгерістері байқалды:
- жалпы сипаттағы трансферттердің мөлшері 2022 жылмен салыстырғанда 164,4%-ға өсіп, 220,5 млрд. теңгені құрады, субвенциялардың үлес салмағы 51,4%-дан 74,9%-ға дейін өсті;
- ағымдағы нысаналы трансферттер көлемінің 67,4%-ға, 2022 жылғы 64,4 млрд. теңгеден 2023 жылы 21,0 млрд. теңгеге дейін төмендеуі байқалады;
- бюджеттік даму бағдарламаларына – 52,7 млрд. теңге бағытталды, бұл 2022 жылғы көрсеткіші 38,3 млрд. теңгеге немесе 266,0%-ға жоғары.
Есепті кезең ішінде республикалық бюджеттен берілетін трансферттер 16,2%-ға ұлғаю жағына қарай нақтыланды.
Республикалық бюджеттен трансферттердің нақтыланған көлемін облыс толық көлемде алды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде республикалық бюджеттен берілетін трансферттердің едәуір көлемі жергілікті бюджеттің жеке салық базасын дамыту үшін ынталандыруды төмендетеді, тиісінше облыстық бюджеттің республикалық бюджетке тәуелділігі сыртқы факторлар өзгерген кезде жергілікті бюджеттің қаржылық тұрақтылығының нашарлауына елеулі тәуекелдер туғызады деген қорытынды жасауға болады.
2.2. Жергілікті бюджет шығыстарының орындалуын бағалау
2023 жылы түзетілген жоспар кезінде облыстық бюджет шығыстары 366,2 млрд. теңгені құрады, атқарылуы 365,8 млрд. теңгені құрады.
Облыстық бюджет шығыстарының құрылымында ең үлкен үлес салмақты 93,8% немесе 343,3 млрд. теңге, бюджеттік кредиттер 3,3% немесе 12,2 млрд. теңге, қарыздарды өтеу 2,5% немесе 9,2 млрд. теңге және қаржы активтерін сатып алу 0,3% немесе 1,1 млрд. теңге алады.
Кесте №5. Облыстық бюджет шығыстары бойынша ақпарат (млрд. теңге)
|
Атауы |
2022 ж. орындалуы |
2023 жыл |
2022 жылға қарай 2023 жылғы орындаудың өсуі/төмендеуі |
|||||
|
Бекіт. бюджет |
Өзгерт. бюджет |
орындалуы |
(+,- ) |
% орын. |
(+,- ) |
% |
||
|
Шығыстар |
215,4 |
301,4 |
366,2 |
365,8 |
-0,4 |
99,9 |
150,4 |
169,8 |
|
Шығындар |
198,0 |
289,1 |
343,7 |
343,3 |
-0,4 |
99,9 |
145,3 |
173,4 |
|
Бюджеттік несиелер |
10,6 |
3,1 |
12,2 |
12,2 |
0,0 |
100,0 |
1,6 |
115,1 |
|
Қаржы активтерін сатып алу |
0,0 |
0,0 |
1,1 |
1,1 |
0,0 |
100,0 |
1,1 |
- |
|
Қарыздарды өтеу |
6,8 |
9,2 |
9,2 |
9,2 |
0,0 |
100,0 |
2,4 |
135,3 |
Облыстық бюджет шығыстарының орындалуы 235 бюджеттік бағдарлама бойынша 16 функционалдық топ бөлінісінде жүзеге асырылды, оларды іске асыруды 22 бюджеттік бағдарлама әкімшілігі қамтамасыз етті.
Бюджеттік бағдарламаларды іске асыруға түзетілген бюджеттің 99,9% жұмсалды. Есепті кезеңде 378,5 млн. теңге игерілмеді.
Кесте №6. 2023 жылға арналған функционалдық топтар бойынша шығыстарды орындау (млрд. теңге)
|
Атауы |
2023 жыл |
|||||
|
Бекітілген бюджет |
Нақытланған бюджет |
өзгертілген бюджет жыл үшін |
орындалуы |
% орындалуы |
Нақтыланғанға түзетілген жоспардың өсуі (төмендеуі)% |
|
|
Шығындар |
301,4 |
341,3 |
366,2 |
365,8 |
99,89 |
107,3 |
|
Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер |
2,5 |
4,0 |
4,9 |
4,8 |
99,41 |
123,0 |
|
Қорғаныс |
0,8 |
1,0 |
1,0 |
1,0 |
99,76 |
100,0 |
|
Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі |
6,5 |
8,5 |
8,5 |
8,5 |
100,0 |
100,0 |
|
Білім |
146,5 |
149,4 |
149,5 |
149,4 |
99,97 |
100,1 |
|
Денсаулық сақтау |
9,0 |
9,3 |
9,4 |
9,4 |
99,99 |
101,3 |
|
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру |
18,7 |
20,5 |
20,4 |
20,4 |
99,88 |
99,5 |
|
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық |
23,6 |
34,1 |
48,9 |
48,9 |
99,94 |
143,2 |
|
Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік |
10,9 |
10,8 |
10,8 |
10,8 |
99,79 |
100,0 |
|
Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану |
0,2 |
0,9 |
0,9 |
0,9 |
100,0 |
100,0 |
|
Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары |
21,7 |
25,9 |
29,0 |
29,0 |
99,93 |
112,3 |
|
Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі |
15,9 |
20,7 |
27,3 |
27,3 |
99,74 |
132,0 |
|
Көлік және коммуникация |
23,1 |
30,8 |
30,7 |
30,7 |
100,0 |
99,6 |
|
Басқалар |
4,9 |
7,0 |
6,4 |
6,3 |
98,08 |
91,7 |
|
Қарызға қызмет көрсету |
2,2 |
2,2 |
2,2 |
2,2 |
99,78 |
100,0 |
|
Трансферттер |
5,7 |
6,9 |
6,9 |
6,9 |
100,0 |
100,0 |
|
Қарыздарды өтеу |
9,2 |
9,2 |
9,2 |
9,2 |
99,98 |
100,0 |
Нақтыланған бюджетпен салыстырғанда 341,3 млрд. теңге сомасында түзетілген бюджет 24,9 млрд. теңгеге немесе 7,3% - ға ұлғайды.
Шығыстар бойынша облыстық бюджетті нақтылау (түзету) қаражатының негізгі көлемі (республикалық бюджеттен берілетін нысаналы трансферттер мен кредиттер есебінен, қаражатты қайта бөлу және Абай облысы қаражатының көлемін бөлу есебінен) мынадай функционалдық топтарды қаржыландыруға бағытталды, оның ішінде:
«Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» – 25 316,9 млн. теңге;
«Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі» – 11 456,9 млн. теңге;
«Көлік және коммуникация» – 7 568,9 млн. теңге;
«Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары» – 7 288,1 млн. теңге;
«Білім» – 2 988,5 млн. теңге;
«Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер» – 2 391,2 млн. теңге;
«Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі» – 2 084,8 млн.теңге.
Бұл ретте «мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» функционалдық тобы бойынша шығыстар азайтылды – 68,1 млн. теңге.
Республикалық бюджеттен алынған нысаналы трансферттер мен кредиттер 29 002,0 млн. теңге мөлшерінде бекітілді, орындау барысында көлемдер ұлғаю жағына қарай түзетілді және 51 188,7 млн. теңгені құрады (РБ – 10,1 млрд. теңге, ҰҚ – 35,4 млрд. теңге, кредиттер – 5,7 млрд. теңге). Іске асыру 44 бағыт бойынша жүзеге асырылды, 0,7 млрд. теңге игерілмеді.
Іске асыруға бөлінген нысаналы трансферттер келесі жобалар бойынша игерілмеді:
- «Көкпекті ауданы Биғаш ауылында су құбыры желілерінің құрылысы» 59,0 млн. теңге сомасында;
- «Көкпекті ауданы Қарамойыл ауылында су құбыры желілерінің құрылысы» 68,5 млн. теңге сомасында;
- «Көкпекті ауданы Мамай ауылында су құбыры желілерінің құрылысы» 113,2 млн. теңге сомасында;
- «Көкпекті ауданы Шәріптоғай ауылында су құбыры желілерінің құрылысы» 122,7 млн. теңге сомасында;
- «Көкпекті ауданы Шұғылбай ауылында су құбыры желілерінің құрылысы» 115,1 млн. теңге сомасында;
- «Семей қаласының Озерки ауылдық округі Половинка ауылында су құбыры желілерін салу» 17,4 млн. теңге сомасында;
- «Семей қаласының ЦТП-518 және ішкі кварталдық жылу желілерін қайта құру» 50,0 млн. теңге сомасында;
- «Семей қаласындағы «Теплокоммунэнерго» КМК «Орталық» қазандығын қайта жаңарту « 11,3 млн. теңге сомасында;
- «Семей - Алматы трассасы, 1/7 үй, Семей қ. мекен-жайы бойынша сауда-логистикалық орталықтың су құбыры және кәріз желілерін салу» 8,5 млн. теңге сомасында;
- «Бесқарағай ауданының Ерназар ауылында сумен жабдықтау желілері мен су тарту құрылыстарын салу» 5,6 млн. теңге сомасында;
- «Бесқарағай ауданының Бөдене ауылында су құбыры желілері мен су тарту құрылыстарын салу» 14,4 млн. теңге сомасында;
- «Бесқарағай ауданының Жетіжар ауылында сумен жабдықтау желілері мен су тарту құрылыстарын салу» 43,6 млн. теңге сомасында;
- «Үржар ауданының Лайбұлақ ауылында су тарту құрылысымен су құбыры желілерін реконструкциялау» 19,8 млн. теңге сомасында;
- «Үржар ауданы Айтбай ауылында су құбыры желілері мен су тарту құрылыстарын салу» 24,0 млн. теңге сомасында;
- «Үржар ауданы Айтбай ауылында су құбыры желілері мен су тарту құрылыстарын салу» 18,6 млн. теңге сомасында;
- «Абай облысы, Бородулиха ауданы, Березовка подхозында сумен жабдықтау желілерін салу» 10,7 млн.теңге сомасында.
Бұдан басқа, игерілмеген нысаналы трансферттер – 430,9 мың. теңге, мұнда мектепке дейінгі білім беру ұйымдары педагогтерінің еңбегіне ақы төлеуді ұлғайтуға бөлінген трансферттер ең көп үлес салмағын алады – 430,0 мың теңге немесе 99,8%.
Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бөлінген бюджеттік несиелер 4,5 млн. теңге сомасына игерілмеген.
Бюджет жоспарының орындалмауы бірқатар себептерге байланысты. Атап айтқанда, бюджеттік бағдарламалар әкімшілері тарапынан бақылаудың жеткіліксіздігі, бұл жұмыстар мен қызметтер көлемінің мерзімінде орындалмауына алып келді. Шарттар жасасу рәсімдеріне жұмсалатын ұзақ уақыт жоспарлы көрсеткіштердің сақталмауына, орындалған жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) актілерін уақтылы ұсынбауға және жұмыстарды жүргізу (қызметтер көрсету) кестесінен артта қалуға ықпал еткен фактор болып табылады, сондай-ақ жоспарлы көрсеткіштердің орындалмауына, техникалық-экономикалық негіздемелердің, қаржы-экономикалық негіздемелердің және жобалау-сметалық құжаттаманың түзетілуіне әсер етті, сондай-ақ жұмыстарды жүргізу (қызметтер көрсету) кестесінен артта қалу және бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) іске асыру жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді уақтылы қабылдамау да жоспарлы көрсеткіштердің орындалмауына әкеп соққан факторларға айналды.
