Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2026 жыл, ІII тоқсан)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ 

2026 жылы 9 айдың бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 8 796,3 млрд. теңге құрады. 2026 жылдың 9 айдың төлемдері бойынша қаралған қаржы 6 675,2 млрд. теңге құрап, оның 6 673,9 млрд. теңгесі игеріліп, 100,0 %-ға орындалды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША                                                          

ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылып, тиісті жұмыстар атқарылуда.

Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).

Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 3,2 млрд. теңге болатын 5 жоба ұсынылып, бүгінгі күні Шиелі ауданы, Шиелі кентінде орналасқан «Базар арығы» және Сұлутөбе ауылдық округіндегі «Құмжарған» каналдарына тиісті жұмыстар жүргізілуде.

Қызылорда қаласының Бас жоспары әзірленуіне байланысты, Сырдария өзенінің су қорғау аймақтары мен белдеулеріне өзгеріс енгізу мақсатында «Қызылорда облысының су қорғау аймақтарын, белдеулерін және оларды шаруашылықта пайдалану режимін белгілеу туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 2025 жылғы 22 қазандағы № 201 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 28.04.2026 ж. №72 қаулысы қабылданды.

Ағымдағы жылы республикалық бюджеттен «Қызылорда қаласын абаттандыру мақсатында Қызылжарма науа каналының құрылысы» жобасына 3 691,6 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні 80%  жұмыстар орындалды.

Сонымен бірге, «Қызылорда облысы Қазалы ауданы Сол жағалау алабының 1-ГД, 2-ГД, К-3-2 коллекторлар жүйесін реконструкциялау»  жобасына республикалық бюджеттен 2026 жылға 2 163,9  млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні 30 %  жұмыстар орындалды.

Облыс аумағындағы иесіз көлдер мен каналдарға түгендеу жұмыстарын жүргізу мақсатында жұмысшы тобы құрылды. Нәтижесінде 48 көл мен 82 каналдар анықталып, қала және аудан әкімдіктеріне құжаттандыру бойынша тиісті тапсырмалар берілді.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, бүнгі таңда әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, суармалы суды үнемдеу мақсатында экономикалық жағынан тиімді саналатын (егістік алқаптарды суландыратын) каналдарға бетондау жұмыстарын жүргізу мақсатында Дүниежүзілік Банк қаржыландыруына енгізу үшін облыс бойынша жалпы құны 144,0 млрд.теңгені құрайтын 68 каналды бетондауға жобалық сметалық құжаттамалары әзірленіп, сараптаманың қорытындысы алынды.

Сондай-ақ, облыстық бюджеттен 16,8 млн.теңгеге коммуналдық меншіктегі 3 каналдың (Байқадам, Ешпан, Жаппар) жобалық-сметалық құжаттамасы әзірленуде. 

Сонымен бірге, Қызылорда облысы Арал ауданындағы «Қамыстыбас» көлінің су қорғау аймақтары мен белдеулерін белгілеудің жобалық құжаттамасы әзірленуде.

Ағымдағы жылы «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі арқылы жалпы ұзындығы 12,2 шақырым болатын 4 каналға (Қазалы ауданы Аранды ауылдық округіндегі "Бөкебай", Қармақшы ауданы Иіркөл ауылдық округіндегі "Жапалақ жарма", Сырдария ауданы Ақжарма ауылдық округіндегі "Ақжарма", Сырдария ауданы Шаған ауылдық округіндегі "Жиделі арық") ағымдағы тазалау жұмыстары толығымен аяқталды. 

Қазіргі таңда, Шиелі ауданы Ақмая ауылдық округіндегі «Р-3-1» каналына және Қазалы ауданы Ақжона ауылдық округі «Майдакөл» каналында механикалық тазалау жұмыстары басталды.

Сонымен қатар, жоспардан тыс жалпы ұзындығы 6,3 шақырым болатын Тұрымбет, Манап, Хозцентр, Қарабай, Шаймерден су нысандарына механикалық тазалау және қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің  жалпы көлемі 7,3 млн. га құрайды, оның 3,9 млн. га орманды алқаптар.

2026 жылы орман қоры жерінің 10 мың гектарына ағаш отырғызу және тұқым себу жұмыстары жоспарланып, қазіргі таңда 3,2 мың гектарына (3,8 млн. дана) көшет отырғызу жұмыстары атқарылды, қалған көлем агротехникалық талаптарға сәйкес күзде орындалатын болады.

Сонымен қатар, өткен жылғы егілген екпелердің шығымдылығы төмен алқаптарының 4418 гектарына (1,3 млн. дана) толықтыру жұмыстары жүргізілді.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 96 гектарды құрайтын 8 уақытша тұқымбақ ұйымдастырылды.

Бұдан бөлек 33,5 гектар тұрақты орман тұқымбағы жұмыс жасауда.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 435 (орман билеті-426, ағаш кесу-9) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 13 млн. теңге түсті.

Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды  алдын-алу, оны  анықтау мақсатында 238 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 22 жағдайы анықталды.

Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің туындау тәуекелдерін азайту жөніндегі арнайы іс-шаралар жоспары бекітілді. (05.03.2026 ж.

Сонымен қатар, ағымдағы жылы «Өнеркәсіпті дамыту қоры» арқылы орман шаруаылығы мекемелеріне жеңілдетілген лизинг бағдарламасы бойынша 31 дана (20 дана трактор, 6 дана кіші орман өрт сөндіру кешені, 5 дана өрт сөндіру көлігі) арнайы техника алынды.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде  22 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 66 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Облыстық мемлекеттік орман қоры жерлерінде 419 шақырымға жаңадан өрт жолақтарын салу және 6042 шақырымға ескі өрт жолақтарын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 161 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 40-ы (Арал-5, Қазалы-12, Қармақшы-6, Жалағаш-2, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.

Облыс су айдындарының биологиялық әртүрлілігіне балықтың 16 негізгі кәсіптік түрі кіреді: торта, көксерке, табан, алабұға, қылышбалық, шортан, аққайран, қызылқанат, мөңке, жыланбас, камбала, сазан (тұқы), ақмарқа, жайын, айнакөз, ақ амур.

Балық шаруашылығы 3 бағытқа бөлінген: кәсіпшілік балық аулау, балық өсіру (аквакультура) және балық өнімдерін өңдеу.

Балық аулау:

Кәсіпшілік балық аулау-табиғи су айдындарында балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау. 2026 жылдың 9 айында 3600 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:

2026 жылдың 9 айында 2266,2 тонна балық өнімдері 12 шет мемлекеттеріне экспортталды.

Анықтама: 2025 жылы 4434 тонна балық өнімдері 12 шет елдеріне экспортталды.

Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 

4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын алған Еуропалық одақтың талаптарына сәйкес келеді.

Балық өңдеу зауыттарының жалпы қуаттылығы жылына 23,8 мың тоннаны құрайды.

Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

Облыста балық өсіру: көл тауарлы балық өсіру, тоғанда балық өсіру, тор қоршамада балық өсіру және түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.

Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасына (Үкіметтің 2021 жылғы 5 сәуірдегі № 208 қаулысымен бекітілген) (бұдан әрі - Бағдарлама) сәйкес 2030 жылға қарай балық өсіру көлемін 16 000 тоннаға дейін жеткізу жоспарлануда.

Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.

Бүгінгі күні, облыста тауарлы балық өсірумен 110 шаруашылық айналысады.

Оның ішінде: 76-көл тауарлы балық шаруашылығы көлі, 28 – тоған және 2 – тор шаруашылығы және 4 – тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.

2025 жылы облыс бойынша 1 400 тонна балық өсіріліп, Республикалық балық шаруашылығын дамытуда көрсетілген көрсеткіш толық орындалды. 2026 жылы 2765 тонна балық өсіру жоспарланған.

Анықтама: 2021 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 172 тонна, нақты 184 тонна өсірілді, 2022 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 480 тонна, нақты 527 тонна өсірілді, 2023 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 800 тонна, нақты 875 тонна өсірілді, 2024 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі  1426 тонна, нақты 1447 тонна өсірілді. 

Акваөсіру шаруашылықтарын субсидиялау:

Ағымдағы жылға акваөсіру саласында 54 млн теңге қаржы бөлініп, бүгінгі күні көрсетілген қаражаттың 43,6 млн теңгесі игерілді. Өз кезегінде 10,7 млн теңгеге табиғат пайдаланушылар тарапынан өтінімдер қабылдануда.

ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША

Облыс бойынша 2026 жылдың ІІI тоқсаны қорытындысымен жинақталған 152 340 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 52 935 тоннасы өңделді (35.0%).

Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.

«Smart Rubber» ЖШС автокөліктердің шиналарынан резеңке ұнтақтарын (гранула) шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, картон қалдыктарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазын) шығаруда. «Қарасақал» ЖК макулатура, пластик, картон қалдықтарын жинақтауды арнайы қабылдау пунктінде жүзеге асыруда. «Август» ЖК және «Абай Даулет» ЖШС пластик, картон калдықтарын сұрыптап, жинақтауда.

Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы - 9 921 дана контейнерлер, оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 2 184 дана арнайы контейнерлер орналасқан.

Облыстың 140 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген, оның ішінде 7 полигонға (5%) экологиялық және санитарлық рұқсат құжаттары алынған.

Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды сұрыптау, өңдеу бағытында 99 млрд. 259 млн. теңгеге 10 жоба жүзеге асырылуда. Оның ішінде, 98 млрд. 700 млн. теңгені құрайтын 9 жоба «Жасыл Даму» акционерлік қоғамы қаржыландыруы арқылы іске асырылуда.

Қызылорда қаласындағы «With You E&C Kyzylorda» ЖШС-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ кезеңінен 20.11.2025 ж. өткізілді. 23.12.2025 ж. үш жақты (Жасыл даму, Қор, Инвестор) қаржыландыру келісім-шарты жасалды. Жобаны қаржыландыру үшін инвестор тарапынан жобаға өзіндік қатысу мөлшері (жоба құнынан 20%) қаражатын салу жұмыстары жүруде. 

Қызылорда қаласындағы «Seven Rivers Technologies» ЖШС-нің жобасы бойынша 12.03.2026 ж. мемлекеттік сараптамасының оң қорытындысы алынды. Сараптама қорытындысына сәйкес жоба құнының қымбаттауына байланысты жобаға өзгерістер енгізіліп, мемлекеттік сараптамаға енгізілді. 

Қызылорда қаласындағы «Дезинфекция» ЖК-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ кезеңінен 08.12.2025 ж. өткізілді. Қаржылық лизинг бойынша келісім-шарты а.ж. 15 маусымында жасалды. Жабдықтарды сатып алу келісім-шарттары Қорға келісімге жолданған. 

Арал ауданындағы «Хан Батыр» ЖШС-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ кезеңінен 22.08.2025 ж. өткізілді. Қор тарапынан қаржы лизингі шарты әзірленуде. Инвестор кепілге қойылатын қаржыны (7 млн.тг.) лизинг мерзімі аяқталғанға дейін сақтауға екінші деңгейлі банктерде сақтау мүмкіндігін қарастыруда («Еуразиялық банк» АҚ-мен келіссөздер жүруде). 

Қазалы ауданындағы «Досмұқасан Жалғасбек» ЖШС-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ-кезеңінен 23.06.2026 ж. өткізілді. Қаржыландыру шарттары бойынша жұмыстар жүруде.

Жалағаш ауданындағы «К.Канатбаева» ЖШС-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ-кезеңінен 25.12.2025 ж. өткізілді. Инвестормен кепілге қойылған кәсіпкерлік нысанның орнына қажетті 14,6 млн.тг. қаржы іздестірілуде.

Шиелі ауданындағы «Формула безопасности Астана» ЖШС-нің жобасы Қор сараптамасының ІІ-кезеңі қарауында.

Қармақшы ауданындағы «Greenorda Project» ЖШС-нің жобасына өзгерістер енгізіліп, Қор сараптамасының І-кезеңіне құжаттар 15.06.2026 ж. қайта жолданып, сараптама қарауында.

Бұдан бөлек, Қызылорда қаласында «Rem Plast Invest» ЖШС-нің «Гофрлеу және картонның тегіс қабаты үшін қағаз өндірісі» жобасы жүзеге асырылуда. Жоба құны 559 млн.теңге (100% - жеке қаражат). Мемлекеттік қолдау шарасы ретінде 2,5 га жер телімі берілді. Жобаның жалпы қуаттылығы жылына 5,4 мың тонна.

Қазіргі уақытта, құрылыс жұмыстары 80% аяқталып, инженерлік желілер жүргізу бойынша жұмыстар жүруде. Жобаны жыл аяғына дейін іске қосу жоспарлануда.

МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША 

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2026 жылдың 9 айында 1055 мемлекеттік қызмет түрлері бойынша электронды үкімет порталы арқылы  қызметтер көрсетілді.

Атап айтсақ:

1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша 62 экологиялық рұқсат берілді.

2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 142  қорытынды берілді.

Анықтама: Оның ішінде: ІІ санат объектілері бойынша –65; ІІІ санат объектілері бойынша – 65; Өзге жобалар (иные проекты - 15).

3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» қызметі бойынша – 221 мемлекеттік қызмет көрсетілді.

4. «Ағаш кесу және орман билетін беру» қызметі бойынша – 423 рұқсат құжаты берілді.

5. «Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 207 рұқсат берілді.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат  (2026 жыл, ІI тоқсан)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2026 жылы 6 айдың бюджет көлемі 7 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 8 302,5 млрд. теңге құрады. 2026 жылдың 6 айдың төлемдері бойынша қаралған қаржы 5 075,8 млрд. теңге құрап, оның 5 075,0 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2026 жылдың 30 маусымдағы жағдайы бойынша Шардара су қоймасындағы су көлемі 4,3 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,2 млрд. текше метрге артық.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба енгізілді.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 3,2 млрд. теңге болатын 5 жоба ұсынылып, бүгінгі күні Шиелі ауданы, Шиелі кентінде орналасқан «Базар арығы» және Сұлутөбе ауылдық округіндегі «Құмжарған» каналдарына тиісті жұмыстар басталды.
Ағымдағы жылы республикалық бюджеттен «Қызылорда қаласын абаттандыру мақсатында Қызылжарма науа каналының құрылысы» жобасына 1 323,9 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні 60% жұмыстар орындалды.
Сонымен бірге, «Қызылорда облысы Қазалы ауданы Сол жағалау алабының 1-ГД, 2-ГД, К-3-2 коллекторлар жүйесін реконструкциялау» жобасына республикалық бюджеттен 2026 жылға 801,832 млн.теңге бөлініп, қазіргі уақытта 20 км тазаланды.
Облыс аумағындағы иесіз көлдер мен каналдарға түгендеу жұмыстарын жүргізу мақсатында жұмысшы тобы құрылды. Нәтижесінде 48 көл мен 82 каналдар анықталып, қала және аудан әкімдіктеріне құжаттандыру бойынша тиісті тапсырмалар берілді.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, бүнгі таңда әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, суармалы суды үнемдеу мақсатында экономикалық жағынан тиімді саналатын (егістік алқаптарды суландыратын) каналдарға бетондау жұмыстарын жүргізу мақсатында Дүниежүзілік Банк қаржыландыруына енгізу үшін облыс бойынша жалпы құны 130,7 млрд.теңгені құрайтын 68 каналды бетондауға жобалық сметалық құжаттамалары әзірленуде.
Соның ішінде, ұзындығы 70,4 шақырымды құрайтын, жобалық құны 20,2 млрд.теңге болатын 11 жобаны, Дүниежүзілік Банк қаржыландыруына енгізу үшін ҚР Су ресурстары және ирригация министірлігіне ұсыныс жолданды.
Ағымдағы жылы «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі арқылы жалпы ұзындығы 12,2 шақырым болатын 4 каналға (Қазалы ауданы Аранды ауылдық округіндегі "Бөкебай", Қармақшы ауданы Иіркөл ауылдық округіндегі "Жапалақ жарма", Сырдария ауданы Ақжарма ауылдық округіндегі "Ақжарма", Сырдария ауданы Шаған ауылдық округіндегі "Жиделі арық") ағымдағы тазалау жұмыстарын жүргізу жоспарланып, 2 каналға (Қармақшы ауданы Иіркөл ауылдық округіндегі "Жапалақ жарма", Сырдария ауданы Шаған ауылдық округіндегі "Жиделі арық") тазалау жұмыстары толығымен аяқталды.
Сонымен қатар, жоспардан тыс жалпы ұзындығы 6,3 шақырым болатын Тұрымбет, Манап, Хозцентр, Қарабай су нысандарына механикалық тазалау және қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді.
Қызылорда қаласының Бас жоспары әзірленуіне байланысты, Сырдария өзенінің су қорғау аймақтары мен белдеулеріне өзгеріс енгізу мақсатында «Қызылорда облысының су қорғау аймақтарын, белдеулерін және оларды шаруашылықта пайдалану режимін белгілеу туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 2025 жылғы 22 қазандағы № 201 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 28.04.2026 ж. №72 қаулысы қабылданды.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,3 млн. га құрайды, оның 3,9 млн. га орманды алқаптар.
2026 жылы орман қоры жерінің 10 мың гектарына ағаш отырғызу және тұқым себу жұмыстары жоспарланып, қазіргі таңда 3,2 мың гектарына (3,8 млн. дана) көшет отырғызу жұмыстары атқарылды, қалған көлем агротехникалық талаптарға сәйкес күзде орындалатын болады.
Сонымен қатар, өткен жылғы егілген екпелердің шығымдылығы төмен алқаптарының 4418 гектарына (1,3 млн. дана) толықтыру жұмыстары жүргізілді.
Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 96 гектарды құрайтын 8 уақытша тұқымбақ ұйымдастырылды.
Бұдан бөлек 33,5 гектар тұрақты орман тұқымбағы жұмыс жасауда.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 400 (орман билеті-391, ағаш кесу-9) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 11,5 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 126 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 18 жағдайы анықталды.
Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің туындау тәуекелдерін азайту жөніндегі арнайы іс-шаралар жоспары бекітілді. (05.03.2026 ж.
Сонымен қатар, ағымдағы жылы «Өнеркәсіпті дамыту қоры» арқылы орман шаруаылығы мекемелеріне жеңілдетілген лизинг бағдарламасы бойынша 21 дана (10 дана трактор, 6 дана кіші орман өрт сөндіру кешені, 5 дана өрт сөндіру көлігі) арнайы техника алынды.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 22 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 66 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Облыстық мемлекеттік орман қоры жерлерінде 498 шақырымға жаңадан өрт жолақтарын салу және 6005 шақырымға ескі өрт жолақтарын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 161 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 40-ы (Арал-5, Қазалы-12, Қармақшы-6, Жалағаш-2, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Облыс су айдындарының биологиялық әртүрлілігіне балықтың 16 негізгі кәсіптік түрі кіреді: торта, көксерке, табан, алабұға, қылышбалық, шортан, аққайран, қызылқанат, мөңке, жыланбас, камбала, сазан (тұқы), ақмарқа, жайын, айнакөз, ақ амур.
Балық шаруашылығы 3 бағытқа бөлінген: кәсіпшілік балық аулау, балық өсіру (аквакультура) және балық өнімдерін өңдеу.
Балық аулау:
Кәсіпшілік балық аулау-табиғи су айдындарында балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау. 2026 жылдың 6 айында 2300 тонна балық ауланды.
Балық экспорты:
2026 жылдың 6 айында 1808 тонна балық өнімдері 12 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Анықтама: 2025 жылы 4434 тонна балық өнімдері 12 шет елдеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның
4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын алған Еуропалық одақтың талаптарына сәйкес келеді.
Балық өңдеу зауыттарының жалпы қуаттылығы жылына 23,8 мың тоннаны құрайды.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
Облыста балық өсіру: көл тауарлы балық өсіру, тоғанда балық өсіру, тор қоршамада балық өсіру және түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасына (Үкіметтің 2021 жылғы 5 сәуірдегі № 208 қаулысымен бекітілген) (бұдан әрі - Бағдарлама) сәйкес 2030 жылға қарай балық өсіру көлемін 16 000 тоннаға дейін жеткізу жоспарлануда.
Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыста тауарлы балық өсірумен 109 шаруашылық айналысады.
Оның ішінде: 76-көл тауарлы балық шаруашылығы көлі, 28 – тоған және 3 – тор шаруашылығы және 2 – тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
2025 жылы облыс бойынша 1 400 тонна балық өсіріліп, Республикалық балық шаруашылығын дамытуда көрсетілген көрсеткіш толық орындалды. 2026 жылы 2765 тонна балық өсіру жоспарланған.
Анықтама: 2021 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 172 тонна, нақты 184 тонна өсірілді, 2022 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 480 тонна, нақты 527 тонна өсірілді, 2023 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 800 тонна, нақты 875 тонна өсірілді, 2024 жылы жоспарланған тауарлы балықтың көлемі 1426 тонна, нақты 1447 тонна өсірілді.
Акваөсіру шаруашылықтарын субсидиялау:
Ағымдағы жылға акваөсіру саласында қаржы бөлу мәселесі облыстық бюджетті нақтылау шеңберінде қарастырылуда және облыстық мәслихаттың алдағы сессиясының қарауына енгізілген.

МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2026 жылдың ІІ-тоқсанында 292 мемлекеттік қызмет түрлері бойынша электронды үкімет порталы арқылы қызметтер көрсетілді.
Атап айтсақ:
1.«II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша 29 экологиялық рұқсат берілді.
2.«Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 55 қорытынды берілді.
Анықтама: Оның ішінде: ІІ санат объектілері бойынша –29; ІІІ санат объектілері бойынша – 19; Өзге жобалар (иные проекты - 7).
3.«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» қызметі бойынша – 18 мемлекеттік қызмет көрсетілді.
4.«Ағаш кесу және орман билетін беру» қызметі бойынша – 159 рұқсат құжаты берілді.
5.«Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы –31 рұқсат берілді.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2026 жыл, І тоқсан)

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2025 жыл, ІV тоқсан)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2025 жылы 12 айдың бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 7 162,1 млрд. теңге құрады. 2025 жылдың 12 айдың төлемдер бойынша қаралған қаржы 7 162.1 млрд. теңге құрап, оның 7 151,5 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2025 жылдың 31 желтоқсандағы жағдайы бойынша Шардара су қоймасындағы су көлемі 3,0 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,2 млрд. текше метрге кем. Оның Сырдария өзенінің төменгі ағысына 150 текше метрі жіберілуде.
Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырды. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 4,914 млрд. теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
«Қызылорда қаласының жағалау аймақтарын абаттандыру мақсатында, Қызылорда қаласы аумағындағы Сырдария өзенінің арнасын тазалау» жобасын жүзеге асыру мақсатында «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі мен Сырдария өзені жағалауынан топырақ алушы қаланың 12 мердігер мекемелер Ынтымақтастық туралы Меморандумға отырды және «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің мамандарымен Сырдария өзенінің сол жағалауына қайтадан түсірілім жасалып, бұрынғы жобаға өзгерістер енгізілді. 
Ағымдағы жылы «Арна» КММ арқылы Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылындағы «Қарақ» учаскесінде орналасқан 5 көзді су тоспаға күрделі жөндеу жүргізілді және де 6 каналға 13,3 шақырым болатын механикалық тазалау жұмыстары атқарылды.
2025 жылдың 9 сәуірінде № 178-VIII ҚРЗ жаңа Су кодексі қабылданды. 
Осыған орай, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 10.06.2025 жылғы №87 өкіміне сәйкес 4 нормативтік құқықтық актілер қабылдау тапсырылды.
Бүгінгі күні нормативтік құқықтық актілердің барлығы, яғни «Су объектілерінде жаппай демалуға, туризм мен спортқа арналған орындарды белгілеу туралы»  Қызылорда облысы әкімдігінің 2025 жылғы 03 қыркүйектегі № 173 қаулысы, «Қызылорда облысының ирригациялық және коллекторлық-дренаждық жүйелерді пайдаланудың қағидаларын бекіту туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 2025 жылғы 05 қыркүйектегі № 174 қаулысы және «Қызылорда облысының су қорғау аймақтарын, белдеулерін және оларды шаруашылықта пайдалану режимін белгілеу туралы» Қызылорда облысы әкімдігінің 2025 жылғы 22 қазандағы № 201 қаулысы және  «Қызылорда облысында ортақ су пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қызылорда облыстық мәслихатының 2025 жылғы 9 желтоқсандағы № 211 шешімі қабылданды.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің   жалпы көлемі 7,3 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
2025 жылы облыстық деңгейде 100 мың гектарға оның ішінде; 85 мың га алқапқа қажетті 357 тонна галофитті тұқымдарды араластырып себіліп (сексеуіл 71,4 тонна, қарабарақ 285,6 тонна), 15 мың га жерге 4,5 млн. дана көшет отырғызылды.
2025 жылы облыстық деңгейде көктем айында өткен жылғы егілген екпелердің шығымдылығы төмен алқаптардың 13 250 гектарына толықтыру
(4 млн. дана сексеуіл) жұмыстары жүргізілді.
Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 148 гектарды құрайтын 8 уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылды.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен Қазалы ауданында сексеуіл, саялы ағаш көшеттерін дайындау үшін 33,5 га тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары толығымен аяқталып, 15 тұрақты мамандар 30 маусымдық жұмысшылар алынды.
2025 жылы орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 629  (орман билеті-
615, ағаш кесу-14) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке
20,0 млн. теңге түсті.
Өткен жыл басынан бері мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды  алдын-алу, оны  анықтау мақсатында 273 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 53 жағдайы анықталды.
Анықталған жағдай бойынша 977,0 мың теңге айыппұл салынып,
толығымен өндірілсе, табиғатқа 521,2 мың тенге зиян келтіріліп, одан
464,0 мың теңгесі өндірілген. Қалған фактілер бойынша істер құқық қорғау органдарына жолданған.
2025 жылдың 27 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман  өртін  болдырмау және  алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде  15 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 498 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізілсе, 6005 шақырымға ескі өрт жолақтары жаңаланылды. Өрт қауіпті аймақтарда 128 дана аншлагтар орналастырылды, 2352 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып, бұқаралық ақпарат құралдарына 18 рет мақалалар жарияланды.
2025 жылы орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін жергілікті бюджеттен 438,5 млн. теңге бөлініп, ҚР «Мемлекеттік сатып алу» Заңына сәйкес қажетті техникалар сатып алынды.
Анықтама ретінде: 2 дана өрт сөндіру көлігі,1 дана трактор көлігі,
59 дана мотоцикл техникасы,2 дана жылжымалы өрт цистернасы,10 (Пн-
4-35: ПКЛ-70) соқа, 40 дана радиостанция, 18 дана навигатор, 4 дана ұұа (дрон) және басқада құрал-жабдықтар сатып алынды.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 164 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 37-і (Арал-2, Қазалы-11, Қармақшы-6, Жалағаш-3, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Облыс су айдындарының биологиялық әртүрлілігіне балықтың 16 негізгі кәсіптік түрі кіреді: торта, көксерке, табан, алабұға, қылышбалық, шортан, аққайран, қызылқанат, мөңке, жыланбас, камбала, сазан (тұқы), ақмарқа, жайын, айнакөз, ақ амур.
Балық шаруашылығы 3 бағытқа бөлінген: кәсіпшілік балық аулау, балық өсіру (аквакультура) және балық өнімдерін өңдеу.
Балық аулау:
Кәсіпшілік балық аулау-табиғи су айдындарында балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау.
2025 жылы 5000 тоннадан астам балық ауланды.
Балық экспорты:
2025 жылы 4434 тонна балық өнімдері 12 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Анықтама: 2024 жылы 4010 тонна балық өнімдері 13 шет елдеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын алған Еуропалық одақтың талаптарына сәйкес келеді.
Балық өңдеу зауыттарының жалпы қуаттылығы жылына 23,8 мың тоннаны құрайды.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
Облыста балық өсіру: көл тауарлы балық өсіру, тоғанда балық өсіру, тор қоршамада балық өсіру және түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасына (Үкіметтің 2021 жылғы 5 сәуірдегі № 208 қаулысымен бекітілген) (бұдан әрі - Бағдарлама) сәйкес 2030 жылға қарай балық өсіру көлемін 16 000 тоннаға дейін жеткізу жоспарлануда.
Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыста тауарлы балық өсірумен 109 шаруашылық айналысады.
Оның ішінде: 76-көл тауарлы балық шаруашылығы көлі, 28 – тоған және 3 – тор шаруашылығы және 2 – тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
2024 жылы облыс бойынша 1 001,2 тонна балық өсіріліп, Республикалық балық шаруашылығын дамытуда көрсетілген көрсеткіш толық орындалды.
2025 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 400 тоннадан аса тауарлы балық өсірілді.
Анықтама: 2021 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 172 тонна, нақты 184 тонна өсірілді, 2022 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 480 тонна, нақты 527 тонна өсірілді, 2023 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 800 тонна, нақты 875 тонна өсірілді.
Акваөсіру шаруашылықтарын субсидиялау:
2024 жылы акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау мақсатында облыстық бюджеттен 9 524 мың теңге бөлініп, 6 балық өсіру шаруашылықтары 3 бағыт бойынша толығымен субсидияланды.
2025 жылы облыстық бюджеттен акваөсіру өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау мақсатында 10,1 млн.теңге қаржы бөлініп, қазіргі таңда келіп түскен өтінімдер күту парағына қойылды. Бүгінгі күні, 16 млн. теңге көлемде өтінім келіп түсіп күту парағына орналастырылды.
Балық қорғау шаралары:
2025 жылға арналған облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес тамыз, қыркүйек және қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылып, іс-шара барысында, 7 млн-нан астам балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығы су айдындарына жіберілді.

ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
Облыс бойынша 2025 жылы жинақталған 307 642 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 103 266 тоннасы өңделді (33,6%).
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
«Smart Rubber» ЖШС автокөліктердің шиналарынан резеңке ұнтақтарын (гранула) шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, картон қалдыктарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазын) шығаруда. «Қарасақал» ЖК макулатура, пластик, картон қалдықтарын жинақтауды арнайы қабылдау пунктінде жүзеге асыруда. «Август» ЖК және «Абай Даулет» ЖШС пластик, картон калдықтарын сұрыптап, жинақтауда.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы –
9 921 дана контейнерлер, оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 2 184 дана арнайы контейнерлер орналасқан.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі
402 гектар жер учаскелері белгіленген, оның ішінде 7 полигонға (4,8%) экологиялық және санитарлық рұқсат құжаттары алынған.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды сұрыптау, өңдеу бағытында 99 млрд. 259 млн. теңгеге 10 жоба жүзеге асырылуда.
Оның ішінде, 98 млрд. 700 млн. теңгені құрайтын 9 жоба «Жасыл Даму» акционерлік қоғамы қаржыландыруы арқылы іске асырылуда.
Облыс бойынша 9 жобаның барлығы «Өнеркәсіпті дамыту қоры» сараптамасының 1-ші кезеңінен өткізілген.
Құны 159,5 млн.теңгені құрайтын Жаңақорған ауданының «Сұрыптау кешенін орнату» жобасы («КомХоз Жаңақорған» ЖШС) қаржыландырылды. 23.12.2025 ж. қондырғылар жеткізілді, орнату жұмыстары жүргізілуде.
Арал ауданының жобасы 2-кезең сараптамасымен мақұлданып (22.08.2025 ж.), қаржыландыру үшін келісім-шарт жасалуда («Тұрмыстық қатты қалдықтарды сұрыптау кешені», «Хан-Батыр» ЖШС, құны – 80,2 млн.тг.).
Жалпы құны 37,8 млрд.теңгені құрайтын Қызылорда қаласында Оңтүстік Корея технологиясы бойынша қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату жобасы 2 - кезең сараптамасымен мақұлданды (22.11.2025 ж.) («With You E&C Kyzylorda» ЖШС).
Сонымен қатар, Қызылорда қаласындағы «Дезинфекция» ЖШС-нің жобасы (214,9 млн.тг.) және Жалағаш ауданындағы «К. Канатбаева» ЖШС-нің жобасы (73,3 млн.тг.) «Өнеркәсіпті дамыту қоры» сараптамасының 2-кезеңінен өтті.
Қалған 3 жобалар 2-кезең сараптамасынан өтуде.
Құны 559 млн.теңгені құрайтын «Рем Пласт Инвест» ЖШС-нің өз қаражаты есебінен макулатура мен картон қалдықтарын қайта өңдеу және дайын өнім шығару жобасы іске асырылуда.
Қуаттылығы 5 400 тоннаны құрайтын жобаның құрылыс жұмыстары 80% аяқталып, инфрақұрылым жүйелерін жүргізуге құжаттар дайындалуда.
2025 жылдың 8 шілдесінде облыс әкімі, Парламент Мәжілісінің депутаттары және Экология және табиғи ресурстар министрінің қатысуымен жалпы құны 37,8 млрд.теңгені құрайтын Қызылорда қаласында қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату зауытының капсуласы салынды.
Қуаттылығы жылына 300 мың тонна қалдық сұрыптау қарастырылған Оңтүстік Корея технологиясы бойынша жұмыс жасайтын зауытының құрылыс жұмыстары жүргізілуде.

МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2025 жылдың 12 айында мемлекеттік қызмет түрлері бойынша электронды үкімет порталы арқылы 1390 қызметтер көрсетілді.
Атап айтсақ:
1.«II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша 81 экологиялық рұқсат берілді.
2.«Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 172 қорытынды берілді.
Анықтама: Оның ішінде: ІІ санат объектілері бойынша –81; ІІІ санат объектілері бойынша – 56; Өзге жобалар (иные проекты - 35).
3.«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» қызметі бойынша – 274 мемлекеттік қызмет көрсетілді.
4.«Ағаш кесу және орман билетін беру» қызметі бойынша – 582 рұқсат құжаты берілді.
5. «Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 281 рұқсат берілді.

Е-ӨТІНІШ ЖҮЙЕСІ БОЙЫНША:
2025 жылғы 01 қаңтар – 31 желтоқсан аралығында басқармаға барлығы 198 өтініш тіркелген.
Оның ішінде:
Арыз (ЖТ/ЗТ тұлғаларды қабылдауға арыз)–88;
Шағым - 4;
Басқа да өтініштер (хабар, сұрау салу, үн қосу, ұсыныс) : 106;
Ведомства бойынша жолданғаны - 38;
Қаралған жолданымдар –150;
Әкімшілік рәсім тәртібімен-49;
Қолайлы әкімшілік акт қабылданды-44;
Ауыртпалық түсіретін әкімшілік акт қабылданды-5;
Оңайланған әкімшілік рәсім тәртібімен-97;
Оңайлатылған әкімшілік рәсім тоқтатылды – 10;
Жауап берілді-83;
Назарға алынды-4;                                                                           
Шағым қарау нәтижесімен қанағаттандырылды-3;
Шағым қараусыз қалдырылды – 1;
Есептік кезеңнің соңына қалдықта қалғаны – 9.
Жеке қабылдау бойынша:
Бекітілген қабылдау кестесіне сәйкес басқарма басшысы және басқарма басшысының орынбасары жеке және заңды тұлғалардың өкілдерімен жеке қабылдауды тұрақты түрде жүргізіп келеді.
Сонымен қатар, жеке қабылдаудың кестесі облыс әкімдігі ғимаратының 1 қабатында көрнекі жеріне ілініп, халыққа қол жетімді болу мақсатында басқарманың ақпараттық жүйелеріне енгізілген.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2025 жыл, ІІІ тоқсан)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2025 жылы 9 айдың бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 5 232,6 млрд. теңге құрады. 2025 жылдың 9 айдың төлемдер бойынша қаралған қаржы 5 232,6 млрд. теңге құрап, оның 5 224,9 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2025 жылдың 7 қазандағы жағдайы бойынша Нарын-Сырдария каскадында орналасқан су қоймаларында (Тоқтағұл, Қайраққұм, Әндіжан, Шарбақ, Шардара су қоймалары) жинақталған су көлемі 15,6 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 3,1 млрд. текше метрге кем.
Бүгінгі күні, Шардара су қоймасындағы су көлемі 510 млн. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 649 млн. текше метрге кем. Оның Сырдария өзенінің төменгі ағысына 30 текше метрі жіберілуде.
Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырды. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 4,914 млрд. теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
«Қызылорда қаласының жағалау аймақтарын абаттандыру мақсатында, Қызылорда қаласы аумағындағы Сырдария өзенінің арнасын тазалау» жобасын жүзеге асыру мақсатында «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі мен Сырдария өзені жағалауынан топырақ алушы қаланың 12 мердігер мекемелер Ынтымақтастық туралы Меморандумға отырды және «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің мамандарымен Сырдария өзенінің сол жағалауына қайтадан түсірілім жасалып, бұрынғы жобаға өзгерістер енгізілді.
Бұл ретте, «Арна» КММ арқылы 24,4 млн.теңгеге Жаңақорған ауданы М. Нәлібаев ауылдық округінде орнасқан жалпы ұзындығы 7,5 шақырым болатын «К-2-6-1» және «К-2-6-2-1» қашыртқыларына толық тазалау жұмыстары және Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылындағы «Қарақ» учаскесінде орналасқан 5 көзді су тоспаға күрделі жөндеу жүргізілді.
Сондай-ақ, Жалағаш ауданы «Макпалкөл» ауылдық округіндегі «Мәмбет аша» каналының 1,6 шақырымына жалпы құны 5,1 млн. теңгеге механикалық тазалау жұмыстары атқарылды.
Қазіргі таңда, Жалағаш ауданын Аламесек ауылдық округіндегі «Ақарық» каналы 1,6 шақырымына механикалық тазалау жұмыстары жүргізілуде.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,3 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
Облыстағы ормандарды қорғау, сақтау, және молықтыру мақсатында 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 744 қызметкерлер жұмыс жасайды.
2025 жылы 100 га жерге Арал теңізінің құрғаған ұлтанында фитоорманмелиорациялық жұмыстары жоспарлануда, оның ішінде 15 мың га жерге сексеуіл көшеті отырғызылып, 85 мың га жерге галофитті тұқымдар себіледі.
Сонымен қатар, ағымдағы жылы көктем айында 2024 жылғы егілген екпелердің шығымдылығы төмен алқаптардың 13 250 га жеріне толықтыру жұмыстары жүргізілді.
Қазіргі таңда фитоорманмелиорациялық және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен ағаш көшеттерін өсіретін 148 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.
Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 188,2 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілді.
2025 жылы орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 581 (орман билеті-570, ағаш кесу-11) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 16,5 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 195 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 39 жағдайы анықталды.
Анықталған жағдай бойынша 326,5 мың теңге айыппұл салынып,оның 299,0 мың теңге өндірілген, табиғатқа келтірілген зиянға 179,9 мың тенге айыппұл салынып, оның 156,3 мың теңгесі өндірілген. Қалған фактілер бойынша істер құқық қорғау органдарына жолданған.
2025 жылдың 27 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 17 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 498 шақырымға жаңадан өрт жолақтары, 6005 шақырымға ескі өрт жолақтары жүргізілді, өрт қауіпті аймақтарда аншлагтар орналастырылды- 128, елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылды - 2352, бұқаралық ақпарат құралдарына 18 мақалалар жарияланды.
Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін облыстық бюджеттен 438,5 млн. теңге бөлініп, ҚР «Мемлекеттік сатып алу» Заңына сәйкес жұмыстар жүргізілуде.
Анықтама ретінде: 2 дана өрт сөндіру көлігі,1 дана трактор,59 дана мотоцикл, 2 дана жылжымалы өрт цистернасы,10 (Пн-4-35: ПКЛ-70) соқа, 40 дана радиостанция, 18 дана навигатор, 4 дана ұұа (дрон) және басқада құрал-жабдықтар.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен Қазалы ауданында сексеуіл, ағаш көшеттерін дайындау үшін аумағы 33,5 га тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары толығымен аяқталып, облыстық теңгерімге алынып, толық көлемде жұмыс жасауда.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 164 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 37-і (Арал-2, Қазалы-11, Қармақшы-6, Жалағаш-3, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Облыс су айдындарының биологиялық әртүрлілігіне балықтың
16 негізгі кәсіптік түрі кіреді: торта, көксерке, табан, алабұға, қылышбалық, шортан, аққайран, қызылқанат, мөңке, жыланбас, камбала, сазан (тұқы), ақмарқа, жайын, айнакөз, ақ амур.
Балық шаруашылығы 3 бағытқа бөлінген: кәсіпшілік балық аулау, балық өсіру (аквакультура) және балық өнімдерін өңдеу.

Балық аулау:
Кәсіпшілік балық аулау-табиғи су айдындарында балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау.
2025 жылдың 9 айында 4 800 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:
2025 жылдың 9 айында 2450,8 тонна балық өнімдері 12 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Анықтама: 2024 жылы 4010 тонна балық өнімдері 13 шет елдеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын алған Еуропалық одақтың талаптарына сәйкес келеді.
Балық өңдеу зауыттарының жалпы қуаттылығы жылына 23,8 мың тоннаны құрайды.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
Облыста балық өсіру: көл тауарлы балық өсіру, тоғанда балық өсіру, тор қоршамада балық өсіру және түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасына (Үкіметтің 2021 жылғы 5 сәуірдегі № 208 қаулысымен бекітілген) (бұдан әрі - Бағдарлама) сәйкес 2030 жылға қарай балық өсіру көлемін 16 000 тоннаға дейін жеткізу жоспарлануда.
Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыста тауарлы балық өсірумен 97 шаруашылық айналысады.
Оның ішінде: 84-көл тауарлы балық шаруашылығы көлі, 9 – тоған және 2 – тор шаруашылығы және 2 – тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтарымен жүргізіледі.
2024 жылы облыс бойынша 1 001,2 тонна балық өсіріліп, Республикалық балық шаруашылығын дамытуда көрсетілген көрсеткіш толық орындалды.
2025 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 426 тонна тауарлы балық өсіру жоспарланған.
Анықтама: 2021 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 172 тонна, нақты 184 тонна өсірілді, 2022 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 480 тонна, нақты 527 тонна өсірілді, 2023 жылы жоспарланған тауарлық балықтың көлемі 800 тонна, нақты 875 тонна өсірілді.

Акваөсіру шаруашылықтарын субсидиялау:
2024 жылы акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау мақсатында облыстық бюджеттен 9 524 мың теңге бөлініп, 6 балық өсіру шаруашылықтары 3 бағыт бойынша толығымен субсидияланды.
2025 жылы облыстық бюджеттен акваөсіру өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау мақсатында 10,1 млн.теңге қаржы бөлінген.

Балық қорғау шаралары:
2025 жылға арналған облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес тамыз, қыркүйек және қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылып, іс-шара барысында 7 млн-нан астам балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығы су айдындарына жіберілді.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
Облыс бойынша 2025 жылдың III тоқсан қорытындысымен жинақталған 230 715 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 75 630 тоннасы өңделді (32,8%).
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Smart Rubber» ЖШС автокөліктердің шиналарынан резеңке ұнтақтарын (гранула) шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, картон қалдыктарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазын) шығаруда. «Қарасақал» ЖК макулатура, пластик, картон қалдыктарын жинақтауды арнайы қабылдау пунктінде жүзеге асыруда. «Август» ЖК және «Абай Даулет» ЖШС пластик, картон калдыктарын сұрыптап, жинактауда.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы – 9921 дана контейнерлер, оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 2 184 дана арнайы контейнерлер орналасқан.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигонға (4,82%) экологиялық және санитарлық рұқсат құжаттары алынған.
2024 жылы Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) сұрыптау кешені бар қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн.теңге бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталды. Жаңа полигон пайдалануға берілді.
Өңірде «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қалдықтарды басқару саласындағы жобаларды қаржыландыруы арқылы қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында жалпы құны 95,6 млрд.теңгені құрайтын 9 жобаларды іске асыру бағытында жұмыстар жүруде.
Ағымдағы жылдың 8 шілдесінде облыс әкімі, Парламент Мәжілісінің депутаттары және Экология және табиғи ресурстар министрінің қатысуымен жалпы құны 34,5 млрд.теңгені құрайтын Қызылорда қаласында қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату зауытының капсуласы салынды.
Бүгінгі күні қуаттылығы жылына 300 мың тонна қалдық сұрыптау қарастырылған Оңтүстік Корея технологиясы бойынша жұмыс жасайтын зауытының құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
Сонымен қатар, 1 жоба «Өнеркәсіпті дамыту қорының» сараптама кезеңдерінен толық өткізіліп (Жаңақорған ауданы - «Ком Хоз Жаңақорған» ЖШС, жоба құны - 159,5 млн. тг.), қаржыландыру үшін тиісті келісім-шарт жасалды.
(25.07.2025 ж.). Желтоқсан айында сұрыптау кешені жеткізілетін болады.
Арал ауданындағы жоба мақұлданды, келісім-шарт жасалуда.
Қалған 7 жоба бойынша тиісті өтінімдер ұсынылып, Қордың сараптамасынан өтуде.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында

атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2025 жыл, ІI тоқсан)

 

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2025 жылы 2-тоқсанға бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 3,369 млрд. теңге құрады.
2025 жылдың 2-тоқсанға төлемдер бойынша қаралған қаржы 3,369 млрд. теңге құрап, оның 3,367 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2025 жылдың 21 шілдедегі жағдайы бойынша Нарын-Сырдария каскадында орналасқан су қоймаларында (Тоқтағұл, Қайраққұм, Әндіжан, Шарбақ, Шардара су қоймалары) жинақталған су көлемі 17,2 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,9 млрд. текше метрге кем.
Бүгінгі күні, Шардара су қоймасындағы су көлемі 1,0 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,5 млрд. текше метрге кем. Оның Сырдария өзенінің төменгі ағысына 370 текше метрі жіберілуде.
2025 жылғы 5 сәуірде Самарқан қаласында Сырдария өзені бойынша Қазақстан Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Түркіменстан мен Өзбекстан Республикасы қатысуларымен Мемлекетаралық үйлестіруші су шаруашылығы комиссиясының 88-отырысы өтті.
Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырды. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны
3,8 млрд.теңге).
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 4,914 млрд. теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
«Климатқа оңтайлы су ресурстарын дамыту 1-кезең» жобасы аясында Арал ауданындағы «Қара-арық», Қазалы ауданындағы «Ішкі», «Нартай», Шиелі ауданындағы «Базар арығы» каналдары мен «Қызылорда облысында Қараөзек тармағында су жинақтауға арналған су қоймасын салу» жобалары ұсынылды.
«Қызылорда қаласының жағалау аймақтарын абаттандыру мақсатында, Қызылорда қаласы аумағындағы Сырдария өзенінің арнасын тазалау» жобасын жүзеге асыру мақсатында «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі мен Сырдария өзені жағалауынан топырақ алушы қаланың 12 мердігер мекемелер Ынтымақтастық туралы Меморандумға отырды және «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің мамандарымен Сырдария өзенінің сол жағалауына қайтадан түсірілім жасалып, бұрынғы жобаға өзгерістер енгізілді.
Сонымен қатар, «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің теңгеріміндегі Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылындағы «Қарақ» учаскесінде орналасқан 5 көзді су тоспаға күрделі жөндеу жүргізілді.
«РЗА» АҚ-ның «Қызылорда облысы, Қазалы ауданында 825,11 га (дақылдарды егу үшін) суармалы жер учаскесін құру» бойынша сыртқы инфрақұрылым объектілерін салу (сорғы станциясы, тарату құбыры)» жобасын, «Қызылорда қаласын абаттандыру мақсатында Қызылжарма науа каналының құрылысы» жобасын және «Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Манап ауылындағы Талап бекетіндегі артизан құрылысы» жобаларын іске асыру мақсатында респубдикалық бюджеттен қаржыландыру үшін ҚР Су ресрустары және ирригация министрлігіне бюджеттік өтінім ұсынылды.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,3 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
Облыстағы ормандарды қорғау, сақтау, және молықтыру мақсатында 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 744 қызметкерлер жұмыс жасайды.
2025 жылы 100 га жерге Арал теңізінің құрғаған ұлтанында фитоорманмелиорациялық жұмыстары жоспарлануда, оның ішінде 15 мың га жерге сексеуіл көшеті отырғызылып, 85 мың га жерге галофитті тұқымдар себіледі.
Сонымен қатар, ағымдағы жылы көктем айында 2024 жылғы егілген екпелердің шығымдылығы төмен алқаптардың 13 250 га жеріне толықтыру жұмыстары жүргізілді.
Қазіргі таңда фитоорманмелиорациялық және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 148 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.
Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 188,2 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілді.
2025 жылы орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 489 (орман билеті-479, ағаш кесу-10) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 14,2 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 139 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 23 жағдайы анықталды.
Анықталған жағдай бойынша 198,7 мың теңге айыппұл мен табиғатқа келтірілген 49,5 мың тенге зиян толығымен өндірілген. Қалған фактілер бойынша істер құқық қорғау органдарына жолданған.
2025 жылдың 27 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 15 дана өрт сөндіру автокөлігі мен
65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 498 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізілсе, 6005 шақырымға ескі өрт жолақтары салынуда. Өрт қауіпті аймақтарда 128 дана аншлагтар орналастырылуда, 1886 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып, бұқаралық ақпарат құралдарына 15 рет мақалалар жарияланды.
Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін жергілікті бюджеттен 438,5 млн. теңге бөлініп, ҚР «Мемлекеттік сатып алу» Заңына сәйкес жұмыстар жүргізілуде.
Анықтама ретінде: сатып алынатын 2 дана өрт сөндіру көлігі,1 дана трактор көлігі,59 дана мотоцикл техникасы,2 дана жылжымалы өрт цистернасы,10 (Пн-4-35: ПКЛ-70) соқа, 40 дана радиостанция, 18 дана навигатор, 4 дана ұұа (дрон) және басқада құрал-жабдықтар.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен Қазалы ауданында сексеуіл, саялы ағаш көшеттерін дайындау үшін 33,5 га тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары толығымен аяқталып, облыстық теңгерімге алынып, толық көлемде жұмыс жасауда.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 164 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 37-сы (Арал-2, Қазалы-11, Қармақшы-6, Жалағаш-3, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Балық аулау
2025 жылдың 2-ші тоқсанында 3110,281 тонна балық ауланды.
Ең үлкен кәсіпшілік балық аулау Кіші Арал теңізінде жүргізіледі (93%) қалған 7% жергілікті су айдындарында.
Балық экспорты:
2025 жылдың 6 айы бойынша 2028,7 тонна балық өнімдері 8 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын беретін «Еврокод» нөмірлері бар.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылғанбалық және балықұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2024 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 3 077,6 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4 тн, 2023 ж – 875тн,
2024 ж – 1001,2 тн).
2025 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 426 тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда.
Бүгінгі күні, облыс бойынша 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 12 тоған шарушылығы, 6 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2025 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 10,1 млн.теңге қаржы бөлінген.
Балық қорғау шаралары
2025 жылы Облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 27 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 14 аңшылық алқап резервте тұр.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2025 жылғы 15 ақпаннан бастап 2026 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 107 390 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 6 түріне – 28 518 дана, құстардың 7 түріне – 78 872 дана.
Жануарлар дүниесін пайдалану
«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі.
Жыл басынан жануарлар дүниесін пайдалануға 143 өтінім келіп түсті, оның ішінде 123 өтінімге рұқсат беріліп, 20 өтінім дәлелді бас тартылды.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
Облыс бойынша 2025 жылдың ІІ тоқсан қорытындысымен жинақталған
153 820 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 48 520 тоннасы өңделді (31,5%).
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Smart Rubber» ЖШС автокөліктердің шиналарынан резеңке ұнтақтарын (гранула) шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, картон қалдыктарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазын) шығаруда. «Қарасақал» ЖК макулатура, пластик, картон қалдыктарын жинақтауды арнайы қабылдау пунктінде жүзеге асыруда. «Август» ЖК және «Абай Даулет» ЖШС пластик, картон калдыктарын сұрыптап, жинақтауда.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы – 9 546 дана контейнерлер, оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 2 184 дана арнайы контейнерлер орналасқан.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 8 полигонға (5,5%) экологиялық және санитарлық рұқсат құжаттары алынған.
2024 жылы Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) сұрыптау кешені бар қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн.теңге бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталды. Жаңа полигон пайдалануға берілді.
Өңірде «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қалдықтарды басқару саласындағы жобаларды қаржыландыруы арқылы қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында жалпы құны 95,6 млрд.теңгені құрайтын 9 жобаларды іске асыру бағытында жұмыстар жүруде.
Жоба бастамашыларымен жобаларды қаржыландыруға «Өнеркәсіпті дамыту қоры» АҚ-на өтінімдер жолданып, сараптамалардан өтуде.
Ағымдағы жылы 8 шілдесінде облыс әкімі, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары және ҚР Экология және табиғи ресурстар министрі қатысуымен Қызылорда қаласында қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату зауытының капсуласы салынды.
Бүгінгі күні қуаттылығы жылына 300 мың тонна қалдық сұрыптау қарастырылған жалпы құны 34,5 млрд.теңгені құрайтын Оңтүстік Корея технологиясы бойынша қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату зауытының құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен табиғат пайдаланушыларға, жеке және заңды тұлғаларға 2025 жылдың ІІ-тоқсанында электронды үкімет порталы арқылы 743 мемлекеттік қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 38 экологиялық рұқсат берілді.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 93 қорытынды берілді.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша –38;
ІІІ санат объектілері бойынша – 35;
Өзге жоба (иные проекты) – 20.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 21 рұқсат берілді.
4. «Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 102 рұқсат берілді.
5. «Ағаш кесу және орман билетін беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 489 рұқсат берілді.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында

атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2025 жыл, І тоқсан)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2025 жылы I-тоқсанға бюджет көлемі 8 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 1,432 млрд. теңге құрады.
2025 жылдың I-тоқсанға төлемдер бойынша қаралған қаржы 1,432 млрд. теңге құрап, оның 1,431 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2025 жылдың 3 сәуірдегі жағдайы бойынша Нарын-Сырдария каскадында орналасқан су қоймаларында (Тоқтағұл, Қайраққұм, Әндіжан, Шарбақ, Шардара су қоймалары) жинақталған су көлемі 18,3 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,3 млрд. текше метрге артық.
Бүгінгі күні, Шардара су қоймасындағы су көлемі 4,6 млрд. текше метрді құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 202 млн. текше метрге кем. Оның Сырдария өзенінің төменгі ағысына 100 текше метрі жіберілуде.
Көксарай су реттегішіне жиналған су көлемі 1,4 млрд. текше метрді құрайды.
2025 жылдың басынан бері Солтүстік Арал теңізіне 1,1 млрд.текше метр су түсті, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 182 млн. текше метрге артық. Теңіздегі судың көлемі 23,4 млрд. текше метрді құрайды. Бүгінгі күнге теңізге секундына 140 текше метр су түсуде.
Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырды. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 5,173 млрд. теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
Мемлекет Басшысының тапсырмасына сәйкес, облыстың елді мекендеріндегі су нысандарын тазалау және гидротехникалық құрылыстардың жөндеу жұмыстарын жүзеге асыру мақсатында облыс әкімдігінің 2024 жылғы 06 маусымдағы №92 қаулысымен «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі құрылды.
Ағымдағы жылы мекеме арқылы елді мекен тұрғындарын аяқ сумен қамтамасыз ету, экологиялық жағдайларын жақсарту және су шаруашылығы нысандарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік жасау үшін ағымдағы жылдың I тоқсанында барлығы 41,7 млн.теңгеге ағымдағы жөндеу жұмыстарын атқару үшін жоспарланған. Бұл ретте, 24,4 мың.теңгеге Жаңақорған ауданы М. Нәлібаев ауылдық округінде орнасқан жалпы ұзындығы 7,5 шақырым болатын «К-2-6-1» және «К-2-6-2-1» қашыртқыларына толық тазалау жұмыстары жүргізілді.
Сонымен қатар, 0,4 млн.теңгеге Қармақшы ауданы Т. Көмекбаев ауылдық округінде орналасқан «Қарақ» су тоспасының 2450 м3 жер жұмысы атқарылуда. Аталған жұмыс ағымдағы жылдың маусым айында аяқталу жоспарлануда.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
Облыстағы ормандарды қорғау, сақтау, және молықтыру мақсатында 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасайды.
Мемлекет басшысының бес жыл ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында облыстық деңгейде 2024 жылы 100 мың гафитоорманмелиорациялық жұмыстары толығымен орындалды.
Сонымен қатар, облыстық бюджеттен 58,4 млн. теңге бөлініп, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстары жүргізілді.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 585 (орман билеті-566, ағаш кесу-19) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 23,9 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 291 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 64 жағдайы анықталды.
2024 жылдың 29 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Қазіргі таңда, өрт қауіпті учаскелерде 6445 шақырымға өрт жолақтары қалпына келтірілді, 107 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылды, 1993 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып, бұқаралық ақпарат құралдарына 23 рет мақалалар жарияланды.
Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 102,5 млн. теңге бөлініп, қажетті техника мен құрал саймандар сатып алынды.
Анықтама ретінде: 33 мотоцикл (Арал-6, Қазалы-5, Қызылорда-6, Шиелі-7,Жаңақорған-9), 1 Нива (Сырдария),1 Дрон (Жалағаш), 1 трактор (Сырдария), 5 орман отырғызу агрегаты (Қазалы-3, Қармақшы-2), 15 навигатор (Қазалы-5, Қармақшы- 5, Жалағаш-5), 10 мотопомпа (Арал-3, Қазалы-5, Жалағаш-2), байланыс құралдары (15 навигатор Қазалы-5, Қармақшы-5, Жалағаш-5,мобилді радиостанция Қвзвлы-6,арқаға асатын радиостанция Қазалы-2, Қармақшы-3, жалағаш-8, Шиелі-7, GPS навигатор Қызылорда-1) және т.б.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен «Қазақстан Республикасында ландшафтарды қалпына келтіру» жобасы аясында Қазалы ауданында сексеуіл, саялы ағаш көшеттерін дайындау үшін тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары және Қызылорда қаласы маңындағы Қызылорда-Жезқазған автожолы бойындағы орман қоры жерінің 3 мың гектарына жасыл аймақ құру бойынша сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары жүргізілді.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 164 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 37-сы (Арал-2, Қазалы-11, Қармақшы-6, Жалағаш-3, Сырдария-6, Жаңақорған-1, Шиелі-5, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Балық аулау
2025 жылдың 3 айында облыс бойынша – 1493,7 тонна балық ауланды.
Ең үлкен кәсіпшілік балық аулау Кіші Арал теңізінде жүргізіледі (93%) қалған 7% жергілікті су айдындарында.
Балық экспорты:
2025 жылдың 3 айы бойынша 1193,4 тонна балық өнімдері 8 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 11 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын беретін «Еврокод» нөмірлері бар.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылғанбалық және балықұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2024 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 3 077,6 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4 тн, 2023 ж – 875тн,
2024 ж – 1001,2 тн).
2025 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 426 тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда.
Бүгінгі күні, облыс бойынша 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 12 тоған шарушылығы, 6 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2025 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 10,1 млн.теңге қаржы бөлінген.
Балық қорғау шаралары
2025 жылы Облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 27 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 14 аңшылық алқап резервте тұр.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2025 жылғы 15 ақпаннан бастап 2026 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 107 390 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 6 түріне – 28 518 дана, құстардың 7 түріне – 78 872 дана.
Жануарлар дүниесін пайдалану
«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі
Жыл басынан жануарлар дүниесін пайдалануға 51 өтінім келіп түсті, оның ішінде 43 өтінімге рұқсат беріліп, 8 өтінім дәлелді бастартылды.
Сонымен бірге, ағымдағы жылы жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат берілген рұқсаттар бойынша бюджетке 89 млн. теңге түсті.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
2025 жылдың I тоқсан қорытындысымен жинақталған 76 910 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 23 564 тоннасы өңделді (30,6%).
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Smart Rubber» ЖШС автокөліктердің шиналарынан резеңке ұнтақтарын (гранула) шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, картон қалдыктарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазын) шығаруда. «Қарасақал» ЖК макулатура, пластик, картон қалдыктарын жинақтауды арнайы қабылдау пунктінде жүзеге асыруда. «Август» ЖК және «Абай Даулет» ЖШС пластик, картон калдыктарын сұрыптап, жинактауда.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы – 9 546 дана контейнерлер, оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 2184 дана арнайы контейнерлер орналасқан.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 8 полигонға (5,5%) экологиялық және санитариялық рұқсат құжаттары алынған.
2024 жылы Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) сұрыптау кешені бар қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн.теңге бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталды.
Өңірде «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қалдықтарды басқару саласындағы жобаларды қаржыландыруы арқылы қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында жалпы құны 42,5 млрд.теңгені құрайтын 9 жобаларды іске асыру бағытында жұмыстар жүруде.
Жоба бастамашыларымен жобаларды қаржыландыруға «Өнеркәсіпті дамыту қоры» АҚ-на өтінімдер жолданып, сараптамалардан өтуде.
Оның ішінде, Оңтүстік Корея технологиясы бойынша қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, өңдеу және кәдеге жарату зауытының құрылысына дайындық жұмыстары басталды (жоба құны – 9,535 млрд.теңге).
Қуаттылығы жылына 300 мың тонна қалдық сұрыптау қарастырылған.
Қазіргі уақытта, жер учаскесін қоршау және жер жұмыстары жүруде.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен табиғат пайдаланушыларға, жеке және заңды тұлғаларға 2025 жылдың І-тоқсанында электронды үкімет порталы арқылы 443 мемлекеттік қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 15 экологиялық рұқсат берілді.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 47 қорытынды берілді.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша –15;
ІІІ санат объектілері бойынша – 26;
Өзге жоба (иные проекты) – 6.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 39 рұқсат берілді.
4. «Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 22 рұқсат берілді.
5. «Ағаш кесу және орман билетін беру» мемлекеттік қызметі бойынша электронды үкімет порталы арқылы – 320 рұқсат берілді.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(2024 жыл)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2024 жылы бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 7,468 млрд. теңге құрады.
2024 жылдың төлемдер бойынша қаралған қаржы 7,468 млрд. теңге құрап, оның 7,429 млрд. теңгесі игеріліп, 99,5 %-ға орындалды.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША

Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырды. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
ҚР Үкіметінің 2024 жылғы 28 тамыздағы №694 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына» облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 112 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Кешенді жоспарға енгізілген «Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналына су беретін канал» жобасын жүзеге асыруға 2024 жылға республикалық бюджеттен 488 млн.теңге, облыстық бюджеттен 50,2 млн.теңге бөлініп, игерілді. Жоба аясында ұзындығы 6,1 шақырымды құрайтын айналма канал қазылды.
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 5,173 млрд. теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
Ағымдағы жылы облыстық бюджеттен 27,5 млн.теңге бөлініп, облыстық коммуналдық меншіктегі 2 су қоймасының (Көлтоған, Манап) жоба-сметалық құжаттары әзірленіп, мемсараптаманың қарауына енгізілді және 60,4 млн.теңгеге 3 су қоймасына (Көлтоған, Манап, Қыраш) көп факторлы тексеру жүргізу мен қауіпсіздік декларациясын рәсімдеу жұмыстары жүргізілді.
Мемлекет Басшысының тапсырмасына сәйкес, облыстың елді мекендеріндегі су нысандарын тазалау және гидротехникалық құрылыстардың жөндеу жұмыстарын жүзеге асыру мақсатында облыс әкімдігінің 2024 жылғы 06 маусымдағы №92 қаулысымен «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі құрылды.
Мемлекеттік мекеменің мақсаты облыстық коммуналдық меншіктегі гидротехникалық құрылыстар мен су шаруашылығы жүйелерін күтіп ұстау, пайдалануға енгізу, сондай-ақ қауіпсіздігін қамтамасыз етуді жүзеге асыру, елді мекендердің тыныс-тіршілігін аяқ сумен қамтамасыз ету болып табылады.
Ағымдағы жылы облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, «Арна» КММ-і арқылы 6,8 млн.теңгеге Сырдария ауданы С. Сейфуллин ауылдық округіндегі ұзындығы 1,8 шақырым болатын «Құрымбек» каналына тазалау мен гидротехникалық құрылысын жөндеу және 9,2 млн.теңгеге Тереңөзек кентіндегі ұзындығы 3,5 шақырым болатын «Айтбай арығы» каналына тазалау, гидротехникалық құрылысына жөндеу жұмыстары атқарылды.
Сонымен бірге, Көлтоған су қоймасының аппаттық жағдайын алдын алу үшін арнасын тазалау мен уақытша бөгетін нығайту жұмыстары атқарылды.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені жәнебалық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оныңішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 174 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 26-сы (Арал-2, Қазалы-7, Қармақшы-4, Жалағаш-2, Сырдария-4,Жаңақорған-1, Шиелі-4, Қызылорда-3) резервтік қорда.
Балық аулау
2024 жылдың 11 айында облыс бойынша – 4333,1 тонна балық ауланды.
1). Кіші Арал теңізі – 4135,8 тонна
2). Жергілікті көлдер – 197,3 тонна
Ең үлкен кәсіпшілік балық аулау Кіші Арал теңізінде жүргізіледі (93%) қалған 7% жергілікті су айдындарында.
Балық экспорты:
2024 жылдың 12 айы бойынша 4 052 тонна балық өнімдері 13 шет мемлекеттеріне экспортталды.
Анықтама: 2023 жылы 3394,3 тонна балық өнімдері шет елдеріне экспортталды.
Бүгінгі күні облыста 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде Еуропалық Одақ елдеріне балық өнімдерін экспорттау құқығын беретін «Еврокод» нөмірлері бар.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылғанбалық және балықұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2023 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 2 076,4 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4 тн, 2023 ж – 875тн).
2024 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 000 тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда.
Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес, «Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.
Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыс бойынша 2 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 8 тоған шарушылығы, 6 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2023 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 9,1 млн.теңге қаржы бөлінген.
Өз кезегінде, Жаңақорған ауданы «Ислам» ШҚ-ы атынан 9,1 млн. теңге қаржыға балық жемін сатып алу субсидиясы бойынша келіп түскен өтінімдер Басқармамен мақұлданып, субсидияланды.
«2024 жылға арналған акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау» бойынша 9 524 млн т. бөлініп, 6 балық өсіру шаруашылықтары толығымен субсидияланды.
Балық қорғау шаралары
2024 жылы Облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
Бүгінгі күнге, 7 млн-нан астам балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығы су айдындарына жіберілді.
Анықтама :2023 жылы облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 324 адам қатысып, 42 дана техника қолданылып, 7,7 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 25 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 16 аңшылық алқап резервте тұр.
2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2024 жылғы 15 ақпаннан бастап 2025 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 168 189 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 6 түріне – 61 974 дана, құстардың 7 түріне – 106 215 дана.
2023 жылғы 15 ақпаннан бастап 2024 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 38 011 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 9 167 дана, құстардың 6 түріне – 28 844 дана.
Анықтама: 2024 жылы (қабан – 2 718, қарсақ – 49, түлкі – 975, қоян – 33 122,
ондатр – 24 500, борсық – 610, қаз – 12 274, үйрек – 37 123, қасқалдақ – 25 837,
қырғауыл – 20 309, шіл – 863, кекілік – 675, кептер – 9134).
2023 жылы (қабан – 228, түлкі – 5, қоян – 8 842, борсық – 92, қаз – 1 639,
үйрек – 11 965, шіл – 90, қасқалдақ – 4 894, кептер – 280, қырғауыл – 9 976).
Жануарлар дүниесін пайдалану
«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызметі
Жыл басынан жануарлар дүниесін пайдалануға 417 өтінім келіп түсті, оның ішінде 387 өтінімге рұқсат беріліп, 30 өтінім дәлелді бастартылды.
Сонымен бірге, ағымдағы жылы жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат берілген рұқсаттар бойынша бюджетке 182 млн. теңге түсті.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
Облыстағы ормандарды қорғау, сақтау, және молықтыру мақсатында 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасайды.
Мемлекет басшысының бес жыл ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында облыстық деңгейде 2024 жылы 100 мың гафитоорманмелиорациялық жұмыстары толығымен орындалды.
Сонымен қатар, облыстық бюджеттен 58,4 млн. теңге бөлініп, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстары жүргізілді.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 585 (орман билеті-566, ағаш кесу-19) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 23,9 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 291 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 64 жағдайы анықталды.
2024 жылдың 29 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Қазіргі таңда, өрт қауіпті учаскелерде 6445 шақырымға өрт жолақтары қалпына келтірілді, 107 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылды, 1993 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып, бұқаралық ақпарат құралдарына 23 рет мақалалар жарияланды.
Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 102,5 млн. теңге бөлініп, қажетті техника мен құрал саймандар сатып алынды.
Анықтама ретінде: 33 мотоцикл (Арал-6, Қазалы-5, Қызылорда-6, Шиелі-7,Жаңақорған-9), 1 Нива (Сырдария),1 Дрон (Жалағаш), 1 трактор (Сырдария), 5 орман отырғызу агрегаты (Қазалы-3, Қармақшы-2), 15 навигатор (Қазалы-5, Қармақшы- 5, Жалағаш-5), 10 мотопомпа (Арал-3, Қазалы-5, Жалағаш-2), байланыс құралдары (15 навигатор Қазалы-5, Қармақшы-5, Жалағаш-5,мобилді радиостанция Қвзвлы-6,арқаға асатын радиостанция Қазалы-2, Қармақшы-3, жалағаш-8, Шиелі-7, GPS навигатор Қызылорда-1) және т.б.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен «Қазақстан Республикасында ландшафтарды қалпына келтіру» жобасы аясында Қазалы ауданында сексеуіл, саялы ағаш көшеттерін дайындау үшін тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары және Қызылорда қаласы маңындағы Қызылорда-Жезқазған автожолы бойындағы орман қоры жерінің 3 мың гектарына жасыл аймақ құру бойынша сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары жүргізілді.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
ҚР «Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.
1. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру. 2024 жылы жинақталған 303 050 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 91 218 тоннасы өңделді (30,1%).
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда. «Адима» жеке кәсіпкері Жалағаш кентінде картон қалдықтары мен макулатурадан эковата шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, қартон қалдықтарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазы) шығаруда. «Қарасақал» жеке кәсіпкерлігі Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентінен макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын қабылдауда. «Абай-Даулет» ЖШС-мен пластик бөтелкелерін сұрыптап, жинақтауды жүзеге асыруда. Тиісті есептілік ақпарат Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігіне жолданды.
2. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту.
2024 жылы облыс тұрғындарының 72,0 % тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамтамасыз етілген.
Облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған барлығы – 9 546 дана контейнерлер бар. Оның ішінде, қалдықтарды бөлек жинауға арналған – 1 844 дана арнайы контейнерлер (874 – құрамында сынабы бар шамдарға, 50 – тағам қалдықтарына, 911 – пластикалық бөтелкелерге, 9 – макулатураға) орналасқан.
3. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 8 полигонға (5,5%) экологиялық және санитариялық рұқсат құжаттары алынған.
Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, полигон құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн.теңге қаржы бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталды. Нысан 20.11.2024 ж. қабылданды.
Өңірде «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қалдықтарды басқару саласындағы жобаларды қаржыландыруы арқылы қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында жалпы құны 42,5 млрд.теңгені құрайтын 9 жобалар бойынша жұмыстар жүруде.
Бұл жобалар облыстың барлық ауданын және Қызылорда қаласын қамтиды. Инвесторлар анықталды. Қаржыландыруға «Өнеркәсіпті дамыту қоры» АҚ-на өтінімдер жолданып, сараптамалардан өткізілуде.
2024 жылы «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында 118 стихиялық қоқыс орындары анықталып, толығымен тазартылды.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2024 жылдың 12 айында 5 мемлекеттік қызмет түрі бойынша 1137 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1.«II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша– 90 экологиялық рұқсат берілді.
Облыстық бюджетке қоршаған ортаға эмиссия үшін төленетін төлемақы бойынша 1млрд. 208 млн. 111 мың 950 теңге түсім түсті.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 197 қорытынды берілді.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша – 90;
ІІІ санат объектілері бойынша – 85;
Өзге жоба (иные проекты) – 22.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» қызметі бойынша – 280 рұқсат берілді.
4. «Ағаш кесу және орман билетін беру» қызметі бойынша – 570 рұқсат құжаты берілді.
Облыстық бюджетке 21 млн. 472 мың 322 теңге түсті
5. «Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау, сондай-ақ асыл тұқымды балық шаруашылығын дамытуды субсидиялау» - жыл басынан бері барлығы 6 рұқсат беріліп, 9524 теңге субсидияланды.
Қоғамдық тыңдаулар.
2024 жылдың 12 айында барлығы 308 қоғамдық тыңдаулар өткізілді.
Ашық отырыс нысанында өткізілген қоғамдық тыңдаулар саны 231 және жария талқылау нысанындағы қоғамдық тыңдаулар саны 77.
Бөлім қызметкерлері қоғамдық тыңдауларға онлайн, zoom қосымшасы арқылы қатысып, өткізілген қоғамдық тыңдаулардың хаттамалары басқарманың ресми интернет ресурсында орналастырылды.
Сонымен қатар, ІІІ санаттағы объектілер үшін қоршаған ортаға әсер ету туралы қабылданған декларациялар бойынша 125 оператор есебін қабылдады.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(ІІІ тоқсан, 2024 жыл)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2024 жылы бюджет көлемі 9 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 7,1 млрд. теңге құрады.
2024 жылдың 9 айына төлемдер бойынша қаралған қаржы 4,8 млрд. теңге құрап, оның 4,8 млрд. теңгесі игеріліп, 100 %-ға орындалды.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Мемлекет Басшысының Жолдауында «Ирригация жүйелері жалпы су шаруашылығы мәселесімен мұқият айналысу, көктемгі қарқын суды жинап, оны дихандардың қажетіне жарату мақсатында гидрология бекеттерін жөндеп, жаңғырту» қажеттігін тапсырдым. Бұл бағытта, облыста бірқатар жұмыстар атқарылды.
Бұл бағытта, ҚР Су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспарына облыстан жалпы соммасы 148,3 млрд. теңге болатын 114 жоба ұсынылды.
Оның ішінде су жинау көлемі 775 млн. м3 болатын «Қараөзек» су қоймасын салу мақсатында, бүгінгі күні су қоймасын салу мәселесін Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыру үшін Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде (жоба құны 3,8 млрд.теңге).
Кешенді жоспарға енгізілген «Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналына су беретін канал» жобасын жүзеге асыруға 2024 жылға республикалық бюджеттен 488 млн. теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар атқарылды.
Сонымен қатар, Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 5,173 млрд теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
Бүгінге таңда жөндеу жұмыстарын қажет ететін 2 су қоймаларының (Көлтоған, Манап) жоба-сметалық құжаттарын әзірлеуге бөлінген 30,2 млн. теңгеге тиісті құжаттары дайындалып, мемлекеттік сараптамаға жолдануда.
Сол сияқты 3 су қоймаларына (Көлтоған, Манап, Қыраш)көп факторлы тексеру жүргізу және қауіпсіздік декларациясын рәсімдеуге бөлінеген 64,7 млн. теңгеге мердігер мекеме арқылы тиісті жұмыстар атқарылуда.
Биылғы жылдың 11-12 сәуір күндері Шымкент қаласында өткен Мемлекет аралық су шаруашылығын үйлестіру комессиясының кезекті отырысында Шардара су қоймасына вегетация кезеңінде 3,6 млрд. м3 су түсуі келісілген болса, одан нақты 4,7 млрд. м3 су түсті. Нәтижесінде Арал теңізіне түскен судың көлемі едәуір ұлғайды.
2022-2023 жылдары теңізге вегетация кезеңінде орташа есеппен секундына 15 текше метр су түссе, биылғы жылы 70 текше метр су түсті.
Мемлекет Басшысының тапсырмасына сәйкес, облыстың елді мекендеріндегі су нысандарын тазалау және гидротехникалық құрылыстардың жөндеу жұмыстарын жүзеге асыру мақсатында облыс әкімдігінің 2024 жылғы 6 маусымдағы №92 қаулысымен «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесі құрылды.
Аталмыш мекеменің штаттық құрылымдары бекітіліп, қажетті техникалары жасақталуда және мекемені ұстап тұруға биылғы жылдың 5 айына жергілікті бюджеттен 186,9 млн. теңге бөлінді.
Бүгінгі күні Сырдария ауданы С. Сейфуллин ауылындағы жалпы ұзындығы 1,8 шақырым болатын «Құрымбек» каналын тазалау мен гидротехникалық құрылысын жөндеу жұмыстары аяқталды.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені жәнебалық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оныңішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 175 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 26-сы (Арал-2, Қазалы-7, Қармақшы-4, Жалағаш-2, Сырдария-4,Жаңақорған-1, Шиелі-4, Қызылорда-2) резервтік қорда.
Балық аулау
2024 жылдың 9 айында облыс бойынша – 4 312,4 тонна балық ауланды.
Анықтама: 2023 жылы 6484,1 тонна балық ауланды.
Балық экспорты:
2024 жылдың 9 айы бойынша 2 408,9 тонна балық өнімдері 13 шет мемлекетке экспортталды (Ресей – 1016,84 тн, Дания – 314,21тн,ҚХР – 160 тн, Нидерланды – 174,58 тн, Германия – 138,674тн, Литва – 134,556 тн, Польша – 195,2 тн, Қырғызстан – 20 тн, Венгрия – 18 тн, Латвия – 16,2 тн, Эстония – 16,2 тн, Грузия – 10 тн, Румыния – 4,9 тн).
Анықтама:2023 жылы 3394,3 тонна балық өнімдері 13 шет елдеріне экспортталды (Ресей – 1200,03 тн, Германия –900,393 тн, Грузия – 192,343 тн, Литва – 114,18 тн, Польша – 65,34 тн, Нидерланды – 49,12 тн, Әзірбайжан – 40 тн, Венгрия – 32,4 тн, Австрия – 74,58 тн, Румыния – 22,818 тн, Дания – 290,09 тн, Франция – 16,8 тн, ҚХР – 392,28 тн).
(2023 жылдың 6 айы – 1699,497 тн).
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылғанбалық және балық ұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2023 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 2 076,4 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4 тн, 2023 ж – 875тн).
2024 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 000 тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда.
Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес, «Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.
Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыс бойынша 2 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 8 тоған шарушылығы, 6 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2023 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 9,1 млн.теңге қаржы бөлінген.
Өз кезегінде, Жаңақорған ауданы «Ислам» ШҚ-ы атынан 9,1 млн. теңге қаржыға балық жемін сатып алу субсидиясы бойынша келіп түскен өтінімдер Басқармамен мақұлданып, субсидияланды.
Ағымдағы жылы «2024 жылға арналған акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау» бойынша 9 524 млн т. бөлінген.
Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:
2023 жылы Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, Арал ауданы, «Қамыстыбас» көліне жіберілді.
Балық қорғау шаралары
2024 жылы Облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
Бүгінгі күнге, 5 млн-нан астам балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығы су айдындарына жіберілді.
Анықтама :2023 жылы облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 324 адам қатысып, 42 дана техника қолданылып, 7,7 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 25 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 16 аңшылық алқап резервте тұр.
Бүгінгі күні, конкурстық комиссия құрамының қаулысы шығарылып, аңшылық алқаптардың дамыту жоспары мен бастапқы бағалары әзірленуде.
Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.
Анықтама: Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді делінген.
Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шартжергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген.
2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2024 жылғы 15 ақпаннан бастап 2025 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 168 189 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 6 түріне – 61 974 дана, құстардың 7 түріне – 106 215 дана.
2023 жылғы 15 ақпаннан бастап 2024 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 38 011 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 9 167 дана, құстардың 6 түріне – 28 844 дана.
Анықтама: 2024жылы (қабан – 2 718, қарсақ – 49, түлкі – 975, қоян – 33 122,
ондатр – 24 500, борсық – 610, қаз – 12 274, үйрек – 37 123, қасқалдақ – 25 837,
қырғауыл – 20 309, шіл – 863, кекілік – 675, кептер – 9134).
2023 жылы (қабан – 228, түлкі – 5, қоян – 8 842, борсық – 92, қаз – 1 639,
үйрек – 11 965, шіл – 90, қасқалдақ – 4 894, кептер – 280, қырғауыл – 9 976).
Жануарлар дүниесін пайдалану
«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызмет көрсету бойынша – 360 өтініштер келіп түсті.
Анықтама: Берілгені 345 рұқсат құжаты, 15 ұсынылған құжат материалдары дұрыс болмауына байланысты кері қайтарылды. Республикалық бюджетке 158,2 млн.теңге түсті.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. га құрайды, оның 3,8 млн. га орманды алқаптар.
Облыстағы ормандарды қорғау, сақтау, және молықтыру мақсатында 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасайды.
Мемлекет басшысының бес жыл ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында облыстық деңгейде 2024 жылы 100 мың гафитоорманмелиорациялық жұмыстары жоспарланды.
Ағымдағы жылы жоспар бойынша көктем айында 50 мың гектар жерге сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары атқарылды. Қалған 50 мың га жерге себу жұмыстары агротехникалық талаптарға сәйкес қараша – желтоқсан айларында орындалатын болады.
Сонымен қатар, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына облыстық бюджеттен 58,4 млн. теңге бөлініп, тиісті жұмыстар жүргізілуде.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 514 (орман билеті-502, ағаш кесу-12) жеке және заңды тұлғаларға беріліп, облыстық бюджетке 14,9 млн. теңге түсті.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 215 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 33 жағдайы анықталды.
2024 жылдың 29 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Қазіргі таңда, өрт қауіпті учаскелерде 6445 шақырымға өрт жолақтары қалпына келтірілді, 107 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылды, 1993 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып, бұқаралық ақпарат құралдарына 23 рет мақалалар жарияланды.
Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 77,1 млн. теңге бөлініп, қажетті техника мен құрал саймандар сатып алынды.
Анықтама ретінде: 33 мотоцикл, 5 орман отырғызу агрегаты, 15 навигатор, 10 мотопомпа, 26 байланыс құралдары және т.б.
Бұдан бөлек, Дүниежүзілік Банк қайтарымсыз қаржысы есебінен «Қазақстан Республикасында ландшафтарды қалпына келтіру» жобасы аясында Қазалы ауданында сексеуіл, саялы ағаш көшеттерін дайындау үшін тұрақты орман тұқымбағын құру жұмыстары және Қызылорда қаласы маңындағы Қызылорда-Жезқазған автожолы бойындағы орман қоры жерінің 3 мың гектарына жасыл аймақ құру бойынша сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары жүргізілді.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.
Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша.
2024 жылдың ІІІ тоқсанында облыс бойынша жинақталған 227,0 мың тонна тұрмыстық қатты қалдықтардың 68,4 мың тоннасы өңделіп, пайыздық үлесі 30,1% құрады.
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында 17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда. Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Адима» жеке кәсіпкері Жалағаш кентінде картон қалдықтары мен макулатурадан эковата шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, қартон қалдықтарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазы) шығаруда. «Қарасақал» жеке кәсіпкерлігі Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентінен макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын қабылдауда. «Август» ЖШС, «Абай Дәулет» ЖШС макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтарын сұрыптап, жинақтауды жүзеге асыруда.
Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту бойынша.
Облыс тұрғындарының 71,9%осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).
Бүгінгі күні облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды бөлек жинауға барлығы – 1844 контейнерлер (874 – құрамындасынабы бар шамдарға, 50 – тағам қалдықтарына, 911 – пластикалық бөтелкелерге, 9 -макулатураға) орналасқан.
Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.
Облыстың 145 елдімекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.
Сырдария ауданындағы (Тереңөзеккенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, полигон құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн. теңге қаржы бөлінді. Қазіргі таңда, құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
Өңірде «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қалдықтарды басқару саласындағы жобаларды қаржыландыруы арқылы қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында жалпы құны 42,6 млрд.теңгені құрайтын 9 жобалар бойынша жұмыстар жүруде.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2024 жылдың 9 айында көрсетілген мемлекеттік қызмет түрі бойынша 760 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша – 50 өтінімге экологиялық рұқсат берілді.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 190 өтініштер келіп түсті.
Берілгені 120 қорытынды.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша – 50;
ІІІ санат объектілері бойынша – 55;
Өзге жоба (иные проекты) – 15.
70 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру»бойынша – 200 қызмет көрсетілді.
4. «Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 320 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

---

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2023 жылғы 8 желтоқсанда Су ресурстары және ирригация министрлігі мен облыс әкімдігінің бірлескен республикалық бюджеттен іске асырылатын 141,4 млрд. теңге болатын (37 жоба) су шаруашылығы саласын дамытуға бағытталған «Қызылорда облысының суармалы жүйелері мен гидротехникалық құрылысжайларды қалпына келтіру жөніндегі» кешенді жоспары бекітілді.
Кешенді жоспарға енгізілген «Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналына су беретін канал» жобасын жүзеге асыруға 2024 жылға республикалық бюджеттен 488 млн. теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар атқарылуда.
Сонымен қатар, 2024 жылға Ислам Даму Банкі есебінен қаржыландыруға облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 5,173 млрд теңге болатын 8 жоба ұсынылды.
2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге.
Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге, 2023 жылы 2,016 млрд.теңге қаржы игерілді.
2024 жылдың маусым айына 212,3 млн. теңге қаржы игерілді, қазіргі таңда 829698 м (98,8 %) су жүйелері, 917840 м (99,2%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 14538 дана (99,1 %) су құрылыстары, 151 дана (100%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдербар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 181 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе,20-сы(Арал-2, Қазалы-4, Қармақшы-4, Жалағаш-2, Сырдария-3,Жаңақорған-1, Шиелі-4) резервтік қорда.
Балық аулау
2023 жылы облыс бойынша –6 484,1 тонна балық ауланса, 2024 жылдың І тоқсаны бойынша 1 111,358 тонна(оның ішінде: әртүрлі балық түрлері – 1 079,151 тн.,артемия – 32,207 тн.)балық ауланды.
Балық экспорты:
2024 жылдың 6 айы бойынша1 955,8 тоннабалық өнімдері12 шет мемлекетке экспортталды(Ресей – 1079,3 тн, Дания – 238,14тн,ҚХР – 160 тн, Нидерланды – 141,57 тн,Германия – 108,6тн, Литва – 82,64 тн, Польша – 65,14 тн, Қырғызстан – 20 тн, Венгрия – 18 тн, Латвия – 16,2 тн, Эстония – 16,2 тн, Грузия – 10 тн).
Анықтама:2023 жылы 3394,3 тонна балық өнімдері 13 шет елдеріне экспортталды(Ресей – 1200,03 тн, Германия –900,393 тн, Грузия – 192,343 тн, Литва – 114,18 тн, Польша – 65,34 тн, Нидерланды – 49,12 тн, Әзірбайжан – 40 тн, Венгрия – 32,4 тн, Австрия – 74,58 тн, Румыния – 22,818 тн, Дания – 290,09 тн, Франция – 16,8 тн, ҚХР – 392,28 тн).
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылғанбалық және балықұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2023 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 2 076,4тонна балық өсірілді(2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4 тн, 2023 ж – 875 тн).
2024 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 000тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда.
Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.
Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы,12 тоған шаруашылығы,3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні, облыс бойынша 2тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 8 тоған шарушылығы, 6тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2023 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 9,1 млн.теңге қаржы бөлінген.
Өз кезегінде, Жаңақорған ауданы «Ислам» ШҚ-ы атынан 9,1 млн. теңге қаржыға балық жемін сатып алу субсидиясы бойынша келіп түскен өтінімдер Басқармамен мақұлданып, субсидияланды.
Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:
2023 жылы Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, Арал ауданы, «Қамыстыбас» көліне жіберілді.
Балық қорғау шаралары
2023 жылы Облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары» бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 324 адам қатысып, 42 дана техника қолданылып, 7,7 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
Анықтама:2022 жылы облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техника қолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 25 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 16 аңшылық алқап резервте тұр.
Бүгінгі күні, конкурстық комиссия құрамының қаулысы шығарылып, аңшылық алқаптардың дамыту жоспары мен бастапқы бағалары әзірленуде.
Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.
Анықтама:Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді делінген.
Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шартжергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген.
2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.
2023 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,6 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.
Анықтама:Облыс аймағында сүтқоректілердің40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2024 жылғы 15 ақпаннан бастап 2025 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 168 189 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 6 түріне – 61 974 дана, құстардың 7 түріне – 106 215 дана.
2023 жылғы 15 ақпаннан бастап 2024 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 38 011 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 9 167 дана, құстардың 6 түріне – 28 844 дана.
Анықтама: 2024жылы (қабан – 2 718, қарсақ – 49, түлкі – 975, қоян – 33 122,ондатр – 24 500, борсық – 610, қаз – 12 274, үйрек – 37 123, қасқалдақ – 25 837, қырғауыл – 20 309, шіл – 863, кекілік – 675, кептер – 9134).
2023 жылы (қабан – 228, түлкі – 5, қоян – 8 842, борсық – 92, қаз – 1 639,үйрек – 11 965, шіл – 90, қасқалдақ – 4 894, кептер – 280, қырғауыл – 9 976).
Жануарлар дүниесін пайдалану
«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік қызмет көрсету бойынша – 360 өтініштер келіп түсті.
Анықтама: Берілгені 345 рұқсат құжаты, 15 ұсынылған құжат материалдары дұрыс болмауына байланысты кері қайтарылды.
Республикалық бюджетке 158,2 млн.теңге түсті.
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. Гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. Гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.
Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасауда.
Ағымдағы жылы, облыстық деңгейде атқарылатын 100 мың гектардың 50 мыңга жерге сексеуіл көшетін отырғызу көктем айларында жүргізілді, қалған 50 мың га сексеуіл тұқымын жинау агротехникалық талаптарға сәйкес күз айларында орындалатын болады.
2024 жылы көктем айында Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 50 мың га жерге фитоорманмелиорациялық жұмыстар жүргізіліп және 15 млн. дана сексеуіл көшеттері қазылды.
Сонымен қатар, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына облыстық бюджеттен 58,4 млн. теңге бөлінді.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 51 (орман билеті-39, ағаш кесу-12) жеке және заңды тұлғаларға берілді.
Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 170 рейдтер ұйымдастырылып,оныңішіндеорман тәртібін бұзушылықтар бойынша 26 жағдайы анықталды.
2024 жылдың 29 ақпанында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспарыбекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақтыөрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Қазіргі таңда, өрт қауіпті учаскелерде 527 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізіліп, 4220 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілді.
Сонымен қатар, өрт қауіпті деген жерлерге 82 дана аншлагтар мен паннолар орналастыру және 1953 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар тарату, бұқаралық ақпарат құралдарына 19 рет мақалалар жарияланды.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.
Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша.
2024 жылдың 2 тоқсанында облыс бойынша жинақталған 151,5 мың тонна тұрмыстық қатты қалдықтардың 43,9 мың тоннасы өңделіп, пайыздық үлесі 29% құрады.
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда. Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Адима» жеке кәсіпкері Жалағаш кентінде картон қалдықтары мен макулатурадан эковата шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, қартон қалдықтарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазы) шығаруда. «Қарасақал» жеке кәсіпкерлігі Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентінен макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын қабылдауда. «Август» ЖШС, «Абай Дәулет» ЖШС макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтарын сұрыптап, жинақтауды жүзеге асыруда.
Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту бойынша.
Облыс тұрғындарының71,9 %осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).
Бүгінгі күні облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды бөлек жинауға барлығы – 1844 контейнерлер (874 – құрамында сынабы бар шамдарға, 50 – тағам қалдықтарына, 911 – пластикалық бөтелкелерге, 9-макулатураға) орналасқан.
Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.
Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, полигон құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн. теңге қаржы бөлінді. Қазіргі таңда, құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
2024-2026 жылдары облыс бойынша қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында «Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қаржыландыруы арқылы барлығы 8 жобаны іске асыру жоспарлануда.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2024 жылдың 6 айында көрсетілген мемлекеттік қызмет түрі бойынша 445 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру»қызметі бойынша – 29 өтінімге экологиялық рұқсат берілді.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 133 өтініштер келіп түсті.
Берілгені 74 қорытынды.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша – 29;
ІІІ санат объектілері бойынша – 36;
Өзге жоба (иные проекты) – 9.
59 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру»бойынша – 28 қызмет көрсетілді.
4. «Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 255 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

---

Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу саласында атқарылған жұмыстар туралы ақпарат

(І тоқсан, 2024 жыл)

БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ
2024 жылы бюджет көлемі 15 бюджеттік бағдарламасы бойынша – 6,7 млрд. теңге құрады.
2024 жылдың 3 айына төлемдер бойынша қаралған қаржы 1,6 млрд. теңге құрап, оның 1,6 млрд. теңгесі игеріліп, 99,8 %-ға орындалды.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
2023 жылғы 8 желтоқсанда Су ресурстары және ирригация министрлігі мен облыс әкімдігінің бірлескен республикалық бюджеттен іске асырылатын 141,4 млрд. теңге болатын (37 жоба) су шаруашылығы саласын дамытуға бағытталған «Қызылорда облысының суармалы жүйелері мен гидротехникалық құрылысжайларды қалпына келтіру жөніндегі» кешенді жоспары бекітілді.
Кешенді жоспарға енгізілген «Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналына су беретін канал» жобасын жүзеге асыруға 2024 жылға республикалық бюджеттен 488 млн. теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар атқарылуда.
Сонымен қатар, 2024 жылға республикалық бюджеттен қаржыландыруға Су ресурстары және ирригация министрлігіне облыс бойынша бірінші кезекте күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі тиіс 4,658 млрд теңге болатын 8 жобаға бюджеттік өтінім ұсынылды.
2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге.
Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге, 2023 жылы 2,016 млрд.теңге қаржы игерілді.
2024 жылдың наурыз айына дейін 443,4 млн теңге қаржы игеріліп, 829698 м (94,9 %) су жүйелері, 870 558 м (94,1%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 13112 дана (90,32 %) су құрылыстары, 151 дана (100%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені жәнебалық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 174 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 27-і (Арал-6, Қазалы-2, Қармақшы-6, Жалағаш-2, Сырдария-4, Шиелі-5, Жаңақорған-1) резервтік қорда.
Балық аулау:
2023 жылы облыс бойынша - 6 484,1 тонна балық ауланса, 2024 жылдың І тоқсаны бойынша 1111,3 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:
2024 жылдың І тоқсаны бойынша 1019,2 тонна балық өнімдері 10 шет мемлекетке экспортталды (Германия – 62,842 тн, Дания – 176,820 тн, ҚХР – 100 тн, Қырғыстан – 20 тн, Латвия – 16,2 тн, Литва – 32,94 тн, Нидерланды – 62,7 тн, Ресей – 513,5 тн, Эстония – 16,2 тн, Венгрия – 18 тн).
Анықтама: 2023 жылы 3394,3 тонна балық өнімдері 13 шет елдеріне экспортталды (Ресей – 1200,03 тн, Германия –900,393 тн, Грузия – 192,343 тн, Литва – 114,18 тн, Польша – 65,34 тн, Нидерланды – 49,12 тн, Әзірбайжан – 40 тн, Венгрия – 32,4 тн, Австрия – 74,58 тн, Румыния – 22,818 тн, Дания – 290,09 тн, Франция – 16,8 тн, ҚХР – 392,28 тн).
Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2023 жылы тауарлы балық шаруашылықтарымен 875 тонна балық өсірілді.
2024 жылы тауарлы балық шаруашылықтарымен 1000 тонна тауарлы балық өсіру жоспарлануда
Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың
2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасына сәйкес 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық, 12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Қазіргі таңда, облыс бойынша 2 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 8 тоған шарушылығы, 7 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ға жетті.
2024 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 9,5 млн.теңге қаржы бөлінген.
Балық қорғау шаралары:
2023 жылы «2023 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары» бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 324 адам қатысып, 42 дана техника қолданылып, 7,7 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
Анықтама: 2022 жылы облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техника қолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 25 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 16 аңшылық алқап резервте тұр.
2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.
2023 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,6 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.
2024 жылғы 15 ақпаннан бастап 2025 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 168 189 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді.
Оның ішінде:
Жануарлардың 6 түріне – 61 974 дана (қабан – 2 718, қарсақ – 49, түлкі – 975, қоян – 33 122, ондатр – 24 500, борсық – 610).
Құстардың 7 түріне – 106 215 дана (қаз – 12 274, үйрек – 37 123, қасқалдақ – 25 837, қырғауыл – 20 309, шіл – 863, кекілік – 675, кептер – 9134).
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.
Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасауда.
Мемлекет басшысының 2021-2025 жылдар ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында ағымдағы жылы 250 мың га (100 мың га - облыстық деңгейде, қалған 150 мың га - Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті арқылы) фитоорманмелиорациялық жұмыстарын жүргізу жоспарланып, кезең кезеңімен атқарылуда (Облыстық деңгейде атқарылатын 100 мың гектардың 53 000 га сексеуіл көшетін отырғызу, 47000 га галофитті тұқымын себу және оған 141 200 кг сексеуіл тұқымын жинау).
Көктем айларында 50 000 га сексеуіл көшеттерін отырғызылып, күз айларында 50,000 га галофитті тұқым себу жұмыстары жүргізілетін болады.
Сонымен қатар, ағымдағы жылы Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына облыстық бюджеттен 59 млн. теңге және орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 77,1 млн. теңге бөлініп, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына сәйкес тиісті жұмыстар жүргізілуде.
Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 158 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.
Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 376,3 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 314 (орман билеті-302, ағаш кесу-12) жеке және заңды тұлғаларға берілді.
Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 131 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орма тәртібін бұзушылықтар бойынша 21 жағдайы анықталды.
2023 жылдың 13 наурызында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 527 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізіліп, 5918 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.
Сонымен қатар, өрт қауіпті деген жерлерге 10 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылып және 255 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып,
бұқаралық ақпарат құралдарына 7 рет мақалалар жарияланды.
Өрт қауіпті кезеңінде орман қоры жерлерінде 103,39 гектарды құрайтын
23 өрт фактісі тіркелді (2022 жылы жалпы 16 өрт, 38,39 га). Оның ішінде, 26,29 гектар орманды, 77,1 гектар ормансыз алқаптар болып табылады.
Табиғатқа келтірілген шығын көлемі 375,3 мың теңгені құрайды
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.
Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша.
2024 жылдың І тоқсанында облыс бойынша жинақталған 75 762 тонна тұрмыстық қатты қалдықтардың 21 270 тоннасы өңделіп, пайыздық үлесі 28,0% құрады.
Облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында
15 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда. Қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды, сұрыптауды және қайта өңдеуді енгізу нәтижесімен көмілетін қалдықтар көлемі қысқаруда.
«Адима» жеке кәсіпкері Жалағаш кентінде картон қалдықтары мен макулатурадан эковата шығаруда. «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатура, қартон қалдықтарын жинақтап, қағаз өнімдерін (әжетхана қағазы) шығаруда. «Қарасақал» жеке кәсіпкерлігі Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентінен макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын қабылдауда. «ДаЖаЕр» ЖШС-мен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтарын сұрыптап, жинақтауды жүзеге асыруда.
Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту бойынша.
Облыс тұрғындарының71,9 %осы қызметпен қамтамасыз етілген
(«Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).
Бүгінгі күні облыс бойынша тұрмыстық қатты қалдықтарды бөлек жинауға барлығы – 1844 контейнерлер (874 – құрамында сынабы бар шамдарға, 50 – тағам қалдықтарына, 911 – пластикалық бөтелкелерге, 9 -макулатураға) орналасқан.
Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі 402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.
Облыстың 4 ауданында жалпы құны 2,5 млрд. теңгені құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал ауданы (Сексеуіл кенті) – 752,0 млн.тг., Жалағаш ауданы – 526,0 млн.тг., Сырдария ауданы – 475,5 млн.тг., Шиелі ауданы -823,0 млн.тг.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды.
Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, полигон құрылысына облыстық бюджеттен 475,5 млн. теңге қаржы бөлінді. Мемлекеттік сатып алу жұмыстары жүруде.
2024-2026 жылдары облыс бойынша қалдықтарды сұрыптау және өңдеу саласында«Жасыл Даму» акционерлік қоғамының қаржыландыруы арқылы барлығы 8 жобаныіске асыру жоспарлануда.
МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕР БОЙЫНША
Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2024 жылдың I тоқсанында көрсетілген мемлекеттік қызмет түрі бойынша 356 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.
Атап айтсақ:
1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша – 10 өтінімге экологиялық рұқсат берілді.
2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 85 өтініштер келіп түсті.
Берілгені 33 қорытынды.
Оның ішінде:
ІІ санат объектілері бойынша – 10;
ІІІ санат объектілері бойынша – 16;
Өзге жоба (иные проекты) – 7.
52 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.
3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» бойынша – 20 қызмет көрсетілді.
4. «Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 241 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

---

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША
Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 232 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.
2023 жылы елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында облыстық бюджет есебінен елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 85,3 шақырым болатын 10 каналға, елді мекендерге 29 дана насос және 28 каналға жобалық-сметалық құжаттамасын әзірлеу қажетті қаржы бөлінді.
10 каналды тазалау бойынша:
Сырдария ауданы А.Тоқмағанбетов а/о «Қашыртқы», Амангелді а/о «Хозцентр»,Жетікөл а/о «Жыңғылдыкөл», Жалағаш ауданы Қаракеткен а/о «Бекбай», Қармақшы ауданы Көмекбаев а/о «Қарақ және Қоңыраулы», Шиелі ауданы Қоғалы а/о «Жаңаарық», Тартоғай а/о «Балтабай», Еңбекші а/о «Р-2-2-2», Жаңақорған ауданы Қыркеңсе а/о «ОК-1-3», Байкенже а/о «Дөңбай» каналдары.
28 каналға ЖСҚ әзірлеу үшін:
Арал ауданы Қаратерең а/о «Құйылыс шлюзі», Қазалы ауданы Аранды а/о «Бөкебай», Ақжона а/о «Майдакөл», Майдакөл а/о «Таймас», Қарашеңгел а/о «Қызыл ой», Қармақшы ауданы Қармақшы а/о «Сарыжылуан», Жосалы а/о «Келтеарық», Иіркөл а/о «Жапалақ жарма», Жосалы кенті маңындағы Сырдария өзенінін тазалау жобасының (1 кезек), Жалағаш ауданы Мақпалкөл а/о «Әшен арық», Жаңаталап а/о «Арқаш арық», Аламесек а/о «Ақарық», Сырдария ауданы Амангелді а/о «Баржық», Сырдария ауданы Шаған а/о «Жиделіарық», С.Сейфуллин а/о «Құрымбек», Тереңөзек кентіндегі «Айтбай арық», Ақжарма а/о «Ақжарма», Ақжарма а/о «Дәулет арық», Шиелі ауданы Шиелі кентіндегі «Базар арығы», Шиелі ауданы Ақмая а/о «Р-3-1», Керделі а/о «Керделі» қашыртқысына, Ақмая а/о «Р-3-2», «Р-3-3», Шиелі кентіндегі «Байсары», Жаңақорған ауданы М.Нәлібаев а/о «К-2-6-1» және «К-2-6-2-1» су қашыртқысына, Аққорған а/о «Р-16-2-1» және «Р-16-2».
29 дана насостар бойынша:
Қызылорда қаласы Ақсуат а/о 1 дана дизельді, Қызылөзек а/о 1 дана дизельді, 1 дана электрлі, Тасбөгет кентіне 6 дана электрлі;Қазалы ауданы Құмжиек а/о 1 дана дизельді, Басықара а/о 1 дана дизельді, Майлыбас а/о 1 дана дизельді; Сырдария ауданы Тереңөзек кентіне 2 дана электрлі, А.Тоқмағанбетов а/о 2 дана дизельді; Қармақшы ауданы Қармақшы а/о 1 дана электрлі; Шиелі ауданы Жөлек а/о 1 дана дизельді, 1 дана электрлі, Бестам а/о «Р-12-8» 2 дана дизельді, «Р-12-6» каналына 1 дана дизельді Бәйгеқұм а/о 1 дана дизельді, Тұран а/о «Р-10» каналына 2 дана электрлі, Еңбекші а/о 2 дана дизельді; ШЖҚ «Табиғат» МКК-на 2 дана электрлі насос қондырғылары.
2019 жылдан бастап Ирригациялық жүйелерді жетілдіру ИДЖЖ-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге. (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о)
Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге қаржы игерілді.
2023 жылдың желтоқсан айына 279,541 млн теңге қаржы игерілді,қазіргі таңда787891 м (94,9 %) су жүйелері, 870 558 м (94,1%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 13112 дана (90,32 %) су құрылыстары, 151 дана (100%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.
БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облысаумағында Кіші Арал теңізі, Сырдарияөзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 175көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 26-і (Арал-6, Қазалы-1, Қармақшы-6, Жалағаш-2, Сырдария-5, Шиелі-5, Жаңақорған-1) резервтік қорда.
Балық аулау:
2022 жылы 8 889,7 тонна балық ауланып, 2023 жылы бойынша 6 484,1 тонна балық ауланды.
Балық экспорты:
2022 жылы 3575,7 тонна балық 12 шет елдеріне экспортталды (Ресей – 2069,6 тн, Германия – 568,7 тн, Грузия – 300 тн, Литва – 115,2 тн, Польша – 163,6 тн, Нидерланды – 67 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 16,2 тн, Австрия – 89,5 тн, Чехия – 32,9 тн, Франция – 33 тн, ҚХР – 60 тн).
2023 жыл бойынша 3394,3 тонна балық өнімдері 13 шетелдеріне экспортталды (Ресей – 1200,03 тн, Германия –900,393 тн, Грузия – 192,343 тн, Литва – 114,18 тн, Польша – 65,34тн, Нидерланды – 49,12тн, Әзірбайжан – 40тн, Венгрия – 32,4тн, Австрия – 74,58тн, Румыния – 22,818 тн,Дания – 290,09тн, Франция – 16,8тн, ҚХР – 392,28тн).
Бүгінгікүні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартын растайтын белгісі бар.
Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2022 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 1 239,4 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн, 2022 ж – 526,4тн).
2023 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 837 тонна тауарлы балық өсірілді.
Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.
Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 тор қоршамада балық өсіру шаруашылығы, 12 тоған шаруашылығы,3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.
Бүгінгі күні облыс бойынша 2 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 6 тоған шарушылығы,6 тор қорамада балық өсіру шаруашылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 76-ге жетті.
2023 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 9,1 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні аталған қаржы толығымен игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).
Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:
Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналды.
Балық қорғау шаралары
2023 жылы «2023 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының іс-шаралар жоспары» бекітілді.
Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.
Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 324 адам қатысып, 42 дана техника қолданылып, 7,7 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
Анықтама: 2021 жылы шабақ құтқару жұмыстарына 125 адам қатысып, 15 дана техника қолданылып, 7,6 млн. дана балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
2022 жылы облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техника қолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.
ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ
Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 19 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 22 аңшылық алқап резервте тұр.
Бүгінгі күні, резервтегі 10 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып (даму жоспары, бастапқы бағасы бекітіліп) конкурсқа шығарылыпды. Конкурс нәтижесінде 6 жеңімпаз анықталып, бекітіп беру жұмыстары жүргізілуде.
Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.
Анықтама: Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар
негізінде белгіленеді делінген.
Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарт жергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген.
2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.
2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.
2023 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,6 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.
Анықтама: Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 30 түрі мекендейді.
2023 жылғы 15 ақпаннан бастап 2024 жылғы 15 ақпанға дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 38 011 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 9167 дана, құстардың 6 түріне – 28 844 дана.
Анықтама: (қабан – 228, түлкі – 5, қоян – 8 842, борсық – 92, қаз – 1 639, үйрек – 11 925, шіл – 4 894, қасқалдақ – 90, көгершін – 280, қырғауыл – 9 976)
ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпыкөлемі
7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.
Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729 қызметкерлер жұмыс жасауда.
Анықтама: Облыс аумағында 2020-2022 жылдар аралығында орман орналастыру жұмыстары нәтижесімен орман шаруашылығы мекемелерінің штаттық кестесін нормативке жеткізу үшін 2023-2025 жылдарға нысаналы мақсаттағы трансферт арқылы республикалық бюджеттен бөлініп,қосымша 135 штат бірлігі құрылды.
Мемлекет басшысының Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы
5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес 2023 жылы теңіздің құрғаған ұлтанында 250 мың га фитоорманмелиорациялық жұмыстарын жүргізу жоспарланып, оның ішінде облыстық деңгейде 100 мың га жерге фитоорманмелиорациялық жұмыстар жүргізілді.
Бұл жұмыстарды атқару үшін 403,1 млн. теңге, орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін қажетті техникалар мен құрал жабдықтарды сатып алуға облыстық бюджеттен 866,9 млн. теңге бөлінді.
Анықтама: 2023 жылы сатып алынған техникалар мен құрал-жабдықтар:трактор 4 дана, өрт сөндіру автокөлігі 2 дана, трактор тіркемесі 5 дана, мотоцикл 58 дана, күзет автокөлігі 6 дана, вахталық автобус 1дана, жанармай таситын автокөлік 1 дана, жанармай таситын цистерна 1 дана, тұрғын вагон 3 дана, борттық автокөлік 1 дана, навигатор 10 дана,радиостанция стационарлық және қолға ұстап жүретін 316 дана, спутникті телефон турая 6 дана және т.б. құрал саймандар.
Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 158 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылды.
Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 376,3 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жоспарланып, толық атқарылды. Нәтижесінде 87239 га ауру ошақтары анықталды.
Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 266 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 63 жағдайы анықталды.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 542 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және
5 918 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілді.
Дүниежүзілік Банктің қайтарымсыз қаржысы есебінен «Қазақстан Ландшафтарын қалпына келтіру жөніндегі» жобасы аясында, сексеуіл көшеттерін дайындау үшін 33 га болатын тұрақты орман тұқымбағын құру және қажетті техникалар сатып алу, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының
500 мың га картаға түсіру, 100 мың га жобалық іздестіру және Қызылорда-Жезқазған автожолының бойында 3 000 га алаңда Жасыл аймақ құру жұмыстары жүргізілді.
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША
«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының
қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.
Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша:
2023 жылдың ІV тоқсанында жинақталған 166000 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 45700 тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 27,5%
құрады.
Бүгінде, облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында 18 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.
Анықтама:. Кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтары сұрыпталып, тозығы жеткен автокөлік шиналарынан ұнтақталған гранула («Smart Rubber» ЖШС), макулартурадан қағаз өнімдері («Қызылорда Қағазы» ЖШС), тамақ қалдықтарынан малға азық («СНГ СТРОЙ» ЖШС), күл қалдықтарынан шлакоблок өнімдері («Досмұратов» ЖК, Қармақшы ауданы) картон қалдықтарынан эковата («Адима» ЖК, Жалағаш ауданы) шығарылуда.
Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту:
Облыс тұрғындарының 71,5 % осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).
2023 жылы облыс бойынша жергілікті бюджеттер есебінен бөлек жинаумен қамту мақсатында 611 дана арнайы контейнерлер орнатылды.
Анықтама: Облыста барлығы 15 мыңнан аса контейнерлер орнатылған, оның ішінде 3 мыңнан асабөлек жинауға арналған контейнерлер.
Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде (Арал ауданы-200, Қазалы ауданы-130, Қармақшы ауданы-135, Жалағаш ауданы-70, Сырдария ауданы-35, Шиелі ауданы-100, Жаңақорған ауданы-50, Қызылорда қаласы-154).
Бұл контейнерлерді күтіп ұстауға жергілікті бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн.тг., 2022 ж. -20,7 млн.тг.2023 ж.-17,5 млн.тг) бөлініп, күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.
Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар:
Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі
402 гектар жер учаскелері белгіленген.
Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.
Облыстың 3 ауданында жалпы құны шамамен 2,1млрд.теңгені
құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал ауданы (Сексеуіл кенті) – 752,0 млн.тг., Жалағаш ауданы –526,0 млн.тг. және Шиелі ауданы 825,3 млн.тг.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды.
Осы жылдың сәуір айында Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманыңоң қорытындысы алынды, қазіргі таңда полигон құрылысынақаржы қарастырылуда.
Стихиялық қоқыстарды жою бойынша 2023 жылы «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында 74 (Қызылорда қаласы-23, қалаға қарасты ауылдық округтер - 17, Сырдария ауданы - 14, Шиелі ауданы - 1, Жаңақорған ауданы - 19) стихиялық қоқыс орындары анықталды. Бүгінгі күні атқарылған жұмыстардың нәтижесімен анықталған қалдықтар орындары толығымен жойылды.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының 2023 жылғы 6 айда атқарған жұмыстары туралы АНЫҚТАМА

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 232 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

Ағымдағы жылы, облыстық бюджет есебінен елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 79,3 шақырым болатын 10 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге (340,6 млн.теңге), елді мекендерге 29 дана насос қондырғыларын жеткізіп беруге (422,0 млн.теңге) және 28 каналға жобалық-сметалық құжаттамасын әзірлеумен мемсараптамадан өткізу жұмыстарына (140,4 млн.теңге) қаржы бөлінді. Соның ішінде бүгінгі күні елді мекендерге 23 дана насос қондырғылары толығымен жеткізіліп, 28 каналдың жоба-сметалық құжаттамалары әзірленіп, 6 каналға тазалау жұмыстары жүргізілді.

(Анықтама ретінде

 каналдар бойынша:

Сырдария ауданы А.Тоқмағанбетов а/о «Қашыртқы»,  Амангелді а/о «Хозцентр», Жетікөл а/о «Жыңғылдыкөл», Жалағаш ауданы Қаракеткен а/о «Бекбай», Қармақшы ауданы Көмекбаев а/о «Қарақ және Қоңыраулы», Шиелі ауданы Қоғалы а/о «Жаңаарық», Тартоғай а/о «Балтабай», Еңбекші а/о «Р-2-2-2», Жаңақорған ауданы Қыркеңсе а/о  «ОК-1-3»,  Байкенже а/о «Дөңбай», каналдары.

28 каналға ЖСҚ әзірлеу үшін:

Арал ауданы Қаратерең а/о «Құйылыс шлюзі», Қазалы ауданы Аранды а/о «Бөкебай»,  Ақжона а/о «Майдакөл», Майдакөл а/о «Таймас», Қарашеңгел а/о «Қызыл ой», Қармақшы ауданы Қармақшы а/о «Сарыжылуан», Жосалы а/о  «Келтеарық», Иіркөл а/о «Жапалақ жарма», Жосалы кенті маңындағы Сырдария өзенінін тазалау жобасының (1 кезек), Жалағаш ауданы Мақпалкөл а/о «Әшен арық» , Жаңаталап а/о «Арқаш арық», Аламесек а/о «Ақарық», Сырдария ауданы Амангелді а/о «Баржық» , Сырдария ауданы Шаған а/о «Жиделіарық»,  С.Сейфуллин а/о «Құрымбек», Тереңөзек кентіндегі «Айтбай арық», Ақжарма а/о «Ақжарма» , Ақжарма а/о «Дәулет арық», Шиелі ауданы Шиелі кентіндегі «Базар арығы», Шиелі ауданы Ақмая а/о «Р-3-1», Керделі а/о «Керделі» қашыртқысына, Ақмая а/о  «Р-3-2», «Р-3-3», Шиелі кентіндегі «Байсары», Жаңақорған  ауданы М.Нәлібаев а/о «К-2-6-1» және «К-2-6-2-1» су қашыртқысына, Аққорған а/о «Р-16-2-1» және «Р-16-2».

29 дана насостар бойынша:

Қызылорда қаласы Ақсуат а/о 1 дана дизельді, Қызылөзек а/о 1 дана дизельді, 1 дана электрлі, Тасбөгет кентіне 6 дана электрлі;Қазалы ауданы Құмжиек а/о 1 дана дизельді, Басықара а/о 1 дана дизельді, Майлыбас а/о 1 дана дизельді; Сырдария ауданы Тереңөзек кентіне 2 дана электрлі, А.Тоқмағанбетов а/о 2 дана дизельді; Қармақшы ауданы Қармақшы а/о 1 дана электрлі; Шиелі ауданы Жөлек а/о 1 дана дизельді, 1 дана электрлі, Бестам а/о  «Р-12-8» 2 дана дизельді, «Р-12-6» каналына 1 дана дизельді  Бәйгеқұм а/о 1 дана дизельді, Тұран а/о «Р-10» каналына 2 дана электрлі, Еңбекші а/о 2 дана дизельді; ШЖҚ «Табиғат» МКК-на 2 дана электрлі насос қондырғылары.

Сондай-ақ, Арал ауданы Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Қараарық», Қазалы ауданы Алға ауылдық округіндегі «Ішкі», Сырдария ауданы Қалжан Ахун ауылдық округіндегі «Ескі бостандық», «Дәурен», Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналының су беретін каналы жобаларының  ЖСҚ-на мемсараптаманың оң қорытындысы алынды.

Облыста суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд. теңгеге 3 (үш) жоба әзірленген. Олар: 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру және пайдаланылмай тұрған 29 мың гектар суармалы жерлерді су үнемдеу технологияларды пайдалана отырып, айналымға қосу жобалары.

Соның ішінде, 2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге.

Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге қаржы игерілді.

2023 жылдың қыркүйек айына 1,261 млрд теңге қаржы  игерілді,қазіргі таңда 759 215 м  (90 %) су жүйелері, 863154 м (90,4%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 12240 дана (84,0 %) су құрылыстары, 151 дана (100%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 173 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 24-і ( Арал-6, Қазалы-1, Қармақшы-5, Жалағаш-2, Сырдария-4, Шиелі-5, Жаңақорған-1) резервтік қорда.

Балық аулау:

2022 жылы 8889,7 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 151,7 млн,теңге қаржы түсірілді.

2023 жылдың III тоқсаны бойынша 4393,195 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:

2022 жылы 3575,7 тонна балық 12 шет елдеріне экспортталды (Ресей  – 2069,6 тн, Германия – 568,7 тн, Грузия – 300 тн, Литва – 115,2 тн, Польша – 163,6 тн, Нидерланды – 67 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 16,2 тн, Австрия – 89,5 тн, Чехия – 32,9 тн, Франция – 33 тн, ҚХР – 60 тн).

2023 жылдың III тоқсаны бойынша 2215.26 тонна балық өнімдері
6 шет елдеріне экспортталды.

Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 
4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.

Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

2017 жылдан 2021 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 713 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн).

2022 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 526,4 тонна тауарлы балық өсіріліп, нарыққа шығарылды.

Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың
2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.

Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық,
12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.

Республикалық бағдарламаға сәйкес 2022 жылға облыс бойынша
409 тонна балық өсіру көзделсе, бүгінгі күні тауарлы балық өсіру көлемі
526,4 тоннаға жетті. 

 Сонымен бірге 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 6 тоған шарушылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 71-ге жетті.

6 шарбақтық шаруашылықтарды құру мақсатында Қамбаш су айдынының учаскелеріне биологиялық негіздеме әзірленіп паспорт жасалды.

2022 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 8,4 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні аталған қаржы игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

Анықтама:

(2021 жылы балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 8,4 млн.теңге бөлініп - 5,46 млн.теңгесі игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

(2023 жылға балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 9,1 млн.теңге бөлінді).

Бағдарлама аясында 2021 жылы балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ –және 12 ШБШ)  әзірленді.

Бағдарламамен жалпы 49 су айдынына гидротехникалық құрылыс салу көзделген. 2021 жылы 19 су айдындарының жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге облыстық бюджеттен 16232,7 мың.теңге қаржы бөлінді.

2022 жылы мемлекеттік сараптаманың қорытыныдысын алу жұмыстарына 5,5 млн. теңге қаржы сұратылып, облыстық экономика және қаржы басқармасына бюджеттік өтінім жолданды.

Алайда, 2022 жылы облыстық бюджеттік комиссия отырысында аталған жоба қолдау таппады. 2023 жылға көрсетілген жұмыстарға облыстық бюджеттен 5456,8 мың теңге қаржы бөлінді.

Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:

Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, оларды екіжаздық деңгейге дейін жеткізіп, Сырдария өзенімен балық шаруашылығына маңызы бар көлдерге жіберілді.

Балық қорғау шаралары

Ағымдағы жылы «2022 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының  іс-шаралар жоспары» бекітілді.

Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.

Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техника қолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

Анықтама:

2021 жылы шабақ құтқару жұмыстарына 125 адам қатысып, 15 дана техника қолданылып, 7,6 млн. дана балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ

Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 19 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 22 аңшылық алқап резервте тұр.

Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.

Анықтама ретінде:

Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді  делінген.

Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарт жергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген. 

Осыған сәйкес, резервтегі 10 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып (даму жоспары, бастапқы бағасы) конкурсқа шығару мақсатында тиісті шаралар жүргізілуде.

2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.

2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.

Анықтама ретінде:

Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.

2021 жылғы 1 шілдеден бастап 2022 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 128 632 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 42170 дана, құстардың 6 түріне – 86 462 дана. Аталған лимит толығымен игеріліп,  республикалық бюджеттке 7,1 млн. теңге қаржы түсірілді (қабан – 1438, түлкі – 733, қоян – 39276, борсық – 723, қаз – 6000, үйрек – 25000, шіл – 28209, қасқалдақ – 743, кептер – 6846, қырғауыл –19664).

2022 жылғы 1 шілдеден бастап 2023 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен, Қызылорда облысына жалпы көлемі 113 428 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 37 763 дана, құстардың 6 түріне – 75 665 дана. (қабан – 2 955, түлкі – 862, қоян – 33 307, борсық – 639, қаз – 6 000, үйрек – 25 000, шіл – 663, қасқалдақ – 21 527, кептер – 3 210, қырғауыл – 19 265).

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 729қызметкерлер жұмыс жасауда.

Мемлекет басшысының 2021-2025 жылдар ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында ағымдағы жылы 250 мың га (100 мың га - облыстық деңгейде, қалған 150 мың га - Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті арқылы)фитоорманмелиорациялық жұмыстарын жүргізу жоспарланып, кезең кезеңімен атқарылуда (Облыстық деңгейде атқарылатын 100 мың гектардың 53 000 га сексеуіл көшетін отырғызу, 47000 га галофитті тұқымын себу және оған 141 200 кг сексеуіл тұқымын жинау).

Көктем айларында 53 000 га сексеуіл көшеттерін отырғызу және 7777 га галофитті тұқым себу жұмыстары жүргізілді.

Сонымен қатар, ағымдағы жылы Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына облыстық бюджеттен 59 млн. теңге және орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 866,8 млн. теңге бөлініп, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына сәйкес тиісті жұмыстар жүргізілуде.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 151 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 376,3 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілуде.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 468(орман билеті-461, ағаш кесу-7) жеке және заңды тұлғаларға берілді.

Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 190 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орма тәртібін бұзушылықтар бойынша 33 жағдайы анықталды.

2023 жылдың 13 наурызында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 13 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 65 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 542 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізіліп, 5918 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.

Сонымен қатар, өрт қауіпті деген жерлерге 160 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылды және 2 551 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып,
289 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 19 рет мақалалар жарияланды.

Өрт қауіпті кезеңінде орман қоры жерлерінде 103,39 гектарды құрайтын
23 өрт фактісі тіркелді (2022 жылы жалпы 16 өрт, 38,39 га). Оның ішінде, 26,29 гектар орманды, 77,1 гектар ормансыз алқаптар болып табылады.

Табиғатқа келтірілген шығын көлемі 375,3 мың теңгені құрайды.

ТҰРМЫСТЫҚ ҚАТТЫ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ

«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.

Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша

 2023 жылдың 3 тоқсанында жинақталған 126500 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 34275 тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі-                        27 % құрады.

Бүгінде, облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында 18 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.

Анықтама ретінде:.кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтары сұрыпталып, тозығы жеткен автокөлік шиналарынан ұнтақталған гранула («Smart Rubber» ЖШС), макулартурадан қағаз өнімдері («Қызылорда Қағазы» ЖШС), тамақ қалдықтарынан малға азық («СНГ СТРОЙ» ЖШС), күл қалдықтарынан шлакоблок өнімдері («Досмұратов» ЖК, Қармақшы ауданы) картон қалдықтарынан эковата («Адима» ЖК, Жалағаш ауданы) шығарылуда.

Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту.

Облыс тұрғындарының 71,5 % осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).     

Қазіргі таңда, қала және аудан әкімдіктерімен 2023 жылға контейнерлер сатып алу үшін жергілікті бюджеттерден 17,1 млн.тг. қаржы бөлініп, мемлекеттік сатып алу конкурстары жүргізілуде (Жаңақорған ауданы-4,9 млн. тг. Қармақшы ауданы -3,5 млн.тг., Сырдария ауданы - 4,2 млн.тг, Жалағаш ауданы - 4,5 млн.тг.).

Анықтама ретінде. Облыста барлығы 15 мыңнан аса контейнерлер орнатылған, оның ішінде 3 мыңнан аса бөлек жинауға арналған контейнерлер. 2022 жылы кәсіпкерлік субъектілерінің жеке қаражаттары есебінен бөлек жинауға арналған 370 дана («ДаЖаЕр» ЖШС - 300, «СНГ Строй» ЖШС - 50, «Жаңажол» ЖШС – 20) контейнерлер орнатылды.

Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде (Арал ауданы-200, Қазалы ауданы-130, Қармақшы ауданы-135, Жалағаш ауданы-70, Сырдария ауданы-35, Шиелі ауданы-100, Жаңақорған ауданы-50, Қызылорда қаласы-154).

Бұл контейнерлерді күтіп ұстауға жергілікті бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн.тг., 2022 ж. - 20,7 млн.тг. 2023 ж.-17,5 млн.тг) бөлініп, күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.

Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.

Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі
402 гектар жер учаскелері белгіленген.

Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.

Облыстың 3 ауданында жалпы құны шамамен 2,1 млрд. теңгені құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал ауданы (Сексеуіл кенті) – 752 млн.тг., Жалағаш ауданы – 526,0 млн.тг., Шиелі ауданы -823,0 млн.тг.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды.

Осы жылдың сәуір айында Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, қазіргі таңда полигон құрылысын бастауға облыстық бюджеттен
60,3 млн. теңге қаржы бөлінді.

Стихиялық қоқыстарды жою бойынша 2023 жылы  «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында  74  (Қызылорда қаласы-23, қалаға қарасты ауылдық округтер - 17, Сырдария ауданы - 14, Шиелі ауданы - 1, Жаңақорған ауданы - 19)стихиялық қоқыс орындары анықталып, атқарылған жұмыстардың нәтижесімен толығымен тазартылды.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТЕР КӨРСЕТУ

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2023 жылдың 9 айында көрсетілген мемлекеттік қызмет түрі бойынша 865 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.

Атап айтсақ:

«II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша– 60 өтінім келіп түсті.

Берілгені 49 рұқсат.

ҚР Экологиялық кодексіне талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты 11 құжаткері қайтарылды.

