Біздің елімізде мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан бері поли конфессиялық қоғамда тұрақтылық пен өзара түсіністікті қамтамасыз ететін конфессияаралық келісімнің тұрақты моделі қалыптасты.
Конфессияаралық келісімнің қазақстандық тәжірибесі бүкіл әлемдік қоғамдастықта танылды. Біздің еліміздің тәжірибесі туралы көп айтылады, бұл тәжірибе ұстануға және үйренуге мысал ретінде келтірілген.
Конфессияаралық келісім Қазақстанның азаматтық қоғамының тұрақтылығының сөзсіз шарты және оның бірлігінің факторы болып табылады, әсіресе жаһандық қаржы-экономикалық дағдарыстың қазіргі күрделі жағдайларында және жаһанданудың өсіп келе жатқан сын-тегеуріндерінде.
Қазақстан Республикасы өз мысалында мемлекеттік-конфессиялық қатынастарды ойдағыдай құра алатынын, конфессияаралық келісімді қолдайтынын және дамыта алатынын және сонымен бірге мемлекеттік құрылыс проблемаларын шеше алатынын көрсетті, мұның бәрі жаһандану процестерінің тереңдеуі және әлемдегі жалпы тұрақсыздықтың өсуі, ескілердің көрінісі және жаңа сын-тегеуріндер мен қауіптердің туындауы жағдайында.
Әрине, әлемде мұндай мәселелерді шешудің басқа да оң мысалдары бар, бірақ Қазақстан халқының поли-конфессиялық құрамын, Еуразиялық географиялық және геосаяси жағдайды, елдің бірқатар әлемдік және өңірлік державалардың сәйкес келмейтін және тіпті қарама-қарсы ұлттық мүдделерінің қатты қысымын бастан кешіретін жай-күйін, әлемдік қаржы жүйесінің негіздерін дүр сілкіндірген жаһандық экономикалық дағдарысты ескере отырып. Қазақстан Республикасы халықтың да, басшылықтың да төзімділігін, күші мен даналығын көрсетеді.
Қазақстан Республикасындағы конфессияаралық келісім қазақ халқының толерантты мінез-құлқы мен санасына, Қазақстанның көп этникалық және көп конфессиялы халқына байланысты. Сонымен бірге, бұл келісім ел басшылығының және азаматтық қоғамның түрлі сегменттерінің күнделікті және қажырлы еңбегінің нәтижесі болып табылады.
Қазақстандағы дін өзін этникалық немесе саяси қауымдастықтарға қарсы қоятын бәсекелес бірегейлік ретінде емес, қазақстандықтардың рухани мәдениетін толықтырушы элемент ретінде, қоғамға қайталанбас алуан түрлілік және сонымен бірге бірегей бірегейлік береді.
Қазақстан халықтарының ортақ тарихи өткені мен этномәдени дәстүрлері діни дәстүрлердің сипаты мен ерекшеліктеріне шешуші әсер етеді.
Олардың ең маңызды ерекшелігі-бір-біріне өзара тартылыс. Біздің елімізде ислам мен православие, басқа діндер арасында жақсы қатынастар қалыптасты.
Қазақстандықтардың дәстүрлі діни төзімділігі, олардың басқа мәдениеттер мен конфессиялардың өкілдеріне деген мейірімді қарым-қатынасы республикада бейбітшілік сақталатын іргетас құруға мүмкіндік берді.
Сания Сағитқызы Бердағұлова
СҚО ІІБ ОАӨО КММ Конфессияаралық қатынастарды
талдау және дамыту бөлімінің маманы
Терроризм — жеке адамға, қоғамға, мемлекетке төнген қауіп
Егер террористік қауіп-қатердің жоспарланған актілері туралы мәліметтер біреуге белгілі болса, немесе біреу куә болса немесе радикалды көзқарастағы адамдар тарапынан азғыруларға, көндірулерге ұшыраса, немесе терроризм мен діни экстремизмді насихаттайтын діни әдебиеттің таралуы туралы белгілі болса, сізден 102, 110 нөмірлерге дереу хабарлауыңызды сұраймыз.
Терроризм актісі туралы жалған хабарлау қылмыстық жауапкершілікке жүктелуді көздейді
Террорлық шабуыл туралы жалған хабарлама телефон қоңырауы, мессенджерлер арқылы тарату немесе кез келген басқа жолмен хабарлануы мүмкін. Мұндай хабарламалардың басты ерекшелігі — қоғамдағы жағдайды тұрақсыздандыруға, арнайы қызметтерді тартуға және соның салдарынан азаматтарды эвакуациялау және арнайы тексеру шараларын жүргізу үшін қымбат операцияларға бағытталған әдейі жалған ақпарат. Жалған терроризммен деструктивті діни ағымдардың өкілдері де, басқа да бейсаналық азаматтар да айналыса алады.
Кейбір азаматтар, мысалы, бір жерге салынған бомба туралы жалған хабарламаларға немқұрайлы қарамаса да, Қазақстанда жалған террористке бес жылға дейінгі мерзімге шектеу немесе бас бостандығынан айыру немесе бес мың АЕК мөлшерінде айыппұл салынады. Көбінесе мұндай "әзілкештер"біраз жылдарға сотталуы мүмкін.