Есепті жылы республика Үкіметінің резерві есебінен іс-шараларды өткізуге 8 473,0 млн. теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер облыстың 4 басқармасы арасында бөлінді, оның ішінде 123,4 млн. теңге – дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы өзге де бұйымдарды сатып алуға, 883,4 млн. теңге - көлік құралдарын сатып алуға, 3 483,8 млн. теңге - үй–жайларды, ғимараттарды, құрылыстарды, беру құрылғыларын күрделі жөндеу, 3 982,4 млн.теңге - жеке және заңды тұлғаларға, оның ішінде шаруа (фермер) қожалықтарына субсидия төлеуге.
2023 жылға арналған бюджеттің шығыс бөлігіндегі қарыздарды өтеуге 9 196,9 млн. теңге жоспарланды.
Қарыздарды өтеуге жоспарланған қаражат толық көлемде игерілді және өткен кезеңдерде республикалық бюджеттен берілген кредиттер бойынша негізгі борышты өтеуге бағытталды, оның ішінде:
- өткен жылдардағы мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша борышты өтеу - 8 389,0 млн. теңге;
- жоғары тұрған бюджет алдындағы негізгі борышты өтеу - 807,9 млн. теңге.
Осылайша, жалпы көрініс 2023 жылы облыстық бюджеттің орындалуы жоғары деңгейде атап өтілгенін көрсетеді, бірақ қалған бюджет қаражатын пайдалануды мұқият талдау қажет.
2.3.1. Жергілікті бюджет шығындарының орындалуын талдау
2023 жылдың қорытындысы бойынша облыстық бюджеттің шығындары игеруге көзделген 343,7 млрд. теңгенің 343,3 млрд. теңгесін құрады немесе 99,9% жұмсалды.
Қаражаттың орындалуына облыстық бюджеттік бағдарламалардың 22 әкімшісі қол жеткізді.
Жергілікті атқарушы органдар түзетілген бюджетке 343,4 млрд. теңге немесе 99,9% сомасына міндеттемелер қабылдады, төленбеген міндеттемелер 118,9 млн. теңгені құрады.
Диаграмма №11. Негізгі функционалдық топтар бойынша 2023 жылға игерілмеген бюджет қаражатының сомасы (млн. теңге)
Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар 99,9 % игерілді, нәтижесінде 343,3 млрд.теңге жұмсалды, 376,3 млн. теңге игерілмеген күйінде қалды.
Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар бойынша қаражатты игермеу мынадай бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бойынша қалыптасады: қаржы басқармасы бойынша – 98,9 млн. теңге, білім басқармасы бойынша - 96,8 млн. теңге, құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы бойынша - 95,6 млн. теңге, облыстың энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша – 27,2 млн. теңге, дене шынықтыру басқармасы бойынша облыстың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша – 16,6 млн. теңге, облыстың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша – 15,5 млн. теңге. Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы бойынша – 12,0 млн.теңге, бюджеттік бағдарламалардың басқа облыстық әкімшілері бойынша – 13,7 млн. теңге.
Қаражатты игермеудің негізгі себептері еңбекке ақы төлеу қоры бойынша, Мемлекеттік сатып алу қорытындылары бойынша үнемдеу, орындалған жұмыстар (қызметтер) актілерін уақтылы ұсынбау, мемлекеттік сатып алу бойынша конкурстық рәсімдердің орындалмауы, өнім берушілердің шарттық міндеттемелерді орындамауы және т. б. болып табылады.
Мәселен, облыстың қаржы басқармасы бойынша 98,9 млн. теңге игерілмеген, оның ішінде: 66,0 млн. теңге - облыстың жергілікті атқарушы органдары резервінің бөлінбеген қалдығы; 11,3 млн. теңге - көлік құралдарын сатып алу кезінде қалыптасқан үнемдеу; 8,7 млн. теңге - ұйымдастыру техникасы мен кеңсе тауарларын сатып алу кезінде үнемдеу; 5,8 млн. теңге - өнім берушінің жалтаруына байланысты сканерлер мен принтерлерді сатып алғаннан кейін шарт жасасудан; 7,1 млн. теңге – валюталардың бағамдық айырмасына байланысты жергілікті атқарушы органдардың борышын өтеу және оған қызмет көрсету бойынша.
Облыстың білім басқармасы бойынша 96,8 млн. теңге игерілмеді, оның ішінде: 13,0 млн. теңге – Үржар ауданының Көктерек орта білім беру мектебін күрделі жөндеу бойынша жұмыстардың аяқталмауына байланысты; 0,4 млн. теңге – тәрбиешілердің ЕТФ-сын арттыру бойынша РБ-дан берілетін трансферттер есебінен, шәкіртақылар бойынша; 44,5 млн. теңге – сот кешігуіне байланысты Семей қаласындағы Озерка орта білім беру мектебінің терезелерін күрделі жөндеу бойынша талқылаулар; 13,1 млн. теңге – орындалған жұмыстар актілерінің болмауына байланысты барлық білім беру мекемелері бойынша басқа жұмыстар бойынша қалдықтар; 4,0 млн. теңге – белгіленген мерзімде тауарларды жеткізудің кешеуілдеуіне байланысты; 21,6 млн. теңге барлық білім беру мекемелері бойынша үнемдеу және қалдықтар.
Құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы бойынша – 95,6 млн. теңге игерілмеді, оның ішінде: 47,4 млн. теңге – Момышұлы 23-тен көшесі АТС ғимаратынан Оборонная көшесі, 86 прокуратура ғимаратына дейін ОК-8 кабелін салу бойынша шарт жасалмады; 16,5 млн. теңге - жылу желілерін салу жобасы «М. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі» КМҚК ғимаратына белгіленген мерзімде пайдалануға берілмеген; 24,0 млн. теңге - облыс әкімінің қала сыртындағы қосалқы басқару пунктінің шатырын ағымдағы жөндеу бойынша орындалған жұмыстар актілерінің болмауына байланысты; 3,8 млн. теңге. теңге-Семей қаласында көпфункционалды орталықтың құрылысы бойынша шарт жасалмады; 1,9 млн. теңге – Қарағайлы, Красный кордон, Восход кентінде және Аягөз қаласында 4 автомобильге арналған өрт депосының құрылысына ЖСҚ әзірлеу бойынша шарт жасалмады; 2,0 млн. теңге – ЖСҚ әзірлеу және байланыстыру бойынша үнемдеу және қалдықтар.
Облыста бюджеттік даму бағдарламалары бойынша мемлекеттік және салалық бағдарламалар шеңберінде тұрғын үй, әлеуметтік сала объектілерін, көлік инфрақұрылымын, инвестициялық жобаларды салу, реконструкциялау және салу бойынша 225-тен астам жоба іске асырылды. Кредиттік ресурстар мен нысаналы трансферттерді ескере отырып, жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуге 1 437,6 млн. теңге бағытталды. Заңды тұлғалардың жарғылық капиталын ұлғайтуға 1 138,6 млн. теңге бөлінді.
Диаграмма №11. 2022-2023 жылдары инвестициялық жобаларды іске асыруға бөлінген қаражат (млн. теңге)
Жалпы, бюджеттік даму бағдарламалары бойынша 2023 жылға арналған жоспар 80,8 млрд. теңгені, игеру 79,8 млрд. теңгені құрады. Есепті жылдың қорытындысы бойынша даму бағдарламалары 98,8%-ға орындалды, 984,4 млн. теңгеге тікелей нәтижелерге қол жеткізілмеді.
Игерілмеудің негізгі себептері орындалған жұмыстар актілерін уақтылы ұсынбау, өткізілген конкурстар бойынша үнемдеу, жұмыстар жүргізу кестесінен артта қалу болып табылады.
2.3.2. Бюджеттік кредиттерді пайдалануды талдау
Диаграмма №12. 2022 - 2023 жылдардағы бюджеттік несиелеу көздері
2023 жылға арналған облыстың түзетілген бюджетін ескере отырып, бюджеттік несиелеу көлемі 12 176,2 млн. теңгені құрады, бекітілген бюджетке өсім 9 027,7 млн. теңгеге немесе 286,7%-ға өсті.
2022 жылмен салыстырғанда бюджеттік кредиттер сомасы 1 547,1 млн. теңгеге немесе 12,7%-ға ұлғайды.
Есепті кезеңде мемлекеттік және үкіметтік бағдарламаларды іске асыру шеңберінде тұрғын үй құрылысын қаржыландыру үшін мемлекеттік бағалы қағаздар шығару бюджеттік кредиттеу көздері болып табылды – 6 143,1 млн. теңге (немесе 50,5%), республикалық бюджет қаражаты – 5 663,1 млн. теңге (немесе 46,5%) және жергілікті бюджет қаражаты – 370,0 млн. теңге (немесе 3,0%).
2022 жылмен салыстырғанда республикалық бюджеттен бюджеттік несиелеу сомасы 2,2 есеге ұлғайды.
Бюджеттік несиелеу 4 функционалдық топ бойынша бюджеттік бағдарламалардың 4 әкімшісі арқылы жүзеге асырылды, оның ішінде:
288.009 «Тұрғын үйді жобалауға және (немесе) салуға аудандық (облыстық маңызы бар қалаларға) бюджеттерге несие беру» – 6 143,1 млн. теңге (немесе 50,5%).
741.092 «Агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық жобаларға несие беру» – 2 000,0 млн. теңге (16,4%);
258.007 «Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін жергілікті атқарушы органдарға бюджеттік несиелер» – 548,6 млн. теңге (4,5%);
266.030 «Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаны тұрақтандыру тетіктерін іске асыру үшін мамандандырылған ұйымдарға несие беру» – 70,0 млн.теңге (0,5%).
3.»Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру»:
256.063 «жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесу үшін бюджеттік несиелер беру» – 1 055,0 млн.теңге (8,7%).
266.007 «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ мемлекеттік инвестициялық саясатты іске асыруға кредит беру» – 300,0 млн.теңге (немесе 2,5%).
Диаграмма 14. 2022-2023 жылдарға арналған бюджеттік кредиттердің бағыттары бойынша бөлу (млн. теңге)
2022 жылмен салыстырғанда ТКШ бойынша кредиттеудің 1 948,5 млн. теңгеге немесе 24,1%-ға төмендеуі байқалады.
Есепті кезеңде бюджеттік кредиттер толық көлемде немесе 12 176,2 млн. теңге сомасында игерілді.
2.3.3. Қаржы активтерін сатып алу шығындарын талдау
2023 жылдың қорытындысы бойынша облыстық бюджеттің қаржы активтерін сатып алуға бағытталған шығыстары 1 138,6 млн. теңгені құрады (№4 қосымша). 2022 жылы қаржы активтерін сатып алуға қаражат бөлінбеді.
Қаражат бюджеттік бағдарламалар әкімшілігіне - облыстың кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасына жарғылық капиталды қалыптастыруға және ұлғайтуға бағытталды.
Мәселен, «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды дамыту тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 қазандағы № 1382 қаулысын орындау және инвестициялар мен инновацияларды тарту үшін қолайлы экономикалық ортаны қалыптастыру мақсатында облыс әкімдігі «Семей «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ (бұдан әрі – Корпорация) құру туралы шешім қабылдады.
1 138,6 млн. теңге сомада қаражат корпорацияның қызметін ұйымдастыруға бағытталды, оның ішінде: Семей қаласы, Абай Құнанбаев көшесі, 97 мекенжайы бойынша орналасқан, жалпы ауданы 4 052,7 шаршы метр ғимарат сатып алынды; Семей қаласы, Абай Құнанбаев көшесі, 97Б мекенжайы бойынша орналасқан, жалпы ауданы 320,4 шаршы метр ғимарат сатып алынды; 3 бірлік қызметтік автомобильдер сатып алынды; компьютерлік техника - 20 бірлік, жабдық, перифериялық керек – жарақтар; кеңсе жиһазы.