Облыстық бюджетке қоршаған ортаға эмиссия үшін төленетін төлемақы бойынша  784 млн 503 мын 500теңге түсім түсті.

«Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 195өтініштер келіп түсті.

Берілгені 95 қорытынды.

Оның ішінде:

ІІ санат объектілері бойынша –38;

ІІІ  санат объектілері бойынша – 49;

Өзге жоба (иные проекты) – 8.

100құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.

«Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» бойынша –175қызмет көрсетілді.

Облыстық бюджетке 91 млн 257 мыңтеңге түсті.

    4.«Ағаш кесу және орман билетін беру»бойынша –435 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

Облыстық бюджетке 3 млн 158 мың 36теңге түсті.

Инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау

2023 жылы инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен 17,5 млн. теңге қаржы бөлінді.

Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамытуға субсидиялау

2023 жылы Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамыту бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен беру 9,1 млн. теңге қаржы бөлінді.

Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

 

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының 2023 жылғы 6 айда атқарған жұмыстары туралы АНЫҚТАМА

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 226 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

Ағымдағы жылы, облыстық бюджет есебінен елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 79,3 шақырым болатын 9 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге (314,0 млн.теңге), елді мекендерге 23 дана насос қондырғыларын жеткізіп беруге (333,0 млн.теңге) және 27 каналға жобалық-сметалық құжаттамасын әзірлеу жұмыстарына (56,2 млн.теңге) қаржы бөлінді. Соның ішінде бүгінгі күні елді мекендерге 23 дана насос қондырғылары толығымен жеткізіліп, 26 каналдың жоба-сметалық құжаттамалары әзірленді.

(Анықтама ретінде

 каналдар бойынша:

Сырдария ауданы А.Тоқмағанбетов а/о "Қашыртқы", Амангелді а/о «Хозцентр» Жалағаш ауданы Қаракеткен а/о "Бекбай", Шиелі ауданы Қоғалы а/о "Жаңаарық", Тартоғай а/о "Балтабай", Еңбекші а/о "Р-2-2-2", Жаңақорған ауданы Қыркеңсе а/о  "ОК-1-3",  Байкенже а/о "Дөңбай", Қармақшы ауданы Көмекбаев а/о «Қарақ және Қоңыраулы» каналдары.

27 каналға ЖСҚ әзірлеу үшін:

Арал ауданы Қаратерең а/о"Құйылыс шлюзі" бөгетіне, Қазалы ауданы Аранды а/о «Бөкебай» каналына,  Ақжона а/о «Майдакөл» каналына, Майдакөл а/о «Таймас» каналына, Қарашеңгел а/о «Қызыл ой» каналына, Қармақшы ауданы Қармақшы а/о "Сарыжылуан" каналына, Жосалы а/о  "Келтеарық"каналына, Иіркөл а/о «Жапалақ жарма» каналына, Жалағаш ауданы Мақпалкөл а/о «Әшен арық» каналына, Жаңаталап а/о «Арқаш арық» каналына, Аламесек а/о «Ақарық» каналына, Сырдария ауданы Амангелді а/о «Баржық» каналына, Сырдария ауданы Шаған а/о «Жиделіарық» каналына,  С.Сейфуллин а/о "Құрымбек" каналына, Тереңөзек кентіндегі «Айтбай арық» каналына, Ақжарма а/о «Ақжарма» каналына, Ақжарма а/о «Дәулет арық» каналына, Шиелі ауданы Шиелі кентіндегі "Базар арығы" каналына, Шиелі ауданы Ақмая а/о «Р-3-1» каналына, Керделі а/о «Керделі» қашыртқысына, Ақмая а/о «Р-3-2» каналына, Шиелі кентіндегі "Байсары" каналына, Жаңақорған  ауданы М.Нәлібаев а/о «К-2-6-1» су қашыртқысына, Аққорған а/о «Р-16-2-1» каналына, Аққорған а/о «Р-16-2» каналына, Қармақшы ауданы Жосалы кенті маңындағы Сырдария өзенінін тазалау жұмысы

23 дана насостар бойынша:

Қызылорда қаласы Ақсуат а/о 1 дана дизельді, Қызылөзек а/о 1 дана дизельді, 1 дана электрлі, Қазалы ауданы Құмжиек а/о 1 дана дизельді, Басықара а/о1 дана дизельді, Майлыбас а/о 1 дана дизельді, Сырдария ауданы Тереңөзек кентініне 2 дана электрлі, А.Тоқмағанбетов а/о2 дана дизельді, Қармақшы ауданы Қармақшы а/о 1 дана электрлі, Шиелі ауданы Жөлек а/о1 дана дизельді,1 дана электрлі, Бестам а/о "Р-12-8"2 дана дизельді,, "Р-12-6" каналына1 дана дизельді  Бәйгеқұм а/о                    1 дана дизельді, Тұран а/о "Р-10" каналына 2 дана электрлі, Еңбекші а/о 2 дана дизельді, ШЖҚ "Табиғат" МКК-на 2 дана электрлі насос қондырғылары

Сондай-ақ, Қазалы ауданы Алға ауылдық округіндегі «Ішкі», Сырдария ауданы Қалжан Ахун ауылдық округіндегі "Ескі бостандық", "Дәурен", Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналының су беретін каналы жобаларының  ЖСҚ-на мемсараптаманың оң қорытындысы алынды.

Облыста суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд. теңгеге 3 (үш) жоба әзірленген. Олар: 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру және пайдаланылмай тұрған 29 мың гектар суармалы жерлерді су үнемдеу технологияларды пайдалана отырып, айналымға қосу жобалары.

Соның ішінде, 2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге.

Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге қаржы игерілді.

2023 жылы маусым айында 42,032 млн. теңге қаржы  игерілді, қазіргі таңда  746 951 м  (90 %) су жүйелері, 427980 м (90,4%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 10076 дана (71,0 %) су құрылыстары, 151 дана (100%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда, инженерлік жүйеге келтірілген суармалы жерлердің 80% қалпына келтіріліп, өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 201 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 173 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 28-і (Қызылорда-2, Арал-10, Қазалы-2, Қармақшы-4, Жалағаш-2, Сырдария-3, Шиелі-4, Жаңақорған-1) резервтік қорда.

Балық аулау:

2022 жылы 8889,7 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 151,7 млн,теңге қаржы түсірілді.

2023 жылдың II тоқсаны бойынша 4094,3 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:

2022 жылы 3575,7 тонна балық 12 шет елдеріне экспортталды (Ресей  – 2069,6 тн, Германия – 568,7 тн, Грузия – 300 тн, Литва – 115,2 тн, Польша – 163,6 тн, Нидерланды – 67 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 16,2 тн, Австрия – 89,5 тн, Чехия – 32,9 тн, Франция – 33 тн, ҚХР – 60 тн).

2023 жылдың II тоқсаны бойынша 1548 тонна балық өнімдері
6 шет елдеріне экспортталды.

Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 
4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.

Анықтама: Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

2017 жылдан 2021 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 713 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн).

2022 жылы көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 526,4 тонна тауарлы балық өсіріліп, нарыққа шығарылды.

Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың
2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.

Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық,
12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.

Республикалық бағдарламаға сәйкес 2022 жылға облыс бойынша
409 тонна балық өсіру көзделсе, бүгінгі күні тауарлы балық өсіру көлемі
526,4 тоннаға жетті. 

 Сонымен бірге 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 6 тоған шарушылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 71-ге жетті.

6 шарбақтық шаруашылықтарды құру мақсатында Қамбаш су айдынының учаскелеріне биологиялық негіздеме әзірленіп паспорт жасалды.

2022 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 8,4 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні аталған қаржы игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

Анықтама:

(2021 жылы балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 8,4 млн.теңге бөлініп - 5,46 млн.теңгесі игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

(2023 жылға балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 9,1 млн.теңге бөлінді).

Бағдарлама аясында 2021 жылы балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ –және 12 ШБШ)  әзірленді.

Бағдарламамен жалпы 49 су айдынына гидротехникалық құрылыс салу көзделген. 2021 жылы 19 су айдындарының жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге облыстық бюджеттен 16232,7 мың.теңге қаржы бөлінді.

2022 жылы мемлекеттік сараптаманың қорытыныдысын алу жұмыстарына 5,5 млн. теңге қаржы сұратылып, облыстық экономика және қаржы басқармасына бюджеттік өтінім жолданды.

Алайда, 2022 жылы облыстық бюджеттік комиссия отырысында аталған жоба қолдау таппады. 2023 жылға көрсетілген жұмыстарға облыстық бюджеттен 5456,8 мың теңге қаржы бөлінді.

Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:

Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, оларды екіжаздық деңгейге дейін жеткізіп, Сырдария өзенімен балық шаруашылығына маңызы бар көлдерге жіберілді.

Балық қорғау шаралары

Ағымдағы жылы «2022 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының  іс-шаралар жоспары» бекітілді.

Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.

Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техника қолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

Анықтама:

2021 жылы шабақ құтқару жұмыстарына 125 адам қатысып, 15 дана техника қолданылып, 7,6 млн. дана балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ

Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 17 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 24 аңшылық алқап резервте тұр.

Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.

Анықтама ретінде:

Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді  делінген.

Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарт жергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген. 

Осыған сәйкес, резервтегі 6 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып (даму жоспары, бастапқы бағасы) конкурсқа шығару мақсатында тиісті шаралар жүргізілуде.

2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.

2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.

Анықтама ретінде:

Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.

2021 жылғы 1 шілдеден бастап 2022 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 128 632 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 42170 дана, құстардың 6 түріне – 86 462 дана. Аталған лимит толығымен игеріліп,  республикалық бюджеттке 7,1 млн. теңге қаржы түсірілді (қабан – 1438, түлкі – 733, қоян – 39276, борсық – 723, қаз – 6000, үйрек – 25000, шіл – 28209, қасқалдақ – 743, кептер – 6846, қырғауыл –19664).

2022 жылғы 1 шілдеден бастап 2023 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен, Қызылорда облысына жалпы көлемі 113 428 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 37 763 дана, құстардың 6 түріне – 75 665 дана. (қабан – 2 955, түлкі – 862, қоян – 33 307, борсық – 639, қаз – 6 000, үйрек – 25 000, шіл – 663, қасқалдақ – 21 527, кептер – 3 210, қырғауыл – 19 265).

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі 7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 697 қызметкерлер жұмыс жасауда.

Мемлекет басшысының 2021-2025 жылдар ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1,1 млн.га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасын орындау мақсатында ағымдағы жылы 250 мың га (100 мың га - облыстық деңгейде, қалған 150 мың га - Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті арқылы) фитоорманмелиорациялық жұмыстарын жүргізу жоспарланып, кезең кезеңімен атқарылуда (Облыстық деңгейде атқарылатын 100 мың гектардың 53 000 га сексеуіл көшетін отырғызу, 47000 га галофитті тұқымын себу және оған 141 200 кг сексеуіл тұқымын жинау).

Көктем айларында 53 000 га сексеуіл көшеттерін отырғызу және 7777 га галофитті тұқым себу жұмыстары жүргізілді.

Сонымен қатар, ағымдағы жылы Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына облыстық бюджеттен 59 млн. теңге және орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін 866,8 млн. теңге бөлініп, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына сәйкес тиісті жұмыстар жүргізілуде.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 158 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 376,3 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілуде.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 407 (орман билеті-400, ағаш кесу-7) жеке және заңды тұлғаларға берілді.

Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 127 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орма тәртібін бұзушылықтар бойынша 14 жағдайы анықталды.

2023 жылдың 13 наурызында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 11 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 542 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізіліп, 5918 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.

Сонымен қатар, өрт қауіпті деген жерлерге 50 дана аншлагтар мен паннолар орналастырылды және 2 311 дана елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге ескерту хаттар таратылып,  180 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 13 рет мақалалар жарияланды.

Өрт қауіпті кезеңінде орман қоры жерлерінде 100,89 гектарды құрайтын
21 өрт фактісі тіркелді (2022 жылы жалпы 16 өрт, 38,39 га). Оның ішінде, 25,29 гектар орманды, 75,6 гектар ормансыз алқаптар болып табылады.

Табиғатқа келтірілген шығын көлемі 368,7 мың теңгені құрайды.

ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ

«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.

Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша

 2023 жылдың ІІ тоқсанында жинақталған 85000 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 22850  тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 26,8 % құрады.

Бүгінде, облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында 18 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.

Анықтама ретінде:.кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтары сұрыпталып, тозығы жеткен автокөлік шиналарынан ұнтақталған гранула («Smart Rubber» ЖШС), макулартурадан қағаз өнімдері («Қызылорда Қағазы» ЖШС), тамақ қалдықтарынан малға азық («СНГ СТРОЙ» ЖШС), күл қалдықтарынан шлакоблок өнімдері («Досмұратов» ЖК, Қармақшы ауданы) картон қалдықтарынан эковата («Адима» ЖК, Жалағаш ауданы) шығарылуда.

Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту.

Облыс тұрғындарының 71,5 % осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).     

2022 жылы  облыс бойынша жергілікті бюджеттер есебінен бөлек жинаумен қамту мақсатында 653 дана арнайы контейнерлер орнатылды.

Анықтама ретінде. Облыста барлығы 15 мыңнан аса контейнерлер орнатылған, оның ішінде 3 мыңнан аса бөлек жинауға арналған контейнерлер. 2022 жылы кәсіпкерлік субъектілерінің жеке қаражаттары есебінен бөлек жинауға арналған 370 дана («ДаЖаЕр» ЖШС - 300, «СНГ Строй» ЖШС - 50, «Жаңажол» ЖШС – 20) контейнерлер орнатылды.

Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 
874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде (Арал ауданы-200, Қазалы ауданы-130, Қармақшы ауданы-135, Жалағаш ауданы-70, Сырдария ауданы-35, Шиелі ауданы-100, Жаңақорған ауданы-50, Қызылорда қаласы-154).

Бұл контейнерлерді күтіп ұстауға жергілікті бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн.тг., 2022 ж. - 20,7 млн.тг. 2023 ж.-17,5 млн.тг) бөлініп, күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.

Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.

Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі
402 гектар жер учаскелері белгіленген.

Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.

Облыстың 4 ауданында жалпы құны шамамен 2,0 млрд. теңгені құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал ауданы (Сексеуіл кенті) – 752 млн.тг., Жалағаш ауданы – 526,0 млн.тг., Сырдария ауданы - 475,0 млн.тг. және Шиелі ауданы -335,0 млн.тг.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды.

Осы жылдың сәуір айында Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды, қазіргі таңда полигон құрылысын жүргізуге облыстық бюджеттен қаржы қарастырылуда.

Стихиялық қоқыстарды жою бойынша 2023 жылы  «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында  74  (Қызылорда қаласы-23, қалаға қарасты ауылдық округтер - 17, Сырдария ауданы - 14, Шиелі ауданы - 1, Жаңақорған ауданы - 19) стихиялық қоқыс орындары анықталды. Бүгінгі күні атқарылған жұмыстардың нәтижесімен анықталған қалдықтар орындарының 50-і жойылды.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2023 жылдың 6 айында мемлекеттік қызмет түрі бойынша 700 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.

Атап айтсақ:

1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша– 43 өтінім келіп түсті.

Берілгені 32 рұқсат.

ҚР Экологиялық кодексіне талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты 11 құжат кері қайтарылды.

Облыстық бюджетке қоршаған ортаға эмиссия үшін төленетін төлемақы бойынша  540 млн 751 мын 177 теңге түсім түсті.

2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 177 өтініштер келіп түсті.

Берілгені 79 қорытынды.

Оның ішінде:

ІІ санат объектілері бойынша –29;

ІІІ  санат объектілері бойынша – 43;

Өзге жоба (иные проекты) – 7.

96 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.

3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» бойынша – 102 қызмет көрсетілді.

Республикалық бюджетке 79 млн 81 мын теңге түсті.

4.«Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 387 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

Облыстық бюджетке 3 млн 158 мың 36 теңге түсті.

5. Инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау

2023 жылы инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен 17,5 млн. теңге қаржы бөлінді.

Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

6. Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамытуға субсидиялау.

2023 жылы Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамыту бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен беру 9,1 млн. теңге қаржы бөлінді.

Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының 2023 жылғы 3 айда атқарған жұмыстары туралы АНЫҚТАМА

 БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ

2023 жылы бюджет көлемі 13 бюджеттік бағдарламасы бойынша –
324 млн. теңге құрады.

 2023 жылдың  3 айында  төлемдер бойынша қаралған қаржы
324 млн. теңге құрап, оның 323 млн. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 226 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

2023 жылы облыстық бюджет есебінен елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 78 шақырым болатын 7 каналға тазалау, (226,0 млн.теңге) елді мекендерге  21 дана насос қондырғыларын жеткізіп беру (301,4 млн.теңге) және 27 каналға (111,7млн.теңге) жобалық-сметалық құжаттарын әзірлеу  жұмыстары жүргізілетін болады.

(Анықтама ретінде каналдар бойынша:

Сырдария ауданы А.Тоқмағанбетов а/о "Қашыртқы", Жалағаш ауданы Қаракеткен а/о "Бекбай", Шиелі ауданы Қоғалы а/о "Жаңаарық", Тартоғай а/о "Балтабай", Еңбекші а/о "Р-2-2-2", Жаңақорған ауданы Қыркеңсе а/о  "ОК-1-3",  Байкенже а/о "Дөңбай" каналдары.

27 каналға ЖСҚ әзірлеу үшін:

Арал ауданы Қаратерең а/о"Құйылыс шлюзі" бөгетіне, Қазалы ауданы Аранды а/о «Бөкебай» каналына,  Ақжона а/оі «Майдакөл» каналына, Майдакөл а/о «Таймас» каналына, Қарашеңгел а/о «Қызыл ой» каналына, Қармақшы ауданы Қармақшы а/о "Сарыжылуан" каналына, Жосалы а/о  "Келтеарық"каналына, Иіркөл а/о «Жапалақ жарма» каналына, Жалағаш ауданы Мақпалкөл а/о «Әшен арық» каналына, Жаңаталап а/о «Арқаш арық» каналына, Аламесек а/о «Ақарық» каналына, Сырдария ауданы Амангелді а/о «Баржық» каналына, Сырдария ауданы Шаған а/о «Жиделіарық» каналына,  С.Сейфуллин а/о "Құрымбек" каналына, Тереңөзек кентіндегі «Айтбай арық» каналына, Ақжарма а/о «Ақжарма» каналына, Ақжарма а/о «Дәулет арық» каналына, Шиелі ауданы Шиелі кентіндегі "Базар арығы" каналына, Шиелі ауданы Ақмая а/о «Р-3-1» каналына, Керделі а/о «Керделі» қашыртқысына, Ақмая а/о «Р-3-2» каналына, Шиелі кентіндегі "Байсары" каналына, Жаңақорған  ауданы М.Нәлібаев а/о «К-2-6-1» су қашыртқысына, Аққорған а/о «Р-16-2-1» каналына, Аққорған а/о «Р-16-2» каналына, Қармақшы ауданы Жосалы кенті маңындағы Сырдария өзенінін тазалау жұмысы

21 дана насостар бойынша:

Қызылорда қаласы Ақсуат а/о 1 дана дизельді, Қазалы ауданы Құмжиек а/о 1 дана дизельді, Басықара а/о1 дана дизельді, Майлыбас а/о 1 дана дизельді, Сырдария ауданы Тереңөзек кентініне 2 дана электрлі, А.Тоқмағанбетов а/о2 дана дизельді, Қармақшы ауданы Қармақшы а/о 1 дана электрлі, Шиелі ауданы Жөлек а/о1 дана дизельді,1 дана электрлі, Бестам а/о "Р-12-8"2 дана дизельді,, "Р-12-6" каналына1 дана дизельді  Бәйгеқұм а/о1 дана дизельді, Тұран а/о "Р-10" каналына 2 дана электрлі, Еңбекші а/о 2 дана дизельді, ШЖҚ "Табиғат" МКК-на 2 дана электрлі

Сондай-ақ, Қазалы ауданы Алға ауылдық округіндегі «Ішкі», Сырдария ауданы Қалжан Ахун ауылдық округіндегі "Ескі бостандық", "Дәурен", Жаңақорған ауданының Келінтөбе магистралды каналының су беретін каналы жобаларының  ЖСҚ-на мемсараптаманың оң қорытындысы алынды.

Облыста суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд. теңгеге 3 (үш) жоба әзірленген. Олар: 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру және пайдаланылмай тұрған 29 мың гектар суармалы жерлерді су үнемдеу технологияларды пайдалана отырып, айналымға қосу жобалары.

Соның ішінде, 2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге.

Жоба бойынша 2019 жылы 816,9 млн.теңге, 2020 жылы 2,227 млрд.теңге, 2021 жылы 1,747 млрд. теңге, 2022 жылы 2,302 млрд. теңге қаржы игерілді.

2023 жылы наурыз айында 539,43 млн. теңге қаржы  игерілді, қазіргі таңда  746 951 м  (90 %) су жүйелері, 871 326 м (94%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 10076 дана (71,0 %) су құрылыстары, 39 дана (25,8%) бақылау ұңғымалары салынды. Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда, инженерлік жүйеге келтірілген суармалы жерлердің 80% қалпына келтіріліп, өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына өз септігін тигізетін болады.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығына маңызы бар 207 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 180 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 32-і (Қызылорда-3, Арал-3, Қазалы-3, Қармақшы-2, Жалағаш-5, Сырдария-2, Шиелі-12, Жаңақорған-2) резервтік қорда.

Балық аулау:

2022 жылы 7386 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 151,7 млн,теңге қаржы түсірілді.

2023 жылдың І тоқсанында 3143,7 тонна балық ауланды.

Балық экспорты:

2022 жылы 4979,9 тонна балық 12 шет елдеріне экспортталды (Ресей  – 2459,2 тн, Германия – 1270,5 тн, Грузия – 350 тн, Литва – 294,2 тн, Польша – 276,7 тн, Нидерланды – 82,6 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 50,7 тн, Австрия – 43,1 тн, Чехия – 16,4 тн, Франция – 16,2 тн, ҚХР – 60 тн).

2023 жылдың І тоқсанында 920 тонна балық 6 елге экспортталды.

Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.

Анықтама

Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

2017 жылдан 2021 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 713 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн).

2021 жылы 39 көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 184 тонна тауарлы балық өсіріліп, нарыққа жығарылды.

Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың
2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.

Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық,
12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.

Республикалық бағдарламаға сәйкес 2022 жылға облыс бойынша
409 тонна балық өсіру көзделсе, бүгінгі күні тауарлы балық өсіру көлемі
418 тоннаға жетті. (2023 жылдың 15 қаңтарына дейінг өсірілген тауарлы балық көлемі 447 тонна).

Сонымен бірге 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы,
6 тоған шарушылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 71-ге жетті.

6 шарбақтық шаруашылықтарды құру мақсатында Қамбаш су айдынының учаскелеріне биологиялық негіздеме әзірленіп паспорт жасалды.

2022 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 8,4 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні аталған қаржы игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

Анықтама:

(2021 жылы балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына
8,4 млн.теңге бөлініп - 5,46 млн.теңгесі игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

(2023 жылға балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 9,1 млн.теңге бөлінді).

Бағдарлама аясында 2021 жылы балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ –және 12 ШБШ)  әзірленді.

Бағдарламамен жалпы 49 су айдынына гидротехникалық құрылыс салу көзделген. 2021 жылы 19 су айдындарының жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге облыстық бюджеттен 16232,7 мың.теңге қаржы бөлінді.

2022 жылы мемлекеттік сараптаманың қорытыныдысын алу жұмыстарына 5,5 млн. теңге қаржы сұратылып, облыстық экономика және қаржы басқармасына бюджеттік өтінім жолданды.

Алайда, 2022 жылы облыстық бюджеттік комиссия отырысында аталған жоба қолдау таппады. 2023 жылға көрсетілген жұмыстарға облыстық бюджеттен 5456,8 мың теңге қаржы сұратылуда.

Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:

Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, оларды екіжаздық деңгейге дейін жеткізіп, Сырдария өзенімен балық шаруашылығына маңызы бар көлдерге жіберілді.

Балық қорғау шаралары

Ағымдағы жылы «2022 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының  іс-шаралар жоспары» бекітілді.

Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.

Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техникақолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

Анықтама:

2021 жылы шабақ құтқару жұмыстарына 125 адам қатысып, 15 дана техника қолданылып, 7,6 млн. дана балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ

Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 17 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 24 аңшылық алқап резервте тұр.

Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.

Анықтама ретінде:

Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді  делінген.

Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы
№542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарт жергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген. 

Осыған сәйкес, резервтегі 6 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып (даму жоспары, бастапқы бағасы) конкурсқа шығару мақсатында тиісті шаралар жүргізілуде.

2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.

2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.

Анықтама ретінде:

Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.

2021 жылғы 1 шілдеден бастап 2022 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 128 632 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 42170 дана, құстардың 6 түріне – 86 462 дана. Аталған лимит толығымен игеріліп,  республикалық бюджеттке 7,1 млн. теңге қаржы түсірілді (қабан – 1438, түлкі – 733, қоян – 39276, борсық – 723, қаз – 6000, үйрек – 25000, шіл – 28209, қасқалдақ – 743, кептер – 6846, қырғауыл –19664).

2022 жылғы 1 шілдеден бастап 2023 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен, Қызылорда облысына жалпы көлемі 113 428 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 37 763 дана, құстардың 6 түріне – 75 665 дана. (қабан – 2 955, түлкі – 862, қоян – 33 307, борсық – 639, қаз – 6 000, үйрек – 25 000, шіл – 663, қасқалдақ – 21 527, кептер – 3 210, қырғауыл – 19 265).

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын      алу мақсатында, 8 орман   шаруашылығы   мекемелерінде    697 

қызметкерлер жұмыс жасауда.

Мемлекет басшысының Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы 5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес 2023 жылы теңіздің құрғаған ұлтанында 250 мың га фитоорманмелиорациялық жұмыстары жүргізіледі (оның ішінде,  облыстық бюджет есебінен 100 мың га, орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті тарапынан 150 мың га).

Атап өту керек, 2021 жылы 101 мың гектар, 2022 жылы 250 мың гектар жерге фитоорманмелиорациялық жұмыстар жүргізілді.

Орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін қажетті техникалар мен құрал жабдықтарды сатып алуға облыстық бюджеттен 866,8 млн. теңге бөлінді.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 168 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылады.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 302 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жүргізіледі.

Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 72 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орма тәртібін бұзушылықтар бойынша 14 жағдайы анықталды.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 11 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 542 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және 5918 шақырымға ескі өрт жолақтары жүргізіледі

ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ

«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.

Бірінші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша

 2023 жылдың 1 тоқсанында жинақталған 40958 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың 10958  тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 26,7 % құрады.

Бүгінде, облыс бойынша қалдықтарды жинау, сұрыптау және өңдеу саласында 18 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.

Анықтама ретінде:.кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтары сұрыпталып, тозығы жеткен автокөлік шиналарынан ұнтақталған гранула («Smart Rubber» ЖШС), макулартурадан қағаз өнімдері («Қызылорда Қағазы» ЖШС), тамақ қалдықтарынан малға азық («СНГ СТРОЙ» ЖШС), күл қалдықтарынан шлакоблок өнімдері («Досмұратов» ЖК, Қармақшы ауданы) картон қалдықтарынан эковата («Адима» ЖК, Жалағаш ауданы) шығарылуда.

Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту.

Облыс тұрғындарының 71,5 % осы қызметпен қамтамасыз етілген («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).     

2022 жылы  облыс бойынша жергілікті бюджеттер есебінен бөлек жинаумен қамту мақсатында 653 дана арнайы контейнерлер орнатылды.

Анықтама ретінде. Облыста барлығы 15 мыңнан аса контейнерлер орнатылған, оның ішінде 3 мыңнан аса бөлек жинауға арналған контейнерлер. 2022 жылы кәсіпкерлік субъектілерінің жеке қаражаттары есебінен бөлек жинауға арналған 370 дана («ДаЖаЕр» ЖШС - 300, «СНГ Строй» ЖШС - 50, «Жаңажол» ЖШС – 20) контейнерлер орнатылды.

Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 
874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде (Арал ауданы-200, Қазалы ауданы-130, Қармақшы ауданы-135, Жалағаш ауданы-70, Сырдария ауданы-35, Шиелі ауданы-100, Жаңақорған ауданы-50, Қызылорда қаласы-154).

Бұл контейнерлерді күтіп ұстауға жергілікті бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн.тг., 2022 ж. - 20,7 млн.тг.) бөлініп, күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.

Үшінші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.

Облыстың 145 елді мекендерінде полигон қызметі үшін жалпы көлемі
402 гектар жер учаскелері белгіленген.

Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.

Облыстың 4 ауданында жалпы құны шамамен 1,8 млрд. теңгені құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал ауданы (Сексеуіл кенті) –
752 млн.тг., Жалағаш ауданы - 342,8 млн.тг., Сырдария ауданы - 432,0 млн.тг. және Шиелі ауданы -
335,0 млн.тг.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды.

Осы жылдың сәуір айында Сырдария ауданындағы (Тереңөзек кенті) полигон жобасына мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды.

Стихиялық қоқыстарды жою бойынша өткен жылы «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында  99 (Қызылорда қаласы-59, Сырдария ауданы-27, Жаңақорған ауданы-13) стихиялық қоқыс орындары анықталып, толығымен тазартылды.

Сондай-ақ, қоғамдық ұйым өкілдері, экология және құқық қорғау органдарымен бірлескен 8 мобильдік топ арқылы рейдтік жұмыстармен қосымша 123 орын  анықталып, тазарту жұмыстары жүргізілді.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасымен 2023 жылдың I тоқсанында мемлекеттік қызмет түрі бойынша 414 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.

Атап айтсақ:

1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша– 24 өтінім келіп түсті.

Берілгені 16 рұқсат.

ҚР Экологиялық кодексіне талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты 8 құжат кері қайтарылды.

Облыстық бюджетке қоршаған ортаға эмиссия үшін төленетін төлемақы бойынша  263 млн 737 мын 600 теңге түсім түсті.

2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 71 өтініштер келіп түсті.

Берілгені 26 қорытынды.

Оның ішінде:

ІІ санат объектілері бойынша –15;

ІІІ  санат объектілері бойынша – 4;

Өзге жоба (иные проекты) – 7.

45 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.

3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» бойынша – 50 қызмет көрсетілді.

Республикалық бюджетке 32 млн 855 мын 931 теңге түсті.

4.«Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 269 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

Облыстық бюджетке 3 млн 158 мың 36 теңге түсті.

5. Инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау

2023 жылы инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен 17,5 млн. теңге қаржы бөлінді.

Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

6. Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамытуға субсидиялау

2023 жылы Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамыту бойынша субсидиялар беруге облыстық бюджеттен беру 9,1 млн. теңге қаржы бөлінді. Бүгінгі күні мемлекеттік сатып алу порталы арқылы келісім шартқа отыру мақсатында конкурс жарияланды.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының 2022 жылғы 12 айында атқарған жұмыстары және алдағы міндеттері туралы АНЫҚТАМА  

 БАСҚАРМА БЮДЖЕТІ

2022 жылы бюджет көлемі 17 бюджеттік бағдарламасы бойынша –
5,9 млрд. теңге құрады.

 2022 жылдың  12 айына  төлемдер бойынша қаралған қаржы
5,9 млрд. теңге құрап, оның 5,8 млрд. теңгесі игеріліп, 99,9 %-ға орындалды.

2023 жылға бюджет көлемі 11 бюджеттік бағдарламасы бойынша –
5,2 млрд. теңге құрады.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 226 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған.

