Мектепке дейінгі білім беру – баланың дамуы мен тәрбиесіндегі маңызды кезеңдердің бірі. Дәл осы мектепке дейінгі жаста баланың негізгі тұлғалық қасиеттері қалыптасып, танымдық белсенділіктің, сөйлеудің, ойлаудың, эмоционалдық және әлеуметтік дамудың негіздері қаланады.
Мектепке дейінгі білім берудің негізгі міндеті – әр баланың жан-жақты дамуына, қабілеттерін ашуына, дербестігін қалыптастыруына және мектепте одан әрі білім алуға дайындалуына қолайлы жағдай жасау.
Мектепке дейінгі білім беру ерте және мектепке дейінгі балалық шақ кезеңдерін қамтиды және баланың тұлғасын жан-жақты дамытуға бағытталады. Бұл кезеңде бала қоршаған ортаны белсенді танып, ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынас жасауды, алғашқы дербестік дағдыларын меңгереді.
Мектепке дейінгі білім берудің негізгі бағыттарының бірі – дене тәрбиесі мен физикалық даму. Балалардың салауатты өмір салтының дағдыларын қалыптастыру, қимыл-қозғалыс белсенділігін, үйлесімділігін, төзімділігін және негізгі дене қасиеттерін дамыту қажет. Бұл ретте қимылды ойындар, дене жаттығулары, таза ауада серуендеу және күн тәртібін сақтау маңызды рөл атқарады.
Маңызды бағыттардың бірі – танымдық даму. Балаларды бақылауға, салыстыруға, сұрақ қоюға, қарапайым қорытынды жасауға және қоршаған әлемге қызығушылық танытуға үйрету қажет. Сабақтар ойын түрінде ұйымдастырылғаны дұрыс, өйткені ойын – мектепке дейінгі жастағы баланы оқыту мен дамытудың табиғи тәсілі.
Сөйлеу тілін дамытуға да ерекше көңіл бөлінуі керек. Сөздік қорының мол болуы, дұрыс сөйлеу және өз ойын жеткізе білу – баланың мектепте табысты білім алуының негізі. Сөйлеуді дамыту үшін әңгімелесу, ертегілер мен әңгімелер айту, көркем әдебиет оқу, өлең жаттау, театрландырылған ойындар және түрлі тілдік жаттығулар қолданылады.
Бұдан кем емес маңызды бағыт – баланың әлеуметтік-эмоционалдық дамуы. Мектепке дейінгі бала өз эмоциясын түсінуге, басқа адамдарды құрметтеуге, ынтымақтасуға, келісімге келуге және мінез-құлық ережелерін сақтауға үйренуі қажет. Тәрбиеші бала өзін қауіпсіз әрі сенімді сезінетін қолайлы және мейірімді орта қалыптастырады.
Шығармашылық дамудың да маңызы зор. Сурет салу, мүсіндеу, жапсыру, музыка, би, құрастыру және театрландырылған іс-әрекет балалардың қиялын, елестету қабілетін және шығармашылық мүмкіндіктерін дамытуға көмектеседі.
Қазіргі мектепке дейінгі білім беру әр баланың жеке ерекшеліктерін ескеруі қажет. Балалардың даму қарқыны, қызығушылықтары мен қабілеттері әртүрлі болады. Сондықтан тәрбиеші әр балаға жеке көзқарас танытып, оның өз мүмкіндіктерін ашуына жағдай жасауы маңызды.
Баланың табысты дамуының маңызды шарттарының бірі – мектепке дейінгі ұйым мен ата-аналардың ынтымақтастығы. Ата-аналар мен педагогтер балаларды тәрбиелеу мен дамытуға бірлесіп қатысып, ақпарат алмасып, ортақ талаптарды ұстануы қажет. Мұндай жұмыс балаға балабақшада да, үйде де қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Балаларды мектепке дайындаудың да маңызы ерекше. Бұл дайындық тек оқу, жазу және санауды үйретумен шектелмеуі керек. Баланың дербестігін, білімге деген қызығушылығын, тыңдай білу және нұсқауларды орындау қабілетін, құрдастарымен қарым-қатынас жасауын, ұжымда жұмыс істеуін және бастаған ісін соңына дейін жеткізу дағдысын қалыптастыру маңызды.
Қорыта келе, мектепке дейінгі білім беру баланың одан әрі дамуы мен табысты білім алуында үлкен маңызға ие. Дәл мектепке дейінгі жаста баланың тұлғалық негіздері қалыптасып, маңызды әлеуметтік, зияткерлік, эмоционалдық және физикалық дағдылары дамиды.
Сапалы мектепке дейінгі білім беру баланы тек мектепке дайындауға ғана емес, оның үйлесімді дамуына қажетті жағдай жасауға бағытталуы тиіс. Бұл үдерістің маңызды құрамдас бөліктері – педагогтердің кәсібилігі, балаларға жеке көзқарас, дамытушы білім беру ортасы және ата-аналармен тығыз ынтымақтастық.