2.3.4. Дебиторлық және кредотрлық берешекті талдау
01.01.2024 жылға арналған облыстық бюджеттің дебиторлық берешегі бюджеттік бағдарламалардың 15 әкімшісі бойынша 936,4 млн. теңгені құрады.
Берешектің жалпы көлемінің 53,9% немесе 504,8 млн. теңгесі облыстық білім басқармасында есептеледі, 36,3% немесе 339,5 млн. теңге құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасына тиесілі, 53,0 млн. теңгеден астамы Абай облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша жіберілді.
Кесте №6. 2023 жылғы дебиторлық және кредиторлық берешек.
млн. теңге
|
№ |
Атауы |
Дебиторлық қарыз |
Кредиторлық қарыз |
|
01.01.2024ж. |
01.01.2024ж. |
||
|
|
Барлығы |
936,4 |
1 320,2 |
|
1 |
«Абай облысы мәслихатының аппараты» ММ |
- |
- |
|
2 |
«Абай облысы әкімінің аппараты»ММ |
1,0 |
1,1 |
|
3 |
«Абай облысының полиция департаменті» ММ |
- |
- |
|
4 |
«Абай облысының Денсаулық сақтау басқармасы»ММ |
1,3 |
0,1 |
|
5 |
«Абай облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы» ММ |
- |
- |
|
6 |
«Абай облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы»ММ |
5,2 |
5,2 |
|
7 |
«Абай облысының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы»ММ |
- |
0,02 |
|
8 |
«Абай облысының білім басқармасы»ММ |
504,8 |
675,8 |
|
9 |
«Абай облысының кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы» ММ |
0,5 |
0,002 |
|
10 |
«Абай облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы»ММ |
0,3 |
390,4 |
|
11 |
«Абай облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы» ММ |
53,9 |
233,6 |
|
12 |
«Абай облысы бойынша тексеру комиссиясы» ММ |
0,2 |
0,1 |
|
13 |
«Абай облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы» ММ |
20,2 |
11,7 |
|
14 |
«Абай облысының Төтенше жағдайлар департаменті» ММ |
- |
- |
|
15 |
«Абай облысының құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы» ММ |
339,5 |
0,1 |
|
16 |
«Абай облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы»ММ |
- |
- |
|
17 |
«Абай облысының ветеринария басқармасы»ММ |
0,1 |
0,01 |
|
18 |
«Абай облысының Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы»ММ |
0,1 |
0,05 |
|
19 |
«Абай облысының мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат Управление басқармасы»ММ |
8,4 |
1,9 |
|
20 |
«Абай облысының қоғамдық даму басқармасы» ММ |
0,8 |
0,03 |
|
21 |
«Абай облысының бақылау басқармасы (МСКБ, еңбек инспекциясы)» ММ |
- |
- |
|
22 |
«Абай облысының қаржы басқармасы»ММ |
0,01 |
- |
Білім басқармасы бойынша дебиторлық берешек 504,8 млн. теңгені құрады, оның ішінде – 248,2 млн. теңге шот-фактуралардың кеш берілуіне байланысты алдын ала есептеулер бойынша төлем есебінен, 256,6 млн. теңге-қате есептеуге байланысты еңбекақы төлеу қоры бойынша артық төлем.
Құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы бойынша берешек сомасы 339,5 млн. теңгені құрады, оның 0,5 млн. теңгесі – дұрыс есеп айырысуға байланысты салықтар бойынша артық төлем және келесі жобалар бойынша енгізілген аванстық төлемдер бойынша 339,0 млн. теңге:
- «Бородулиха ауданының Бородулиха ауылында дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы» – облыстық бюджеттен 40,9 млн. теңге («СМУ ШЫҒЫС» ЖШС);
- «Үржар ауданының Алакөл көлінің жағалауы бойынша жерді құрғату» - 70,4 млн. теңге, нысан 2022 жылы ШҚО-дан («QazConstructions»ЖШС) берілді;
- «Бородулиха ауданы Бородулиха ауылында дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы» - Ұлттық қор қаражатынан 14,9 млн. теңге («СМУ ШЫҒЫС» ЖШС);
- «Үржар балалар арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» КММ-нің қолданыстағы 2 қабатты ғимаратына 2 қабатты қосымша салу - Ұлттық қордың («ГрадСтройСервис»ЖШС) қаражатынан 5,7 млн. теңге;
- «Абай ауданы Кеңгірбай би ауылындағы Қарашоқы шатқалында балалар лагерін салу» – Ұлттық қор қаражатынан 60,0 млн. теңге («ГрадСтройСервис» ЖШС);
- «Үржар ауданы Үржар ауылында 10 төсектік күндізгі стационармен 50 келушіге арналған дәрігерлік амбулатория салу» – Ұлттық қордың («Алау» ЖШС) қаражатынан 147,1 млн. теңге.
Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша дебиторлық берешек алдын ала төлемдерді аудару себебінен 53,9 млн. теңгені құрады, оның ішінде:
- Курчатов қ. ККСЭК КМК жылыту маусымын үздіксіз өткізу үшін отын сатып алуға энергия өндіруші ұйымдардың шығындарын субсидиялауға –
40,8 млн. теңге;
- Семей қаласының қайық жобасы бойынша су құбырын реконструкциялауға – 7,2 млн. теңге;
– Отбасы банкімен жасалған шарттың талаптарына сәйкес жеке тұрғын үй қорында, азаматтардың жекелеген санаттарына жалға берілетін тұрғын үй үшін – 0,8 млн. теңге;
– бензинге талон сатып алу үшін «Гелиос» ЖШС-мен шарт бойынша алдын ала төлем – 0,2 млн. теңге;
- ауыз су беру бойынша субсидиялауға, оның ішінде «Қазсушар» КМК арқылы – 4,9 млн. теңге.
Дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша дебиторлық берешек 20,2 млн. теңгені құрады, оның ішінде бағдарламалар бөлінісінде:
- 001 015 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен дене шынықтыру және спорт саласында жергілікті деңгейде мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер» – 0,1 млн. теңге;
- 002 015 «Облыстық деңгейде, жергілікті бюджет қаражаты есебінен спорттық жарыстар өткізу» – 1,4 млн. теңге;
- 003 015 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен республикалық және халықаралық спорттық жарыстарға түрлі спорт түрлері бойынша облыстық құрама командалардың мүшелерін даярлау және қатысу» – 6,4 млн. теңге;
- 006 015 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен спорт бойынша балалар мен жасөспірімдерге қосымша білім беру» – 12,3 млн. теңге;
Мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат басқармасы бойынша дебиторлық берешек 8,4 млн. теңгені құрады, оның ішінде:
- 1,1 млн. теңге – Жеке табыс салығы, әлеуметтік салық, қоршаған ортаны ластағаны үшін төлем және басқа да салықтар бойынша берешек, сондай-ақ бюджетке артық аударылған сома;
- 0,5 млн. теңге – есеп беруге берілген сомалар;
- 6,8 млн. теңге – міндетті зейнетақы төлемдері, әлеуметтік аударымдар бойынша берешек, өзге де қысқа мерзімді дебиторлық берешек.
Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша дебиторлық берешек жеке табыс және әлеуметтік салық, іссапар және қызметтік шығыстар, міндетті медициналық сақтандыру, сондай-ақ байланыс қызметтері үшін ақы төлеуге байланысты 5,2 млн.теңгені құрады.
Дебиторлық берешекті бюджеттік бағдарламалардың 9 әкімшілігінде жалпы сомасы 4,4 млн. теңгеге, қате есептеулерге байланысты жалақыны, салықтарды, зейнетақы жарналарын артық төлеу есебінен және т. б. жіберді.
01.01.2024 жылға арналған облыстық бюджеттің кредиторлық берешегі бюджеттік бағдарламалардың 15 әкімшісі бойынша 1 320,2 млн. теңгені құрады.
Кредиторлық берешек құрылымында ең көп сомалар келесі басқармалар бойынша белгіленді:
- білім басқармасы бойынша – 675,8 млн. теңге;
- жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша – 390,4 млн. теңге;
-энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша – 233,6 млн. теңге;
- дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша – 11,7 млн. теңге;
- жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша – 5,2 млн. теңге;
- мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат управ басқармасы бойынша – 1,9 млн. теңге;
- қалған басқармалар бойынша-1,6 млн. теңге.
Білім басқармасы бойынша берешек 675,8 млн.теңгені құрады, ол жеткізушілердің көрсетілген қызметтер үшін шот – фактураларды уақтылы ұсынбауына, сондай-ақ жұмыс берушілердің жалақысы мен жарналары, іссапар шығыстары бойынша берешектерге байланысты қалыптасты.
Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бойынша 390,4 млн.теңге сомасында берешек жіберілді, оның 389,6 млн. теңгесі төлеу мерзімі келмеген міндеттемелер бойынша берешек (І кезек «Семей қаласының автокөлік жегін көпірін қайта жаңартуға байланысты төлемнің 5% ұстап қалу), бюджеттік төлемдер бойынша, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар мен жарналар бойынша, сондай-ақ жоспардан тыс іссапар шығыстарына байланысты 0,8 млн.теңге.
Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бойынша 233,6 млн.теңге сомасында берешек белгіленді, оның 233,4 млн. теңгесі су құбырларын реконструкциялауға бөлінген объектіні пайдалануға қабылдау актісіне қол қойылғанға дейін 5% ұзақ мерзімді ұстап қалу шарттарының талаптары бойынша, өйткені жобалар жоспарланбаған іссапар шығыстарына байланысты 0,2 млн. теңге өтпелі болып табылады.
Дене шынықтыру және спорт басқармасы бойынша берешек сомасы 11,7 млн. теңгені құрады, онда оқу-жаттығу жиындарын өткізу үшін спортшылардың тамақтануына, сондай-ақ жолаушылар тасымалы мен қонақ үй қызметтеріне билеттердің қымбаттауына байланысты берешектің пайда болуының негізгі себебі болып табылады.
Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бойынша кредиторлық берешек сомасы 5,2 млн. теңгені құрады. Негізгі берешек міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша қалыптасты.
Мәдениет, тілдерді дамыту және мұрағат управ басқармасы бойынша берешек 1,9 млн.теңгені құрады, онда негізгі берешек жеке табыс салығы және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша белгіленді.
Диаграмма 15 2022-2023 жылдарға арналған облыстық бюджеттің дебиторлық және кредиторлық берешегі (млн. теңге).
Талдау көрсеткендей, дебиторлық кредиторлық берешекті болдырмау және төмендету жөніндегі міндеттер өздерінің дәрменсіздігін және қойылған мақсаттарға қол жеткізбейтіндігін көрсетеді. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері берешекке жол бермеу жөнінде кешенді шаралар қабылдаған жоқ. Берешектің едәуір көлемі 2024 жылғы бюджетке қосымша жүктеме туғызады.
III. Бағдарламалық құжаттарды іске асыруды бағалау
3.1. 2021-2025 жылдарға арналған облыстын даму жоспарын іске асырылуын бағалау
Абай облысын дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған жоспары (бұдан әрі - ОДЖ) облыстық мәслихаттың 2022 жылғы 14 желтоқсандағы
№ 11/67-VII шешімімен қабылданды.
2023 жылы ОДЖ-ды іске асыру нәтижесінде өңірдің әлеуметтік-экономикалық және инфрақұрылымдық дамуы арқылы халықтың өмір сүру деңгейі мен сапасын арттыруға бағытталған іс-шараларды орындау қамтамасыз етілді.