2022 жылы облыстық бюджеттен су шаруашылығы саласына 919 млн. теңге бөлініп, нәтижесінде:

 - 167,3 шақырым болатын 22 каналға (647,3 млн.теңге) тазалау жұмыстары жүргізілді;

- елді мекендерге 23 насос қондырғылары (227,7 млн.теңге) жеткізіліп берілді;

- 9 дана  жобалау сметалық құжаттама әзірленді (44,0  млн.теңге 8 ЖСҚ әзірленді, 1 ЖСҚ жалғасуда) 

Сонымен бірге, Күміскеткен су қоймасының ТЭН түзету жұмыстарын бастауға 100 мың теңге бөлініп, мемлекеттік сатып алу заңдылықтарына сәйкес конкурс жариялануда. (2023 жылға 26,5 млн.теңге қажет)

Су тапшылығын төмендету үшін Үкімет резервінен 3,6 млрд теңге бөлініп, ұзындығы 230,1  шақырым болатын 21 канал тазаланып (17 канал «Қазсушар» РМК, 3 канал ТЖ бөлімі, 1 канал ТРБ),  133 (67 насос «Қазсушар» РМК, 66 насос ТРБ) дана насос алынып, 52 (Арал 7, Қазалы 3 Жаңақорған 11, Қызылорда 31) ұңғыма бұрғыланды.

Жалпы, өткен жылы барлық қаржы көздерінен ұзындығы 1034  шақырымнан астам 162 канал тазартылды, 133 дана  насос алынды, 52 ұңғыма  бұрғыланды, 322 гидротехникалық құрылыс жөндеуден өтті.

Нәтижесінде, егістік жерлер сумен толық қамтамасыз етіліп, табиғи мал азығымен қамтылу деңгейі жақсарып, көлдер жүйесі суландырылды.  

Облыста суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд. теңгеге 3 (үш) жоба әзірленген.

Олар: 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру және пайдаланылмай тұрған  29 мың гектар суармалы жерлерді су үнемдеу технологияларды пайдалана отырып, айналымға қосу жобалары.

Соның ішінде, 2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о) 15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Қазіргі таңда  746,9 км  (90 %) су жүйелері, 871,3 км (94%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 10,1 мың дана (71,0 %) су құрылыстары, 39 дана (25,8%) бақылау ұңғымалары салынды.

Анықтама ретінде: жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге. Жоба бойынша 2019 жылы 879 млн.теңге, 2020 жылы 2,226 млрд.теңге, 2021 жылы 1,500 млрд. теңге, 2022 жылы 2,228 млрд. теңге қаржы  игерілді. Қалғаны 2,446 млрд.теңге.

Анықтама ретінде: өзекті су шаруашылығы жобалары

1. Қармақшы ауданы Жосалы кенті тұсындағы Сырдария өзенінің 15 шақырымына тазалау  жүргізу жобасының  ЖСҚ әзірлеуге 2022 жылы облыстық бюджеттен 76,9 млн. теңге бөлініп, ЖСҚ әзірленуде. Жобаны іске асыру 2021-2025 жылдарға арналған «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасында енгізілген.
2. Қараөзек су қоймасын салу жобасының ЖСҚ әзірлеуге 2020 жылы республикалық бюджет 62,4 млн. теңге, 2021 жылы жобаның ЖСҚ мемсараптамадан өткізуге 4,5 млн. теңге бөлінген. (Тапсырыс беруші ҚР ЭГТРМ Су ресурстары комитеті, бас жобалаушы «КазГоспроект» ЖШС-і) Алайда, жұмысшы жобаның құны ТЭН құнынан асып кетуіне (жұмысшы жоба бойынша 2,8 млрд. теңге, ТЭН бойынша 1,9 млрд. теңге) байланысты, 2022 жылғы 6 маусымда (№19-0179/22) мемсараптаманың теріс қорытындысы берілген. Қазіргі таңда, жобалаушы мекемемен ТЭН-ге түзету енгізу жұмыстары жүргізілуде.
3. «Арал ауданында Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйелерін суландыру үшін Аманөткел ауылының тұсында су торабын салу» жобасының техникалық-экономикалық негіздемесі әзірленіп, қазіргі кезде экологиялық сараптамадан өткізу кезеңінде. Жоба құны 25 млрд.теңге.
4. 2022 жылға арналған облыстық бюджеттің шұғыл шығындарға арналған резервінен 11,9 млн.теңгеге Келінтөбе магистралды каналының су беретін каналы жобасының жобалық-сметалық құжаттамасы әзірленіп, мемлекеттік сараптамадан өткізілуде. Жоба құны 759 млн.теңге.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және
балық шаруашылығына маңызы бар 207 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 180 көл конкурстық негізде 5-49 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 27-і (Қызылорда-3, Арал-3, Қазалы-3, Жалағаш-3, Сырдария-2, Шиелі-11, Жаңақорған-2) резервтік қорда.

Балық аулау:

2021 жылы 8121,2 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
152 млн.теңге қаржы түсірілді.

2022 жылы 7386 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 151,7 млн,теңге қаржы түсірілді.

Балық экспорты:

2021 жылы 3911 тонна балық 10 шет елдеріне экспортталды (Ресей – 2927,5 тн, Польша – 275,4 тн, Литва – 145,9 тн, Нидерланды – 31,7 тн, Грузия – 246,7 тн, Германия –192,9 тн, Украина – 39,9 тн, Қырғызстан – 2,0 тн, Австрия – 28,8 тн, Әзірбайжан – 20 тн ).

2022 жылы 4979,9 тонна балық 12 шет елдеріне экспортталды (Ресей  – 2459,2 тн, Германия – 1270,5 тн, Грузия – 350 тн, Литва – 294,2 тн, Польша – 276,7 тн, Нидерланды – 82,6 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 50,7 тн, Австрия – 43,1 тн, Чехия – 16,4 тн, Франция – 16,2 тн, ҚХР – 60 тн).

Анықтама:

(Балық экспорты бойынша мәлімет Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Қызылорда облыстық аумақтық инспекциясының 06.01.2023 жылғы №3-08-24 хатына алынды).

Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.

Анықтама

Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

2017 жылдан 2021 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 713 тонна балық өсірілді (2017 ж – 105тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн).

         2021 жылы 39 көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 184 тонна тауарлы балық өсіріліп, нарыққа жығарылды.

         Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:

         Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес,«Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.

Бағдарламаға сәйкес 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық,
12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізу жоспарланған.

         Республикалық бағдарламаға сәйкес 2022 жылға облыс бойынша
409 тонна балық өсіру көзделсе, бүгінгі күні тауарлы балық өсіру көлемі
418 тоннаға жетті. (2023 жылдың 15 қаңтарына дейінг өсірілген тауарлы балық көлемі 447 тонна).

Сонымен бірге 1 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы,
6 тоған шарушылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 71-ге жетті.

6 шарбақтық шаруашылықтарды құру мақсатында Қамбаш су айдынының учаскелеріне биологиялық негіздеме әзірленіп паспорт жасалды.

2022 жылы облыстық бюджеттен балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 8,4 млн.теңге бөлініп, бүгінгі күні аталған қаржы игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

Анықтама:

(2021 жылы балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына
8,4 млн.теңге бөлініп - 5,46 млн.теңгесі игерілді («Ислам»ШҚ. Жаңақорған ауданы).

(2023 жылға балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын субсидиясына 9,1 млн.теңге бөлінді).

Бағдарлама аясында 2021 жылы балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ –және 12 ШБШ)  әзірленді.

Бағдарламамен жалпы 49 су айдынына гидротехникалық құрылыс салу көзделген. 2021 жылы 19 су айдындарының жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге облыстық бюджеттен 16232,7 мың.теңге қаржы бөлінді.

2022 жылы мемлекеттік сараптаманың қорытыныдысын алу жұмыстарына 5,5 млн. теңге қаржы сұратылып, облыстық экономика және қаржы басқармасына бюджеттік өтінім жолданды.

         Алайда, 2022 жылы облыстық бюджеттік комиссия отырысында аталған жоба қолдау таппады. 2023 жылға көрсетілген жұмыстарға облыстық бюджеттен 5456,8 мың теңге қаржы сұратылуда.

Арал қаяз балығы санын қалпына келтіру жобасы:

Арал қаязының аналық-аталықтарын тоған жағдайында қалыптастырып, олардан табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін, оның генофондын сақтау» жұмыстарын жүргізу жобасы бойынша облыс аумағындағы күріштік алқаптарынан, каналдар мен қашыртқылардан және бөлектенген су айдындарынан 10 мың дана қаяз балығының шабақтары жиналып, оларды екіжаздық деңгейге дейін жеткізіп, Сырдария өзенімен балық шаруашылығына маңызы бар көлдерге жіберілді.

Балық қорғау шаралары

Ағымдағы жылы «2022 жылға облыс көлеміндегі күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстарының  іс-шаралар жоспары» бекітілді.

Іс-шара жоспарына сәйкес, тамыз-қыркүйек-қазан айлары балық шабақтарын құтқару айлары болып жарияланып, қала және аудан әкімдіктерімен жұмысшы топтар құрылды.

Осыған орай, облыс аумағында орналасқан күріш алқаптарында, каналдарда, бөлектеніп қалған су айдындарында шабақ құтқару жұмыстары жүргізіліп, 250 адам қатысып, 40 дана техникақолданылып, 8,2 млн. дана балық шабақтары құтқарылып балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

Анықтама:

2021 жылы шабақ құтқару жұмыстарына 125 адам қатысып, 15 дана техника қолданылып, 7,6 млн. дана балық шабақтары құтқарылып, балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына жіберілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ

Қызылорда облысында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын 41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 17 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 24 аңшылық алқап резервте тұр.

Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылдың 2 қыркүйектегі №594 бұйрығымен «Аңшылық, балық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттардың үлгілік нысандарын бекіту туралы» ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы №542 бұйрығына өзгерістер енгізіліп, Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы ҚР Заңына сәйкестендірілді.

Анықтама ретінде:

Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы Заңының 37-бабының 1-тармағына сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізу құқығы облыстың жергілікті атқарушы органының аңшылық алқаптарды бекітіп беру туралы шешімі, ведомствоның аумақтық бөлімшесі мен жануарлар дүниесін пайдаланушы арасында жасалатын аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттар негізінде белгіленеді  делінген.

Ал, Ауыл шаруашылығы министрінің 27.12.2018 жылғы
№542 бұйрығымен бекітілген аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарттың үлгілік нысандарында аңшылық шаруашылықтарын жүргізуге арналған шарт жергілікті атқарушы орган мен пайдаланушы арасында жасалады деп көрсетілген. 

Осыған сәйкес, резервтегі 6 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып (даму жоспары, бастапқы бағасы) конкурсқа шығару мақсатында тиісті шаралар жүргізілуде.

2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр.

2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылды.

Анықтама ретінде:

Облыс аймағында сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.

2021 жылғы 1 шілдеден бастап 2022 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен Қызылорда облысына жалпы көлемі 128 632 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 42170 дана, құстардың 6 түріне – 86 462 дана. Аталған лимит толығымен игеріліп,  республикалық бюджеттке 7,1 млн. теңге қаржы түсірілді (қабан – 1438, түлкі – 733, қоян – 39276, борсық – 723, қаз – 6000, үйрек – 25000, шіл – 28209, қасқалдақ – 743, кептер – 6846, қырғауыл –19664).

2022 жылғы 1 шілдеден бастап 2023 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология және табиғи ресурстар министрлігімен, Қызылорда облысына жалпы көлемі 113 428 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 37 763 дана, құстардың 6 түріне – 75 665 дана. (қабан – 2 955, түлкі – 862, қоян – 33 307, борсық – 639, қаз – 6 000, үйрек – 25 000, шіл – 663, қасқалдақ – 21 527, кептер – 3 210, қырғауыл – 19 265).

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 83% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 562 қызметкерлер жұмыс жасауда.

Облыс аумағында 2020-2022 жылдар аралығында орман орналастыру жұмыстары жүргізіліп, нәтижесімен орман шаруашылығы мекемелерінің штаттық кестесін нормативке жеткізу үшін 2023-2025 жылдарға жалпы сипаттағы трансферт бөлініп, қосымша 135 штат бірлігі құрылуда.

Мемлекет басшысының Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы  5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес 2022 жылы теңіздің құрғаған ұлтанында 250 мың га фитоорманмелиорациялық жұмыстары жүргізілді (оның ішінде,  облыстық бюджет есебінен 95,4 мың га, орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті тарапынан  154,6 мың га).

Атап өту керек, егемендік алған 30 жыл ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанының Қазақстандық бөлігінде барлығы 395 мың гектар жер ормандандырылса, 2021 жылы 101 мың гектар, 2022 жылы 250 мың гектар жерге фитоорманмелиорациялық жұмыстар жүргізілді.

Бұл жұмыстарды атқару үшін республикалық бюджеттен трансферт арқылы 403,1 млн. теңге, орман мекемелерінің материалды-техникалық базасын нығайту үшін қажетті техникалар мен құрал жабдықтарды сатып алуға облыстық бюджеттен 600 млн. теңге бөлінді.

Анықтама ретінде: 2022 жылы сатып алынған техникалар мен құрал-жабдықтар трактор 5 дана,  орман отырғызу агрегаты 6 дана,  вахталық автобус  1 дана, су тасымалдауыш 1 дана, трактор тіркемесі 5 дана, өрт сөндіру автокөлігі 2 дана, патрулдік автокөлігі 2 дана, жанар-жағармай тасымалдауыш автокөлігі 1 дана, электростанция 8 дана, палатка 9 дана, турая 9 дана.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 159 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылды.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 302 мың га жерге орман патологиялық зерттеу жұмыстары жоспарланып, толық атқарылды. Нәтижесінде 40 923 га ауру ошақтары анықталды.

Сонымен қатар, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 275 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орма тәртібін бұзушылықтар бойынша 39 жағдайы анықталды.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында орман шаруашылығы мекемелерінде 11 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 488 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және 3 229 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілді.

Дүниежүзілік Банктің қайтарымсыз қаржысы есебінен «Қазақстан Ландшафтарын қалпына келтіру жөніндегі» жобасы  аясында, сексеуіл көшеттерін дайындау үшін 33 га болатын тұрақты орман тұқымбағын құру және қажетті техникалар сатып алу, Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 500 мың га картаға түсіру, 100 мың га жобалық іздестіру және Қызылорда-Жезқазған автожолының бойында 3 000 га алаңда Жасыл аймақ құру жұмыстары жүргізілуде.

Халықаралық даму жөніндегі агенттігі (USAID) Халықаралық Аралды құтқару қоры арқылы Арал теңізінің құрғаған ұлтанына су қондырғысын орнатып, 500 га жерге сексеуіл егу жобасы жүзеге асырылатын болады.

Халықаралық ынтымақтастық жөніндегі Герман қоғамдастығы (GIZ) арқылы 50 мың га жерге топырақ зерттеу, іздестіру және жобалау жұмыстары жүргізілді.

ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ

«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағыты бойынша 3 нысаналы индикатор аясында шаралар атқарылуда.

1-ші индикатор қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру бойынша 2022 жылы жинақталған 164 400 тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың  40 200 тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 24,5 % құрады.(«Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасы аясында жоспар 2022 ж.-24,5 %, 2023 ж.-27,5 %, 2024 ж.-30,1 %, 2025 ж.-33,6 %, «Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республика бойынша 2030 ж. – 40 %, 2050 ж. – 50 %). 

Бүгінде, облыс бойынша қалдықтарды жинау, тасымалдау, сұрыптау және өңдеу саласында 41 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасауда.

Анықтама ретінде: тұрмыстық қатты қалдықтар-32, медицина қалдықтары-8, құрамында сынабы бар шамдарды залалсыздандыру-1.Оның ішінде, қалдықтарды сұрыптау мен өңдеу саласындағы 18 кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, картон, пластмасса, пластик қалдықтар мен шыны өнімдері сұрыпталып, тозығы жеткен автокөлік шиналарынан ұнтақталған гранула («Smart Rubber» ЖШС), макулартурадан қағаз өнімдері («Қызылорда Қағазы» ЖШС), тамақ қалдықтарынан малға азық (СНГ СТРОЙ ЖК), күл қалдықтарынан шлакоблок өнімдері (Досмұратов ЖК, Қармақшы ауданы) картон қалдықтарынан эковата («Адима» ЖК, Жалағаш ауданы) шығарылуда.

2-ші индикатор халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту бойынша облыс тұрғындарының 71,3 % осы қызметпен қамтамасыз етілген. («Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдама аясында республикалық жоспар 2030 ж. – 100 %).     

Осы мақсатта 2022 жылы 600 ден астам контейнер және кәсіпкерлік субъектілерімен бөлек жинауға арналған 370 дана контейнер орнатылды.

Анықтама ретінде. Облыста 9 030 дана контейнер, оның ішінде 3 074 дана бөлек жинауға арналған контейнер орнатылған. Осы жылдың 11 айында Қазалы, Қармақшы, Жалағаш, Шиелі ауданы және Қызылорда қаласы әкімдіктерімен - 653 дана (33 млн.) және жеке қаражат есебінен 370 дана, оның ішінде «ДаЖаЕр» ЖШС- 300, «СНГ Строй» ЖК-50, Қармақшы ауданы Жаңажол ЖШС-20).

Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде. (Арал ауданы- 200, Қызылорда қаласы-154, Қармақшы-135, Қазалы- 130, Шиелі-100, Жалағаш-70, Жаңақорған-50, Сырдария-35).

Бұл контейнерлерді күтіп ұстауға аудандық (қалалық) бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн., 2022 жылы -20,7 млн. теңге) бөлініп, оны күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.

3-ші индикатор экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар бойынша 2015-2017 жылдары облыстың 145 елді мекендерде полигон қызметі үшін барлығы 402 гектар жер учаскелері белгіленген.

Бүгінгі күні, облыстағы 7 полигон (4,8 %-ы) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген (145 орынның 4,8 %-н құрайды, жалпы республикалық индикаторға сәйкес 2030 жылы - 95 %-ға  жеткізу көзделген).

Анықтама ретінде.

1) Қызылорда қ., «Қызылорда тазалығы» МКК-ны; 2) Қызылорда қ., «Серпін и К» ЖШС; 3) Арал ауданы, Арал қаласы; 4) Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті; 5) Қармақшы ауданы, Жосалы кенті; 6) Қармақшы ауданы Ақай а/о; 7) Шиелі ауданы «Сасқұм» Өндірістік кооперативі.

Соңғы 3 жылда облыста 1,4 млрд. теңгеге жаңадан 2 тұрмыстық қатты қалдықтар полигондарының (Қызылорда, Арал қалалары) құрылысы жүргізілді.

Өткен жылы 4 ауданда жалпы құны шамамен 1,6 млрд. теңге құрайтын жаңа полигондардың жобалық-сметалық құжаттамалары (Арал (Сексеуіл кенті) – 752 млн., Жалағаш -342,8 млн., Сырдария 223,8 млн. және Шиелі-335,0 млн.) әзірленіп, мемлекеттік сараптамаға жолданды. Осы жылдың қаңтар айында Тереңөзек кентіндегі полигон жобасының оң сараптама қорытындысы алынады деп күтілуде. 

Стихиялық қоқыстарды жою бойынша өткен жылы «Қазақстан Ғарыш Сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында  99 (Қызылорда қаласы-59, Сырдария ауданы-27, Жаңақорған ауданы-13) стихиялық қоқыс орындары анықталып, олар толық тазартылды.

Сондай-ақ, қоғамдық ұйым өкілдері, экология және құқық қорғау органдарымен бірлескен 8 мобильдік топ арқылы рейдтік жұмыстармен қосымша 123 орын  анықталып, тазарту жұмыстары жүргізілді.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ

2022 жылдың 12 айында 4 мемлекеттік қызмет түрі бойынша 1731 электронды үкімет порталы арқылы қызмет көрсетілді.

Атап айтсақ:

1. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» қызметі бойынша 86 өтінім келіп түсті.

Берілгені 58 рұқсат.

ҚР Экологиялық кодексіне талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты 28 құжат кері қайтарылды.

Облыстық бюджетке қоршаған ортаға эмиссия үшін төленетін төлемақы бойынша  1,2 млрд. теңге түсім түсті.

2. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» қызметі бойынша – 535 өтініштер келіп түсті.

Берілгені 205  қорытынды.

Оның ішінде:

ІІ санат объектілері бойынша –58;

ІІІ  санат объектілері бойынша – 139;

Өзге жобалар (иные проекты) – 8.

330 құжаттар топтамасы толық болмауына байланысты және мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынылған материалдар бойынша ескертулер бойынша кері қайтарылды.

3. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» бойынша - 371 қызмет көрсетілді. Республикалық бюджетке 158,2 млн.теңге түсті.

4.«Ағаш кесу және орман билетін беру» бойынша – 739 адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді. Облыстық бюджетке 15,1 млн.теңге түсті.

АЛДАҒЫ МІНДЕТТЕР:

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

1. Көкарал бөгетін сақтап қалу және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру, Күміскеткен, Қараөзек су қоймаларын салу жобаларының жүзеге асырылуын үйлестіру;
2. Елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 7 каналға (78 шақырым, 226,0 млн.теңге) су шаруашылығы жұмыстарын жүргізу, елді мекендерге 21 насос (301,4 млн. теңге) қондырғыларын сатып алып орнату және 28 каналға жобалық-сметалық құжаттамалар (108,4 млн. теңге) әзірлеу жұмыстарын жүргізу;
3. Су саласын дамытудың 2023-2025 жылдарға арналған кешенді жоспарына облыстың өзекті су шаруашылығы нысандарын енгізу;

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУ:

4. 837 тонна тауарлы балық өсіру;

5.19 көлге гидротехникалық қондырғылар салуды ұйымдастыру;

6. Инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялар беру (17,5 млн. теңге);
7. Акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ, асыл тұқымды балық өсіруді дамытуға субсидия беру (9,1 млн. теңге);
8. Браконьерлікке қарсы күрес шараларын жүргізу;

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

9. 9. 7,0млн га мемлекеттік орман қоры жерін қорғау, күзету, сақтау жұмыстарын ұйымдастыру;
10. Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың га жеріне топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарын жүргізу (50 млн. теңге);
11. 250 мың га жерге фитоорманмелиорациялық жұмыстарын жүргізу;
12. 168 га уақытша орман тұқымбағын ұйымдастыру;
13. 302 мың га орман потологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізу;
14. Орман қорында 488 км жаңа өрт жолақтарын және 5 890 км ескі өрт жолақтарын жүргізу;
15. Орман шаруашылығы мекемелерінің материалды - техникалық базаларын нығайту үшін 866,8 млн. теңгеге қажетті техникалар мен құрал жабдықтарды сатып алу.

ҚАЛДЫҚТАР БАСҚАРУ:

16. Полигондарды экологиялық және санитариялық талаптарға сәйкестендіру жұмыстарын жүргізу;
17. 2023 жылы қалдықтарды өңдеу (сұрыптау) үлесін 24,5 % дан 27,5 %-ға арттыру;
18. Тереңөзек кентінде сұрыптау кешені бар тұрмыстық қатты қалдықтар полигоны жобасын жүзеге асыруды ұйымдастыру;
19. Аудан және Қызылорда қаласы әкімдіктерімен коммуналдық қалдықтарды басқарудың бағдарламасын әзірлеуді үйлестіру;
20. Қоршаған орта сапасының 2022-2027 жылдарға арналған нысаналы көрсеткіштерін әзірлеу;
21. Тұрмыстық қатты қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтерді бекіту жұмыстарын аяқтау;
22. «Үлгілі елді мекен» конкурсын ұйымдастырып өткізу;
23. Салалық бағдараламалар мен жобаларды іске асыруды үйлестіру.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының құзырындағы салалар бойынша 2022 жылғы 6 айында атқарылған жұмыстары

Орман шаруашылығы:

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
7,0 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,8 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады.

Мемлекет Басшысының Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 2021-2025 жылдар аралығында 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес 2022 жылы теңіздің құрғаған ұлтанында 250 мың га фитоорманмелиорациялық жұмыстары атқарылатын болады.

Оның ішінде, облыстың деңгейінде 95,4 мың гектарын жүргізу жоспарланып, бүгінгі күні, 12 мың га жеріне сексеуіл көшеттері отырғызылды.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 100 га уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 302 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жоспарланып, І жартыжылдығында 151 мың га жерге жұмыстар жүргізілді. Нәтижесінде 27 192 га ауру ошақтары анықталды.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 567 (орман билеті) жеке және заңды тұлғаларға берілді. Облыстық бюджетке 7,2 млн. теңге түсірілді.

Сонымен қатар мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында 155 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша
22 жағдайы анықталды.

2022 жылдың 9 наурызында 2022 жылдың өрт қауіпті маусымында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралары жоспары бекітіліп, тиісті шаралар атқарылуда.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында, орман шаруашылығы мекемелерінде 11 дана өрт сөндіру автокөлігі мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Ағымдағы жылы орман шаруашылығы мекемелеріне 2 дана өрт сөндіру автокөлігін (Арал-1, Сырдария-1) сатып алу үшін облыстық бюджеттен
115,5 млн. теңге қаржы бөлінді.

Өрт қауіпті учаскелерде 488 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және
3 229 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.

Жыл басынан бастап елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 2 346 дана ескерту хаттар таратылып, 190 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 14 рет мақалалар жарияланды.

Су шаруашылығы

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 226 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

Ағымдағы жылы, елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 158,1 шақырым болатын 20 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге облыстық бюджеттен қаржы бөлінді. Бүгінгі күні            7 каналға  тазалау жұмыстары аяқталды.

Анықтама ретінде:

Қызылорда қаласы Қосшыңырау ауылдық округіндегі «Р-2-2» (8,1 км), «Сол тармақ» (21,8 км), «Алтынбай» (11,1 км), «Ешпан» (7,23 км) каналдары; Қазалы ауданы  Құмжиек ауылдық округіндегі «Үлкенарық» (1 км) каналы, Алға ауылдық округіндегі «Шлюз арық» (12,2 км) каналы, Арықбалық ауылдық округіндегі «Аққолқа» (3,9 км) каналы, Сырдария өзеніне коллекторлық-дренаждық суларды ағызу үшін Қазалы ауданының пайдаланудағы «1-5Д» коллекторын реконструкциялау; Қармақшы ауданы Алдашбай Ахун ауылдық округіндегі «Шаймерден» (6,8 км) каналы, Көмекбаев ауылдық округіндегі «Қарақ» және «Қоңыраулы» каналы, Жосалы кентіндегі «Шығыс» каналының қорғаныс бөгетін қалпына келтіру; Жалағаш ауданы Жаңадария ауылдық округіндегі «Іңкәрдария» (7,9 км) каналы; Сырдария ауданы Іңкәрдария ауылдық округіндегі «Ақтам» (14,7 км) каналы, Амангелді ауылдық округіндегі «Қосапан» (14,3 км) , Жетікөл ауылдық округіндегі «Хозцентр» (7,0 км), Айдарлы ауылдық округіндегі «Ақтам» (6,7 км), Жетікөл ауылдық округіндегі «Жыңғылдыкөл» (4,8 км) каналы; Шиелі ауданы Алмалы ауылдық округіндегі «Л-4А Сайфурхан» 3,3 км) каналы; Жаңақорған ауданы Қожакент ауылдық округіндегі «Бабакент»  (4,9 км) каналы, Жайылма а/о «Темірбетонды лотокты» (19,3 км) каналдары.

Сонымен бірге, елді мекендерді сумен қамтамасыз ету мақсатында, облыстық бюджеттен 23 дана насос қондырғысын сатып алу белгіленіп, бүгінгі күні елді мекендерге насос қондырғылары жеткізіліп берілді.

Атап айтқанда:

Қызылорда қаласы Қызылөзек, Ақжарма ауылдық округтері, Қазалы ауданы Қазалы қаласы, Сырдария ауданы Н. Ілиясов, Айдарлы ауылдық округтері, Қармақшы ауданы Тұрмағамбет, Төребай би ауылдық округтері, Жалағаш ауданы Жалағаш кенті, Мақпалкөл, Аққыр ауылдық округтері және ШЖҚ «Табиғат» МКК.

Ағымдағы жылы барлық қаржы (бюджет, шаруашылық құрылым қаржысы, «Қазсушар» РМК тарифі) көздері есебінен жалпы ұзындығы 1 034 шақырымды құрайтын 162 каналды тазалау, 156 дана насос қондырғыларын сатып алу, 87 ұңғыманы жөндеу және бұрғылау, 322 дана гидротехникалық құрылыстарды жөндеу жұмыстары жүргізіледі.

Соның ішінде, биылғы жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің резервінен 3,6 млрд.теңге қаржы бөлініп, 21 канал тазалау, 52 ұңғыманы қалпына келтіру және бұрғылау жұмыстары жүргізілетін болса, қашыртқы суларды қайта пайдалану және елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 133 дана насос қондырғылары сатып алынатын болады. Соның ішінде бүгінгі күні 14 каналға тазалау жұмыстары жүргізіліп, елді мекендерге 61 дана насос қондырғылары жеткізілді. 

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және
балық шаруашылығына маңызы бар 207 көлдер бар. Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 182 көл конкурстық негізде 5-10 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 25-і (Қызылорда-2, Арал-3, Қазалы-3, Жалағаш-3, Сырдария-1, Шиелі-11, Жаңақорған-2) резервтік қорда.

Балық аулау:

2021 жылы 7364 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
152 млн.теңге қаржы түсірілді.

2022 жылдың 6 айында 5250.9 тн балық ауланып, республикалық бюджетке 83.5 млн. теңге қаржы түсірілді.

Балық экспорты:

2021 жылы 3911 тонна балық 10 шет елдеріне экспортталды (Ресей – 2927,5 тн, Польша – 275,4 тн, Литва – 145,9 тн, Нидерланды – 31,7 тн, Грузия – 246,7 тн, Германия –192,9 тн, Украина – 39,9 тн, Қырғызстан – 2,0 тн, Австрия – 28,8 тн, Әзірбайжан – 20 тн ).

2022 жылдың 6 айында 2231,3 тонна балық 10 шет елдеріне экспортталды (Ресей  – 1061,9 тн, Польша – 211,94 тн, Литва – 232,4 тн, Грузия – 222 тн, Германия –332,8 тн, Австрия – 45,1 тн, Әзірбайжан – 60 тн, Венгрия – 32,4 тн, Чехия – 16,4 тн, Нидерланды – 16,74 тн).

Бүгінгі күні, облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар.

Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері: тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

Облыста балық шаруашылығын дамыту мақсатында, тауарлы балық өсіру жұмыстары күшейтілуде.

2017 жылдан 2021 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 713 тонна балық өсіріліп, нарыққа шығарылды.
(2017 ж – 105 тн, 2018 ж – 125 тн, 2019 ж – 144 тн, 2020 ж – 155 тн, 2021 ж – 184 тн).

         2021 жылы 39 көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 184 тонна тауарлы балық өсіріліп, нарыққа жығарылды. 2022 жылға 409 тонна таурлы балық өсіру жоспарланған.

Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы:

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің тапсырмасына сәйкес, «Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік Бағдарламасы» әзірленіп, облыс әкімдігімен 2020 жылғы 30 қазанда №127 қаулысымен бекітілді.

Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға қарай, облыстың балық экспортын
2 есеге, тауарлы балық өндіру көлемін 111 есеге арттырып, 500-ден астам жаңа жұмыс орындары құрылады.

Нәтижесінде, облыста 16 шарбақтық шаруашылық, 12 тоған шаруашылық, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы және көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының саны 55-ке жеткізіледі деп күтілуде.

2021 жылы облыстық бюджет (30,6 млн.теңге) есебінен балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ – 22,8 млн. теңге және 12 ШБШ – 7,8 млн.теңге)  әзірленді.

Сонымен қатар, 7 балық шаруашылығы су айдындарына паспорттау
(2,45 млн.теңге) жұмыстары жүргізілді.

ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІ:

Қызылорда облысы аумағында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын
41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 17 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 24 аңшылық алқап резервте тұр.

