Азаматтардың, шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың тиісті салалардағы құқықтары мен міндеттері туралы ақпарат

1. Қазақстан Республикасының азаматтары

Құқықтары:

• Қазақстан аумағында еркін жүруге және тұруға құқылы;

• Мемлекеттік басқаруға қатысуға (сайлауға және сайлануға);

• Еңбек етуге, білім алуға, медициналық көмекке, әлеуметтік қамсыздандыруға;

• Меншік иесі болуға;

• Ар-ождан, дін және сөз бостандығына құқылы;

• Сот арқылы өз құқықтарын қорғауға құқылы.

Міндеттері:

• Конституция мен заңдарды сақтау;

• Басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу;

• Мемлекетке салық және өзге де міндетті төлемдерді төлеу;

• Табиғатты қорғау және тарихи-мәдени мұраларды сақтау;

• Әскери борышты өтеу (ер азаматтар үшін).

2. Шетелдіктер (Қазақстан азаматы емес, бірақ басқа мемлекеттің азаматы)

Құқықтары:

• Қазақстан аумағында заңды түрде жүрген жағдайда азаматтармен тең дәрежеде жеке және мүліктік құқықтарды иеленеді;

• Білім алу, еңбек ету, медициналық көмек алу құқықтары бар (келісімдер мен заңдарға сәйкес);

• Сотқа жүгінуге және заң алдында қорғалуға құқылы.

Шектеулер:

• Мемлекеттік қызметте жұмыс істей алмайды;

• Сайлауға және сайлануға қатыса алмайды;

• Кейбір мемлекеттік құпияларға қол жеткізе алмайды;

• Жеке тұлға ретінде елден шығару (депортация) немесе кіруге тыйым салу мүмкін.

Міндеттері:

• Қазақстан Республикасының заңдарын сақтау;

• Ел аумағында тіркеу және көші-қон ережелерін орындау.

3. Азаматтығы жоқ адамдар (ешқандай мемлекеттің азаматы емес тұлғалар)

Құқықтары:

• Қазақстан аумағында заңды жүрген жағдайда шетелдіктермен тең құқықтар пайдаланады;

• Жеке өміріне, денсаулығына, бостандығына қол сұғылмауына құқылы;

• Еңбек етуге және білім алуға құқылы.

Міндеттері:

• Қазақстан Республикасының заңдарын сақтау;

• Тіркеу және көші-қон ережелерін орындау;

• Мемлекет қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті бұзбау.

Қорытындылай келе:

Қазақстан Республикасында барлық адамдар — азамат, шетелдік, не азаматтығы жоқ тұлға — заң алдында тең, бірақ мемлекеттік және саяси құқықтар тек Қазақстан азаматтарына тән.