2023 жылға арналған 120 индикатордың ішінен декомпозиция
7 индикатор бойынша жеткізілмеген (еңбек өнімділігінің өсуі; экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі; энергия өндіруші ұйымдармен инвестициялық келісімдерді іске асыру жолымен енгізілетін электр қуаттарының көлемі (жинақтаумен); қолдау көрсетілетін шығармашылық жобалардың саны; бақыланбайтын (көлеңкелі) экономиканың үлесі; жеке, мүліктік және қоғамдық қауіпсіздік сезімі; Халықтың нақты ақшалай кірістерінің өсуі) - 2 индикатор бойынша 2023 жылға арналған мәндер жоспарланбаған (енгізілетін ЖЭК электр қуаттарының көлемі, eHealth ядросымен деректер алмасуды қамтамасыз ететін медициналық ұйымдардың үлесі);
Іске асыруға 111 индикаторға қол жеткізу көзделген, оның ішінде
74 (66,7%) қол жеткізілді, жылдық деректердің болмауы себебінен – 16 (14,4%) орындауда (ресми статистикалық деректер ұлттық статистика бюросы белгілеген мерзімдерде ұсынылатын болады), 21 (18,9%) индикаторға қол жеткізілмеді.
Диаграмма 16. Нысаналы индикаторлардың орындалуын талдау
1-бағыт: «Облыс экономикасының өсуі».
Осы бағыт бойынша 10 мақсат, 56 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде 29 (51,8%) қол жеткізілді, 12 (21,4%) бойынша деректер жоқ,
11 (19,6%) индикатор орындалмады. Декомпозиция 3 индикатор бойынша жеткізілмеген, 2023 жылға жоспарланбаған – 1 индикатор.
Мақсат 1. Әртараптандырылған және инновациялық экономиканы құру
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 5 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 1 орындалды, статистикалық деректер жоқ –
3 бойынша, декомпозиция жоқ – 1 индикатор. 2023 жылдың қорытындысы бойынша әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі көрсеткіштерінің тұрақты серпінді өсуі қамтамасыз етілді.
Облыстың жалпы өңірлік өнімінің көлемі 2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте 1 931,4 млрд. теңгені құрады, НКИ – 107,2%. Жан басына шаққандағы ЖӨӨ – 3169,4 мың теңге.
«Негізгі капиталға инвестициялар» 1 индикаторы орындалды (жоспар – 2019 жылғы деңгейге 77,8%), облыс бойынша 2019 жылғы нақты деректер қалыптастырылмаған, есептік жолмен жүргізілген (287,5 млрд.теңге).
Негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 2023 жылы 568,9 млрд. теңгені құрады, НКИ – 132,7%. 2019 жылғы деңгейге негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемінің нақты өсуі – 97,8%.
3 индикатор бойынша статистикалық деректер жоқ:
1) жан басына шаққандағы ЖӨӨ номиналды мәнде, жоспар бойынша-8 493 АҚШ доллары, 2023 жылғы 9 айдағы факт 6 935,2 АҚШ долларын құрады (Статистика 2024 жылғы тамызда жарияланады);
2) инновациялық-белсенді кәсіпорындардың үлесі (жоспар – 8,45%), статистикалық деректер 2024 жылғы мамырда жарияланады.
Мәселен, «Абай облысы бойынша ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің ұлттық статистика бюросының департаменті»
РММ-мен бірлесіп ZOOM бейне-конференц байланыс режимінде 1 – Инновация есебінің нысанын толтыру бойынша бизнес субъектілерімен семинар өткізілді.
3) инновациялық өнім көлемі (жоспар 70 млрд. теңге) статистикалық деректер 2024 жылғы мамырда жарияланады.
1 «еңбек өнімділігінің өсуі» индикаторы бойынша декомпозиция жеткізілмеген
Мақсат 2. Экономиканың өнеркәсіптік секторын дамыту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 2 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 1 орындалды, 1 бойынша статистикалық деректер жоқ.
«Өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі» 1 индикаторы орындалды, жоспар бойынша – 416,1 млрд.теңге, факт - 543,7 млрд. теңгені құрады.
2023 жылдың қорытындысы бойынша өнеркәсіп өнімінің көлемі 1 571,3 млрд. теңгені құрады. НКИ -105,1%. Оның ішінде өңдеу өнеркәсібі-543,7 млрд. теңге, бұл 2022 жылғы деңгейден 61,5 млрд. теңгеге жоғары (2022 ж. – 482,2 млрд. теңге), НКИ – 113,9%.
«Цифрлық технологияларды пайдаланатын өңдеу өнеркәсібіндегі ірі және орта кәсіпорындардың үлесі» 1 индикаторы бойынша статистикалық деректер жоқ (жоспар – 4,4%). Статистика 2024 жылдың мамырында жарияланады.
Мақсат 3. Экономиканың агроөнеркәсіптік секторын дамыту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 20 нысаналы индикатор көзделген, оның 13-і орындалды, 4-і орындалмады, 3-тен статистикалық деректер жоқ.
13 индикатор орындалды:
1) ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемін ұлғайту, факт
535 216,4 млн. теңге, жоспар бойынша-459 612,5 млн. теңге;
Ауыл шаруашылығында жалпы өнім көлемі 535,2 млрд.теңгені, НКИ – 103,5% құрады. Есепті кезеңде ауыл шаруашылығы дақылдарын егу алаңы 0,5%-ға ұлғайтылды. 334,6 мың тонна дәнді дақылдар, 319,7 мың тонна майлы дақылдар, 168,6 мың тонна картоп, 144,2 мың тонна көкөніс және бақша дақылдары, 126 мың га жемшөп дақылдары алынды.
2) су үнемдеу технологияларын қолдана отырып жер көлемі (тамшылатып суару, бүрку), факті – 9,3 мың га, жоспар бойынша – 6,8 мың га.жалпы облыс бойынша су үнемдеу технологияларын пайдалана отырып 9,3 мың га жер қамтылды.
3) жоғары сапалы тұқымдарды субсидиялау көлемінің өсуі есебінен ұлғайту жоспар орындалды, факт 79,6 құрады%;
Облыс бойынша 71 340 гектарға 28 536,17 егіс бірлігі және 16 746 гектарға 1 767,9 тонна тұқым субсидияланды. «ҚазАгроЭкс» АҚ зертханасының деректеріне сәйкес 1,2,3 репродукция тұқымы 79,6% құрайды.
4) минералды тыңайтқыштарды субсидиялау көлемінің өсуі есебінен ұлғайту, жоспар және факт-45,5%;
Мемлекеттік қолдау шараларымен 48 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер қамтылды, 37 078,3 литр және 2 544,8 тонна тыңайтқыш субсидияланды, ұрықтандырылған алаң 53 429,1 га құрады.
5) егістікті (буды) тиімді өңдеу үшін өсімдіктерді қорғау құралдарын сатып алуға жұмсалған шығындардың 50% - суб субсидиялау, нақты-132,2 мың га, жоспар бойынша-19,9 мың га;
Мемлекеттік қолдау шараларымен 95 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер қамтылды, 63 819 литр және 505,5 килограмм пестицидтер субсидияланды, өңделген алаң 132 175,43 га құрады.
6) 80-деңгейде азық-түлік тауарларымен қамтамасыз етілуі%;
7) жоспардағы құс өндіру – 16,5 мың тонна, 2023 жылы 17,5 мың тонна құс өндірілді.
8) АӨК өнімінің экспортын 2019 жылғы деңгейге қарағанда 2 есеге ұлғайту жоспар 179,8 млн. АҚШ доллары, факт – 194,4 млн.
2023 жылы АӨК өнімінің экспорты 2023 жылы 194,4 млн. АҚШ доллары, мал шаруашылығы-573,5 мың доллар, қайта өңдеу-125,9 млн.
9) АӨК өнімі экспортының жалпы көлеміндегі қайта өңделген өнімнің үлесі, нақты-64,7%, жоспар бойынша – 37,5%;
10) ауыл шаруашылығының негізгі капиталына тартылған инвестициялар көлемі, факті-78,5 млрд. теңге, жоспар бойынша – 34,0 млрд. теңге;
Ауыл шаруашылығы саласына негізгі капиталға салынған инвестициялар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2 есеге өсіп, 78,5 млрд. теңгені құрады.
11) АӨК – де іске асырылған инвестициялық жобалар саны, факт – 7, жоспар кезінде – 6 жоба.
2023 жылы 6,5 млрд. теңгеге 7 инвестициялық жоба іске асырылды: «Muhit Agro» ЖШС 12 «RainFine» жаңбырлату қондырғысы сатып алынды және орнатылды; «Елімай-Көкпекті» ЖШС 1 543 га алаңда суару жүйесі салынды, 1,5 млрд. теңгеге 17 жаңбырлату машинасы орнатылды; «Ықыбай» ШҚ 7 жаңбырлату машинасы сатып алынды; Бесқарағай («Мукинов» ШҚ) және Ақсуат аудандарында («Жансая» ШҚ) 2,4 млрд теңгеге 2500 басқа арналған 2 бордақылау алаңы салынды; «Е. Зайтенов» ШҚ 50,0 млн. теңгеге май цехын қайта жаңарту жүргізілді; «Қызыл Шілік» ШҚ 90,0 млн.теңгеге асыл тұқымды ірі қара мал басын сатып алды.
12) ауыл шаруашылығы кооперативтері өндірген өнім көлемінің өсуі жоспар және факт – 10,0%;
13) цифрландырылған жер деректерінің үлесі жоспар және факт – 85,0%.
4 индикаторға қол жеткізілген жоқ:
1) 2023 жылы түсімнің төмендеуіне байланысты алма өндірісі (жоспар – 4,75 мың тонна, факт – 2,6 тонна);
2) шұжық өнімдерін өндіру (жоспар – 2,2 мың тонна). Кәсіпорындардың қазіргі қуаттылығы жоспарлы мәнге қол жеткізуге мүмкіндік бермейді, алайда биылғы жылы қуаттылығы жылына 600 тонна ет өнімдерін өндіру бойынша «Ыкылас Инвест» ЖШС ашу есебінен жоспарды орындау жоспарлануда;
3) көкөніс өндірісі (жоспар – 107,015 мың тонна, факт – 105,1 мың тонна). 2023 жылы 2022 жылмен салыстырғанда 465,0 гектарға аз көкөніс егілді;
4) тамақ өнімдерінің негізгі капиталына тартылған инвестициялар көлемі (жоспар-9,9 млрд. теңге, факт-3,2 млрд. теңге);
3 индикатор бойынша статистикалық деректер жоқ:
1) жоспар 3 508,0 мың теңге болған кезде еңбек өнімділігін арттыру, 2023 жылғы 9 айдағы факт 5 860,3 мың теңгені құрады, жылдық Статистика 2024 жылғы сәуірде қалыптастырылатын болады;
2) ІҚМ орташа тірі салмағы (жоспар 330 кг) статистикалық деректер ағымдағы жылдың шілдесінде қалыптастырылатын болады;
3) балық өндірісі (жоспар – 3,3 мың тонна). Статистикалық деректер ағымдағы жылдың сәуір айында қалыптастырылады.
Мақсат 4. Шағын және орта бизнесті дамыту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 7 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 5 орындалды, орындалмады – 1, декомпозиция жеткізілмеді – 1 индикатор бойынша.
5 Индикатор орындалды:
1) Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (бұдан әрі – Еңбекмині) ұсынған есептік деректерге сәйкес «Бастау Бизнес» жобасы (жоспар – 45%, факт – 57,7%) шеңберінде оқудан кейін өз ісін ашқан адамдардың үлесін ұлғайтуды 2023 жылы 974 адам оқуды аяқтады. Оның ішінде оқудан кейін 562 адам өз ісін ашты. немесе 57,7%;
2) субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыруға қатысатын кәсіпорындар құрамындағы жеке сектордың үлесін ұлғайту фактісі 80,6%, жоспар кезінде – 62,0%;
«Еңбек нарығы» бірыңғай ақпараттық жүйесінің мәліметтеріне сәйкес шарттар жасалған ұйымдардың барлығы – 3 328 бірлік, оның ішінде жеке меншік нысанындағы ұйымдар – 2 681 бірлік немесе 80,6%.