Облыс аймағында балықтың сүтқоректілердің 40-тан астам түрі және құстардың 300 түрі, оның ішінде, Қазақстанның Қызыл кітабына енген жануарлар мен құстардың 31 түрі мекендейді.

2021 жылғы 1 шілдеден бастап 2022 жылғы 1 шілдеге дейінгі аралықта Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігімен, Қызылорда облысына жалпы көлемі 128 632 дана жануарлар дүниесі объектілерін алып қою лимиті бекітілді. Оның ішінде жануарлардың 4 түріне – 42 170 дана, құстардың 6 түріне – 86 462 дана. Аталған лимит толығымен игеріліп,  республикалық бюджеттке  7,1 млн. теңге қаржы түсірілді.

(қабан – 1 438, түлкі – 733, қоян – 39 276, борсық – 723, қаз – 6 000, үйрек – 25 000,              шіл – 28 209, қасқалдақ – 743, кептер – 6 846, қырғауыл – 19 664).

Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы  заң бұзушылықтарды болдырмау мен алдын алу мақсатында Қызылорда облысы әкімдігінің 2021 жылы 13 сәуіріндегі № 255 қаулысымен «Қызылорда облыстық жануарлар дүниесін мемлекеттік қорғау жөніндегі мамандандырылған мекемесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі құрылды.

 (Аталған мекеме мен орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерінің қызметкерлерімен 2022 жылдың І жартыжылдығында    183 рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып нәтижесінде қылмыстық іс - 3, әкімшілік құқық бұзушылық - 34, толтырылған хаттама – 25, берілген ескерту – 19. Барлығы – 264 дерек анықталды.

Қыс кезінде «Киік» акциясы өткізіліп және «Құқық қорғау және уәкілетті органдарының заңсыз аңшылық және өсімдіктер мен жануарлардың сирек  кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерін браконьерлерден қорғау туралы 2020-2022 жылдарға арналған бекітілген іс-шаралар жоспары аясында жұмыстар атқарылды.

2022 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелерімен 1,5 млн. теңгеге биотехникалық іс-шаралар жүзеге асырылуда.

Облыстың табиғат пайдаланушыларына аңшылық алқаптар туралы ақпаратты электрондық түрде қарауға және аңшылық алқаптар субъектісімен тікелей байланысуға мүмкіндік берумен, аңшылардың облыс орталығына жануарлар мен құстардың түрлеріне жолдамалар сатып алу үшін келу қажеттілігін болдырмау мақсатында, 2021 жылы Басқарманың әзірленуімен «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы толық аяқталып, жұмыс істеп тұр.

Тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару :

Қазақстан Республикасының «Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағытында облыста негізгі
3 нысаналы индикатор бойынша жұмыстар атқарылуда.

Бірінші.  Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру.       

Жалпы облыс аумағында түрлі қалдықтарды тасымалдау, сұрыптау жинақтау, қайта өңдеу және жою саласында 41 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасайды.

Облыс аумағында тұрмыстық қатты қалдықтарды жинақтау, тасымалдау, сұрыптау және қайта өңдеу саласында
17 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасайды.

Ағымдағы жылдың I жартыжылдығы нәтижесімен жинақталған 69,5 мың тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың
16 мың тоннасы сұрыпталып өңделді. Пайыздық үлесі 23,1 % құрады.

Бүгінде қалдықтарды сұрыптау мен өңдеу саласында кәсіпкерлік субъектілерімен макулатура, қартон, пластмасса, аллюминий, пластик, автошина мен нан қалдықтары және шыны өнімдері сұрыпталып өңделуде.

Мәселен, «Smart Rubber» (Смарт Раббер) ЖШС автошина мен резина қалдықтарынан шикізат ретінде пайдаланылатын гранула түйіршіктерін өндіріп жатса, «Қызылорда Қағазы» ЖШС макулатурадан қағаз өнімдерін, «Досмұратов» жеке кәсіпкері көмірдің күл қалдықтарынан шлакоблоктар шығаруда.

Кәсіпкерлерді тарту нәтижесінде Қызылорда қаласында «СНГ Строй» жеке кәсіпкері нан қалдықтарын өңдейтін цехты іске қосып, мал азығы жем өнімін шығаруда. Осы мақсатта Қызылорда қаласының Арай, «Шұғыла» және «Ипподром» аудандарында 50 контейнерлер орнатып, қазіргі уақытта нан қалдықтарын жинақтауда.

Алдағы уақытта «Килибаев» жеке кәсіпкері тамақ қалдықтарын өңдеу мақсатында Қызылорда қаласының сол жағалау ауданында 20 контейнер орнатуды жоспарлап отыр.   

Екінші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту.

Анықтама ретінде: Республика бойынша 2030 жылға дейін – 100%.

Бүгінде облыс тұрғындарының 71,3 % тұрмыстық қатты қалдықтарды тасымалдау қызметімен қамтамасыз етілген.
(Арал ауданы-42,2%, Қазалы ауданы-56,4%, Қармақшы ауданы-72%, Жалағаш ауданы-68,3%, Сырдария ауданы -29,4%, Шиелі ауданы-71%, Жаңақорған ауданы-38%, Қызылорда қаласы-94,3%). 

Жалпы облыста қалдықтар үшін 15 мыңнан астам (15 287)  темір контейнерлер және бөлек жинауға арналған 3 мыңнан астам (3 074) контейнерлер орнатылған.

Өткен жылы жергілікті бюджеттен тиісті қаржы бөлініп, қосымша 433 дана (20 млн. теңге) контейнерлер орнатылған болса, ағымдағы жылдың 6 айында 500 ден астам контейнерлер, соның ішінде кәсіпкерлік субъектілерімен жеке қаражат есебінен бөлек жинауға арналған 350 дана контейнерлер орнатылды. (Қармақшы және Шиелі ауданы әкімдіктерімен -151 дана  (9,7 млн.), жеке қаражат есебінен «ДаЖаЕр» ЖШС-300 дана, «СНГ Строй» ЖК-50).

Сондай-ақ, облыста тұрғындар үшін құрамында сынабы бар шамдар үшін 874 дана арнайы контейнерлер қызмет көрсетуде. (Арал ауданы-200, Қазалы ауданы-130, Қармақшы ауданы-135, Жалағаш ауданы-70, Сырдария ауданы-35, Шиелі ауданы-100, Жаңақорған ауданы-50, Қызылорда қаласы-154).

Бұл контейнерлерді күтіп ұстап, сынабы бар шамдарды залалсыздандыруға (демеркуризация) аудандық (қалалық) бюджеттерден жыл сайын қажетті қаржат (2021 ж.- 25 млн., 2022 ж.
6 айында-20,7 млн. теңге) бөлініп, күтіп ұстау шаралары жүргізіліп келеді.

Үшінші көрсеткіш. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар.

Облыста барлығы 145 жер учаскелері полигон құрылысы үшін бөлініп, полигондарды экологиялық және санитариялық талаптарға сәйкестендіру бағытында кезең-кезеңмен шаралар жүргізілуде.

Анықтама ретінде: Республика бойынша 2030 жылға дейін – 95%.

Бүгінгі күні, 7 полигон (немесе 5 %) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.

Соңғы 3 жылда облыста 1,4 млрд. теңгеге жаңадан 2 тұрмыстық қатты қалдықтар полигондарының (Қызылорда, Арал қалалары) құрылысы жүргізіліп, пайдалануға берілді. 

Өткен жылы 4 ауданда сұрыптау кешені бар жаңа полигондардың құрылысы бойынша жобалық-сметалық құжаттамалары әзірленіп қазіргі уақытта құжаттамалар мемлекеттік сараптамадан өтуде. Аталған жобалардың жалпы алдын ала құны 1,6 млрд.теңге (Арал ауданы-750,0 млн.тг. Жалағаш ауданы-342,8 млн.тг., Сырдария ауданы-223,8 млн.тг. және Шиелі ауданы-335,0 млн.тг.).  Алдағы уақытта жобалар мемлекеттік сараптамадан өткеннен кейін полигондар жобалары кезең-кезеңмен жүзеге асырылады.

Атап өту қажет соңғы 3 жылда облыста 1,4 млрд. теңгеге жаңадан 2 тұрмыстық қатты қалдықтар полигондарының (Қызылорда, Арал қалалары) құрылысы жүргізіліп, пайдалануға берілді.

Олардың қатарында Қызылорда қаласында мемлекеттік-жекешелік әріптестік негізінде жүзеге асырылған сұрыптау кешені бар жылдық қауаттылығы 60 мың тонна құрайтын жаңа полигон және Арал қаласында жүзеге асқан тұрмыстық қатты қалдықтар полигоны.  

Биылғы жылдың мамыр айында «Ғарыш сапары» мекемесімен ғарыштық түсірілім арқылы облыс аумағында
101 (Қызылорда қаласы-61, Сырдария ауданы-27, Жаңақорған ауданы-13)  стихиялық қоқыс орындары анықталып, бүгінде бұл орындар толық тазартылды.

Атап өту қажет облыста стихиялық қоқыс орындарын анықтап жою мақсатында 8 жұмыс топтары құрылып жұмыс жасауда. Топтар құрамында қоғамдық ұйым өкілдері, экология және полиция органдары бірлескен түрде тұрақты бақылау жұмыстарын жүргізіп келеді.

Жұмыс топтарымен жыл басынан 55 рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып, нәтижесімен заңсыз қоқыс төгу, қоршаған ортаны ластау деректері бойынша полиция органдарымен өткен жылы 4 437  тұлға (27,3 млн. теңге айыппұл) әкімшілік жауапкершілікке тартылса,  ағымдағы жылдың 6 айында тәртіп бұзған 2 345 тұлға түрлі әкімшілік жауапкершілікке тартылды (11,6 млн. теңге айыппұл салынды).

Сонымен қатар, стихиялық қоқыс орындарын анықтап, жедел әрекет ету мақсатында тұрғындар үшін «Көмек – 109 бірыңғай байланыс желісі» жұмыс жасайды.

 «Көмек - 109» байланыс желісі арқылы келген хабарламалар тәулігіне 24 сағат бойы қабылданып, түскен өтініштерді құзырлы органдарға жеткізіліп, жедел түрде шаралар қабылданып отырады. 

Өткен жылы осы желі арқылы 6 285 өтініш келіп түссе,  осы  жылдың 6 айында 355 өтініштер түсіп, олар бойынша тиісті шаралар қабылданды.

Сондай-ақ, тұрғындар үшін «WhatsApp» мессенджері арқылы
«ЭКО - ПАТРУЛЬ ҚЫЗЫЛОРДА» жобасы жұмыс жасап келеді. «Instagram» желісіндегі «Критика Кызылорда» және «Open Qyzylorda» парақшаларында өзге мәселерімен қатар, стихиялық қоқыс пен тазалық мәселелер құзырлы органдардың назарына жеткізіліп, тиісті шаралар қабылданып келеді.

Көрсетілген мемлекеттік қызметтер бойынша ақпарат

Басқармамен 4 мемлекеттік қызмет түрлері көрсетіледі.

Олар:

1. Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру;
2. Ағаш кесу және орман билетін беру;
3. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру;
4. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру.

2022 жылдың 6 айынды барлығы 1016 қызмет көрсетілді, оның ішінде электронды үкімет порталы арқылы –1016(100%)қызмет көрсетілген.

Атап айтсақ:

1. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша –142 рұқсат берілді.

Республикалық бюджетке 83 млн. 543 мың теңге түсті.

2.«Ағаш кесу және орман билетін беру»мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша –567 адамға рұқсат берілді.

Облыстық бюджетке 7 млн. 242 мың теңге түсті.

3. «Мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-263 қызмет көрсетілді.
4. «II санаттағы объектілер үшін әсер етуге арналған экологиялық рұқсатты беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-44 қызмет көрсетілді.

Облыстық бюджетке 262 млн.271 мың теңге түсті.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының құзырындағы салалар бойынша 2021 жылғы 12 айында атқарылған жұмыстары

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 224 (372 нысан) су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

Ағымдағы жылы 10 каналға (Қызылорда қаласында «Жаппар», «Сол тармақ»,  Арал ауданы, Ақирек ауылдық округіндегі «Шолақарық», Қазалы ауданында «1-5Д», Жалағаш ауданы Аққыр ауылдық округіндегі «Пітеген арық», Жаңадария ауылдық округіндегі «Мүлкілән», Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылдық округіндегі «Қарақ» және «Қоңыраулы» учаскелері, Жаңақорған ауданы, Қожамберді ауылдық округіндегі «М-2», Аққорған ауылдық округіндегі «Р-16-3», Қыркеңсе ауылдық округіндегі «Қыркеңсе») су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге 429,4 млн. теңге қаржы бөлінді. Осы жұмыстардың нәтижесімен барлығы, ұзындығы 69,0 шақырым  канал тазаланып, олардың бойындағы 28 дана гидротехникалық құрылыстар салынды.

Нәтижесінде, елді мекендер аяқ сумен толық қамтамасыз етіліп, 1799 гектар түрлі бау-бақша, көкөніс дақылдарын егуге және 3090 гектар жайылымдық, шабындық жерлермен егістік жерлерді суландыруға жағдай жасалды.

Сонымен бірге, елді мекендерді сумен қамтамасыз ету мақсатында, 43 дана насос қондырғысы облыстық бюджеттен сатып алынды (Арал ауданының Ақирек, Бекбауыл, Жаңақұрылыс, Қазалы ауданының Аранды, Арықбалық, Қармақшы ауданының Ақжар, Көмекбаев,  Жалағаш ауданының Жаңаталап, Шаменов, Аққұм, Сырдария ауданының С. Сейфуллин, Бесарық, Жетікөл, Шиелі ауданының Керделі, Тартоғай, Ақмая, Талаптан, Жаңақорған ауданының Қожамберді, Байкенже, Сүттіқұдық, Төменарық, Екпінді, Қызылорда қаласының Қосшыңырау, Қызылжарма, Белкөл, Қызылөзек, Қарауылтөбе  ауылдық округтеріне және «Табиғат» кәсіпорны).

Суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд. теңгеге 3 (үш) жоба әзірленген. Олар, пайдаланылмай тұрған  29 мың гектар суармалы жерлерді айналымға қосу және 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру (ПУИД-2, ПУИД-3) жобалары.

Соның ішінде, 2019 жылдан бастап ПУИД-2 жобасы аясында Жалағаш ауданында (Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң, Мәдениет а.о)  15 мың гектар суармалы жерлерді қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Жобаның жалпы құны - 9,3 млрд. теңге. Аталған жоба бойынша 2019-2020 жылдары бөлінген 3,1 млрд.теңгеге 2 868,3 шақырым су жүйелерінің 441 шақырымы (15,3%) тазаланып, 14 535 дана су құрылыстарының 2555-і (18%) салынды. 2021 жылы құрылыс жұмыстарына                  1,5 млрд. теңге бөлініп, 1011 шақырым (74  %) су жүйелері, 299,7 шақырым (91%) қашыртқы жүйелері тазаланып, 4994 дана (34 %) су құрылыстары, 39 дана (26%) бақылау ұңғымалары салынды.

Жалпы бұл жобалар жүзеге асырылған жағдайда, инженерлік жүйеге келтірілген суармалы жерлердің 80% қалпына келтіріліп, өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына оң әсерін тигізетін болады.

«Жасыл Қазақстан» Ұлттық жобасы шеңберінде 2025 жылға дейін Қызылорда облысының аумағында 21 каналды қайта жаңарту, сондай-ақ 30 магистралды және шаруашылық каналдарды цифрландыру бойынша жұмыстар атқарылатын болады.

2025 жылға дейін суармалы алқаптарда су үнемдеу технологияларын енгізу жөнінде Қызылорда облысының Жол картасы бекітілді. Бүгінгі күні облыста 251 гектар жерге тамшылатып және жаңбырлатып суару әдісі қолданылса, Жол картасы аясында 2025 жылға дейін 45 мың гектар жерге ылғал үнемдеу әдісін қолдану жоспарлануда.

Дүниежүзілік банк  «Өңірлік дамыту және Арал теңізінің солтүстік бөлігін қалпына келтіру» жобасының техника-экономикалық негіздемесін әзірлеуге 1,5 млн. АҚШ доллар грант бөліп,  2021 жылдың 1 шілдесінде Халықаралық консультанттық  «Yekom Consulting Engineers» компаниясымен жобаның ТЭН-ін әзірлеуді бастау туралы келісім шартқа қол қойылды. Гранттың жабылу мерзімі 2022 жылғы шілде.

Қазіргі таңда, жобаның ТЭН-ін әзірлеу мақсатында іздестіру жұмыстары жүргізілуде.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Облыс бойынша балық шаруашылығына маңызы бар Сырдария өзені, Кіші Арал теңізі мен 207 көл тізімге алынған.

Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 185 көл конкурстық негізде 5-10 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 22-і (Қызылорда-2, Арал-2, Қазалы-3, Жалағаш-3, Сырдария-1, Шиелі-9, Жаңақорған-2) резервтік қорда.

Облыста 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасайды, олардың жылдық қуаттылығы 12,5 мың.тонна. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар. Балықтың 14 түрі экспортталады.

Балық аулау лимиті:

01.07.2020 – 30.06.2021 жылы мерзім аралығына облысқа  Ауыл шаруашылығы министрілігімен 7501,9 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6872,41 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.

01.07.2021-30.06.2022 жыл аралығында облысқа 7982,8 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6937,43 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.

Бүгінгі күні, облыс аумағынан балық өнімдерінің 18 түрі ауланады.

Балық аулау:

2020 жылы 8855 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
134 млн.теңге қаржы түсірілді.

2021 жылы 7364 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
152 млн.теңге қаржы түсірілді.

Балық өңдеу және балық өнімдерінің экспорты:

2020 жылы 4303 тонна балық өнімдері экспортталды.

2021 жылы 3911 тонна балық шет елдерге экспортталды (Ресей – 2927,5 тн, Польша – 275,4 тн, Литва – 145,9 тн, Нидерланды – 31,7 тн, Грузия – 246,7 тн, Германия –192,9 тн, Украина – 39,9 тн, Қырғызстан – 2,0 тн, Австрия – 20 тн, Әзірбайжан – 20 тн ).

Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны экспортталады.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

2017 жылдан 2020 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 535 тонна балық өсіріліп, нарыққа шығарылды және оның көлемі 16 пайызға артты (130 тоннадан 155 тоннаға).

Облысымызда көл-тауарлы балық шаруашылықтармен 2021 жылы көл-тауарлы балық көлемі 184 тоннаға жетті.

Ағымдағы жылы облыстық бюджет (30,6 млн.теңге) есебінен балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме (39 КТБШ – 22,8 млн. теңге және 12 ШБШ – 7,8 млн.теңге)  әзірленді. КТБШ-ге ауыстырылатын су айдындарға 15.12.2021 жылы мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысы алынды және биологиялық негіздемелер табиғат пайдаланушыларға таратылуда. Табиғат пайдаланушылар тарапынан қала және аудандардың әкімшіліктеріне құжаттар ұсынылып, Арал-Сырдария облысаралық бассейіндік балық шаруашылығы инспекциясымен конкурстық комиссияға ұсынылуда.

Сонымен қатар, 7 балық шаруашылығы су айдындарына паспорттау (2,45 млн.теңге) жұмыстары жүргізілді және 19 көлді тұрақты сумен қамтамасыз ету мақсатында, гидротехникалық құрылыстар салудың жобалау құжаттары әзірленуде (16,2 млн.теңге).

Балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың
30%-ын субсидиялау көлемі 8,4 млн.теңгеге ұлғайтылып 5,46 млн.теңгесі игерілді («Ислам» ШҚ.)

Жануарлар дүниесі:

Қызылорда облысы аумағында жалпы көлемі 9,8 млн.га болатын
41 аңшылық алқаптар бар, оның ішінде 24 аңшылық алқап табиғат пайдаланушыларға бектіліп берілді, 17 аңшылық алқап резервте тұр.

2021 жылы басқарманың әзірленуімен «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық - анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы толық аяқталып, іске қосылды.

 2021 жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелеріне биотехникалық іс-шараларды жүзеге асыруға 1,4 млн. теңге қаржы бөлінді.

Аталған қаржыға, жануарларды қысқы уақытта қосымша азықтандыру мақсатында жем-шөп шашу, асту аншлаг орналастыру, тұз шашу, және жабайы жануарлардың санағын жүргізу жұмыстары атқарылды.

2021 жылға жыртықш аңдардың санын реттеу мақсатында 75 қасқыр, 869 шибөрі атылды.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
6,5 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,5 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 89% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 562 қызметкерлер жұмыс жасауда.

2021 жылдың көктем айында Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1 000 га (1 800 мың дана) сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары жүргізілді.

Мемлекет Басшысының Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы 5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөніндегі тапсырмасына сәйкес ағымдағы жылдың күз айында теңіздің құрғаған ұлтанында 100 мың га сексеуіл егу жұмыстары жүргізілді.

Орман молықтыру және көгалдандыру жұмыстарына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 114 га орман тұқымбақтары ұйымдастырылды.

Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 594,1 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жоспарланып, есептік кезеңде толық орындалды. Нәтижесінде 11,1 мың га ауру ошақтары анықталды.

2020 жылы зақымдалған 6 160,5 га сексеуіл алқабына республикалық бюджеттен бөлінген 60 млн. теңгеге екі рет (12 321 га) химиялық заласыздандыру жұмыстары жүргізілді.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 641 адамға (орман билеті-640 дана, ағаш кесу билеті-1 дана) берілді.

2020 жылдың маусым айынан бастап 7 орман (Арал, Қазалы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған) мекемесіне қарасты 5,2 млн. га орман қоры жерлеріне далалық орман орналастыру жұмыстары жүргізілсе, 2021 жылы қалған 2 орман (Қармақшы, Қызылорда) мекемелерінің 1,4 млн. га орман қоры жерлеріне маусым айынан басталып, бүгінгі күні, толық аяқталды.

Сонымен қатар орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында
267 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 37 жағдайы анықталды.

Табиғатқа 308,6 мың теңге зиян келтіріліп, оның 243,1 мың теңгесі өндірілді. 259,6 мың теңге әкімшілік айыппұл салынып, толығымен өндірілді.

Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің (31.03.2021 жылғы №27-5-6/48) бұйрығымен Қызылорда облысының мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қаупі бар маусымы 1 сәуірден басталып, 15 қарашада аяқталды.

2021 жылғы 16 наурызда 2021 жылдың өрт қауіпті маусымында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі
іс-шаралары жоспары бекітіліп, тиісті шаралар атқарылды.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында, орман шаруашылығы мекемелерінде 9 дана өрт сөндіру автокөлігі (биылғы жылы облыстық бюджеттен 2 дана өрт сөндіру автокөлігі алынды) мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 488 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және
3 229 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілді.

Жыл басынан бастап елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 2 610 дана ескерту хаттар таратылып, 265 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 29 рет мақалалар жарияланды.

Облыс бойынша 2021 жылы өрт қауіпі бар маусымы басталғаннан бері жалпы көлемі 649,34 гектарды құрайтын 12 орман өрт дерегі тіркелді. Оның ішінде орманды алқап 219 га болса, ормансыз алқап 430,34 га.

Орын алған өрт жағдайынан табиғатқа келген залалдың көлемі 100,7 мың теңге құрайды. Оның ішінде, орман өртіне кінәлі 2 тұлға (Қазалы) анықталып, оларға
43,7 мың теңге әкімшілік айыппұл салынып, толығымен өндірілді.

Қалған 9 өрт жағдайы бойынша шығу себебі мен кінәлі тұлғаны анықтау мақсатында жинақталған тиісті материалдар қалалық және аудандық полиция бөліміне жолданды.

            ТҰРМЫСТЫҚ ҚАТТЫ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША:

Қазақстан Республикасының «Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағытында облыста негізгі 3 нысаналы индикатор бойынша жұмыстар атқарылуда.

1-ші.  Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру:      

Жалпы облыс аумағында түрлі қалдықтарды тасымалдау, сұрыптау жинақтау, қайта өңдеу және жою саласында 15 кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасайды.

Есепті кезеңде  жинақталған 116,0 мың тонна қатты тұрмыстық қалдықтардың  22,8 мың тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 19,6 % құрайды.

 Анықтама ретінде:

 Қызылорда қаласында -«Ибрайхан и К ЛТД», Smart Rubber» (Смарт Раббер) ЖШС-і,

            «Қызылорда Қағазы» ЖШС-і ,«ДаЖаЕр» ЖШС, «Август», «Аймырзаев», «Аян»    

Арал ауданы бойынша - ЖК «Садылдаев Д»;

Қазалы ауданы бойынша - ЖК «Ж. Карымсаков», «Ә.Бөлекбаев»;

Қармақшы ауданында  - ЖК «Досмуратов»;                                                                           Жалағаш ауданында  - «Сыр арна» ЖШС, ЖК «Қасиет», ЖК «Мақсұт»;                 

Сырдария ауданында - «ПК Саулет»,  «Т.Ермантаев», «С. Сейтов»;

Шиелі ауданында  - «Сазқұм» өндірістік кооперативі;

Жаңақорған ауданында - «Нұр-Шах» ЖШС-і.                         

2-ші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту:

Облыс тұрғындарының 70,8 % тұрмыстық қатты қалдықтарды тасымалдау қызметімен қамтамасыз етілген.     

Анықтама ретінде:

Облыс бойынша 9 030 контейнер орнатылған, 221 дана арнайы техника қызмет көрсетеді. 

3-ші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар:

Облыс бойынша барлығы 145 полигон құрылысы үшін жер учаскелері бөлініп, полигондарды экологиялық және санитариялық талаптарға сәйкестендіру бағытында кезең-кезеңмен шаралар жүргізілуде.

Бүгінгі күні, облыстағы 145 полигонның 7-і (немесе 5%) экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкестендірілген.

Соңғы 3 жылда облыста 1,4 млрд. теңгеге жаңадан 2 тұрмыстық қатты қалдықтар полигондарының (Қызылорда, Арал қалалары) құрылысы жүргізілсе, соның 650 млн. теңгесі жеке инвестордың қаржысы есебінен жүзеге асты. 

Ағымдағы жылы 3 ауданда (Жалағаш, Сырдария және Шиелі) жаңа полигондардың құрылысы бойынша жобалық-сметалық құжаттамалары әзірленіп қазіргі уақытта жобалық құжаттамалары мемлекеттік сараптамадан өткізілуде. Аталған жобалардың жалпы құны 901,6 млн. теңге құрайды (Жалағаш -342,8 млн., Сырдария 223,8 млн. және Шиелі-335,0 млн.). Полигондардың құрлыстары 2023-2025 жылдарға жоспарланып отыр.

 

МЕМЛЕКЕТТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САРАПТАМА САЛАСЫ БОЙЫНША:

Басқармамен 4 мемлекеттік қызмет түрлері көрсетіледі.

Олар:

1. Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру;
2. Ағаш кесу және орман билетін беру;
3. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру;
4. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру.

2021 жылдың 12 айынды барлығы 1696 қызмет көрсетілді, оның ішінде электронды үкімет порталы арқылы – 1696 (100%) қызмет көрсетілген.

Атап айтсақ:

1. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша –476 қызмет көрсетілді.

Республикалық бюджетке 149 млн. 438 мың теңге түсті.

2. «Ағаш кесу және орман билетін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша – 674 қызмет көрсетілді.

Облыстық бюджетке 6 млн. 285 мың теңге түсті.

3. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-145 қызмет көрсетілді.
4. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-401 қызмет көрсетілді. Облыстық бюджетке 2 млрд. 651 млн. 848 мың теңге түсті.