ҚР ҚК 273-бабы "Терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлау":
бес мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салу не сол мөлшерде түзеу жұмыстары не бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу не сол мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жауаптылықты көздейді.
Қылмыстың бұл түрі үшін жауапкершілік 14 жастан бастап қарастырылған (ҚР Қылмыстық кодексінің 80-бабы).
Сонымен қатар, сот шешімі бойынша жалған террористер жедел әрекет ету қызметтерін оқиға орнына жалған шақыру үшін шығындарды толық төлейді.
Жалған террористердің "шабуылының" жиі кездесетін объектілері адамдар көп жиналатын қоғамдық орындар болып саналады: сауда үйлері, базарлар, дүкендер, қоғамдық тамақтану объектілері, мемлекеттік органдардың әкімшілік ғимараттары мен білім беру мекемелері, тұрғын үй-жайлар мен көлік инфрақұрылымы объектілері (вокзалдар, әуежайлар)
Терроризм актісі туралы жалған хабарлау мекемелердің қалыпты қызметін парализ етіп қана қоймайды, төтенше жағдайларда көмек көрсетуге арналған құқық қорғау органдары мен қызметтерінің күштерін алаңдатады, бірақ көбінесе өндірісті, сауда орталықтарының, көліктің жұмысын тоқтатумен байланысты экономикалық залалға әкеледі.
Сонымен қатар," жалған террорист "кейбір адамдардың денсаулығының нашарлауына, кейде қауіп-қатер аймағына түскен азаматтардың өліміне әкелуі мүмкін, мысалы, инфаркт немесе жаппай күйзеліске әкелуі мүмкін.
Сондай-ақ, жалған ақпаратты тексеруге барған кезде шұғыл қызметтер шын мәнінде қиындыққа тап болған адамдардың қасында болмауы мүмкін екенін түсіну керек.
Орташа бағалаулар бойынша ірі қалалардағы бір теміржол вокзалын эвакуациялаудан болған қаржылық залал 1 млн теңгеге дейін жетуі мүмкін, ал ірі сауда орталықтарының тұрып қалуының әрбір сағатынан болған шығындар бірнеше миллион теңгемен есептелуі мүмкін. Мұның бәрі сот шешімі бойынша жалған террористке ауыр жүктеме жүктейді.
Жалған хабарламаның кінәлілеріне қатысты барлық келтірілген залалды, сондай-ақ мемлекеттік органдар шеккен шығындарды өтеу туралы сот шешімдері қабылданады.
Сонымен қатар, полиция терроризм актілері туралы жалған хабарламалармен қалжыңдағысы немесе қорқытқысы келетін адамдардың назарын аударады, заманауи технологиялардың арқасында мұндай қылмыстық құқық бұзушылық жасаған адамдар бір тәулік ішінде белгіленеді.
Көбінесе жалған хабарламалар белгілі бір мақсаттарсыз, ішімдік ішуден немесе алкогольдің әсерінен немесе тұрақсыз психикалық күйден беріледі. Мұндай қылмыстардың негізгі себептері-бұзақылық немесе өзімшілдік.
Кейде жалған терроризмнің себебі қасақана бұзақылық емес, ойланбай айтылған сөздер де болуы мүмкін. Мысалы, әуежайларда тексеру кезінде жолаушылар инспектордың қол жүгінде не бар деген сұрағына "бомба" деп әзілмен жауап береді, бірақ оның салдары туралы ойламайды. Мұндай әзілдер айтарлықтай күш пен қаражат жұмсауға, адамдарды жаппай эвакуациялауға, рейстерді болдырмауға немесе кешіктіруге, әуе және теміржол вокзалдарының жұмысын тоқтатуға әкеліп соқтырады.
Жалған террористер көбінесе:
Айта кететін жәйт, алкоголь өте қауіпті және оның әсерінен сіз өзіңізді бақылап , ықтимал қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылатыныңызды есте сақтауыңыз керек!
Бірақ қазақстандықтар үшін полицияға қоңырау шалып, қоғамдық орындардағы күдікті заттар туралы хабарлай алатынын атап өткен жөн. Мұндай қоңыраулар, әрине, терроризм актісі туралы жалған хабарламалар емес, керісінше, азаматтардың қырағылығы мен қоғамдық қауіпсіздікке деген қамқорлығының көрсеткіші болып табылады. Арнайы қызметтер осындай сын-тегеуріндерге тексеріп барып, жауап беруі қажет. Бірақ мұндай хабарламалар дұрыс тұжырымдалуы мүмкін. Мысалы, егер сіз күдікті пакетті немесе сөмкені байқасаңыз " 102 "нөміріне жасырын түрде қоңырау шалудың қажеті жоқ, және "Тез келіңіздер, СОО-да бомба бар!" деп бірден жар салудың да қажеті жоқ. Керісінше, сабырмен өзіңізді таныстырып, иесіз күдікті зат табылғанын және оны тексерген жөн екенін хабарлауыңыз керек.