3) қысқа мерзімді кәсіптік оқудан кейін жұмысқа орналасу деңгейін арттыру, факт – 77,7%, жоспар бойынша – 65,0%;
Оқуды барлығы 300 адам аяқтады, оқуды аяқтағандардың 233-і жұмысқа орналастырылды немесе 77,7%.
4) қаржылық қолдау шараларын алған кәсіпкерлік субъектілерінің саны, жоспар – 167 субъект, іс жүзінде 557 субъект қаржыландырылды;
«Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жоба» шеңберінде «Даму «КДҚ» АҚ қоры 4,3 млрд. теңгеге 180 жоба бойынша кепілдіктер берді, 24,7 млрд. теңгеге 340 жоба субсидияланды.
Сонымен қатар, «Qamqor «кәсіпкерлікті дамытудың өңірлік бағдарламасы» әзірленді. Осы бағдарламаны іске асыру шеңберінде жергілікті бюджеттен 300,0 млн теңге, Даму Қоры – 600,0 млн теңге бөлді. 2023 жылы 722,5 млн. теңгеге 14 жоба қаржыландырылды.
5) ауылда жаңа кәсіпкерлік субъектілерін құру, жоспар және факт – 0,379 мың бірлік.;
«Субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастырғаннан кейін тұрақты жұмыс орындарына орналастырылған адамдардың үлесін ұлғайту» 1 индикаторы орындалмады (жоспар – 60%, факт – 46,1%);
2023 жылы субсидияланатын жұмыс орындарына 6 388 жұмыссыз орналастырылды, оның ішінде жұмысқа орналасуға мұқтаж 2 214. 1021 адам (46,1%) аяқталғаннан кейін тұрақты жұмыс орындарына орналастырылды. Жоспарлы көрсеткішке қол жеткізбеу себебі субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыруға шарт жасасқан ұйымдардың басым бөлігі бос жұмыс орындары жоқ қалалардың/аудандардың ауылдық елді мекендерінде болуымен, сондай-ақ есепті жылдың соңында субсидияланатын жұмыс орындарына қатысуды аяқтаған адамдарды жұмысқа орналастырудың 6 айдан 36 айға дейінгі мерзімін ескере отырып, мүмкін болуымен байланысты тек келесі жылы.
Декомпозиция «Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі»
1 индикаторы бойынша жеткізілмеген.
Мақсат 5. Туристік саланы дамыту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 4 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде 3 бойынша статистикалық деректер жоқ және
1 индикатор орындалмаған.
3 индикатор бойынша статистика жоқ:
1) ішкі туристер санын ұлғайту, жоспар – 322,0 мың адам, 2023 жылдың 9 айында ішкі туристер саны 290,7 мың адамды құрады.
2) келуші туристер санын ұлғайту, жоспар – 20,27 мың адам, 2023 жылдың 9 айында келуші туристер саны 10,7 мың адамды құрады.
3) нөмірлік Қордың санын ұлғайту, жоспар – 18 225 төсек-орын, 2023 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша нөмірлік қордың саны 18 058 төсек-орынды құрады.
Жоспар 18,3 млрд.теңге болған кезде «Салаға инвестициялар көлемінің өсуін арттыру» 1 индикаторы орындалмады, факт – 15,9 млрд. теңге.
2023 жылы туризм саласына 15,9 млрд. теңге инвестиция тартылды, бұл 2022 жылғы деңгейден 20,4% - ға артық.
Курорттық аймақтың (Алакөл) аумағында 435 кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді, оның ішінде біржолғы сыйымдылығы 14 450 төсек-орынға арналған 230 орналастыру орны бар.
Мақсат 6. Теңгерімді аумақтық даму
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 7 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде 4 орындалды, 1 орындалмады, 1-ден декомпозиция жеткізілмеді, 2023 жылға 1 индикатор жоспарланбаған.
«Энергия өндіруші ұйымдармен инвестициялық келісімдерді іске асыру жолымен енгізілетін электр қуаттарының көлемі (жинақтаумен)»
1 индикаторы бойынша декомпозиция жеткізілмеген, 2023 жылға арналған «Енгізілетін ЖЭК электр қуаттарының көлемі» бойынша жоспар жоспарланбаған.
4 индикатор орындалды:
1) 30 ауыл жоспары кезінде өңірлік стандарттар жүйесіне сәйкес жаңғыртылған тірек және спутниктік Ауылдық Елді Мекен саны, іс жүзінде 38 ауыл жаңғыртылды.
«Ауыл-ел бесігі» бағдарламасы аясында 2023 жылы 76 жобаны іске асыруға 42 АЕМ-ге 8,5 млрд. теңге бөлінді (оның ішінде 28 тірек, 10 Спутник, 2 шекара маңы және 2 басқа). 65 жоба іске асырылды, оның ішінде: 27 ауылда кенттік жолдар ішінде орташа жөндеу жүргізілді; 11 ауылда көше жарығын жаңғырту жүргізілді; 3 ауылда дәрігерлік амбулаториялар ғимараттарын,
4 ауылда мектеп ғимараттарын; 2 ауылда мәдениет үйлерін; ауылдық клуб ғимаратының шатырын күрделі жөндеу аяқталды.
2) жылу мен суды есепке алудың жалпыүйлік аспаптарымен қамтамасыз ету деңгейі 74,0% жоспарлы мәнге жетті;
Облыс бойынша 437 және 553 көппәтерлі тұрғын үйлердің жалпы үйлік жылуды есепке алу аспаптарын орнатуға техникалық мүмкіндігі бар. 864 үйде жылуды есепке алу аспаптары немесе үйлердің жалпы санының 68,0%-ы орнатылған, 754 үйде суды есепке алу аспаптары (58,0%) бар.
3) қала құрылысы кадастрының цифрлық жоспарлы негізін құру үшін салынған аумақтардағы түгенделген жерасты және жер үсті коммуникацияларының үлесі жоспарлы мәнге 6 818,0 га жетті;
4) Функционалды урбанизацияланған аудандар (ФУА) құрамына кіретін орта - және шағын қалаларда, шекара маңындағы шағын қалаларда, сондай-ақ халық саны 50 мың адамнан асатын шағын қалаларда инженерлік және көлік инфрақұрылымының тозуы төмендеуі, факт – 46,4%, жоспар кезінде – 53,7%;
Орта-және шағын қалалардың инженерлік және көлік инфрақұрылымы жағдайының орташа мәні – 46,4% құрайды, оның ішінде: қанағаттанарлықсыз жағдайдағы жолдардың үлесі – 45,8% (Курчатов – 28%, Аягөз – 49,4 %, Шар – 60%); кәріз желілерінің тозуы – 35,2 % (Курчатов – 66,7 %, Аягөз- 39%); – жылу желілерінің тозуы-38,6% (Курчатов – 36,7%, Аягөз– 79%); су құбыры желілерінің тозуы – 65,5% (Курчатов – 85%, Аягөз– 53,4%, Шар – 58%).
«Жыл соңындағы урбандалу деңгейі» 1 индикаторы орындалмады, факт – 61,2%, жоспар бойынша – 60,9 %. 2023 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша облыс халқының саны 607,9 мың адамды құрады, оның ішінде қала халқы – 372,3 мың адам, бойы 2 269 адам. Ауыл халқының саны 1,8%-ға азайып, ішкі көші-қонның ұлғаюы есебінен 235,6 мың адамды құрады.
Мақсат 7. Экологиялық жағдайды жақсарту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 7 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 5 орындалды, 1 – ден деректер жоқ, 1 индикатор орындалмады.
5 Индикатор орындалды:
1) жоспар 9,0% болғанда бюджеттік секторда және ТКШ-да энергия тұтынудың төмендеуі іс жүзінде 18,5% – 5 % құрады;
2) ұлттық және өңірлік электр желілеріндегі электр энергиясының нормативтік-техникалық ысыраптарының деңгейінің төмендеуі, облыс бойынша электр энергиясының ысыраптары 12,0 % жоспары кезінде 9,57% құрады;
3) балық ресурстарының табиғи популяциясының ұлғаюы, жоспарлы мәнге қол жеткізілді – 4,1 мың тонна;
4) қайта өңдеу және кәдеге жарату үлесі:
- қатты тұрмыстық қалдықтар, факт 17,81%, білім көлемінің жоспар бойынша – 17,7%;
- агроөнеркәсіптік кешен қалдықтарының жоспарлы мәніне өткен жылға қарағанда 5,0% қол жеткізілді;
- қауіпті медициналық қалдықтар, жиналған көлемнің жоспарлы мәніне 100,0% қол жеткізілді;
5) экологиялық ақпараттық науқанмен қамтылған азаматтардың саны 129 331 адамға немесе 20,0% жоспарлы мәнге қол жеткізілді.
«Өнеркәсіпте тұщы су алуды азайту» 1 индикаторы бойынша деректер жоқ (жоспар 0,016 км3).
Әлеуметтанулық сауалнама қорытындысы бойынша «Халықтың экологиялық өмір сапасына қанағаттану деңгейі» индикаторы орындалмады, жоспар бойынша 72,1%, факт 59,7% құрады. Алынғандарға сүйене отырып, халықтың наразылығының ең жоғары пайызы облыста қоқыс пен тұрмыстық қалдықтарды шығарумен қалыптасқан жағдайға келеді (сауалнамаға қатысқандар 35,6%).
2023 жылы Семей қаласының әкімдігі жаңа үлгідегі ҚТҚ үшін қосымша 1370 контейнер жеткізді, сондай-ақ Семей қаласында қосымша 162 контейнер алаңы орнатылды.
Мақсат 8. Халықты орталықтандырылған сумен және су бұрумен қамтамасыз ету
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 2 нысаналы индикатор көзделген, біреуі орындалмаған, 1-ден статистикалық деректер жоқ.
1 индикатор орындалмады. Облыс бойынша орталықтандырылған сумен қамтамасыз ету 92,8% құрайды (қала – 92,8% жоспар бойынша – 94,0% және ауылдық елді мекен – 92,9% жоспар бойынша-92,0%). Су құбыры желілерінің орташа тозуы – 47,6 % құрайды. Курчатов қ. - 85%, Семей қ. – 65%, Аягөз қ. – 65,0%.
Облыстың 607,6 мың тұрғынының 42,8 мыңға жуығы орталықтандырылған сумен қамтамасыз етілмеген (оның ішінде 29 ауылдық елді мекенде 16,1 мың адам және Семей қаласында 26,7 мың адам).
Қалаларда Ағынды суларды тазарту деңгейі бойынша статистикалық деректер жоқ. Деректер 2024 жылдың мамыр айында қалыптастырылады.
Мақсат 9. Көліктік қолжетімділікті қамтамасыз ету
1-мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін көзделген индикатор орындалмады, жоспар бойынша» нормативтік жағдайдағы жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі» 90%, факт - 78,6%.
2023 жылы облыстық маңызы бар жолдарға паспорттау жүргізілді, оның барысында бұрын белгіленген 1 611 км орнына жолдардың нақты ұзындығы 1 592 км құрайтыны анықталды.
Облыс бойынша 9,9 млрд. теңгеге жергілікті маңызы бар 243,9 км жолға (32 жоба) орташа жөндеу жүргізілді.
Мақсат 10. Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін көзделген орындалмаған,
1 «ЖАО жұмысының сапасына қанағаттану деңгейі» индикаторы (жоспар – 60,0%) әлеуметтік сауалнама нәтижелері бойынша – 52,7%.