2021 жылдың 12 айында  181 қоғамдық тыңдаулар өткізілді. Ашық отырыс нысанында өткізілген қоғамдық тыңдаулар саны 97 және сауал нысанында рәсімделген қоғамдық тыңдаулар саны 5 және жария талқылау нысанында қоғамдық тыңдаулар саны-79.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының құзырындағы салалар бойынша
2021 жылғы 9 айында атқарылған жұмыстары мен алға қойылған міндеттері туралы ақпарат

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:
Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 219 (372 нысан)су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.
Ағымдағы жылы елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында
69 шақырым болатын 10 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге облыстық бюджеттен қаржы бөлініп (527,4 млн. теңге) жұмыстар атқарылуда.
Анықтама ретінде
Қызылорда қаласындағы «Жаппар», Арал ауданы Ақирек ауылдық округіндегі «Шолақарық», Жалағаш ауданы Аққыр ауылдық округіндегі «Пітеген арық»,Жаңадария ауылдық округіндегі «Мүлкілән», Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылдық окрігендегі «Қарақ» және «Қоңыраулы» учаскелері, Жаңақорған ауданы Қожамберді ауылдық округіндегі «М-2», Аққорған ауылдық округіндегі «Р-16-3»,Қыркеңсе ауылдық округіндегі «Қыркеңсе», Қызылорда қаласындағы Оң жаға магистралды каналының «Сол тармақ» каналы,Сырдария өзеніне коллекторлық-дренаждық суларды ағызу үшін Қазалы ауданының пайдалануындағы 1-5Д коллекторын реконструкциялау.
Сонымен бірге, облыстық бюджеттен елді мекендерге 43 дана насос қондырғылары сатып алу белгіленіп, соның бүгінгі күнге 42-і (Арал-4, Қазалы-2, Қармақшы-2, Жалағаш-4, Сырдария-5, Шиелі-6, Жаңақорған-8, Қызылорда қаласы-11) жеткізілді.
Су тапшылығын алдын алу үшін республикалық бюджет есебінен
65 шақырым болатын 10 каналға тазалау жұмыстары жүргізілуде. Сондай ақ, стратегиялық маңызды «Әйтек» және «Қызылорда» су тораптарына жөндеу жұмыстары жалғасуда.
Үстіміздегі жылғы 24 сәуірде Экология, геология және табиғи ресурстар министрі М.М.Мырзағалиевтің Қызылорда облысына жұмыс сапары барысында облыстың су шаруашылығы жобаларын іске асыру мәселелері қаралды.
Атап айтқанда, «Көкарал бөгетінің беріктігін қамтамасыз ету және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру» және «Қызылорда облысы Қараөзек тармағында су жинақтауға арналған су қоймасын салу» жобаларын 2021 жылы бастау, «Жаңақорған ауданы Келінтөбе магистральды каналының тұсында су торабын салу», «Арал ауданындағы Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйесін суландыру үшін Аманөткел ауылының тұсында су торабын салу» жобаларының техникалық-экономикалық негіздемелерін ағымдағы жылы әзірлеу мәселесі келісілді.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:
Облыс бойынша балық шаруашылығына маңызы бар Сырдария өзені, Кіші Арал теңізі мен 207 көл тізімге алынған.
Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 179 көл конкурстық негізде
5-10 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 27-і (Арал-4, Қазалы-3, Қармақшы-2, Жалағаш-3, Сырдария-2, Шиелі-11, Жаңақорған-2) резервтік қорда.
Облыста 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасайды,олардың жылдық қуаттылығы 12,5 мың.тонна. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар. Балықтың 14 түрі экспортталады.
Балық аулау лимиті:
01.07.2020 – 30.06.2021 жылы мерзім аралығына облысқа Ауыл шаруашылығы министрілігімен 7501,9 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6872,41 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.
01.07.2021-30.06.2022 жыл аралығында облысқа 7982,8 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6937,43 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.
Бүгінгі күні, облыс аумағынан балық өнімдерінің 18 түрі ауланады.
Балық аулау:
2020 жылы 8855 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
134 млн.теңге қаржы түсірілді.
2021 жылдың 9 айында 5614 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
119 млн.теңге қаржы түсірілді.
Балық өңдеу және балық өнімдерінің экспорты:
2020 жылы 4303 тонна балық өнімдері экспортталды. 2021 жылдың
9 айында 3000,3 тонна (2020 жылдың 9 айында 3221,5 тонна) балық шет елдерге экспортталды (Ресей – 2265 тн, Польша – 113,4 тн, Литва – 164,18 тн, Нидерланды –31,2 тн, Грузия – 220 тн, Германия – 102,5 тн, Украина – 20 тн, Қырғызстан - 2,0 тн ).
Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны экспортталады.
Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:
2017 жылдан 2020 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 535 тонна балық өсіріліп, нарыққа шығарылды және оның көлемі 16 пайызға артты (130 тоннадан 155 тоннаға).
Облысымызда 23 көл-тауарлы балық шаруашылықтары жұмыс жасауда,
2019 жылы олардың саны 10 болса, 2020 жылы олардың саны 20-ға жетті.
2021 жылы көл-тауарлы балық көлемі 172 тоннаға жеткізу жоспарлануда.
Ағымдағы жылыоблыстық бюджет (57,6 млн.теңге) есебінен балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме,
19 көлді тұрақты сумен қамтамасыз ету мақсатында, гидротехникалық құрылыстар салудың жобалау құжаттары әзірлеу және 7 балық шаруашылығы су айдындарына паспорттау жұмыстарын жүргізу үшін мемлекеттік сатып алу жарияланды.
Сонымен бірге, балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ынсубсидиялау көлемі 4,2 млн.теңгеден («Ислам» ШҚ, «Ғабит» ШҚ)8,4 млн.теңгеге ұлғайтылды.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:
Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
6,5 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,4 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 89% негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.
Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 562 қызметкерлер жұмыс жасауда.
2021 жылдың көктем айында Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 1 000 га
(1 800 мың дана) сексеуіл көшеттерін отырғызу жұмыстары жүргізілді.
Мемлекет Басшысының ағымдағы жылдың сәуір айындағы Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы 5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде шаралар кешенін қабылдау туралы тапсырмасына сәйкес ағымдағы жылдың күз айында теңіздің құрғаған ұлтанында 100 мың га сексеуіл егу жұмыстары жоспарлануда.
Оның ішінде, механикалық себу 19,9 мың га, табиғи өсіп-өну 16,2 мың га, ұшақ арқылы 64,5 мың га (10,5 мың га алдын ала топырақ дайынадаусыз жүргізу, 54,0 мың га алдын ала топырақ дайындау жүргізу).
Арал теңізінің құрғаған ұлтанына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін орман тұқымбақтарының көлемі 22,6 гектардан 100 гектарға ұлғайтылуда.
Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 594,1 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жоспарланып, ағымдағы жылдың
І жартыжылдығында 297,0 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 6 542 га ауру ошақтары анықталды.
2020 жылы зақымдалған 6 160,5 га сексеуіл алқабына республикалық бюджеттен бөлінген 60 млн. теңгеге екі рет (12 321 га) химиялық заласыздандыру жұмыстары жүргізілді.
Қазіргі таңда қалған 297,0 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 616 адамға (орман билеті-615 дана, ағаш кесу билеті-1 дана) берілді.
2020 жылдың маусым айынан бастап 7 орман (Арал, Қазалы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған) мекемесіне қарасты 5,2 млн. га орман қоры жерлеріне далалық орман орналастыру жұмыстары жүргізілсе, ал 2021 жылы қалған 2 орман (Қармақшы, Қызылорда) мекемелерінің 1,4 млн. га орман қоры жерлеріне маусым айынан бастап жүргізілуде.
Сонымен қатар орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында
165 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 32 жағдайы анықталды.
Анықтама ретінде:2 жағдайы заңсыз сексеуіл кескені үшін, 2 жағдайы заңсыз жиде шапқаны үшін; 7 жағдай арнаулы белгілерді жойғаны үшін; 16 жағдайы тұрмыстық қалдықпен ластағаны үшін; 4 жағдайы орман қоры жеріне заңсыз мал жайғаны үшін.
Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің (31.03.2021 жылғы №27-5-6/48) бұйрығымен Қызылорда облысының мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қаупі бар маусымы 1 сәуірден басталды.
2021 жылғы 16 наурызда 2021 жылдың өрт қауіпті маусымында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі
іс-шаралары жоспары бекітіліп, тиісті шаралар атқарылуда.
Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында, орман шаруашылығы мекемелерінде 9 дана өрт сөндіру автокөлігі (биылғы жылы облыстық бюджеттен 2 дана өрт сөндіру автокөлігі алынды) мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.
Өрт қауіпті учаскелерде 488 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және
3 229 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.
Жыл басынан бастап елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 2 530 дана ескерту хаттар таратылып, 265 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 24 рет мақалалар жарияланды.
Облыс бойынша 2021 жылы өрт қауіпі бар маусымы басталғаннан бері жалпы көлемі 580,49 гектарды құрайтын 11 орман өрт дерегі тіркелді. Оның ішінде орманды алқап 219 га болса, ормансыз алқап 361,49 га.
Орын алған өрт жағдайынан табиғатқа келген залалдың көлемі 100,7 мың теңге құрайды. Оның ішінде, орман өртіне кінәлі 2 тұлға (Қазалы) анықталып, оларға
43,7 мың теңге әкімшілік айыппұл салынып, толығымен өндірілді.
Қалған 9 өрт жағдайы бойынша шығу себебі мен кінәлі тұлғаны анықтау мақсатында жинақталған тиісті материалдар қалалық және аудандық полиция бөліміне жолданды.

ТҰРМЫСТЫҚ ҚАТТЫ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША:
«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағытында облыста негізгі 3 нысаналы индикатор бойынша жұмыстар атқарылуда.
1-ші. Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру:
Жалпы облыс аумағында әр түрлі қалдықтарды тасымалдау, жинақтау, қайта өңдеу және жою саласында 15 тен астам кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасайды.
Есепті кезеңде (2021 жылдың 9 айы) жинақталған 87,0 мың тонна қалдықтардың 17,0 мың тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 19,5 % құрады.
Қазіргі таңда, «Smart Rubber» (Смарт Раббер) ЖШС-і автокөліктердің жарамсыз дөңгелектерінен резеңке ұнтақтары мен тамшылатып суаруға арналған түтіктерін, «Қызылорда Қағазы» ЖШС-і күнделікті тұрмыста қолданатын әжетхана қағазын жасап шығарса, «ДаЖаЕр» ЖШС, «Август», «Аймырзаев», «Аян» жеке кәсіпкерлік субъектілері макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын сұрыптап, жинақтау жұмыстарын жүзеге асыруда.
2-ші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен қамту:
Облыс тұрғындарының 70,8 % қалдықтарды тасымалдау қызметімен қамтамасыз етілген. (облыс халқы – 823 052 мыңнан астам).
3-ші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар:
Облыста 145 полигон болса, оның 7-еуі экологиялық талаптарға сәйкестендірілген. (Пайыздық үлесі- 4,82%)
Полигондарды экологиялық талаптарға сәйкестендіру мақсатында Жалағаш, Шиелі аудандары тұрмыстық қатты қалдықтар сұрыптайтын полигон құрылысын салуға жоба-сметалық құжаттары әзірленуде (Анықтама ретінде: Шиелі кенті – 10,0 млн.тг, Жалағаш кенті – 5,0 млн.тг).
Жаңақорған кенті Ызғар елді мекенінде 20 га жер бөлінді. Қазіргі таңда, техникалық экономикалық негіздемесін әзірлеуге жергілікті бюджеттен 7,1 млн. теңге бөлініп, конкурс өткізу жұмыстары жүргізілуде.
Арал қаласындағы полигон құрылысына облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталып, іске қосылды. Жобаның жалпы құны – 179,5 млн.тг. (ОБ бөлінгені - 156,9 млн.теңге млн. теңге). Полигонның жылдық қуаттылығы - 37,8 мың тонна. Жер учаскесінің көлемі: 6,2 гектар. Арал қаласынан 4 шақырым қашықтықта орналасқан.
Бұдан бөлек, Қызылорда қаласында мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында қалдықтарды сұрыптау кешені мен полигон құрылысының жұмыстары жүргізіліп, аяқталды. Жобаның жалпы құны – 1,2 млрд.теңге. Жаңа полигон Белкөл кентінен 4 шақырымда орналасқан, көлемі 20,0 га. Кешеннің қуаттылығы: Жылына 60 мың тонна қалдық сұрыпталады. Қосымша жұмыс орнымен - 40 адам қамтылып, кешен іске қосылды.
МЕМЛЕКЕТТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САРАПТАМА САЛАСЫ БОЙЫНША:
Басқармамен 4 мемлекеттік қызмет түрлері көрсетіледі.
Олар:
1. Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру;
2. Ағаш кесу және орман билетін беру;
3. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру;
4. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру.
2021 жылдың 9 айынды барлығы 1524 қызмет көрсетілді, оның ішінде электронды үкімет порталы арқылы – 1524 (100%) қызмет көрсетілген.
Атап айтсақ:
1. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша –398 қызмет көрсетілді.
Республикалық бюджетке 126 млн. 790 мың теңге түсті.
2. «Ағаш кесу және орман билетін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша – 648 қызмет көрсетілді.
Облыстық бюджетке 5 млн. 979 мың теңге түсті.
3. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-79 қызмет көрсетілді.
4. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-399 қызмет көрсетілді.
Облыстық бюджетке 2 млрд. 286 млн. 088 мың теңге түсті.
2021 жылдың 9 айында 65 қоғамдық тыңдаулар өткізілді. Ашық отырыс нысанында өткізілген қоғамдық тыңдаулар саны- 60 және сауал нысанында рәсімделген қоғамдық тыңдаулар саны-5.

2021 жылдың 2 жарты жылдыққа қойылған міндеттер:
1. «Ирригациялық және дренаждық жүйелерді жетілдіру жобасының»
3-кезеңінің (ИДЖЖ-3/ПУИД-3) жобасына енген су шаруашылығы нысандарын республикалық меншікке өткізу жұмыстарын үйлестіру;
2. «Көкарал бөгетінің беріктігін қамтамасыз ету және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру», Қызылорда су торабын қайта жаңғырту»Күміскеткен, Қараөзек су қоймаларын салу жобаларының жүзеге асырылуын үйлестіру;
3. Су ресурстарын қорғау саласына бөлінген қаржының игерілуіне бақылау жүргізіп, су шаруашылығы нысандары бойынша атқарылған жұмыстарды қабылдау.
4. Облыс аумағындағы полигондарды экологиялық және санитариялық талаптарға сәйкестендіру;
5. Қызылорда облысының экологиялық мәселелерін кешенді шешу жөніндегі Жол картасын іске асыру;
6. Қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыру;
7. Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасын іске асыру, оның ішінде:
-бағдарлама аясында 1 шарбақтық және 1 тоған шаруашылығы құру;
-тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының санын 30 –ға жеткізу;
-жануарларды қыс мезгілінде қосымша қоректендіру және санын сақтау мақсатында биотехникалық шарларды ұйымдастыру, жабайы аң-құстардың санағын жүргізу;
-жыртқыш аңдардың санын реттеу;
-браконьерлікке қарсы күрес шараларын күшейту;
8. Мемлекет Басшысының ағымдағы жылдың сәуір айындағы Арал теңізінің құрғаған ұлтанында алдағы 5 жыл ішінде 1,1 млн. га сексеуіл екпелерін ұлғайту жөнінде тапсырмасына сәйкес ағымдағы жылдың күз айында теңіздің құрғаған ұлтанында 100 мың га сексеуіл егу жұмыстарын жүргізу.
- Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 53 мың га жерге іздестіру мен топырақ зерттеу жұмыстарын жүргізу (2021-2025 жж 265 мың га);
- 100 га уақытша орман тұқымбағын ұйымдастыру;
- 594,1 мың га орман потологиялық зерттеу жұмыстарын аяқтау.

---

Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының құзырындағы салалар бойынша 2021 жылғы 6 айында атқарылған жұмыстары мен алға қойылған міндеттері туралы ақпарат

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Сырдария өзенінің ағысын реттейтін Нарын-Сырдария су қоймаларындағы (Тоқтағұл, Әндіжан, Қайраққұм, Шарбақ) 29.06.2021 жылғы ақпарат бойынша су көлемі 20596 млн. м³ құрап, өткен жылдан 2101  млн. м³ метрге кем болып отыр.

Облыс әкімдігімен экология, геология және табиғи ресурстары министрлігіне Қырғызстан, Өзбекстан елдерінің өкілдерімен су жіберу мәселесі бойынша келіссөздер жүргізу қажеттігі жөнінде ұсыныстар берілді.

Үстіміздегі жылғы 24 сәуірде Экология, геология және табиғи ресурстар министрі М.М.Мырзағалиевтің Қызылорда облысына жұмыс сапары барысында облыстың су шаруашылығы жобаларын іске асыру мәселелері қаралды. 

Атап айтқанда,  «Көкарал бөгетінің беріктігін қамтамасыз ету және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру» және «Қызылорда облысы Қараөзек тармағында су жинақтауға арналған су қоймасын салу» жобаларын2021 жылы бастау, «Жаңақорған ауданы Келінтөбе магистральды каналының тұсында су торабын салу», «Арал ауданындағы Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйесін суландыру үшін Аманөткел ауылының тұсында су торабын салу» жобаларының  техникалық-экономикалық негіздемелерін ағымдағы жылы әзірлеу мәселесі келісілді.

Үстіміздегі вегетациялық кезеңде су тапшылығы күтілуіне байланысты ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар  министрлігі Су ресурстары комитеті мен Қызылорда облысы әкімдігінің "Қызылорда облысында вегетациялық кезеңде су тапшылының алдын алу бойынша атқарылатын бірлескен іс шаралар жоспары"  бекітілді.  Сонымен бірге, су тапшылығы жағдайында каналдар арқылы су алу режимдерінің кестеге сай орындалуына мониторинг жүргізетін  жұмысшы тобы құрылып, жұмыс жүргізілуде.

Бүгінгі күні, облыстық коммуналдық меншікке 219 (372 нысан)су шаруашылығы нысандары алынған. Коммуналдық меншікке қабылданған су шаруашылығы нысандарын тазалау, жөндеу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылуда.

Ағымдағы жылы елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 
45 шақырым болатын 8 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге облыстық бюджеттен қаржы бөлініп (467,4 млн. теңге)жұмыстар атқарылуда.

Анықтама ретінде

Қызылорда қаласындағы «Жаппар», Арал ауданы Ақирек ауылдық округіндегі «Шолақарық», Жалағаш ауданы Аққыр ауылдық округіндегі «Пітеген арық»,Жаңадария ауылдық округіндегі «Мүлкілән», Қармақшы ауданы Көмекбаев ауылдық окрігендегі «Қарақ» және «Қоңыраулы» учаскелері, Жаңақорған ауданы Қожамберді ауылдық округіндегі «М-2», Аққорған ауылдық округіндегі «Р-16-3»,Қыркеңсе ауылдық округіндегі «Қыркеңсе» каналдары.

Сонымен бірге, облыстық бюджеттен елді мекендерге 43 дана насос қондырғылары сатып алу белгіленіп, соның бүгінгі күнге 28-і жеткізілді.

Су тапшылығын алдын алу үшін республикалық бюджет есебінен
65 шақырым болатын 10 каналға тазалау жұмыстары жүргізілуде. Сондай ақ, стратегиялық маңызды «Әйтек» және «Қызылорда» су тораптарына жөндеу жұмыстары жалғасуда.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Облыс бойынша балық шаруашылығына маңызы бар Сырдария өзені, Кіші Арал теңізі мен 207 көл тізімге алынған.

Оның ішінде, Кіші Арал теңізі толықтай және 180 көл конкурстық негізде
5-10 жылдарға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 27-і (Арал-4, Қазалы-3, Қармақшы-2, Жалағаш-3, Сырдария-1, Шиелі-12, Жаңақорған-2) резервтік қорда.

Облыста 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс жасайды,олардың жылдық қуаттылығы 12,5 мың.тонна. Оның 4-уінде «Еврокод» Еуропалық сапа стандартына растайтын белгісі бар. Балықтың 14 түрі экспортталады.

Балық аулау лимиті:

01.07.2020 – 30.06.2021 жылы мерзім аралығына облысқа  Ауыл шаруашылығы министрілігімен 7501,9 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6872,41 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.

01.07.2021-30.06.2022 жыл аралығында облысқа 7949,15 тонна балық аулау лимиті бекітілді, оның 6937,43 тоннасы Кіші Арал теңізінің үлесінде.

Бүгінгі күні, облыс аумағынан балық өнімдерінің 18 түрі ауланады.

Балық аулау:

2020 жылы 8855 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
134 млн.теңге қаржы түсірілді.

2021 жылдың 6 айында 5301 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке
75 млн.теңге қаржы түсірілді.

Балық өңдеу және балық өнімдерінің экспорты:

2020 жылы 4303 тонна балық өнімдері экспортталды. 2021 жылдың
6 айында 2037 тонна (2020 жылдың 6 айында 2497 тонна) балық шет елдерге экспортталды (Ресей – 1643,7  тн, Польша – 97,2 тн, Литва – 65,3 тн, Нидерланды – 15,5тн, Грузия – 200 тн, Германия – 15,2 тн).

Экспортталатын балықтардың негізгі түрлері тыран, торта, алабұға, шортан, көксерке. Сондай-ақ, өңделген өнімдер түрінде көксерке сүбесі, тыран қанаттары, балық фаршы, балық сүбесі, мұздатылған балық және балық ұны экспортталады.

Тауарлы балық өсіруді (аквакультура) дамыту бойынша:

Облысымызда 23 көл-тауарлы балық шаруашылықтары жұмыс жасауда, 2019 жылы олардың саны 10 болса, 2020 жылы олардың саны 20-ға жетті. 2017 жылдан 2020 жыл аралығында көл-тауарлы балық шаруашылықтарымен 535 тонна балық өсіріліп, нарыққа шығарылды және оның көлемі 16 пайызға артты (130 тоннадан 155 тоннаға).

2021 жылы тауарлы балық көлемі 172 тоннаға жетіп, өткен жылмен
(2020 жылы 155 тонна) салыстырғанда 10 пайызға өседі және балық өсіретін шаруашылықтар саны 23-тен 30-ға жетеді.

Ағымдағы жылы облыстық бюджет (57,6 млн.теңге) есебінен балық шаруашылығы маңызы бар су айдындарына шарбақтық және көл-тауарлы балық шаруашылығын ұйымдастыру үшін барлығы 51 ғылыми-биологиялық негіздеме,
19 көлді тұрақты сумен қамтамасыз ету мақсатында, гидротехникалық құрылыстар салудың жобалау құжаттары әзірлеу және 7 балық шаруашылығы су айдындарына паспорттау жұмыстарын жүргізу үшін мемлекеттік сатып алу жарияланды.

Сонымен бірге, балық өсіру үшін балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялау көлемі 4,2 млн.теңгеден («Ислам» ШҚ, «Ғабит» ШҚ) 8,4 млн.теңгеге ұлғайтылды.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Облыс аумағында мемлекеттік орман қоры жерлерінің жалпы көлемі
6,5 млн. гектарды құрайтын болса, оның 3,4 млн. гектары орманды алқаптар болып табылады. Орманды алқаптың 89 % негізгі орман құраушы сексеуіл ағаштары алып жатыр.

Облыста ормандарды қорғау, молықтыру, сақтау және орман өртін алдын алу мақсатында, 8 орман шаруашылығы мекемелерінде 562 қызметкерлер жұмыс жасауда.

2021 жылы ормандарды молықтыру жұмыстары 14,3 мың га жерге жүргізіледі. Оның ішінде 3,0 мың гектар Арал теңізінің құрғаған ұлтанында атқарылады.

Қазіргі таңда жоспарланған көлемнің 1 000 га жеріне сексеуіл отырғызу жұмыстары жүргізілді. Қалған 13,3 мың га агротехникалық талаптарына сәйкес күз айында сексеуіл тұқымдары себілетін болады.

Ағымдағы жылдың І жартыжылдығында орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 297,0 мың га жерге орман потологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 6 542 га ауру ошақтары анықталды.

2020 жылы зақымдалған 12 мың га сексеуіл алқабына республикалық бюджет есебінен химиялық заласыздандыру жұмыстары жүргізілді.

Жыл басынан бері мемлекеттік қызметтерді көрсету бойынша ағаш кесу және орман билеті, барлығы 543 адамға (орман билеті-542 дана, ағаш кесу билеті-1 дана)берілді.

2020 жылдың маусым айынан бастап 7 орман (Арал, Қазалы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған) мекемесіне қарасты 5,2 млн. га орман қоры жерлеріне далалық орман орналастыру жұмыстары жүргізілсе, ал 2021 жылы қалған 2 орман (Қармақшы, Қызылорда) мекемелерінің 1,4 млн. га орман қоры жерлеріне маусым айынан бастап жүргізілуде.

Сонымен қатар орман шаруашылығы мекемелері мемлекеттік орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтарды алдын-алу, оны анықтау мақсатында
83 рейдтер ұйымдастырылып, оның ішінде орман тәртібін бұзушылықтар бойынша 24 жағдайы анықталды.

Анықтама ретінде: 1 жағдайы заңсыз сексеуіл кескені үшін, 2 жағдайы заңсыз жиде шапқаны үшін; 5 жағдай арнаулы белгілерді жойғаны үшін; 12 жағдайы тұрмыстық қалдықпен ластағаны үшін; 4 жағдайы орман қоры жеріне заңсыз мал жайғаны үшін.

Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің (31.03.2021 жылғы №27-5-6/48) бұйрығымен Қызылорда облысының мемлекеттік орман қоры жерлерінде өрт қаупі бар маусымы 1 сәуірден басталды.

2021 жылғы 16 наурызда 2021 жылдың өрт қауіпті маусымында Қызылорда облысы аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі
іс-шаралары жоспары бекітіліп, тиісті шаралар атқарылуда.

Орман өртін болдырмау және алдын алу мақсатында, орман шаруашылығы мекемелерінде 9 дана өрт сөндіру автокөлігі (биылғы жылы облыстық бюджеттен 2 дана өрт сөндіру автокөлігі алынды) мен 53 тұрақты өрт сөндірушілер қызмет атқарады.

Өрт қауіпті учаскелерде 488 шақырымға жаңадан өрт жолақтары және
3 229 шақырымға ескі өрт жолақтары қалпына келтірілуде.

Жыл басынан бастап елді мекендердегі тұрғындар мен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 2 407 дана ескерту хаттар таратылып, 176 рет түсіндірме жұмыстары, бұқаралық ақпарат құралдарына 21 рет мақалалар жарияланды.

Облыс бойынша 2021 жылы өрт қауіпі бар маусымы басталғаннан бері жалпы көлемі 580,49 гектарды құрайтын 11 орман өрт дерегі тіркелді. Оның ішінде орманды алқап 219 га болса, ормансыз алқап 361,49 га.

Орын алған өрт жағдайынан табиғатқа келген залалдың көлемі 100,7 мың теңге құрайды. Оның ішінде, орман өртіне кінәлі 1 тұлға (Қазалы) анықталып, оларға
29,2 мың теңге әкімшілік айыппұл салынып, толығымен өндірілді.

Қалған 10 өрт жағдайы бойынша шығу себебі мен кінәлі тұлғаны анықтау мақсатында жинақталған тиісті материалдар қалалық және аудандық полиция бөліміне жолданды.

            Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауында алдағы
5 жыл ішінде, орман қорында 2 млрд. және елді мекендерде 15 млн.  ағаш отырғызу тапсырмасы берілген болатын.

         Орман қорында 2 млрд. ағаш отырғызу бойынша «Жасыл Қазақстан» Ұлттық жобасы аясында алдағы жылдары Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 401,8 мың га жерге 328,3 млн. дана сексеуіл отырғызу жұмыстарын жүргізу жоспарлануда.

Арал теңізінің құрғаған ұлтанына қажетті сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін орман тұқымбақтарының көлемі 22,6 гектардан 100 гектарға ұлғайтылуда.

         Елді мекендерде 15 млн. ағаш отырғызу бойынша Қызылорда облысының елді мекендерін көгалдандырудың және жасыл аймақтар құрудың 2021-2025 жылдарға арналған өңіраралық жоспары Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне келісімдеуге бірнеше рет ұсынылды (22.01.2021ж.
№4434-Д/06-4//44, 16.03.2021ж. №06-4/1397, 16.04.2021ж. №06-4/2006, 17.05.2021ж.
№06-4/2564).

Жалпы өңіраралық жоспар аясында облыс бойынша 2021-2025 жылдар ішінде елді мекендерде 387,3 гектар жерде 960,1 мың дана ағаш отырғызу жоспарланып отыр.Осы жоспарға сәйкес, 2021 жылы 101653 дана ағаш көшеттерін егу жоспарланып, қала және аудан әкімдіктерінің мәліметі бойынша 97153 дана ағаш көшеттері егілген.

(Анықтама ретінде: Қызылорда қаласы-22500, Арал-6401, Қазалы-12390, Қармақшы-11608, Жалағаш-4648, Сырдария-5050, Шиелі -16400, Жаңақорған-18156).

Қызылорда қаласы қалған 4500 дана көшеттерін күзде егуді жоспарлап отыр.

ТҰРМЫСТЫҚ ҚАТТЫ ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ БОЙЫНША:

«Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасының қалдықтарды басқару бағытында облыста негізгі 3 нысаналы индикатор бойынша жұмыстар атқарылуда.

1-ші.  Қалдықтардың өңдеу үлесін арттыру:      

Жалпы облыс аумағында әр түрлі қалдықтарды тасымалдау, жинақтау, қайта өңдеу және жою саласында 15 тен астам кәсіпкерлік субъектілері жұмыс жасайды.

 2021 жылдың 6 айында  жинақталған 58,0 мың тонна қалдықтардың                     11,3 мың тоннасы өңделді. Пайыздық үлесі 19,5 % құрады.  

         Қазіргі таңда, «Smart Rubber» (Смарт Раббер) ЖШС-і автокөліктердің жарамсыз дөңгелектерінен резеңке ұнтақтары мен тамшылатып суаруға арналған түтіктерін, «Қызылорда Қағазы» ЖШС-і күнделікті тұрмыста қолданатын әжетхана қағазын жасап шығарса, «ДаЖаЕр» ЖШС «жеке кәсіпкерлік субъектілері макулатура, қартон, пластмасса, пластик қалдықтарын сұрыптап, жинақтау жұмыстарын жүзеге асыруда.

2-ші. Халықты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинау және тасымалдау қызметімен  қамту:

Облыс тұрғындарының 70,8 % қалдықтарды тасымалдау қызметімен қамтамасыз етілген. (облыс халқы – 801 мыңнан астам).

3-ші. Экологиялық және санитариялық талапқа сай келетін полигондар:

Облыста 145 полигон болса, оның 7-еуі экологиялық талаптарға сәйкестендірілген. (Пайыздық үлесі- 4,82%)

Полигондарды экологиялық талаптарға сәйкестендіру мақсатында

Жалағаш, Шиелі аудандары тұрмыстық қатты қалдықтар сұрыптайтын полигон құрылысын салуға жоба-сметалық құжаттары әзірленуде (Анықтама ретінде: Шиелі кенті  – 10,0 млн.тг, Жалағаш кенті – 5,0 млн.тг).

Жаңақорған кенті Ызғар елді мекенінде 20 га жер бөлінді. Қазіргі таңда, техникалық экономикалық негіздемесін әзірлеуге жергілікті бюджеттен 7,1 млн. теңге бөлініп, конкурс өткізу жұмыстары жүргізілуде.

Жаңақорған кентінде қалдықтарды орналастыру полигоны мен сұрыптау кешеніне арналған жер учаскесі белгіленіп, техникалық экономикалық негіздемесін әзірлеуге жергілікті бюджеттен 7,1 млн. теңге бөлініп, қазіргі таңда мемлекеттік сатып алу конкурсы өткізілуде.

Арал қаласындағы полигон құрылысына облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, құрылыс жұмыстары аяқталды. Жобаның жалпы құны – 179,5 млн.тг.                             (ОБ бөлінгені - 156,9 млн.теңге млн. теңге). Полигонның жылдық қуаттылығы - 37,8 мың тонна. Жер учаскесінің көлемі: 6,2 гектар. Арал қаласынан 4 шақырым қашықтықта орналасқан.

Бұдан бөлек, Қызылорда қаласында мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында қалдықтарды сұрыптау кешені мен полигон құрылысының жұмыстары жүргізіліп, аяқталды. Жобаның жалпы құны – 1,2 млрд.теңге.  Жаңа полигон Белкөл кентінен 4 шақырымда орналасқан, көлемі 20,0 га. Кешеннің қуаттылығы: Жылына 60 мың тонна қалдық сұрыпталады. Қосымша жұмыс орнымен  - 40 адам қамтылып, Кешен іске қосылды.

МЕМЛЕКЕТТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САРАПТАМА САЛАСЫ БОЙЫНША:

Басқармамен 4 мемлекеттік қызмет түрлері көрсетіледі.

Олар:

1. Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру;
2. Ағаш кесу және орман билетін беру;
3. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру;
4. II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру.

2021 жылдың 6 айынды барлығы 1127 қызмет көрсетілді, оның ішінде электронды үкімет порталы арқылы – 1127 (100%) қызмет көрсетілген.

Атап айтсақ:

1. «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша –149 қызмет көрсетілді.

Республикалық бюджетке 75 млн. 299 мың теңге түсті.

2.«Ағаш кесу және орман билетін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша – 569 қызмет көрсетілді.

Облыстық бюджетке 5 млн. 397 мың теңге түсті.

3. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-67 қызмет көрсетілді.
4. «II, III және IV санаттардағы объектілер үшін қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша-342 қызмет көрсетілді.

Облыстық бюджетке 1 млрд. 761 млн.917 мың теңге түсті.

2021 жылдың 6 айында  54 қоғамдық тыңдаулар өткізілді. Ашық отырыс нысанында өткізілген қоғамдық тыңдаулар саны- 49 және сауал нысанында рәсімделген қоғамдық тыңдаулар саны-5.

2021 жылдың 2 жарты жылдыққа қойылған міндеттер:

1. «Ирригациялық және дренаждық жүйелерді жетілдіру жобасының»
   3-кезеңінің (ИДЖЖ-3/ПУИД-3) жобасына енген су шаруашылығы нысандарын республикалық меншікке өткізу жұмыстарын үйлестіру;
2. «Көкарал бөгетінің беріктігін қамтамасыз ету және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру», Қызылорда су торабын қайта жаңғырту»Күміскеткен, Қараөзек су қоймаларын салу жобаларының жүзеге асырылуын үйлестіру;
3. Су ресурстарын қорғау саласына бөлінген қаржының игерілуіне бақылау жүргізіп, су шаруашылығы нысандары бойынша атқарылған жұмыстарды қабылдау;
4. Облыс аумағындағы полигондарды экологиялық және санитариялық талаптарға сәйкестендіру;
5. Қызылорда облысының экологиялық мәселелерін кешенді шешу жөніндегі Жол картасын іске асыру;
6. Қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыру;
7. Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасын іске асыру, оның ішінде:

-бағдарлама аясында 1 шарбақтық және 1 тоған шаруашылығы құру;

-тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының санын 30 –ға жеткізу;

-жануарларды қыс мезгілінде қосымша қоректендіру және санын сақтау мақсатында биотехникалық шарларды ұйымдастыру, жабайы аң-құстардың санағын жүргізу;

-жыртқыш аңдардың санын реттеу;

-браконьерлікке қарсы күрес шараларын күшейту;

8. Бекітілген Қызылорда облысының ормандарды молықтыру және орман өсіру көлемін ұлғайтудың 2021-2025 жылдарға арналған Кешенді жоспарға сәйкес 2021 жылы ормандарды молықтыру жұмыстары 13,3 мың га жерге жүргізіледі.

- Арал теңізінің құрғаған ұлтанында 53 мың га жерге іздестіру мен топырақ зерттеу жұмыстарын жүргізу (2021-2025 жж 265 мың га);

- 100 га уақытша орман тұқымбағын ұйымдастыру;

- 594,1 мың га орман потологиялық зерттеу жұмыстарын аяқтау.