Жергілікті атқарушы органдар жұмысының сапасына қанағаттану деңгейін арттыру үшін 2023 жылы электрондық форматта 6 661 мың мемлекеттік қызмет көрсетілді «Электрондық үкімет порталы» арқылы 3 147 мың қызмет немесе 51,8%, оның ішінде электрондық форматта 5 980 мың мемлекеттік қызмет немесе 98,6% көрсетілді.
2-бағыт: «Жайлы және қауіпсіз аймақ»
Осы бағыт бойынша 3 мақсат көзделген, 21 нысаналы индикатор, оның ішінде 15 (71,4%) нысаналы индикаторға қол жеткізілді, орындалмады – 3 (14,3%), 3-тен декомпозиция жеткізілмеді (14,3%).
Мақсат 11. Мемлекеттік қызмет көрсету сапасына қанағаттану
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 3 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде 2 орындалды, 1 орындалмады.
2 индикатор орындалды:
1) жоспар бойынша акт, оның ішінде ТжКБ саласындағы білікті кадрлар саны 38 адам болса, факт – 47 адам.
Облыстың ТжКБ жүйесінің оқу орындарындағы білім беру процесінің сапасын 1091 инженерлік-педагогикалық қызметкер, оның ішінде АКТ саласында – 47 педагог қамтамасыз етеді.
2) цифрлық стандартқа сәйкес келетін әкімдіктердің үлесі (үлгілік сәулет, эталондық стандарт), факт – 43%, жоспар бойынша – 20%;
Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің деректеріне сәйкес осы көрсеткіш бойынша Абай облысының әкімдігі 43% жинады. Эталондық стандарттың 26 міндетті құрамдас бөлігінен 10 жоба іске асырылды, іске асыру сатысында 7 жоба, іске асырылмаған – 9 жоба.
«Электрондық нысанда тіркелген еңбек шарттарының үлесі»
1 индикаторы орындалмады, факт – 88,6%, жоспар 100%;
2023 жылдың қорытындысы бойынша 6 311 кәсіпорыннан жоспарланған еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне 5 589 кәсіпорын еңбек шарттарын енгізді.
Мақсат 12. Патриотизм құндылықтарын тәрбиелеу
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 9 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 8 орындалды, 1 – ден декомпозиция жоқ.
8 индикатор орындалды:
1) халықты «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жобаларымен қамту, факт – 76,6% (467,7 мың адам), жоспар бойынша – 62,0% (386,1 мың адам);
Облыста дөңгелек үстелдер, семинарлар, ақпараттық, танымдық сағаттар, мастер-кластар, дәрістер, кездесулер, шолулар, акциялар түрінде бұқаралық іс-шаралар өткізілді. Барлық іс-шаралардағы міндеттердің бірі бәсекеге қабілеттілік, прагматизм, білімге табыну және сананың ашықтығы сияқты жеке қасиеттерді қалыптастыру болды.
2) «Оқырман ұлт» жобасы шеңберінде халықтың оқырмандық белсенділігін арттыру 31,0% жоспарлы мәнге жетті;
«Оқырман ұлт» акциясы «Бір ел – бір кітап», « Оқу уақыты!», «Әдеби өлкетану». Абай облысының халқын іс - шараларда қамту бір жыл ішінде – 186 641 адамды құрады.
3) меценаттар салған және жөндеген объектілер саны, нақты –
57, жоспар бойынша – 24 бірлік;
Абай облысында 2023 жылы «Туған Жер» арнайы жобасы аясында меценаттарды тарта отырып, 1,2 млрд теңге сомасына 57 нысан салынды.
4) мәдениет объектілерімен және қызметтерімен, оның ішінде шалғай аудандарда қамтамасыз етілуінің өсуі.
Облыстық бюджет қаражаты есебінен Приречное ауылындағы мәдениет үйінің ғимараты қайта жаңартылып, 8 мәдениет нысаны жөнделді, оның ішінде: Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері мұражайының жылыту және өрт сөндіру күрделі жөндеуі; Мақаншы, Таскескен және Бесқарағай ауылдарындағы мәдениет үйлері, ағымдағы жөндеулер: Әміре Қашаубаев атындағы филармония; Көкпекті ауылындағы мәдениет үйлері Бесқарағай ауданының Бесқарағай ауылындағы мәдениет үйлері; Жарма ауданының мәдениет үйі ғимаратының жылыту және желдету жылу желілері;
5) жастардың әлеуметтік қызметтерімен қамту, факті – 26 314 адам, жоспар бойынша – 25 076 адам;
2023 жылы облыс бойынша 26 314 адамды қамти отырып, жастарға ақпараттық-консультациялық көмек көрсету бойынша 150-ден астам іс-шара өткізілді, Облыстың жастар ресурстық орталықтары мемлекеттік қолдау шараларын түсіндіру бойынша іс-шаралар өткізді (жастар кәсіпкерлігін қолдау, жұмыспен қамту, өзін-өзі дамыту, тұрғын үймен қамтамасыз ету, СӨС әлеуметтік қамтамасыз ету және басқалар).
6) Еljastari инфонавигаторына қатысу деңгейі, факт – 51 000 адам, жоспар бойынша – 47 017 адам;
Eljastary инфонавигаторының оқу орындарына (ЖОО, ТжКБ ұйымдары, орта мектептер) қатысу деңгейін арттыру мақсатында сайт сілтемелері жіберілді. Ақпараттандырылған жастардың жалпы саны – 51 000 адам.
7) еріктілік қызметке тартылған оқушы жастардың үлесі, факті – 49 000 адам, жоспар бойынша – 48 584 адам.;
Облыста 4100-ге жуық ерікті ұйым жұмыс істейді. Еріктілердің жалпы саны 49000-нан асады.
8) жастарды экологиялық жобалармен қамту – 3 825 адамға жоспарлы мәнге жетті;
2023 жылы Жастар ресурстық орталықтары қалалар мен аудандарда
3 825 адамды қамти отырып, экологиялық мәдениетті қалыптастыру бойынша 13 іс-шара өткізді (экологиялық акциялар, сенбіліктер, өзен арналарын тазарту, ағаш отырғызу).
«Қолдау көрсетілген шығармашылық жобалар саны» 1 индикаторы бойынша декомпозиция жоқ.
«Taza alem» жалпыұлттық жобасы аясында 51 акция ұйымдастырылып, оған 28 000 жас қатысты.
«Бір өзен-бір тағдыр», «Таза өлке», «Менің өлкем» жобалары іске асырылды.
Осы іс-шара бойынша жастардың жалпы қамтылуы шамамен 35 000 адамды құрады. АҚПАРАТТЫҚ ҚАМТУ шамамен 45 000 адамды құрады.
Мақсат 13. Ұлттық қауіпсіздікті нығайту
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 9 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 5 орындалды, 2 орындалмады.
Облыс бойынша Декомпозиция 2 индикатор бойынша жеткізілмеген (бақыланбайтын экономиканың үлесі, жеке, мүліктік және қоғамдық қауіпсіздік сезімі).
5 Индикатор орындалды:
1) полицияны цифрлық құралдармен жарақтандыру деңгейі, облыс бойынша барлығы 801 планшет бар, жоспар бойынша – 760 бірлік;
2023 жылы 105 планшет сатып алынды.
2) ТЖ-ға ден қою үшін инфрақұрылыммен қамтамасыз ету деңгейі – 34,8%;
Меморандум аясында облыстық бюджеттен өрт сөндіру бекеттерін салуға 5 ЖСҚ әзірлеуге (Қарағайлы ауданы, Восход кенті, Қызыл кордон, Аягөз қаласы, Үржар ауданы) 11,5 млн.теңге бөлінді. 2023 жылы Аягөз ауданы Ақтоғай ауылында 2 автокөлікке арналған өрт сөндіру депосы ашылды.
3) шалғайдағы және ауылдық елді мекендердің халқын өрт сөндіру бекеттерімен қорғау деңгейі, факті – 85,9%, жоспар бойынша – 81,3%;
Бесқарағай ауданында 2 өрт сөндіру бекеті ашылды. Жетіжар ауылының өрт сөндіру бекеті 1413 адамды, 4 елді мекенді (Жетіжар ауылы, Кривинки ауылы, Грачи ауылы, Лесной ауылы) қамтиды. Бодене ауылының өрт сөндіру бекеті 1212 адамды және 4 елді мекенді қамтиды (Бодене ауылы, Долон ауылы, Мостик ауылы, Черемушки ауылы). Сонымен қатар, жоспардан тыс 8 өрт сөндіру бекеті ашылды (Үржар ауданы – 4 (Колденен ауылы, Елтай ауылы, Ақшоқы ауылы, Барқытбел ауылы), Семей қаласы – 2 (Айнабұлақ а/о, Бөкенші ауылы), Бородулиха ауданы – 2 (Уба ауылы-Форпост, Коростели ауылы). Нәтижесінде облыс бойынша 62 өрт сөндіру бекеті бар.
4) азаматтық қорғау органдарын авариялық-құтқару және кезек күттірмейтін жұмыстарды жүргізу үшін бірінші кезектегі материалдық-техникалық құралдармен жарақтандыру деңгейі, факті – 70,7%, жоспар бойынша – 68,9%.
Материалдық-техникалық құралдардың 110 бірлігі сатып алынды, оның ішінде: 24 бірлік техника, авариялық-құтқару және шұғыл жұмыстарды жүргізу үшін материалдық-техникалық құралдардың 86 бірлігі.
5) халықты су тасқынынан, еріген және жаңбыр суынан қорғау деңгейі, жоспар бойынша 69,2% факт – 46,2%
«2021-2023 жылдарға арналған су тасқынына қарсы іс-шаралардың Жол картасы» шеңберінде 89,8 млн.теңгеге барлық 12 іс-шара іске асырылды. Барлық іс-шаралар бойынша орындалған жұмыстардың актілеріне қол қойылды, объектілер пайдалануға қабылданды. Барлығы 12 елді мекен, 1 360 тұрғыны бар 508 тұрғын үй қорғалған.
2 индикатор орындалмады:
1) Республикалық маңызы бар қалаларда және облыс орталықтарында бейнебақылау камераларының санын ұлғайту, жоспар 20% болған кезде факт – 0%.
Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін облыс полиция департаменті 2023 жылы аумақты зерттеп, жергілікті жерлерде 1152-ден астам бейнекамера орнату қажеттілігін қалыптастырды.
2) ТЖ қаупі төнген кезде халықты құлақтандыру деңгейі, жоспар 52,6% болған кезде факті – 0,9%.
2024 жылға арналған облыстық бюджетте жалпы сомасы 478 млн. теңгеге 50 бірлік СШҚ (БДҚ – 10 бірлік, РББ – 40 бірлік), 9 басқару пульті және 1 цифрлық теле-радиохабарларын ұстау жүйесін сатып алуға қаражат көзделген.
3-бағыт: «Өмірдің жаңа сапасын қамтамасыз ету»
Осы бағыт бойынша 5 мақсат көзделген, 43 нысаналы индикатор, оның ішінде 30 (69,8%) орындалды, 4 (9,3%) бойынша деректер жоқ, 7 (16,3%) орындалмады. 1 индикатор бойынша декомпозиция жеткізілмеген (2,3%), жоспар 2023 жылға 1 (2,3%) индикатор бойынша жоспарланбаған.
Мақсат 14. Халық табысының өсуі, жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және жұмыс орындарын құру
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 5 нысаналы индикатор көзделген, 2023 жылдың қорытындысы бойынша 2 орындалды, статистикалық деректер жоқ - 2-ден, 1 индикатор бойынша декомпозиция жеткізілмеген.
2 индикатор орындалды:
«Әрбір 10 мың тұрғынға 100 жаңа жұмыс орнын құру», іс жүзінде 10 мың тұрғынға 11 619 жұмыс орны құрылды, жоспар бойынша - 3 682 орын.
«Жұмыссыздық деңгейі», факт 4,7% құрады, жоспар бойынша-4,9%;
2 индикатор бойынша статистикалық деректер жоқ:
1) 2023 жылғы 2 тоқсанда халықтың ең аз қамтамасыз етілген табыстарының үлесі халықтың жалпы табыстарында 22,8%құрады, жоспар бойынша-20,5%;
2) үй шаруашылықтарының азық-түлік тауарларына арналған шығыстары, 2023 жылғы 3 тоқсандағы факті – жалпы шығыстардың 48,7%, жоспар бойынша – 52,6%.
Декомпозиция «Халықтың нақты ақшалай кірістерінің өсуі»
1 индикаторы бойынша жеткізілмеген.
2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте халықтың нақты ақшалай табысының өсуі 101,2% құрады.
Мақсат 15. Халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 5 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде – 4 орындалды, 1 индикатор бойынша статистика жоқ.
4 индикатор орындалды:
1) пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы 363,5 мың шаршы метрді, жоспар бойынша 343,1 мың шаршы метрді құрады;
Тұрғын үй құрылысына салынған инвестициялар көлемі 74,3 млрд. теңгені құрады, 2022 жылға қарай 127,5% өсіммен, оның ішінде бюджет қаражаты есебінен – 21,2 млрд.теңге.
Барлық қаржыландыру көздері есебінен 2023 жылы 106,8% өсу қарқыны бар 363,6 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, оның ішінде жалпы ауданы 85,0 мың м2 16 кредиттік үй, пәтерлер саны 1063 бірлік, жалпы ауданы 167,1 мың м2 23 коммерциялық үй, пәтерлер саны 1196 бірлік.
2) денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандардың, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының тұрғын үй сатып алуға немесе салуға бюджеттік несиелер алған, ауылдық елді мекендерге жұмыс істеуге және тұруға келген мемлекеттік қызметшілерінің саны, 107 маман жұмыс істеуге келгендерді әлеуметтік қолдау шараларымен қамтылған және ауылдық елді мекендерде 542,4 млн. теңгеге тұру, жоспар бойынша – 106 адам.
3) өңіраралық еңбек ұтқырлығы шеңберінде (Оңтүстік-Солтүстік) қоныс аударушылар саны 388 адамды құрады, жоспар бойынша - 238 адам.
Еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру шеңберінде 2023 жылы Абай облысына 584 адамнан тұратын қоныс аударушылар мен қандастарды қабылдау квотасы жеткізілді, оның ішінде: 388 қоныс аударушы, 196 қандас. Жыл басынан бері квотаға 388 қоныс аударушы (115 отбасы) енгізілді.
4) облысқа көшіп келген отандастардың (қандастардың) саны 196 адамды құрады, жоспар бойынша 151 адам. Еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру шеңберінде 2023 жылы Абай облысына қандастарды қабылдау бойынша 196 адам немесе 102 отбасы квотасы жеткізілді.
«Тұрғын үйдің қолжетімділігі» 1 индикаторы бойынша статистика жоқ (жоспар 1 шаршы метрге 0,54 теңге). 2023 жылдың 9 айында халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы 279,3 мың теңгені, жаңа тұрғын үйдің 1 ш.м. құны – 390,9 мың теңгені құрады. Тұрғын үйдің қолжетімділігі 0,71 теңгеге қалыптасты.
Мақсат 16. Халықтың өмір сүру ұзақтығын арттыру
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 15 нысаналы индикатор көзделген, оның ішінде 7 орындалды, 6 орындалмады, 1 бойынша статистикалық деректер жоқ, 2023 жылға 1 индикатор жоспарланбаған.
7 индикатор орындалды:
1) нәресте өлімі, факті – 1 мың тірі туылғандарға 5,54, жоспар бойынша-7,3;
2) жылжымалы мобильді кешендердің қызметімен қамтылған халық саны – 73 220 адамды, жоспар бойынша – 30 000 адамды құрады;
3) амбулаториялық деңгейде медициналық көмектің көлемін кеңейту ТМККК шеңберінде және МӘМС жүйесінде медициналық көмектің жалпы көлемінде жоспарлы мәнге қол жеткізілді – 59,4%.
2023 жылы ТМККК және МӘМС жүйесі шеңберінде 85,6 млрд. теңге бөлінді. 2022 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда туберкулезбен сырқаттанушылықтың 0,3%-ға төмендеуі байқалады және 100 мың тұрғынға шаққанда 39,8-ге қарағанда 39,7-ге тең. Израиль Мемлекетінің (Хайфа қ.), Түркия Республикасының (Стамбул қ.), Ресей Федерациясының (Санкт-Петербург қ.), Испанияның (Мадрид қ.) жетекші медициналық орталықтарында 64 денсаулық сақтау қызметкері шетелдік оқытудан өтті;
4) жүкті әйелдерді жеке және пәнаралық босанғанға дейінгі бақылаумен қамтуды ұлғайту, факт – жоспар кезінде 92,3%-86,0%, оның ішінде: «Жүктіліктің 12 аптасына дейін есепке алу» көрсеткіші бойынша – 94,6%, «Терапевтпен 12 аптаға дейін қарау» көрсеткіші бойынша – 89,0%,
«1 триместрдің пренаталдық скринингі» көрсеткіші бойынша – 9253 абс.
5) балаларды 1 жасқа дейін проактивті бақылаумен және скринингтермен қамтуды ұлғайту 90% – 7 құрады, жоспар бойынша – 78%;
6) мүмкіндігі шектеулі балаларды медициналық оңалтуды қамтуды ұлғайту, жоспарлы мәнге қол жеткізілді – 35%;
7) жоспар 30% болған жағдайда Салауатты өмір салтын ұстанатын Қазақстан азаматтарының үлесін ұлғайту фактісі 42 % құрады.
Дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысуға 254 мыңнан астам адам немесе халықтың жалпы санының 42% тартылды.
6 индикатор орындалмады:
1) ана өлімі, факті – 100 мың тірі туылғандарға шаққанда 41,3, жоспар бойынша 14;
Ана өлімінің 4 жағдайы тіркелді (өлім-жітім көрсеткіштері 2023 жылдың 11 айында бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының деректері бойынша берілген).
Жергілікті бюджет қаражаты есебінен «Акушерліктегі анестезиология және реанимация» тақырыбында босандыру кезіндегі бас интенсивистің көшпелі шеберлік сыныбында 29 анестезиолог-реаниматолог дәрігер оқытылды, Санкт-Петербург қаласындағы № 1 қалалық перинаталдық орталық базасында 2 анестезиолог-реаниматолог дәрігер акушер-гинекологтар, анестезиолог-реаниматологтар үшін аралас режимде оқытылды облыс кардиологтарына «Эмболия околоплодными водами», «Перипортальды кардиомиопатия» тақырыбында семинарлар өткізілді.
2) халыққа көрсетілген қашықтықтан медициналық қызметтердің үлесі, 7-жоспар кезінде 1% факт%;
2023 жылы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің бұйрығы күзде бекітілгендіктен, «DamuMed» МАЖ-дан түсіруге сәйкес (қоса беріледі) индикатор орындалмады, 7,0 көрсеткіші кезінде орындау 1,0-ге тең.
3) әлеуметтік сауалнама нәтижелері бойынша медициналық мекемелер ұсынатын медициналық қызметтердің сапасы мен қолжетімділігіне халықтың қанағаттану деңгейі (жоспар – 72,4%) – 63,5%;
4) ауылдық елді мекендерде, оның ішінде тірек және спутниктік ауылдарда фельшерлік-акушерлік, медициналық пункттер мен дәрігерлік амбулаториялар ашу – жоспар бойынша 7 бірлік.
Абай облысында «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту « Ұлттық пилоттық жобасы аясында 2024 жылы 65 МСАК объектісін салу жоспарлануда, оның ішінде:
Қазіргі уақытта 40-тан ЖСҚ әзірленді, қалған 25 жоба бойынша ЖСҚ аяқталу сатысында.
2023 жылы Үржар ауданы Үржар ауылында 10 төсектік күндізгі стационармен 50 келушіге арналған дәрігерлік амбулаторияның құрылысы басталды. Аяқталу мерзімі-2024 жыл.
5) балалар арасында семіздікпен сырқаттанушылықтың төмендеуі (0-14 жас), 100 мың тұрғынға шаққанда, нақты 100 мың тұрғынға шаққанда 19,7, жоспар бойынша – 125.
Даму жоспарында 2 облысқа (Абай және ШҚО) абсолютті сан (125) көрсетілген. 2023 жылы семіз балалар саны 52 бала немесе 100 мың тұрғынға 19,7 бала тіркелген. Абай облысында 14 жасқа дейінгі балалар саны 156 590 адамды құрайды, оның ішінде 14 жасқа дейінгі 52 бала «Семіздік» диагнозымен диспансерлік есепте (Д) тұрады, оның ішінде алғаш рет есепке алынған - 31 бала.
6) жіті тапшы мамандықтар бойынша резидентураның білім беру гранттарының санын ұлғайту, 65 грант жоспары кезінде 22-факт;
2023-2024 оқу жылына облыстық бюджет қаражаты есебінен 31 грант бөлінді, игерілген 24 гранттың 1 – і ақылы оқудан бас тартты, 1-і академиялық демалысты ресімдеді, барлығы 22 резидент оқиды.
1 индикатор бойынша «Туған кездегі өмір сүру ұзақтығы» статистикасының деректері жоқ (жоспар – 72,4 жыл). Статистикалық деректер 2024 жылғы сәуірде қалыптастырылатын болады.
2023 жылға арналған жоспар «Ehealth ядросымен деректер алмасуды қамтамасыз ететін медициналық ұйымдардың үлесі» 1 индикаторы бойынша жоспарланбаған.
Мақсат 17. Спорт нысандарының қолжетімділігі
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 4 нысаналы индикатор көзделген және орындалды.
1) халықты 1000 адамға арналған спорттық инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, жоспарлы мәнге – 51% қол жеткізілді; залдар бойынша қамтамасыз ету 74,4%, бассейндер бойынша – 27,6% құрады;
2) жастарды спортпен қамту (14-18 жас) жоспар және факт – 25,1 мың адам, жоспар бойынша 15,614 мың адам;
3) дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын азаматтар санын жеткізу жоспарлы мәнге жетті – 42%;
4) дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатын ерекше қажеттіліктері бар халықтың үлесі, дене шынықтырумен және спортпен шұғылдануға қарсы көрсетілімдері жоқ мүмкіндіктері шектеулі адамдар қатарынан 13,2% жоспарлы мәнге қол жеткізілді.
Мақсат 18. Сапалы білім
Мақсаттың іске асырылуын бағалау үшін 14 нысаналы индикатор жоспарланған, оның 13 – і орындалды, 1 - і орындалмады.
13 индикатор орындалды:
1) PISA тестінің нәтижелері бойынша мектептегі білім сапасын бағалау, математика, жоспар – 449 балл, жаратылыстану, жоспар – 416 балл, оқу, жоспар – 416 балл.
2) балаларды сапалы мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту
2 жастан 6 жасқа дейін, факті – 90,2%, жоспар 89%, 3 жастан 6 жасқа дейін, жоспарлы мәні орындалды және 100% құрады;
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесінде 357 ұйым жұмыс істейді, оның ішінде 164 балабақша, шағын орталық-195 орта мектеп жанынан, оның ішінде 76 жекеменшік (21,2 %). Мектепке дейінгі біліммен 26 585 бала қамтылды, оның ішінде 7 261 бала мектепалды сыныптарда.
3) балаларды қосымша біліммен қамту 89,8% жоспарлы мәнге жетті;
Абай облысы бойынша 2022-2023 жылдары 99 907 оқушы оқыды. Оқушыларды қосымша біліммен қамту 89 766 адамды (89,8%) құрайды, оның ішінде: 17 928 (17,9%) балалар 24 қосымша білім беру ұйымдарында үйірмелер мен секцияларға қатысады. Сонымен қатар, жалпы білім беретін мектептерде 35 257 (35,3%) бала 1 853 үйірмеде және 36 541 бала (36,6%) 1 955 Спорт секциясында оқиды.
4) физика, химия, биология, STEM пәндік кабинеттерімен қамтамасыз етілген негізгі және орта мектептердің үлесі, факт – 94,4%, жоспар бойынша-79,7%;
Пәндік кабинеттер саны: физика – 190, химия – 176, биология – 165, STEM кабинеттер – 32. Робототехника кабинеттерімен 151 толық жинақты мектеп, барлығы 3 010 жиынтық, әр мектепте 20 Lego EV3 және Aruino UNO робототехника жиынтықтары қамтамасыз етілген. Шағын жинақты мектептер IT сыныптарымен, яғни интерактивті тақталармен және 2-3 робототехника жиынтығымен жабдықталған.
5) шағын қалаларда, аудан орталықтарында және ауылдарда жаңғыртылған мектептер саны, факт – 130 мектеп, жоспар бойынша –
50 мектеп;
2023 жылы 1 338,5 млн.теңгеге (130 мектеп) ағымдағы жөндеу жүргізілді, 214,8 млн. теңгеге (180 мектеп) бейнебақылау камералары орнатылды, 21,0 млн. теңгеге (35 мектеп) кітапхана қоры жаңартылды.
6) сыртқы бейнебақылаумен қамтамасыз етілген ЖАО-ға ведомстволық бағынысты күндізгі мемлекеттік жалпы білім беретін орта білім беру ұйымдарының үлесі – 75%, ішкі бейнебақылаумен – 100% жоспарлы мәнге жетті.
7) мектеп жасындағы балаларды мәдени тәрбиемен қамту, жоспар және факт-60%;
8) даму мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдаумен және ерте түзетумен қамту, жоспар және факт – 65%;
9) жастарды колледждерде сұранысқа ие мамандықтар бойынша тегін оқытумен қамту (9 сынып түлектері), факт-82%, жоспар 80%;
9 сынып базасында 1 курста оқитын ТжКБ студенттерінің жалпы саны – 7 017 адам, сұранысқа ие мамандықтар бойынша мемлекеттік тапсырыс бойынша оқитын ТжКБ ұйымдарының студенттерінің саны (9 сынып түлектері) – 5 613 адам, бұл 82% құрайды.
10) орта мектеп бағдарламасында оқушыларды «Экология» курсымен қамту (6-сынып), жоспар және факт 2 911 оқушы немесе 30,0%;
Орта мектеп бағдарламасында оқушыларды «Экология» курсымен қамту (6-сынып), жоспар және факт 2 925 оқушы немесе 6-сыныптың 9 753 контингентінің 30,0%.
2022-2023 оқу жылында «Экология» курсы тек 6 сыныптарда оқыды, 2023-2024 оқу жылында «Экология» курсы «Жаһандық құзыреттілік» пәні шеңберінде 5-9 сыныптардың оқу бағдарламасына енгізілді.
11) оқушылардың үздік жасыл тәжірибелер мен технологияларға қолжетімділігін қамтамасыз ету (қосымша білім беру), жоспарлы мәнге жетті – 20 400 оқушы немесе 20,0%;
Облыстың барлық жалпы білім беру ұйымдарында экологиялық бағыттағы үйірмелер жұмыс істейді, еріктілер жасақтары құрылды. Жұмыспен қамтудың бұл түрімен 5 000-нан астам бала қамтылған.
12) ауылдық мектептер үшін интернетпен 8 мб/с төмен емес қамтамасыз етілген орта білім беру ұйымдарының үлесі факт – 94% жоспар кезінде – 90%, қала мектептері үшін 20 мб/с төмен емес, факт – 95,0%, жоспар кезінде – 86,0%;
Облыстың барлық 302 (100%) мектебі интернетке 4 Мб/с және одан жоғары жылдамдықпен қосылған. 2023 жылы 167 мектепте интернет жылдамдығын 2-4 Мбит/сек-тен 10-20 Мбит/сек-ке дейін арттыру бойынша қосымша жұмыстар жүргізілді.
13) цифрлық форматқа аударылған оқулықтардың үлесі жоспар және факт-90%. Мектептер платформалар арқылы «Алматы кітап», «Арман ПВ» баспаларынан 100% электронды оқулықтармен қамтамасыз етілген topiq.kz, ekitap.kz.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы
6 сәуірдегі № 130 бұйрығы негізінде барлық білім беру ұйымдары жұмысты «Kundelik.kz» бірыңғай ақпараттық жүйеде жүзеге асырады, қағаз журналдар жүргізілмейді.
1 индикатор орындалмады: «Халықтың мектепке дейінгі/ орта білім беру сапасына қанағаттану деңгейі» – әлеуметтік сауалнама қорытындысы бойынша қанағаттану деңгейі 69,5% құрады.
Осылайша, 2023 жылға арналған өңірді дамыту іс-шаралары жоспарында 355 іс-шара көзделген, оның ішінде 325 іс-шара орындалды (91,5%), орындауда-1 (0,3%), 29 іс-шара орындалмады (8,2%).
1 «Облыс экономикасының өсуі» бағыты бойынша 241 іс-шараны іске асыру көзделген, оның ішінде 228 іс-шара орындалды (94,6%), 1 (0,4%) орындауда, 12 іс-шара орындалмады (5%)
2 «Ыңғайлы және қауіпсіз аймақ» бағыты бойынша - 27 іс – шара, оның ішінде 23 іс-шара орындалды (85,2%), 4 іс-шара орындалмады (14,8%).
3 «Өмірдің жаңа сапасын қамтамасыз ету» бағыты бойынша - 87 іс - шара, оның ішінде есепті жылы 76 (87,4%) орындалды, 11 іс-шара (12,6%) орындалмады.
Іс-шаралардың орындалмауы облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуына, өңірдегі қоғамдық-саяси жағдайға тікелей теріс әсер еткен жоқ.
3.2. Өңірде басқа бағдарламалық құжаттарды іске асыру туралы ақпарат.
Есепті жылы Абай облысы бойынша облыстың өзекті әлеуметтік-экономикалық міндеттерін шешуге бағытталған Ұлттық жобалар бойынша іс-шаралар іске асырылды.
2023 жылы «2021-2025 жылдары кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі» ұлттық жобасы шеңберінде (ҚР Үкіметінің 22.09.2023 № 828 қаулысымен күші жойылды (01.01.2024 ж. бастап қолданысқа енгізіледі), субсидиялауға кепілдік беруге және гранттық қаржыландыруға 8,0 миллиард теңге бөлінді, оның ішінде 1,1 млрд.теңге жергілікті бюджет қаражатынан.
2023 жылдың қорытындысы бойынша қор 24,7 млрд. теңге сомасына 340 жобаны субсидиялады және 4,3 млрд.теңге сомасына 180 жоба бойынша кепілдіктер берді. (2022 жылы «Даму» қоры ұлттық жоба шеңберінде 27,9 млрд. сомаға 649 жобаны субсидиялады және 7,1 млрд.сомаға 496 жоба бойынша кепілдіктер берді).
2023 жылы гранттық қаржыландыруға жергілікті бюджеттен 100 млн теңге бөлінді, Kezekte.kz. сайт арқылы жоғарыда аталған конкурсқа қатысу үшін 302 жоба келіп түсті. Конкурстық комиссияның нәтижелері бойынша 22 жоба мақұлданды. (2022 жылы 339 өтінім келіп түсті, оның ішінде ХӘОТ – 107. 46 млн.сомаға 18 жоба мақұлданды, оның ішінде 9,2 млн. - ға 4 ХӘОТ (1-2 топтағы мүгедектігі бар 2 кәсіпкерге, толық емес отбасы мәртебесі бар 2 кәсіпкерге қолдау көрсетілді).
Сонымен қатар, есепті кезеңде «Қамқор» кәсіпкерлікті дамытудың өңірлік бағдарламасы әзірленді. Аталған бағдарлама үшін жергілікті бюджеттен 300,0 млн теңге бөлінді, даму қоры 600,0 млн теңге бөлді.
2023 жылы осы бағдарлама аясында 622,5 млн теңгеге 15 жоба қаржыландырылды.
Сондай-ақ, ұлттық жоба шеңберінде шағын және орта кәсіпкерлік жобаларына жетіспейтін инфрақұрылымды (инвестициялар 200 млн.теңге, инфрақұрылым – 50 млн. теңге) жеткізу бойынша жұмыс жүргізілді, онда
2 отырыс өткізіліп, 7 жоба мақұлданды.
Бүгінгі таңда 2 жоба («Мәуліт» ШҚ - 32,4 млн.теңге, «Диана» ШҚ – 44,6 млн. теңге) жергілікті бюджеттен қаржыландыруды алды, мердігер жұмыс мерзімінде аяқталды, электр энергиясын қосу процесі жүріп жатыр.
Сондай-ақ, өңірде қаржылық емес қолдау шаралары белсенді іске асырылуда. Облыста жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғаларды әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізу мәселелерін қарау бойынша арнайы комиссия құрылды.
Облыс құрылған сәттен бастап арнайы комиссияның 7 отырысы өткізілді, 15 өтінім қаралды, 5 жобаға комиссияның оң қорытындысы берілді. (Анықтама: «Мини-центр Балғын» ЖШС директор Смағұлова Әйгерім Акрамқызы, «Мейірім жолы» ҚҚ директоры Сағынтаевна Әйгерім Қасымқызы, «Алимжанова А. М.» ЖК директоры Әлімжанова Арайлым Магашайқызы, «Балғын-2 «Оңалту орталығы» ЖШС Смағұлова Әйгерім Акрамқызы, «QAMQOR» мүгедектеріне медициналық-әлеуметтік көмек көрсету» ҚБ директор Чегедекова Шолпан Бағланқызы).
2023 жылы халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын іске асыруға жергілікті бюджеттен 5,1 млрд. теңге немесе жылдық жоспардың 100% бөлінді және игерілді, оның ішінде 256 113 «Жергілікті бюджеттерден берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы бойынша-1,7 млрд. теңге, 256 068 «Жұмыспен қамту бағдарламасы» бюджеттік бағдарламасы бойынша-2,4 млрд. теңге (оның ішінде: 100 «қоғамдық жұмыстар» кіші бағдарламасы - 1,3 млрд. теңге, 101 «Жұмыссыздарды кәсіптік даярлау және қайта даярлау» - 76,5 млн. теңге, 102 «Халықты жұмыспен қамту саласындағы азаматтарды әлеуметтік қорғау жөніндегі қосымша шаралар» – 1,0 млрд. теңге. 256 069 «Мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру үшін арнайы жұмыс орындарын құруға жұмыс берушінің шығындарын субсидиялау» – 7,2 млн. теңге, 256 063 «Облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттеріне жастардың кәсіпкерлік бастамасына жәрдемдесуге несие беру» - 1,1 млрд. теңге, оның ішінде:
Субсидияланатын (уақытша) жұмыс орындарына жұмысқа орналасуға 3,7 млрд.теңге бөлінді және игерілді, оның ішінде 256 113 «Жергілікті бюджеттерден берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы бойынша - 1,6 млрд. теңге, 256 068 «Жұмыспен қамту бағдарламасы» бюджеттік бағдарламасы бойынша – 2,1 млрд. теңге. Жылдық жоспардан игеру 100% құрады.
Субсидияланатын (уақытша) жұмыс орындарына жұмысқа орналастыру 6 бағыт бойынша жүргізілді: