Мал шаруашылығы бойынша атқарылған жұмыстар

Анықтама 2026 жылдың 9 айы бойынша 

Анықтама 2026 жылдың II тоқсаны бойынша 

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШ.

2026 жылдың қаңтар-маусым айына барлығы 5 062,1 млн. тг өнімі өндіріліп өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 105,3 пайызды құрады.

ӨНДІРІЛГЕН ӨНІМ КӨЛЕМІ.

2026 жылдың 6 айында 2 803,3 тн ет (105,4%), 5 091,0 тн сүт (107,0%), 469,2 мың дана жұмыртқа (100,6%), 5 873 дана ірі тері (95,5%), 6 411 дана ұсақ тері (88,0%) өндірілді.

 МАЛ БАСЫ САНЫ.

Мал басы. 2026 жылдың 1 шілдесіне аудан бойынша мал басы: 55 741 бас мүйізді ірі қара, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда (101,6%), 68 931 бас қой (103,8%), 40 127 бас ешкі (93,2%), 59 319 бас жылқы (100,2%), 14 789 бас түйе (100,1%), 7 509 бас құс (107,8%) тіркелген.

АСЫЛДАНДЫРУ. Шаруашылық құрылымдарында 3 689 бас мүйізді ірі қара 7,3%, 13 493 бас қой 25,1%, 2 168 бас жылқы 4%, асыл тұқымды болып есепке алынған.  

МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ.

Агроөнеркәсіп кешені субьектілерінің мал шаруашылығы саласын дамыту мақсатында 01.07.2026 жылға 231,6 млн теңге
(«РЗА АҚ» 127,3 млн.теңге) субсидия төленді.

БОРДАҚЫЛАУ АЛАҢДАРЫ.

Аудан аумағында 5 шағын («Жеңіс» ШҚ, ЖК «Әбілтаев Ербол», ЖК «Қаратаев Құдайберген», ЖК «Мирас», ЖК «Жұмабаев Руслан») мал бордақылау алаңдары жұмыс жасайды. Аталған мал бордақылау алаңдарында бүгінгі күнге 200 бас МІҚ және 150 бас жылқы малы бордақылануда.

МАЛ ҰРЛЫҒЫНЫҢ АЛДЫН АЛУ БОЙЫНША.

Қазалы ауданында мал ұрлығының алдын алу, төрт түліктің қатысуымен болатын жол көлік оқиғасын болдырмау және төрт түлікті қараусыз қалдырмау мақсатында 23 пада мен 126 кезекпен бағу жұмыстары ұйымдастырылған.

Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасын бұзу бойынша 31 тұлғаға 1 427 242 теңге айыппұл салынды.

ЭКСПОРТ.

2026 жылы барлығы 2 403 тн ауыл шаруашылығы өнімдері экспортталды. Атап айтқанда, 167,2 тн ұсақ күріш, 1 791,8 тн қамыс, 444 тн балық өнімдері экспортталды.

ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА БАҒДАРЛАМАСЫ.

«Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуға немесе салуға
31 маманға 320 050,0 мың теңге қаржы жоспарланып, үстіміздегі жылдың шілде және тамыз айларында игерілу жоспарлануда.

Көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 73 маманға 31 572,5 мың теңге қаржы бөлініп, ағымдағы жылдың мамыр айында толығымен игерілді.

КАНАЛДАР ТУРАЛЫ.

Аудан бойынша 196 дана сушаруашылығы нысандары есепке алынған. Олардың ішінде 3 қашыртқы аудандық ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары  бөлімінің, 89 канал ауылдық округтердің, 33 су нысаны (30  канал мен 3 қашыртқы) «Қазсушар» МКК-ның және 71 су нысаны (61 канал мен 10 бөгет) облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Арна» мекемесінің теңгеріміне алынған.

Осы есепке алынған су нысандарының 125, оның ішінде
109 канал, 6 қашыртқы және 10 бөгеттің (3 қашыртқы аудандық ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімінің, 18 канал ауылдық округтердің, 33 су нысаны (30  канал мен 3 қашыртқы) «Казсушар» МКК-ның және 71 су нысаны (61 канал мен 10 бөгет) «Арна» мекемесі) құжаты бар болса, 71 каналды құжатандырылмаған.

БЕТОНДАЛАТЫН КАНАЛДАР ТУРАЛЫ.

ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі тарапынан
2026 жылға Ислам даму банк арқылы таратылатын қарыз шеңберінде «Климаттық орнықты су ресурстарын дамыту
2-кезеңі» жобасы аясында Қазалы ауданы бойынша І кезеңінде құны 13 246 599,0 мың теңге құрайтын  7 канал  (барлық ұзындығы 51,2 шақырым) ұсынылды.

Аталған каналдарға жобалық сметалық құжаттары дайындалып, сараптамаға ұсынылып оң қорытынды алып, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы бюджеттік өтінім тапсырылды.

Өркендеу а/о «Жылуан-1» каналы, Алға а/о «Шлюз арық» каналы, Қарашеңгел а/о «5х-2» каналы, Әйтеке би кентіндегі «Шалабай» және «Қараарық» каналы, Ақжона а/о «Майдакөл» каналы және Көларық а/о «3х-6» каналы бар

Сондай-ақ, ІІ кезеңінде аудан бойынша 7 каналға жобалық сметалық құжаттарын әзірлеу жұмыстары жүргізілуде. Жобалық сметалық құжаттамалары дайын болғаннан кейін мемлекеттік сараптамаға тапсырылатын болады. Каналдардың барлық ұзындығы 64,6 шақырымды құрайды.

Атап айтқанда: Өркендеу а/о «Жаңа арық» каналы, Алға а/о «6-3К» каналы, Арықбалық а/о «хв Р-3» каналы, Аранды а/о «Бозаша» каналы, Майдакөл а/о «Еңбек» каналы, Мұратбаев а/о «Қырғыз» каналы және Бірлік а/о «Көне Қарлаң» каналдары жобаға енгізілген.

Бұдан бөлек, «Қазсушар» РМК теңгеріміндегі «Нартай» каналына (жоба құны 179 257 мың теңге) мердігер «Темір Строй Сервис и Ко» ЖШС-гі механикалық тазалау жұмыстарын жүргізуде.

Сонымен қатар, Алға ауылдық округінде орналасқан «Ішкі» каналына (жобаның құны – 262 312,792 мың теңге) механикалық тазалау жұмыстары «Темір Строй Сервис и Ко» ЖШС-гі арқылы қыркүйек айында жүргізілетін болады.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ДАМЫТУ ТУРАЛЫ

Қазіргі таңда өңірімізде балық шаруашылығы саласының алатын орны зор. Балықты қорғауға арналған ауқымды жобалар жүзеге асырылып, өсімін арттыру мақсатында жүйелі жұмыс атқарылуда. Қазалы ауданында жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары тізіміне жалпы аумағы 4 168 гектар болатын, барлығы 21 көл (о.і. 5 тауарлы, 6 кәсіпшілік, 11 көл резервте) енгізілген. Осы су айдындарының 10 облыс және аудан әкімдіктерінің қаулыларына сәйкес табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген.

Атап айтқанда, 4 кәсіпшілік балық аулау (Қуаңдария, Ақкөл, Жанай-1, Ақкөл-Ердес) және 6 тауарлы балық өсіретін су айдыны (Өтебас, Мариямкөл, Қашқан су, Томайкөл, Құмкөл, Шақасоркөл) енген. 11 көл резервке (Айжан, Тұздыкөл, Алтынкөл, Аққұдық, Жайлаукөл, Қаракөл-2, Шортанбасат, Қаракөл, Жанай-2, Ащыкөл, Қотанкөл) қойылды.

 

---

Анықтама 2026 жылдың I тоқсаны бойынша 

МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШ.

2026 жылдың қаңтар-ақпан айына барлығы 1 618,9 млн. тг өнімі өндіріліп өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 101,9 пайызды құрады.

ӨНДІРІЛГЕН ӨНІМ КӨЛЕМІ.

2026 жылдың 2 айында 995,6 тн ет (100,3%), 1396,4 тн сүт (103,2%), 89,6 мың дана жұмыртқа (103,3%), 2 069 дана ірі тері (86,0%),  2 789 дана ұсақ тері 102,2%) өндірілді.

МАЛ БАСЫ САНЫ.

Мал басы. 2026 жылдың 1 наурызына аудан бойынша мал басы: 50 579 бас мүйізді ірі қара, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда (107,0%), 55 869 бас қой (108,8%), 32 259 бас ешкі (100,4%), 54 369 бас жылқы (104,5%), 13 301 бас түйе (103,0%), 6 892 бас құс (99,8%) тіркелген.

Анықтамалық: соның ішінде «РЗА-Асыл түлік» ЖШС-де 1 733 бас МІҚ, 1 278 бас жылқы, 208 бас түйе тіркелген.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ.

Агроөнеркәсіп кешені субьектілерінің мал шаруашылығы саласын дамыту мақсатында 30.03.2026 жылға 91,5 млн теңге («РЗА АҚ» 52,2 млн.теңге) субсидия төленді.

Анықтамалық: 2025 жылы 694,6 млн теңге («РЗА АҚ» 457,5 млн.теңге және шаруа қожалықтар 237,1 млн.теңге).

МАЛ ҚЫСТАТУ.

Мал қыстату науқанына шамамен 104 780 шартты мал басы түседі деп болжанып, барлығы 108,0 мың тн шөп, 27,0 мың тн сабан және 23,0 мың тн жем қажет деп жоспарланған.

Бүгінгі күнге барлығы 108,5 мың тн (100,5%) шөп, 23,0 мың тн жем (100,0%), 27,0 мың тн сабан (100,0%)  дайындалды.

БОРДАҚЫЛАУ АЛАҢДАРЫ.

Аудан аумағында 1 типті («Сыр Маржаны» ЖШС (қуаттылығы 3 000 бас)) және 5 шағын («Жеңіс» ШҚ, ЖК «Әбілтаев Ербол», ЖК «Қаратаев Құдайберген», ЖК «Мирас», ЖК «Жұмабаев Руслан») мал бордақылау алаңдары жұмыс жасайды. Аталған мал бордақылау алаңдарында 200 бас МІҚ бордақылануда.

МАЛ ҰРЛЫҒЫНЫҢ АЛДЫН АЛУ БОЙЫНША.

Қазалы ауданында мал ұрлығының алдын алу, төрт түліктің қатысуымен болатын жол көлік оқиғасын болдырмау және төрт түлікті қараусыз қалдырмау мақсатында 23 пада мен 126 кезекпен бағу жұмыстары ұйымдастырылған.

2026 жылы құжатсыз мал тасымалдағаны үшін 9 жеке тұлғаға Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің (бұдан әрі–кодекс) 406 бабының 1 тармағы,                           2 тармақшасына сәйкес (Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасын бұзу) айыппұл салынды. Барлығы: 389 250 теңге. (43 250*9)

Анықтамалық: 2025 жылы құжатсыз мал тасымалдағаны үшін 20 жеке тұлғаға Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 406 бабының             1 тармағы, 2 тармақшасына сәйкес (Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасын бұзу) шара көріліп, айыппұл салынды.

Сонымен қатар, кодекстің  406 бабының 16 бөлігіне сәйкес Тасарық ауылдық округі мен Қарашеңгел ауылдық округінің ветеринариялық пункт меңгерушілеріне (Ветеринария саласындағы мамандардың ветеринариялық іс-шаралар өткізу бойынша қызметтiк мiндеттерiн орындауы кезінде оларға жәрдем көрсетпеу) айыппұл салынды. Барлығы 86 500 теңге. (43 250*2)

Қазалы ауданы, Қарашеңгел ауылдық округі, Үйрек елді мекеніндегі «Қанибаев Дәуірхан» ЖК-не кодекстің 9 тармағы,          1  тармақшасына сәйкес (10 812 тг) (жаңадан сатып алынған жануар (жануарлар), алынған төл, оның (олардың) сойылғаны және өткізілгені;) және кодекстің 1 тармағы мен 4 тармақшасына сәйкес (43 250 тг) айыппұл салынды.

Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасын бұзу бойынша 13 тұлғаға 529 812 теңге айыппұл салынды.

ЭКСПОРТ.

2026 жылы барлығы 1143,5 тн ауыл шаруашылығы өнімдері экспортталды. Атап айтқанда, 145,2 тн ұсақ күріш, 798,3 тн қамыс, 200 тн балық өнімдері экспортталды.

Анықтамалық: 2025 жылы барлығы 6 238 тн ауыл шаруашылығы өнімдері экспортталды. Атап айтқанда,  1 508,6 тн ұсақ күріш, 4 073,4 тн қамыс, 813 тн балық өнімдері экспортталды.

АЗЫҚ-ТҮЛІК БАҒАЛАРЫН ТҰРАҚТАНДЫРУ БАҒЫТЫНДА АТҚАРЫЛҒАН ЖҰМЫСТАР ТУРАЛЫ АНЫҚТАМА

Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының (әрі қарай-ӘМАТ) бағаларының негізсіз өсуінің алдын алу мақсатында ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімі тарапынан күнделікті мониторинг жұмыстары жүргізіледі.

Сонымен қатар, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағаларына 18 наурыз–27 наурыз күндері жүргізілген мониторинг нәтижесінде бағалар айырмасында 3 өнім бойынша сиыр еті 1 кг 3200-3300 тг аралығында 100 теңгеге жоғарлаған, қызанақ 1 кг 1200-1000 тг аралығында 200 теңгеге төмендеген, қияр 1 кг 1100-900 тг аралығында 200 тг төмендеген. Қалған 28 өнім бойынша баға тұрақты.

Сауда үйлері мен дүкендерге ӘМАТ-тың бағаларына негізсіз өсірмеу жөнінде түсіндірме парағы таратылды.

Айта кету қажет, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағаларына жоғары бағада ұсынып отырған 8 сауда орны Қызылорда облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне шара көруге ұсынылды.

Сондай-ақ, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағаларын төмендету және тұрақтандыру мақсатында 15%-дан асырмай  босату жөнінде 11 кәсіпкерлік сауда орындарымен («Тоғай», «Марлен», «Фея-Перизат», «Алатау», «Іңкәр», «Ай-арыс», «Анвар», «Айнұр», «Арай», «Ай-апа», «Халықтық») 2026 жылға арналған меморандумдар жасалынды.

«Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның қорынан өнімдер сатып алу үшін 2026 жылдың қаңтар айынан бастап ауданға жеке кәсіпкерлер атынан ӘМАТ өнімінен барлығы 88,4 тн (оның ішінде 45,6 тн картоп және 7,3 тн жуа, 3,5 тн сәбіз, 1,9тн күнбағыс майы, 157 кг қырыққабат, 30 тн ұн) сатып алып, халыққа төмен бағада ұсынды.  

ӘМАТ өнімдері бойынша өнімсіз делдалдарды анықтау орын алмау үшін жергілікті сауда үйлері мен көтерме базарларды аралап, бірыңғай азық-түлік өнімдерін дистрибьютерлер мен тауар өндірушілер арқылы алу қажеттігі жөнінде түсіндірме жұмыстары жүргізілді.

Жыл басынан 17 қаңтар, 07 наурыз және 15 наурыз күндері Қазалы ауданында ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өткізілді. Аталған жәрмеңке бойынша фото-видеолар Whatsapp желісінде чатқа салынды.

«ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА» БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ІСКЕ АСЫРЫЛУЫ ТУРАЛЫ

2026 жылға «Дипломмен ауылға» бағларламасы бойынша республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуға немесе салуға               31 маманға 320 050,0 мың теңге қаржы жоспарланып, ағымдағы жылдың шілде және тамыз айларында игерілу жоспарлануда.

Көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 73 маманға 31 572,5 мың теңге қаржы бөлініп, осы жылдың мамыр айында               игерілу жоспарлануда.

 

---

2025 ЖЫЛЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МЕН ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ БӨЛІМІ БОЙЫНША АТҚАРЫЛҒАН

ЖҰМЫСТАР ТУРАЛЫ АНЫҚТАМА

 

МАЛ БАСЫ САНЫ.

Мал басы. 2025 жылдың 1 желтоқсанына аудан бойынша мал басы: 51951 бас мүйізді ірі қара, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда (104,1%), 63730 бас қой (101,8%), 43507 бас ешкі (103,7%), 57892 бас жылқы (115,8%), 14344 бас түйе (109,0%), 6884 бас құс (116,4%) тіркелген.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ.

Агроөнеркәсіп кешені субьектілерінің мал шаруашылығы саласын дамыту мақсатында 2025 жылдың 11 айы бойынша                 398,2 млн теңге («РЗА АҚ» 214,5 млн.теңге және шаруа қожалықтар 184,4 млн.теңге) субсидия төленді.

Анықтамалық: 2024 жылы 922,0 млн теңге («РЗА АҚ» 633,3 млн.теңге және шаруа қожалықтар 288,7 млн.теңге).

Мемлекеттік бағдарламалар аясында жыл басынан бері мал шаруашылығы бойынша «Сырдария-1» КС-мен 29 шаруашылық құрылымы 539,0 млн теңге несиеге мал сатып алынды.

Анықтамалық: 2024 жылы 246,3 млн теңге несиеге 29 шаруашылық құрылымы мал сатып алынды.

МАЛ ҚЫСТАТУ.

Мал қыстату науқанына шамамен 104780 шартты мал басы түседі деп болжанып, барлығы 108,0 мың тн шөп, 27,0 мың тн сабан және 23,0 мың тн жем қажет деп жоспарланған.

Осыдан бүгінгі күнге аудан бойынша барлығы 108,5 мың тн (100,5%) шөп, 23,0 мың тн жем (100,0%), 27,0 мың тн сабан (100,0%)  дайындалды.

Анықтамалық: 2024 жылы мал қыстату науқанына 101 807 бас шартты мал басы түсіп, барлығы 108,0 мың тн шөп, 7,2 мың тн сүрлем (6,0 мың тн жиналды),     27,0 мың тн сабан және 23,0 мың тн жем дайындалып, барлығы 100 пайызға орындалды.

БОРДАҚЫЛАУ АЛАҢДАРЫ.

Аудан аумағында 1 типті және 5 шағын мал бордақылау алаңдары жұмыс жасайды. Типті жобадағы «Сыр Маржаны» ЖШС (қуаттылығы 3 000 бас) мал бордақылау алаңында бүгінгі күнге 20 бас МІҚ бордақылануда. Күз-қыс айларында 600 басқа дейін ұлғайтылады.

Әйтеке би кентінде «Жеңіс» ШҚ (Е.Серимов). Жоба құны         329 млн теңге болатын «50 басқа арналған жылқы малын бордақылау, қымыз, шұбат өндіру цехы және мал сою алаңы» жұмыс жасауда (тәулігіне 100 литр шұбат өндіруде) және ЖК «Жұмабаев Руслан» (өз қаржысы есебінен (10,0 млн теңге) 2021 жылы 70 басқа арналған МІҚ бордақылау алаңын іске қосты. (70 бас малды бордақылауда).

Ғ.Мұратбаев ауылдық округінде ЖК «Әбілтаев Ербол» (қуаттылығы 120 бас) 2019 жылы бордақылау алаңын (өз қаржысына 30,0 млн теңге) іске қосты. (60 бас мал бордақылауда).

Басықара ауылдық округінде ЖК «Қаратаев Құдайберген» (өз қаржысы есебінен 10,0 млн теңге) 2023 жылы 25 бас МІҚ бордақылау алаңын іске қосты. (25 бас МІҚ  бордақылауда).

Қарашеңгел ауылдық округі, Үйрек елді мекенінде ЖК «Ким Руслан» (өз қаржысы есебінен 20, млн теңге)  2024 жылы 40 басқа арналған жылқы бордақылау алаңын ашып, 40 бас жылқы бордақылаумен айналысуда.

МАЛ ҰРЛЫҒЫНЫҢ АЛДЫН АЛУ БОЙЫНША.

Қазалы ауданында мал ұрлығының алдын алу, төрт түліктің қатысуымен болатын жол көлік оқиғасын болдырмау және төрт түлікті қараусыз қалдырмау мақсатында қала, кент және ауылдық округтерде төрт түлік малды 23 пада мен 126 кезекпен бағу жұмыстары ұйымдастырылған.

Қазалы ауданының әкімінің бекітілген кестесімен «Қазалы ауданы бойынша мал ұрлығының алдын алуға арналған» іс-шара жоспары әзірленді. Аталған іс-шара жоспарына байланысты үстіміздегі жылдың 18-19 желтоқсан күндері мал ұрлығының алдын алу мақсатында аудан аумағынан өтетін халықаралық маңызы бар KAZ-06 «Қарабұтақ-Қызылорда-Шымкент» автомобиль жолы бойында рейд жұмыстары жүргізілді.

Нәтижесінде, Құжатсыз мал тасымалдағаны үшін 2 тұлғаға Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 406 бабының 1 тармағы, 2 тармақшасына сәйкес (Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасын бұзу) шара көріліп, айыппұлдар салынды.

 

 

---

Анықтама 2025 жылдың III тоқсаны бойынша

ЕГІС КӨЛЕМІ. Қазалы ауданы бойынша биылғы жылы барлығы 17 445 га ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. (2024 жылы 17 029 га). Күріш 5636 га.

Егін жинау жұмыстарына 285 дана ауыл шаруашылығы техникасы толық жөндеуден өтіп қатысуда. (42 комбайн, 29 жатка,
115 трактор, 40 жүк көлігі, 59 тіркеме)

Жатка мен комбайнның 24 данасы шетелдік заманауи техникалар (8 Джон-Дир, 7 Класс, 8 Магдон және 1 Торум).

Шаруашылықтар бойынша егін жинау науқанына қатысатын техникаларға қажетті қосалқы бөлшектер мен қою май және жанар-жағар май қорлары жеткілікті көлемде қамтамасыз етілген.

Сонымен қатар, мемлекет тарапынан жеңілдікпен күзгі дала және егін жинау жұмыстары үшін 1003 тн (тамыз 308 тн, қыркүйек 402 тн, қазан 293 тн) дизель отыны бөлініп, бүгінгі күнге 395 тн алынды /39,3℅/ .

Үстіміздегі жылы егілген ауыл шаруашылығы дақылдарын жинау жұмыстары аяқталуға жақын. Аталған дақылдардан алынған өнім өткен жылмен салыстырғанда біршама жоғары.

Атап айтқанда: Биылғы жылы егілген 200 га бидай дақылынан 205 тн, 40 га арпа дақылынан 14 тн, 495 га мақсарыдан 157 тн, 419 га сүрлемдік жүгеріден 5442 тн алынған. 5236 га ескі жоңышқадан 12733 тн және 2 945 га жаңа жоңышқадан дақылынан 1 349 тн барлығы 14082 тн мал азығы дайындалды. Бұдан бөлек, 951 га көкөніс және 1118 га бақша 95 га картоп 5 га тары, 5 га күнбағыс дақылдарын жинау жұмыстары жүргізілуде.

 

Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері 2026 жылдың егісі үшін 1133 тн күріш /82%/, 16,7 тн жоңышқа /73,8%/ және 5 тн мақсары /100%/, 28 тн жаздық бидай /78%/ және 6 тн арпа /66,6%/ тұқымы дайындалған. Аталған жұмыстар жалғасуда.

СУАРМАЛЫ СУ ҚЫЗМЕТІ ТУРАЛЫ. Ауыл шаруашылығы дақылдарын суармалы сумен қамтамасыз ету үшін барлығы 278,05 млн.м³ су лимиті бөлінсе, нақты пайдаланылғаны 255,97 млн.м³. құрайды. 22,08 млн.м³. кем алынған.

Ауыл шаруашылығы құрылымдарының биылғы жылдың егістігіне пайдаланылған суына қарызы 151,4 млн теңге құрайды.

Анықтамалық: ("Рза Агро" ЖШС 67,9 млн теңге, "Агро Өркен" ЖШС 1,5 млн теңге, "Жалаңтөс батыр" 9,8 млн теңге, "Мерей" ШҚ 10,3 млн теңге, "Ақмаржан" ШҚ 20,6 млн теңге, "Береке" ШҚ 31,6 млн теңге, "Өте" ШҚ 9,2 млн теңге, және Арықбалық және Көларық ауылдық округтері 0,205 млн теңге)

, барлығы 108,0 мың тн шөп, 27,0 мың тн сабан және 23,0 мың тн жем қажет деп жоспарланып толығымен орындалды. МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ.

Ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі қаңтар-тамыз айларында 9572,5 млн. тг өнімі өндірілді.(орындалуы 103,8 ℅)

Қаңтар-тамыз айларында 3376,7 тн ет (105,4%), 6518,4 тн сүт (110,2%), 665,1 мың дана жұмыртқа (100,6%), ірі тері 7772 дана (108,0%) өндірілді.

Аудан бойынша 2025 жылдың 1 қазанына 54 920 бас МІҚ,  
67 477 бас қой, 42 462 бас ешкі, 57 864 бас жылқы, 14 944 бас түйе, 6 964 бас құс тіркелген.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ. агроөнеркәсіптік кешені субъектілері бойынша 2025 жылдың 9 айында барлығы 521,4 млн. теңге субсидия берілген.

 Атап айтқанда егін шаруашылығы 213,6 млн.теңге және мал шаруашылығы барлығы 307,8 млн теңге .

МАЛ ҚЫСТАТУ НАУҚАНЫ. Мал қыстату науқанына шамамен 104780 шартты мал басы түседі деп болжанып

Анықтамалық: шөп 104,8 мың тн (100%), жем 18,0 мың тн (100%), сабан 27,0 мың тн (100%) , жүгері сүрлем 5,4 мың (76%)

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ.

 Аудан бойынша жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары тізіміне 22 көл енгізіліп, осы су айдындарының 11-і облыс және аудан әкімдіктерінің қаулыларына сәйкес табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілсе, 11 көл резервке алынған.

Күріштік алқаптарда қалған балық шабақтарын құтқару жұмыстары бойынша 911 000 дана шабақ құтқарылды. (меже 700 000 шабақ орындалуы 130℅)

Анықтамалық: 2024 жылы 831 000 дана балық шабақтары құтқарылып су айдындарына жіберілді.

 

 

---

Анықтама 2025 жылдың II тоқсаны бойынша

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ. Аудан бойынша 2025 жылдың қаңтар-мамыр айына аудан бойынша барлығы 3611,6 млн. тг өнімі өндіріліп өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 102,1 пайызды құрады.

Өндірілген өнім көлемі бойынша 2025 жылдың  5 айында 2230,6 тн ет (103,6%), 3663,4 тн сүт (100,2%),391,7 мың дана жұмыртқа (103,5%), ірі тері 5154 дана (110,4%), өндірілді.

Ал, 2025 жылдың 1 маусымына аудан бойынша мал басы: 42396 бас мүйізді ірі қара, о.і аналық сиыр 24746 бас, 63015 бас қой, 42671 бас ешкі, 55753 бас жылқы, 14648 бас түйе, 6639 бас құс.

---

 

Анықтама 2025 жылдың I тоқсаны бойынша

Мал шаруашылығы.

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 сәуіріне мүйізді ірі қара – 50307 бас, қой – 55319 бас, ешкі – 35778 бас, жылқы – 52631 бас, түйе – 13244 бас, құс – 6872 бас тіркелген.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 1424.1 тонна ет (тірі салмақта), 2093,1 тонна сүт, 111,4 мың дана жұмыртқа, 3246 дана ірі тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 3,2 %-ға, сүт өндіру 1,3 %-ға, жұмыртқа өндіру 0,8 %-ға, ірі тері өндіру 6,7 % артық өндірілді.

2025 жылдың қаңтар-наурыз айына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 2185,0 млн. теңгені құрап, өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 102,2 %-ға артқан.

---

Анықтама (2024 жылдың ІІI тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 қыркүйегіне мүйізді ірі қара – 51 588 бас, қой – 64 770 бас, ешкі – 45 297 бас, жылқы – 50 727 бас, түйе – 13 528 бас, құс – 6 084 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара 42,3 %-ға, қой 24,3 %-ға, ешкі 17,1 %-ға, жылқы 0 %-ға, түйе 0 %-ға өскен.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 3203,7 тонна ет (тірі салмақта), 5916,8 тонна сүт, 661,1 мың дана жұмыртқа, 7196 дана ірі тері, 10484 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 101,2 %-ға, сүт өндіру 109,4 %-ға, жұмыртқа өндіру 100,3 %-ға, ірі тері өндіру 124,8 %, ұсақ тері өндіру 108,8 %-ға өндірілді.

2024 жылдың қаңтар-тамыз айларына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 8253,9 млн. теңгені құрап, өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 102,3 %-ға артқан.

---

Анықтама (2024 жылдың ІI тоқсаны бойынша)

2024 жылдың 01 шілдесіне мүйізді ірі қара 51 814 бас қой, 66 062 бас, ешкі 46 156 бас, жылқы 48 794 бас, түйе 13 538 бас тіркелген.

2024 жылға 9 202 бас мүйізді ірі қара (меже 14 000 бас 65,7%),                35 373 бас уақ мал (меже 36700 бас 96,3%),  1 251 бас түйе (меже 2 100 бас 59,6%), 1 288 бас жылқының (меже 10 000 бас 12,9%)  сырғаланып, чиптеліп «Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру» дерекқор жүйесіне енгізілген.

---

Анықтама (2024 жылдың І тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 наурызына мүйізді ірі қара – 46 821 бас, қой – 51 706 бас, ешкі – 36 873 бас, жылқы – 48 548 бас, түйе – 13 078 бас, құс – 6 249 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара 2,4 %-ға, қой 14,7 %-ға, ешкі 11,3 %-ға, жылқы 5,9 %-ға, түйе 0 %-ға өссе, ал құс 26 %-ға азайған.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 1154,4 тонна ет (тірі салмақта), 2589,3 тонна сүт, 86,6 мың дана жұмыртқа, 2652 дана ірі тері, 3235 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 4,8 %-ға, сүт өндіру 97,4 %-ға, жұмыртқа өндіру 90,0 %-ға, ірі тері өндіру 95,6 %, ұсақ тері өндіру 101,2 %-ға өндірілді.

2024 жылдың қаңтар-ақпан айына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 2167,8 млн. теңгені құрап, (о.і. өсімдік шаруашылығы 0,0 млн.тг, мал шаруашылығы 2142,1 млн.тг) өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 104,7 %-ға артқан.

---

Анықтама (2023 жылдың ІV тоқсаны бойынша)

2023 жылдың 1 желтоқсанына мүйізді ірі қара 47115 бас (102,5 пайыз), о.іаналық сиыр 18533 бас (104,1 пайыз), қой 63864 бас (98,8 пайыз), ешкі 44464 бас (103,8 пайыз), жылқы 47536 бас (107,2 пайыз), түйе 12689 бас (99,3 пайыз), құс 6716 бас (84,1 пайыз ) тіркелген.

Мал қыстату науқанына шамамен 101807 бас шартты мал басытүседі деп болжанып, барлығы 108,0 мың тн шөп, 7,2 мың тн сүрлем, 27,0 мың тн сабан және 23,0 мың тн жем дайындалды.

МЕМЛЕКЕТТІК БАҒДАРЛАМАЛАР АРҚЫЛЫ МАЛ САТЫП АЛУ. Жыл басынан бері мал шаруашылығы саласы бойынша мемлекеттік бағдарламалар аясында қаржы ұйымдары арқылы 246,3 млн теңге несиеге 29 шаруашылық құрылымы 524 бас мал сатып алынды. 

БОРДАҚЫЛАУ АЛАҢДАРЫ: «Сыр Маржаны» ЖШС 3000 басқа арналған.2022 жылы 81,4 тонна ет өндірген. Бүгінгі күнге 40 бас мал бордақылануда.

1. Ғ.Мұратбаев ауылдық округінде ЖК «Әбілтаев Ербол» 100 бас МІҚ малына арналған бордақылау алаңы 2019 жылы (өз қаржысына 30,0 млн теңге) ашылды. Қазіргі таңда 60 бас мал бордақылануда.
2. «Жеңіс» ШҚ-ның (Е Серимов). «50 басқа арналған жылқы малын бордақылау, қымыз, шұбат өндіру цехы және мал сою алаңы» жобасы. Жоба құны 329 млн теңге. Қазіргі таңда аталған шаруа қожалығы тәулігіне 100 литр шұбат өндіріп отыр және шаруашылықта мал бордақыда тұр.
3. Жеке кәсіпкер Жұмабаев Руслан өз қаржысы есебінен (10,0 млн теңге) Әйтеке би кентінен 70 басқа арналған МІҚ бордақылау алаңы жобасын 2021 жылдың соңында іске қосылды. Қазіргі уақытта 70 бас малды бордақылауда тұр.
4. Басықара ауылына кіреберісінен жеке кәсіпкер Қаратаев Құдайберген өз қаржысы есебінен (10,0 млн теңге) 25 бас МІҚ бордақылау алаңы жобасы. Қазіргі таңда 25 мал бордақылануда.

ШАҒЫН МАЛ БОРДАҚЫЛАП ОТЫРҒАН ЖЕКЕ КӘСІПКЕРЛЕР МЕН ТҰРҒЫНДАР. Сонымен қатар, маусымдық мал бордақылап отырған жеке тұрғындар да бар. Атап айтқанда:

Арықбалық ауылдық округінен жеке тұрғын Сермағамбет Төлебай 10-15 бас бұқашық пен жылқы, Жалғасбаев Руслан 25 бұқашық;

Көларық ауылдық округінен жеке тұрғындар Абашова Бақытгүл 10 бас жылқы, Тағыбергенов Ғабит 10 бас жылқы;

Майдакөл ауылдық округінен Смағұл Қабақ шаруа қожалығы 25-30 бас бұқашық, «Оңал» шаруа қожалығы 10-15 бас бұқашық күз айларында бордақылаумен айналысады.

Мемлекеттік қолдау. 2023 жылы агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің бәсекеге қаблеттігін арттыруға және ауыл шаруашылығы саласының дамуы үшін аудан бойынша ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге барлығы 1 млрд. 171,6 млн теңге субсидия мемлекеттік қолдау көрсетіліп отыр. 

Егіншілік саласы бойынша ағымдағы жылы барлығы 352,6 млн теңге субсидия төленді. Атап айтқанда:

минералды тыңайтқыштарға                                               257,6  млн теңге,

гербицидке                                                                        36,7  млн теңгеге,

суармалы су қызметі үшін                                            55,5  млн теңге,

сатып алған тұқым үшін                                              2,8  млн теңге

Мал шаруашылығы саласы бойынша 819,0 млн теңге

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ТУРАЛЫ. Аудан бойынша жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары тізіміне жалпы аумағы 4208 гектар болатын, барлығы 21 көл енгізілген.

Қазіргі таңда, осы су айдындарының 20-і облыс және аудан әкімдіктерінің қаулыларына сәйкес табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілді.

Әйтеке би кенті аумағында орналасқан «Төртқұлақ» көлін иесі «Азия-68» ЖШС директоры Алимбаев Н. өз еркімен бас тартты. Қазіргі таңда, бұл көл шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану(жалға алу) құқығын беру арқылыжергілікті кәсіпкер Н.Игіліковке берілді.    

Сондай-ақ, егістік алқаптарында балық шабақтарының қырылуына жол бермеу және көлдерді балықтандыру мақсатында ү.ж. 961000 дана балық шабақтары құтқарылып су айдындарына жіберілді.      

---

Анықтама (2023 жылдың ІІІ тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 қыркүйегіне мүйізді ірі қара – 49221 бас, қой – 66053 бас, ешкі – 47202 бас, жылқы – 48469 бас, түйе – 13027 бас, құс – 7299 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара 62,2 %-ға, ешкі 3,7 %-ға, жылқы 6,8 %-ға өссе, ал қой 1,3 %-ға, түйе 0,5 %-ға, құс 15,2 %-ға азайған.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 3800,1 тонна ет (тірі салмақта), 11189,6 тонна сүт, 99,4 мың дана жұмыртқа, 8069 дана ірі тері, 11909 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 102,0 %-ға, сүт өндіру 102,3 %-ға, жұмыртқа өндіру 99,4 %-ға, ірі тері өндіру 102,8 %, ұсақ тері өндіру 104,5 %-ға өндірілді. 2023 жылдың қаңтар-тамыз айларына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 10191,7 млн. теңгені құрап, өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 101,5 %-ға артқан.

---

Анықтама (2023 жылдың ІІ тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 маусымына мүйізді ірі қара – 47120 бас, қой – 73111 бас, ешкі – 48659 бас, жылқы – 47074 бас, түйе – 14023 бас, құс – 7398 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара 6,1 %-ға, ешкі 3,7 %-ға, жылқы 12,0 %-ға, түйе 12,8 %-ға өссе, ал қой 0,8 %-ға, құс 17,2 %-ға азайған.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 2468,5 тонна ет (тірі салмақта), 6810 тонна сүт, 281,9 мың дана жұмыртқа, 5186 дана ірі тері, 7636 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 102,8 %-ға, сүт өндіру 99,9 %-ға, жұмыртқа өндіру 100,0 %-ға, ірі тері өндіру 105,8 %, ұсақ тері өндіру 109,6 %-ға өндірілді.

2023 жылдың қаңтар-мамыр айларына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 4841,8 млн. теңгені құрап, өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 101,9 %-ға артқан.

---

Анықтама (2023 жылдың І тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 наурызына мүйізді ірі қара – 42728 бас, қой – 52450 бас, ешкі – 37011 бас, жылқы – 43533 бас, түйе – 12453 бас, құс – 7649 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара5,5 %-ға, ешкі2,6 %-ға, жылқы11,1 %-ға, түйе 11,1 %-ға өссе, ал қой 0,1 %-ға, құс16,6 %-ғаазайған.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 1043 тонна ет (тірі салмақта), 2154,6 тонна сүт, 71,7 мың дана жұмыртқа, 2208 дана ірі тері, 3619 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 101,8 %-ға, сүт өндіру97,4 %-ға, жұмыртқа өндіру 100,3 %-ға, ірі тері өндіру 98,1 %, ұсақ тері өндіру 109,7 %-ға өндірілді.

2023 жылдың қаңтар-ақпан айына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 1784,6 млн. теңгені құрап, (о.і. өсімдік шаруашылығы 0,0 млн.тг, мал шаруашылығы 1784,6 млн.тг) өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 100,8 %-ға артқан.

---

Анықтама (2022 жыл бойынша)

Аудандық статистика мекемесінің мәліметіне сәйкес 2022 жылғы 1 желтоқсанына барлығы 45 982 бас МІҚ малы (106%. О.і17 801 бас аналығы103,8%),64 631 бас қой (100,8%), 42 819 бас ешкі (90,1%), 44 338 бас жылқы (115,9%), 12 778 бас түйе (105,0%), 7 978 бас құс (106,0%)тіркелген.

Осы аралықта 4247 тн ет (102,4%), 12208 тн сүт (99,2%), 544 мың дана жұмыртқа (102,4%), 8992 дана ірі тері (109,9%), 12 930 дана ұсақ тері (101%), 89 тн жүн (101,7%) өндірілді.

Мал қыстату науқанына шамамен 91 128 бас шартты мал басы түседі, деп болжанып, барлығы 102,0 мың тн шөп, 4,6 мың тн сүрлем, 22,0 мың тн сабан және 25,0 мың тн жем қажет, деп есептеліп, барлығы 105,2 мың тн (103,1%) шөп, 5,2 мың тн (103,1%) сүрлем, 27,0 мың тн (103,1%) сабан, 22,8 мың тн (91,2%) жем дайындалды.

Мемлекеттік бағдарламалар арқылы мал сатып алу. Жыл басынан бері мал шаруашылығы саласы бойынша мемлекеттік бағдарламалар аясында қаржы ұйымдары арқылы 478,0 млн теңге несиеге 53 шаруашылық құрылымы 1213 бас мал сатып алынды.

Атап айтқанда 2 шаруа қожалығы 7,0 млн теңге несиеге 20 бас мүйізді ірі қара, 2 шаруа қожалығы 2,8 млн теңгеге 70 бас қой, 48 шаруа қожалығы 425,8 млн теңгеге 1109 бас жылқы, 1 шаруа қожалығы 11,4 млн теңгеге 14 бас түйе.

Мемлекеттік қолдау. 2022 жылы агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің бәсекеге қаблеттігін арттыруға және ауыл шаруашылығы саласының дамуы үшін аудан бойынша ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге барлығы 1 102 млн теңге субсидия мемлекеттік қолдау көрсетіліп отыр. 

Атап айтқанда;

- егіншілік саласы бойынша 264,7 млн теңге.

            о.і. минералды тыңайтқыштарға                             121,2  млн теңге,

            гербицидке                                                                         19,2  млн теңгеге,

            суармалы су қызметі үшін                                            81,2 млн теңге,

            сатып алған тұқым үшін                                               43 млн теңге.

- мал шаруашылығы бойынша 836,8 млн теңге;

О.і. селекциялық және асыл тұқымды жұмыстарға 43,6 млн тг;

МІҚ малалының тауарлы аналық басына                            36,9 млн теңге;

МІҚ малалының асыл тұқымды аналық басына                 6,7 млн теңге;

Асыл тұқымды мал сатып алу үшін 38,3 млн теңге;

отандық асыл тұқымды тұқымды бұқа сатып алу         36,2 млн теңге;

отандық асыл тұқымды тұқымды қой сатып алу           2,1 млн теңге;

Бордақылау алаңына өткізілетін бұқашық құнын арзандату үшін 7,8 млн тг;

Асыл тұқымды бұқаның ұрығын сатып алу (бір жынысты) 20,0 млн теңге;

Сүт өндіру құнын арзандату                                                   218,9 млн теңге;

Мал азығына жұмсалған шығындар құнын арзандату      508,2 млн теңге;

---

Анықтама (2022 жылдың ІІІ тоқсаны бойынша)

Мал азығын дайындау. 102 мың.тн шөп дайындау межеленіп бүгінгі күні 95 мың.тн мал азығы дайындалды. (93,1 %)

Сондай-ақ, 4291 га жоңышқаның екі орымынан барлығы 12636 тн шөп дайындалды (орта өнім 29,4 цн/га). 2712 га жаңа жоңышқа дақылы толығымен жиналып барлығы 1203 тн мал азығы жиналды. (орта өнім 4,4 цн/га). 

Бүгінгі күні аудан бойынша барлығы 1954 га (30,7%) күріш дестеге салынса, 1232 га  (19,4%) бастырылып орта өнім 38 цн/га алынуда. Аталған жұмыстар жалғасуда.

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ. Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 қыркүйегіне тіркелген мал басын өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы айтарлықтай өскен. Атап айтқанда:

48 172 бас мүйізді ірі қара (105,9 %), о.і. 18 469 бас аналық сиыр (104,7 %), 66 929 бас қой (100,8 %), 45 513 бас ешкі (90,7%), 45 393 бас жылқы (116,1 %), 13 099 бас түйе (105,8 %), 8 610 бас құс (107,4 %).

Өндірілген өнім бойынша ү.ж 8 айында 3 725,1 тн ет (102,0 %) (тірі салмақта), 10 941,7 тн сүт (100,1 %), 482,9 мың дана жұмыртқа (102,5 %), 7 847 дана ірі тері (110,4 %), 11 400 дана ұсақ тері (101,4%) өндірілді.

2022 жылдың қаңтар-тамыз айларына жалпы өнім шығарылымы 8,1 млрд теңгені құрап, 2021 жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өсім 3,0%-ға артты.

Мал басының үлес салмағы, ауылшаруашылығы кәсіпорындарда 2,4 пайыз, шаруа қожалықтарында 30,6 пайыз, жеке секторда 67 пайызды құрайды.

Мемлекеттік бағдарламалар арқылы сатып алынған мал басы. Жыл басынан бері (9 айда) ауыл шаруашылығы құрылымдары мемлекеттік бағдарламалар аясында (Іскер, Агробизнес бағдарламалары) мал сатып алуға қаржы ұйымдарынан мал сатып алуға 435,7 млн теңге несие алынған.

Атап айтқанда 7,0 млн теңгеге 28 бас мүйізді ірі қара, 2,8 млн теңгеге 63 бас қой,  414,5 млн теңгеге 1005 бас жылқы малы, 11,4 млн теңгеге 14 бас түйе.

Экспорт. Ағымдағы жылдың 9 айында ауданнан 2823 тонна ақ күріш пен күріш қалдығы және 557 тн балық, 614 тн қамыс  өнімдері экспортқа шығарылды.

---

Анықтама (2022 жылдың ІІ тоқсаны бойынша)

Аудан бойынша барлық мал басының 2,5 % ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының, 33 % шаруа қожалықтардың, 64,5 % жеке жұртшылық үлесінде.

Үстіміздегі жылдың 1 маусымына тіркелген мал басын өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы айтарлықтай өскен. Атап айтқанда:

44 405 бас мүйізді ірі қара (104,9 %), о.і. 17 019 бас аналық сиыр (103,8 %),  73 646 бас қой (101,2 %), 46 909 бас ешкі (101,7 %), 42 012 бас жылқы (114,9 %), 12 425 бас түйе (109,2 %), 8 927 бас құс (118,8 %)

Өндірілген өнім бойынша ү.ж қаңтар-мамыр айларында 2 399,5 тн ет (101,3 %) (тірі салмақта), 6 813,9 тн сүт (105,0 %), 281,9 мың дана жұмыртқа (102,4 %), 4 901 дана ірі тері (109,0 %), 6 964 дана ұсақ тері (97,0%) өндірілді.

Мемлекеттік бағдарламалар арқылы сатып алынған мал басы. Жыл басынан бері ауыл шаруашылығы құрылымдары Іскер, Агробизнес мемлекеттік бағдарламалары аясында мал сатып алуға қаржы ұйымдарынан 154,6 млн теңгеге несиеге 441 бас мал сатып алған. Атап айтқанда 7,0 млн теңгеге 28 бас мүйізді ірі қара, 2,8 млн теңгеге 63 бас қой,  144,8 млн теңгеге 350 бас жылқы малы.

Экспорт. Бұдан басқа ағымдағы жылдың 6 айында ауданнан 2421 тонна ақ күріш пен күріш қалдығы және 557 тн балық, 561,5 тн қамыс  өнімдері экспортқа шығарылды.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағалары туралы.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтылығын бақылау мақсатында аудандық ауыл шаруашылығы бөлімі тарапынан күнделікті мониторинг жасалынып, азық-түлік тауарлары бағаларына талдау жүргізіліп келеді.

Ү.ж. 23-ші маусым күні жүргізілген мониторинг нәтижесінде ӘМАТ өнімдерінің ішінде төмендегі 7 өнім түрі бойынша баға,               ІІ-ші тоқсанға белгіленген шекті мәнінің жобасымен салыстырғанда 15%-дан жоғары болып отыр.

Атап айтқанда, 1 сұрыпты бидай ұны 76 теңгеге (194-270 тг, 39% ),  нан 27 тг (77-104 тг, 35%), тауық еті 215 тг (915-1130тг,  23%),  басты пияз 104 тг (124-228 тг, 83%), қант 366 тг (313-679тг, 116%) және ас тұзы 17 тг (48-65 тг, 35% ), айран 109 тг (254-363 тг, 42%).

Нан бағасының тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында ауданға қажетті ұн жеткізуші оператор болып «РЗА- Нан» ЖШС-гі бекітілді.

Нәтижесінде,  «Байқоңыр» ӘКК»АҚ-мен «РЗА-Нан» ЖШС-і арасында әлеуметтік ұн жеткізу және оны әлеуметтік нан шығаруға пайдалану жөнінде екі жақты келісім-шарт жасалынды. (Келісім-шарт №21/03/47, 2022 жылғы 21 наурыз).

Тұрақтандыру қорымен бірлесіп аудан наубайханаларына мамыр айынның алғашқы онкүндігінде «РЗА- Нан» ЖШС арқылы  35 тонна ұн алынып, тиісінше наубайханаларға таратылып берілді. Сондай-ақ маусым айының алғашқы онкүндігінде 1 вагон ұн жеткізілді. Аталған жұмыстар жыл соңына дейін жалғасатын болады.

Бұл туралы, аудан әкімшілігінде наубайхана басшыларымен жиналыс өткізіліп, облыстық тұрақтандыру қоры арқылы келетін бидай ұнының әр кг 125 теңгеден вагонмен жеткізу келісіліп, нан бағасын 90 теңгеге түсіру жөнінде ынтымактастық меморандумына қол қойылды.

Қазіргі таңда әлеуметтік ұннан жасалатын нан наубайханадан 75 теңгеден босатылуда, одан бөлек жоғарғы сортты ұннан нан шығарылып, дүкен сөрелерінде 110 теңгеден сатылуда.

 «Дипломмен ауылға» жобасы бойынша биылғы жылға республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуға немесе салуға 100 маманға 459 450 000 мың теңге қаржы (1500 АЕК-1 маманға 4 594 500) қаралып, осыдан мамыр айында 21 маманға 91 890 000 мың теңге, маусым айында 24 маманға 110 268 000 мың теңге ұсынылды. Қалған қаржы осы жылы шілде, тамыз айларында игерілетін болады.

Сонымен қатар, көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 80 маманға 24 504 000 мың теңге қаржы (100 АЕК-1 маманға 306300 тг) қаралып, осы қаржы сәуір, мамыр, маусым айларында 80 маманға ұсынылып толығымен игеріледі.

Су шаруашылығы туралы. Сырдария өзенінде орын алып келген су тапшылығын салдарынан аудан көлеміндегі жайылымдық, шабындық және көлдер өз дәрежесінде суландырылмады. Атап айтқанда, Әйтеке би кентіндегі «Құмкөл», Құмжиек ауылдық округіндегі «Өтебас» көлдері.Осы жағдайды ескере отырып, жыл басында суландыру жұмыстарының арнайы кестесі жасалып, үстіміздегі жылывегетациялық кезеңге дейінкестеге сәйкес тиісті жұмыстар өз дәрежесінде жүргізілді.

Айта кету қажет, үстіміздегі жылы Сырдария өзенінде сең жүргеннен кейін 16 наурыздан бастап маусым айына дейін Оң жаға, Сол жаға және Ақсай арналары арқылы барлық көлдер мен жайылым-шабындықтарды суландыруға 172,81 млн.м³ су пайдаланылды. (Оның ішінде: Ақсай арнасына 81,70 млн.м³, Сол жаға магистралды каналына 60,05 млн.м³, Оң жаға магистралды каналына 31,06 млн.м³ су жіберілді.)

Көлдер мен шабындық және жайылымдарды суландыру жұмыстарын жақсарту мақсатында үстіміздегі жылы облыстық бюджеттен 3 каналға механикалық тазалау жұмыстарын жүргізу үшін барлығы 101,8 млн. теңге (Алға а/о «Шлюз арық» 63,7 млн. теңге, Құмжиек а/о «Үлкен арық» 6,7 млн. теңге, Арықбалық а/о «Аққолқа» 31,4 млн. теңге) бөлініп, бүгінгі күні «Шлюз арық» және«Аққолқа» каналдарына тиісті жұмыстар жүргізілуде. Ал, Құмжиек а/о «Үлкен арық» каналына жақын күндері тазалау жұмыстары басталатын болады.

Сонымен қатар, өткен жылы облыстық су шаруашылығы мекемесімен «Құмкөл» көлін (Әйтеке би кенті)суландыратын «Абдулла аша» каналының 1,2 км механикалық тазалау жұмыстары жүргізілді.

Сонымен қатар, 2023 жылы «Нартай» (Қызылқұм а/о), «Майдакөл» (Ақжона а/о) «Таймас» (Майдакөл а/о) және «Қызыл-ой» (Қарашеңгел а/о) каналдарына су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге жобалық сметалық құжаттарын әзіреу үшін тиісті басқармалар арқылы бюджеттік өтінім тапсырылды.

Бұдан бөлек, шалғайдағы жайылымдарды суландыру да өте өзекті мәселе болуда. Бұл жерлерде соңғы 40 жыл шамасында бірде-бір бұлақ немесе құдық қазылмаған. Бұған дейінгі су көздері шетінен істен шығып қалған.

Аталған қиындықтардың алдын алу мақсатында осы жылы 3 су ұңғыманы қаздыруға (Қарашеңгел, Шәкен және Арықбалық) республикалық бюджеттен 61,8 млн. теңге бөлінді. Бүгінгі күні, Қарашеңгел (мердігер «Прайд LTD ЖШС), Арықбалық (мердігер «Энергия Нұр» ЖШС) және Шәкен (мердігер «Энергия Нұр» ЖШС) ауылдық округтерінде қазу жұмыстарын жүргізетін  мердігер мекеме анықталып, келісім-шартқа отырды. Қазу жұмыстары алдағы шілде, тамыз айларында басталады деп күтілуде.

---

Анықтама (2022 жылдың І тоқсаны бойынша)

Қазалы ауданы бойынша үстіміздегі жылдың 1 наурызына мүйізді ірі қара – 40495 бас, қой – 52870 бас, ешкі – 36038 бас, жылқы – 39161 бас, түйе – 11208 бас, құс – 9170 бас тіркелген. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басында айтарлықтай өсім бар. Атап айтқанда мүйізді ірі қара 5,6 %-ға, қой 0,8 %-ға, ешкі 2,1 %-ға, жылқы 16,2 %-ға, түйе 10,0 %-ға, құс 19,2 %-ға артқан.

Өндірілген өнім бойынша: аудан бойынша барлығы 1025,0 тонна ет (тірі салмақта), 2212,7 тонна сүт, 71,5 мың дана жұмыртқа, 2251 дана ірі тері, 3290 дана ұсақ тері өндірілді.

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өсім тиісінше ет өндіру 100,7 %-ға, сүт өндіру 104,9 %-ға, жұмыртқа өндіру 103,2 %-ға, ірі тері өндіру 109,6 %, ұсақ тері өндіру 102,2 %-ға артық өндірілді.

2022 жылдың қаңтар-ақпан айына ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім өндірісі 1457,8 млн. теңгені құрап, (о.і. өсімдік шаруашылығы 0,5 млн.тг, мал шаруашылығы 1457,3 млн.тг) өткен жылдың сәйкесті кезеңімен салыстырғанда өндірілген өнім көлемі 102,1 %-ға артқан.

Экспорт. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын арттыру мақсатында  ү.ж қаңтар-наурыз айларында  ауыл шаруашылығы құрылымдары өңделген 1043,5 тонна ақ күріш пен күріш жармасы (Украина, Россия, Ирак,Тәжікстан, Монғолия) мемлекеттеріне экспортқа шығарылды.

Бұдан бөлек 83 тонна балық өнімдері  Ресей Федерациясы, Қытай мемлекеттеріне экспортталды. Сонымен қатар, 285,5 тн қамыс Германия, Нидерланд, Дания мемлекетеріне экспортқа шығарылуда.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдері. Әлеуметтік маңызы бар қалыпты нан бағасын тұрақты ұстап тұру үшін «Байқоңыр» ӘКК арқылы ауданға «РЗА-Нан» ЖШС-і оператор ретінде 30 тонна Рояль ұнын әкеліп, аудан наубайханаларына таратылып берілді. Ауданға тұрақтандыру қоры арқылы айына 1 вагон (68 тонна) ұн жеткізіліп отырады. Бұл өз кезегінде әлеуметтік маңызы бар қалыпты нан бағасын тұрақты ұстап тұруға оң әсерін тигізуде.

«Дипломмен ауылға» жобасы бойынша биылғы жылға республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуғанемесе салуға 100 маманға 459 450,0 мың теңге қаржы, көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 80 маманға 24 504,0 мың теңге қаржы қаралып мамыр, маусым, шілде және тамыз айларында игеріледі деп жоспарлануда.

Мемлекеттік қызмет көрсету.

Ауыл шаруашылығы бөлімі бойынша 2022 жылдың 3 айында тракторист-машинист куәліктерін беру және ауыстыру қызметі – 20,  тракторларды тіркеу және қайта тіркеу – 10, тракторлардың кепілін тіркеу – 1, жыл сайынғы техникалық байқаудан өткізуге өтініш – 10 дана мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

---

Анықтама (2021 жылдың 12 айы бойынша)

Мал шаруашылығы. Аудандық статистика департаментінің мәліметіне сәйкес 2021 жылдың 1 желтоқсанына аудан бойынша 43 328 бас (2020 ж 38 866 – 111,2,0%)мүйізді ірі қара, оның ішінде аналық 17 145 бас (2020 ж 16 669 - 102,8%), 64 071 бас қой (2020 ж 63 985- 100,1%), 47 476 бас ешкі (2020 ж 47 009 – 100,9%),38 249 бас жылқы (2020 ж 32 342 – 118,8%),12 063 бас түйе (2020 ж 10 681 – 112,9%), 7 508 бас құс (2020 ж 7 393 – 101,5%) тіркелген.

Ағымдағы жылдың 11 айында ет тірідей салмақта 5516,8 тн (102,4%), сүт 14 765 тн(101,9%),жұмыртқа 658,3 мың дана (102%) өндіріліп, алынған ірі тері 11 161 дана (101,9%), ұсақ тері 16 170 дана (106,7%) орындалды.

Индикативтік жоспар. 2018 жылы облыста "Етті бағыттағы мал шаруашылығын дамытудың 2018-2027 жылдарға арналған" 10 жылдық бағдарламасы қабылданды.

Осыған сәйкес, 2021 жылға аудан бойынша шет елден 125 бас МІҚ малын сатып алу, 3750 бас қой сатып алу, бордақылау алаңына 925 бас бұқашық өткізу және тұқымдық түрлендіруге МІҚ малының 6160 бас аналығынқатыстыру(немесе 247 бас асыл тұқымды бұқаны)жоспары белгіленген.

Осыдан, қой сатып алу жоспары бойынша (27.12.2021 ж) 12 шаруашылық 150,2 млн тг несиеге барлығы 3056 бас қой сатып алып, жоспар 81,5 пайызға орындалды.

Сонымен қатар, 3 шаруашылық «Қазалы Несие» КС-не 700 бас қой сатып алуға 28 млн. теңгеге несие құжаттары рәсімделді (Әйтеке би кентінен 250 бас, Құмжиек а/о-нен 150 бас, Қазалы қаласынан 300 бас).Алайда несие ұйымының қаржылық жағдайына байланысты қаржыландыру 2022 жылдың 1-ші тоқсанына қалды. Аталған шаруашылықтардың есебінен жоспар толығымен орындалады деп жоспарланған.

Тұқымдық түрлендіру жұмысы бойынша 2021 жылғы 27 желтоқсандағы мәліметке сәйкес барлығы 4446 бас аналық (72,2 пайыз) немесе 188 бас асыл тұқымды бұқа (76,1 пайыз) қатысып отыр.

Бұқашық өткізу жоспары бойынша бүгінгі күні бар болғаны 179 бас бұқашық өткізіліп, жоспар 19,5 пайызға орындалды.

Шетелден МІҚ малын сатып алу жоспары бойынша жұмыс жүргізілген жоқ. Айта кету қажет, аталған жұмыс бойынша «Данияр» ШҚ (Шәкен а/о)Латвиядан 100 бас МІҚ малын жөнінде жұмыстар жүргізген болатын. Алайда, шаруашылықтың кепіл мүлкі дұрыс болмауына байланысты, қаржы ұйымы бас тартып, қаржыландыру тоқтатылып отыр.

Жоғарыда көрсетілген индикативті жоспардан бөлек ү.ж 12 айында мал шаруашылығын дамытуға байланысты «Ауыл шаруашылығы қаржылай қолдау қоры» АҚ, «Сырдария-1», «Қазалы Несие» кредиттік серіктертері арқылы мемлекеттік бағдарламалар аясында 13 шаруашылық 44,7 млн тг 170 бас МІҚ малын сатып алынса, 118 шаруашылық 921 млн тг 2261 бас жылқы, 11 шаруашылық 144,0 млн теңгеге 137 бас түйе сатып алды.

Асыл тұқымды шаруашылықтар:

МІҚ малы бойынша 2 асыл тұқымды шаруашылықта аудандағы барлық МІҚ мал басының (43328 бас)4,3 % құрайды.

Жылқы малы бойынша 4 асыл тұқымды шаруа қожалығындағы мал саны аудандағы барлық жылқы мал басының 6,0 % құрайды.

Түйе малы бойынша 4 асыл тұқымды шаруа қожалығында аудандағы барлық түйе саны барлық түйе басының 14,7 пайызын құрайды.

Мал азығын дайындау. Мал қыстату науқанына шамамен 41 026 бас МІҚ малы, 101 145 бас уақ мал, 36 538 бас жылқы және 11 371 бас түйе малы түседі деп болжанып, барлығы 119,9 мың тн шөп,8,0 мың тн сүрлем, 23,0 мың тн сабан және 28,6 мың тнжем қажет деп есептелді.

Жоғарыда көрсетілген мал басына аудан бойынша барлығы 110,4 мың тн (92,1%)шөп дайындалды. Оның ішінде, 89,8 мың тн табиғи шөп және 20,4 мың тн жоңышқа шөбі (30,9 мың тн табиғи шөп пен 13,7 мың тн жоңышқа шөбі сырттан сатып алынды).Сонымен қатар, 23000 тн сабан, (100,0%), 20 670 тн жем (72,3%)дайындалды.

Мемлекеттік қолдау. 2021 жылы агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің бәсекеге қаблеттігін арттыруға және ауыл шаруашылығы саласының дамуы үшін аудан бойынша ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге барлығы 907,4 млн теңге субсидия мемлекеттік қолдау көрсетіліп отыр. 

Егіншілік саласы бойынша ағымдағы жылы барлығы 295,4 млн теңге субсидия төленді. Атап айтқанда:

минералды тыңайтқыштарға 137,1  млн теңге,

гербицидке 42,4  млн теңгеге,

суармалы су қызметі үшін 77,9  млн теңге,

сатып алған тұқым үшін 38,0  млн теңге

Мал шаруашылығы саласы бойынша 612,0 млн теңге Селекциялық және асыл тұқымдық жұмыс жүргізу:

ірі қара малдың тауарлы аналық басы 38,27 млн теңге;

ірі қара малдың асыл тұқымды аналық басы 5,5 млн теңге;

қойлардың тауарлы аналық басы 6,65 млн теңге;

Асыл тұқымды мал сатып алу:

отандық асыл тұқымды тұқымдық бұқасын сатып алу 10,2 млн теңге;

ірі қара малдың асыл тұқымды аналық басын сатып алу 19,5 млн теңге;

асыл тұқымды тұқымдық айғыр сатып алу 0,7 млн теңге;

Бордақылау алаңына өткізілетін бұқашық құнын арзандату үшін 8,1 млн теңге;

Асыл тұқымды бұқаның ұрығын сатып алу (бір жынысты) 20,0 млн теңге;

Сүт өндіру құнын арзандату 272,6 млн теңге;

Ауыл шаруашылығы малдарының азығына жұмсалған шығындар құнын арзандату 230,4 млн теңге;

Балық шаруашылығы туралы. Аудан бойынша жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары тізіміне жалпы аумағы 4341 гектар болатын, барлығы 23 көл енгізілген.

Қазіргі таңда, осы су айдындарының 21-і облыс және аудан әкімдіктерінің қаулыларына сәйкес табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілді.

Сондай-ақ, егістік алқаптарында балық шабақтарының қырылуына жол бермеу және көлдерді балықтандыру мақсатында ү.ж. 744 188 дана балық шабақтары құтқарылып су айдындарына жіберілді. Сонымен қатар, 2021-2022 жылдарға бөлінген балық аулау лимитіне сәйкес 126 116 кг балық аулау жоспарланып, осыдан бүгінгі күнге 1 605 кг балық ауланды.

---

Анықтама (2021 жылдың ІІІ тоқсаны)

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ. Аудан бойынша барлық мал басының 2,6 % ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының, 31,5 % шаруа қожалықтардың, 65,8 % жеке жұртшылық үлесінде.

Мал басында өсім тұрақты. Мүйізді ірі қара 45486 басқа жетіп, 2020 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 10,3 пайызға, қой 66413 басқа жетіп 0,2 пайызға, жылқы 39105 басқа жетіп 12,5 пайызға, түйе 12380 басқа жетіп,12,7 пайызға және құс 8014 бас құрап 1,6 пайызға, ешкі 50169 басқа жетіп 1,1 өскен.

Сауылған сиыр сүті 10936,2 тн болып, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 98,1 %, ет өндірісінің көлемі (тірілей салмақпен) 3653 тн болып, 4,2 %, жұмыртқа 471 мың дананы құрап 2,2%-ға орындалды.

ИНДИКАТИВТІК ЖОСПАР. Етті бағыттағы мал шаруашылығын дамытудың 2018-2027 жылдарға арналған бағдарлама аясында 2021 жылға аудан бойынша 125 бас мүйізді ірі қара шет елден сатып алу, 3750 бас қой сатып алу, 925 бас бұқашықты бордақылау алаңына өткізу, тұқымдық түрлендіруге 6160 бас аналық сиыр 247 бас асыл тұқымды бұқа қатыстыру жоспары берілген, аталған индикативтік көрсеткіштердің орындалуы төмендегідей:

Шетелден мүйізді ірі қара сатып алу жоспары бойынша әзірге орындалған жоқ.

Себебі ү.ж наурыз айында Шәкен ауылдық округінен «Данияр» шаруа қожалығы Латвиядан 100 бас мүйізді ірі қара сатып алуға 50,0 млн теңге несие алады деп жоспарланған болатын, алайда кепіл мүлкі дұрыс болмау себебінен қаржыландыруы тоқтатылды.

Қой сатып алу жоспары бойынша 4 шаруа қожалығы арқылы 40,2 млн теңге несиеге 1072 бас қой сатып алынып, жоспар 42,2 пайызға орындалды.

Сонымен қатар, Шаруа қожалықтарының 1350 бас қой сатып алу үшін 54,0 млн теңге несие алуға құжаттары несие ұйымдарында рәсімделуде.

Тұқымдық түрлендіруге қатысу жоспары бойынша 2021 жылдың 1 шілдедегі мәліметке сәйкес барлығы 3933 бас аналық сиыр (63,8 пайыз) 183 бас асыл тұқымды бұқа (74,0 пайыз) қатысты.

Жыл соңына дейін мерзімі өткен асыл тұқымды бұқалардың сатып алыну есебінен толық орындалатын болады.

Бордақылау алаңына бұқашық өткізу жоспары бойынша 10 бұқашық өткізіліп, жоспар 1,1 пайызға орындалды.

Жоғарыда көрсетілген индикативтік жоспардан бөлек бүгінгі күнге «Ауыл шаруашылығы қаржылай қолдау қоры» АҚ, «Сырдария-1», «Қазалы Несие» кредиттік серіктертері арқылы мемлекеттік бағдарламалар аясында 5 шаруашылық құрылымдары арқылы 15,4 млн теңге несиеге 61 бас мүйізіді ірі қара сатып алынса, 49 шаруашылық құрылымдары арқылы 463,5 млн теңге несиеге 1115 бас жылқы, сонымен қатар, 4 жеке кәсіпкер арқылы 71,5 млн теңгеге 78 бас түйе сатып алынды.

Ү.ж 9 айында ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 182,2 млн теңге субсидия ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы төленді.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түліктауарлары бағалары  туралы.

 Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтылығын бақылау мақсатында аудандық ауыл шаруашылығы бөлімі тарапынан күнделікті мониторинг жасалынып, азық-түлік тауарлары бағаларына талдау жүргізіліп келеді.

Өңірімізде азық-түлік өнімдерінің бағаларын тұрақтандыру мақсатында белгіленген іс-шараларға сәйкес облыс әкімінің тапсырмасына орай облыс орталығында 20 наурыз және 3 сәуір күні ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкесі өткізілді.

Ауданнан 15 көлікпен 23 тоннаға жуық өнім апарылып,халыққа нарық бағасынан 10-15 % ға тиімді бағада ұсынылды.

Аудан әкімдігі тарапынан жаңа өнімдерде қалыптасып отырған баға қымбатшылығына байланысты аудандық жастар ресурстық орталығы арқылы Түркістан облысының егіс алқаптарынан делдалсыз картоп, көкөніс және жеміс-жидек өнімдерін аудан орталығына әкеліп, нарықтан 15-20 пайызға төмен сатуды ұйымдастыруда.

Сонымен қатар, азық-түлік бағасын тұрақтандыру мақсатында үстіміздегі жылдың 9 айында Нұрсұлтан, Байқоңыр қалаларында және аудан орталығы Әйтеке би кентінде ауылшаруашылығы өнімдері жәрмеңкесі ұйымдастырылып өткізілді.

Дипломмен ауылға. «Дипломмен ауылға» жобасы бойынша 2021 жылға республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуғанемесе салуға 64 маманға 280 032 000 мың теңге қаржы (1500 АЕК-1 маманға 4 375 500) қаралып, осыдан мамыр, маусым және шілде айларында 65 маманға барлығы 280 032 000 мың теңге ұсынылып толығымен игерілді.

Сонымен қатар, көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 90 маманға 26 253 000 мың теңге қаржы (100 АЕК-1 маманға 291 700) қаралып, ағымдағы жылдыңсәуір, мамыр және маусым айларында толығымен игерілді.

---

Анықтама (2021 жылдың І жартыжылдығы)

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ. Аудан бойынша барлық мал басының 2,6 % ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының, 31,5 % шаруа қожалықтардың, 65,8 % жеке жұртшылық үлесінде.

Мал басында өсім тұрақты. Мүйізді ірі қара 42295 басқа жетіп, 2019 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 5,6 пайызға, қой 72727басқа жетіп,5,7 пайызға,жылқы 36538басқа жетіп,13,5 пайызға, түйе 11371басқа жетіп,4,0пайызғажәне құс 7508 бас құрап 2,1 пайызға өссе,ешкі 46100басқа жетіп 0,4 азайған.

Сауылған сиыр сүті 6491,1 тн болып, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 0,8%, ет өндірісінің көлемі (тірілей салмақпен)2369,7 тн болып, 3,5 %, жұмыртқа 275,2 мың дананы құрап2,3%-ға орындалды.

ИНДИКАТИВТІК ЖОСПАР.Етті бағыттағы мал шаруашылығын дамытудың 2018-2027 жылдарға арналған бағдарлама аясында 2021 жылға аудан бойынша 125 бас мүйізді ірі қара шет елден сатып алу, 3750 бас қой сатып алу, 925 бас бұқашықты бордақылау алаңына өткізу, тұқымдық түрлендіруге 6160 бас аналық сиыр 247 бас асыл тұқымды бұқа қатыстыру жоспары берілген, аталған индикативтік көрсеткіштердің орындалуы төмендегідей:

Шетелден мүйізді ірі қара сатып алу жоспары бойынша әзірге орындалған жоқ.

Себебі ү.ж наурыз айында Шәкен ауылдық округінен «Данияр» шаруа қожалығы Латвиядан 100 бас мүйізді ірі қара сатып алуға 50,0 млн теңге несие алады деп жоспарланған болатын, алайда кепіл мүлкі дұрыс болмау себебінен қаржыландыруы тоқтатылды.

Қой сатып алу жоспары бойынша 4 шаруа қожалығы арқылы 40,2 млн теңге несиеге 1072 бас қой сатып алынып, жоспар 42,2 пайызға орындалды.

Сонымен қатар, Шаруа қожалықтарының 1350 бас қой сатып алу үшін 54,0 млн теңге несие алуға құжаттары несие ұйымдарында рәсімделуде.

Тұқымдық түрлендіруге қатысу жоспары бойынша 2021 жылдың 1 шілдедегі мәліметке сәйкес барлығы 3933 бас аналық сиыр (63,8 пайыз) 183 бас асыл тұқымды бұқа (74,0 пайыз) қатысты.

Жыл соңына дейін мерзімі өткен асыл тұқымды бұқалардың сатып алыну есебінен толық орындалатын болады.

Бордақылау алаңына бұқашық өткізу жоспары бойынша 10 бұқашық өткізіліп, жоспар 1,1 пайызға орындалды.

Жоғарыда көрсетілген индикативтік жоспардан бөлек бүгінгі күнге «Ауыл шаруашылығы қаржылай қолдау қоры» АҚ, «Сырдария-1», «Қазалы Несие» кредиттік серіктертері арқылы мемлекеттік бағдарламалар аясында 5 шаруашылық құрылымдары арқылы 15,4 млн теңге несиеге 61 бас мүйізіді ірі қара сатып алынса, 49 шаруашылық құрылымдары арқылы 463,5 млн теңге несиеге 1115 бас жылқы, сонымен қатар, 4 жеке кәсіпкер арқылы 71,5 млн теңгеге 78 бас түйе сатып алынды.

Ү.ж 6 айында ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерге 182,2 млн теңге субсидия ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы төленді.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түліктауарлары бағалары туралы.

Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтылығын бақылау мақсатында аудандық ауыл шаруашылығы бөлімі тарапынан күнделікті мониторинг жасалынып, азық-түлік тауарлары бағаларына талдау жүргізіліп келеді.

Өңірімізде азық-түлік өнімдерінің бағаларын тұрақтандыру мақсатында белгіленген іс-шараларға сәйкес облыс әкімінің тапсырмасынаорай облыс орталығында 20 наурыз және 3 сәуір күні ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкесі өткізілді.

Ауданнан 15 көлікпен 23 тоннаға жуық өнім апарылып,халыққа нарық бағасынан 10-15 % ға тиімді бағада ұсынылды.

Аудан әкімдігі тарапынан жаңа өнімдерде қалыптасып отырған баға қымбатшылығына байланысты аудандық жастар ресурстық орталығы арқылы Түркістан облысының егіс алқаптарынан делдалсыз картоп, көкөніс және жеміс-жидек өнімдерін аудан орталығына әкеліп, нарықтан 15-20 пайызға төмен сатуды ұйымдастыруда. Бұл жұмыстар алдағы күндері жалғасын табатын болады.

2020 жылы облыс әкімдігі тарапынан әр аудан орталығынан кемінде екі әлеуметтік дүкен ашу жөнінде берілген тапсырмасына сәйкес, ауданда 3 жер телімі белгіленіп, құжаттары Әлеуметтік корпарацияға табысталған болатын. Алайда, түрлі себептермен, аталған жұмыс үстіміздегі жылы іске асырылатын болып келісілгенмен әліде шешімін таппауда.

«Дипломмен ауылға» жобасы бойынша биылғы жылға республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуғанемесе салуға 64 маманға 280 032 000 мың теңге қаржы(1500 АЕК-1 маманға 4 375 500) қаралып, осыдан мамыр және маусым айларында 40 маманға барлығы 170 645 000 мың теңге ұсынылды. Қалған қаржы осы шілде айында игеріледі деп жоспарлануда.

Сонымен қатар, көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 90 маманға 26 253 000 мың теңге қаржы (100 АЕК-1 маманға 291 700)қаралып, толығымен игерілді.

---

Анықтама (2021 жылдың 1 тоқсаны)

Мал шаруашылығы. Аудандық Статистика департаментінің мәліметіне сәйкес 2021 жылдың 1 наурызына аудан бойынша 38337 бас мүйізді ірі қара (105,1%), оның ішінде 16424 бас аналық сиыр (101,0%), 52441 бас қой (108,1%), 35280 бас ешкі (98,8%), 33713 бас жылқы (114,2%), 10188 бас түйе (105,5%).7696 бас құс (102,1%) тіркелген.

Ағымдағы жылдың 2 айында 1017,5 тонна (тірілей салмақта) ет (100,1%) 2108,6 тонна сүт (100,4 %), жұмыртқа 69,3 мың дана (103,9%), 2053 дана ірі тері (100%), 3220 дана ұсақ тері (105,6%) өндірілді.

Үстіміздегі жылдың 3 айында несие ұйымдары арқылы шаруашылық құрылымдары 11,5 млн теңгеге 47 бас мүйізді ірі қара, 40,2 млн теңгеге 1026 бас қой, 210,1 млн теңгеге 526 бас жылқы, 58,3 млн теңгеге 58 бас түйе сатып алды.

Экспорт. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын арттыру мақсатында  2021 жылдың қаңтар-наурыз айларында  аудан көлемінде келесідей жұмыстар жүргізілуде.

Ауыл шаруашылығы құрылымдары өңделген 346 тонна ақ күріш пен күріш жармасын («Рза Агро» ЖШС 134 тн ұсақ күріш Украйна, жеке кәсіпкер «Төребай Досбол» 88 тн және жеке кәсіпкер «Байғазиев» 44 тна қа күріш Ирак, жеке кәсіпкер «Құлмағамбетов» 80 тн күріш жармасы Қырғызтан) мемлекеттеріне экспортқа шығарылды.

Бұдан бөлек 120 тонна балық өнімдері («СПК Қызылорда балық» ЖШС 80 тн, жк Игіліков 40 тн) Ресей Федерациясы, Дания, Германия, Грузия, Қытай мемлекеттеріне экспортталды.

Анықтамалық: 2020 жылы Ресей, Өзбекстан, Тәжікстан, Украина мемлекеттеріне 3503 тонна ақталған күріш және күріш ұнтағы және балық шаруашылығы бойынша 1062,8 тонна балық өнімі Дания, Ресей, Украина, Грузия, Беларусь, Қытай мемлекетіне және 129 тонна қамыс  Германия мемлекетіне экспортталды.

Жәрмеңке. 2021 жылы 20 наурыз және 3 сәуір күндері облыста ауылдық округтер мен жеке кәсіпкерлер және ауылшаруашылығы тауар өндірушілерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы өнімінің жәрмеңкесі өткізілді.  Жәрмеңкеге 23 тонна өнімдер апарылып,  нарық бағасынан 10-15 пайызға төмен сатылды.

«Дипломмен ауылға» жобасы бойынша биылғы жылға республикалық бюджеттен тұрғын үй сатып алуғанемесе салуға 64 маманға 280 032 000 мың теңге қаржы (1500 АЕК-1 маманға 4 375 500), көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 90 маманға 26 253 000 мың теңге қаржы (100 АЕК-1 маманға 291 700) қаралып сәуір, мамыр, маусым және шілде айларында игеріледі деп жоспарлануда.

Ауыл шаруашылығы бөлімі бойынша 2021 жылдың 3 айында тракторист-машинист куәліктерін беру және ауыстыру қызметі – 19,  тракторларды тіркеу және қайта тіркеу – 22, тракторлардың кепілін тіркеу – 3, жыл сайынғы техникалық байқаудан өткізуге өтініш – 4 дана мемлекеттік қызметтер көрсетілді.

---

Мал шаруашылығы (2020 жыл бойынша)

Аудандық Статистика департаментінің мәліметіне сәйкес 2020 жылдың 1 желтоқсанына аудан бойынша 38866 бас мүйізді ірі қара (100,8%), оның ішінде 16669 бас аналық сиыр (101,2%), 63985 бас қой (102,3%), 47009 бас ешкі (98,2%), 32342 бас жылқы (109,0%), 10681 бас түйе (104,5%), 7393 бас құс (112,8%) тіркелген.

Ағымдағы жылдың 11 айында ет (тірілей салмақта) 5385,6 тонна                 99,8 пайыз, сүт 14486,6 тонна 104,4 пайыз, жұмыртқа 460,8 мың дана 6923 дана ірі тері, 10318 дана ұсақ тері өндірілді.

Өндірілген өнім бойынша: ағымдағы жылдың 11 айында ет өндірісі (тірідей салмақта) 5386,6 тонна (2019 ж 11 айында 5397,7 т) 99,8 %, сүт өндірісі 14486,6 тонна (13871,1 т) 104,4 %, жұмыртқа өндірісі 645,7 мың дана (630,3 мың дана) 102,4 %, алынған ірі тері 10948 дана (10710 дана) 102,2 % орындалды.

Индикатвтік жоспар.Аудан бойынша ҚР АШМ-нің «Етті мал шаруашылығын дамытудағы 2018-2027 жылдарға арналған» бағдарламасы аясында үстіміздегі жылы 134 бас шет елден МІҚ сатып алу, 5000 бас қой сатып алу, 1280 бас бордақылау алаңына бұқашық өткізу, 5425 бас аналық МІҚ (немесе 217 бас асыл тұқымды бұқа) малын тұқымдық түрлендіруге қатыстыру жоспары бекітіліп берілген. Осы жұмыстардың аудан көлемінде іске асырылуын қамтамасыз ету үшін іс-шара жасалып, қала, кент, ауылдық округтер бойынша берілді.

Аталған индикатор жоспарларының ағымдағы жылдың 12 айында орындалуы:

Шет елден МІҚ малын сатып алуға байланысты бүгінгі күнге Ресей мемлекетінен 80 бас МІҚ малының аналығы (Герефорд тұқымы) және 4 бас бұқа сатып алынды. (Басықара а/о, ЖК "Г. Қуанышбаева" «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ, 50,0 млн. теңге)

Бұдан бөлек, осы мақсатта «Данияр» шаруа қожалығы «Қазалы Несие» КС арқылы 60,0 млн теңгеге Латвия елінен 100 бас асыл тұқымды МІҚ сатып алу үшін құжаттарын өткізіп, жыл соңына дейін қаржыландырылады.

Қой сатып алу бойынша бүгінгі күнге барлығы 2283 бас қой сатып алынды, оның ішінде 45,0 млн теңге несиеге 1753 бас, өз қаржысы есебінен 530 бас сатып алынып, жоспар 45,6 пайызға орындалып тұр.

Анықтамалық:«Мұратбаев а/о-нен «АсылҒани» ШҚ 10 млн. теңгеге 335 бас қой, «ТалдыАша» шқ-ғы 2,8 млн теңгеге 70 бас, Арықбалық а/о-ненжеке кәсіпкер Мұстапаев Тұрар 2,0 млн теңгеге 57 бас қой, Құмжиек а/о-нен жеке кәсіпкер «Фарида» 1,2 млн теңгеге 34 бас, Қызылқұм а/о-ненжеке кәсіпкер Қалекеев Бекет 2,0 млн теңгеге 50 бас қой, жеке кәсіпкер Табақбай Ізбасар 1,5 млн теңгеге 37 бас, Майлыбас а/о-ненжеке кәсіпкер Сүйінбаев Сауық 1,5 млн теңгеге 38 бас қой, «Айт» ш/қ-ғы 9,0 млн теңгеге 225 бас, Майдакөл а/о-нен«Ғибрат шқ-ғы 20,0 млн теңге несиеге 500 бас, 6,8 млн теңгеге «Аймаханов» шқ-ғы 6,8 млн теңгеге 170 бас, Әйтеке би кентінен жк Құттықожаев Амангелді 2,0 млн теңгеге 45 бас, жк Алманиязова Айжанкүл 3,0 млн теңгеге 75 бас, Бозкөл а/о-ненжк Аяғанова Салтанат 1,2 млн теңгеге 30 бас,Сарбұлақ а/о-нен жк Ақниет Рахат 2,0 млн теңгеге 50 бас, Тасарық а/о-нен 2,0 млн теңгеге 37 бас.

Өз қаржысынан алғандар: Ақжона а/о-нен «Ержан» шқ-ғы 30 бас, Басықара а/о-нен Бақыт шқ-ғы 500 бас.

Қой сатып алу жұмыстары бойынша жыл басынан бері мүлде қатыспаған ауылдық округтер: Қазалы қаласы, Аранды, Алға,Бірлік, Көларық, Қарашеңгел, Өркендеу, Сарыкөл, Шәкен.

Тұқымдық түрлендіру жұмыстарына 2020 жылдың 24 желтоқсанына 3842 бас аналық немесе 161 бас асыл тұқымды бұқа қатысып, жоспар 70,8 пайызға орындалды.

Индикативтік жоспардан бөлек аудан бойынша үстіміздегі жылдың               12 айында 431,1 млн теңгеге 1133 бас жылқы, 54,5 млн теңгеге 70 бас түйе сатып алынды.

Асыл тұқымды шаруашылықтардың мал басының үлес салмағы:

МІҚ малы бойынша 1 асыл тұқымды шаруашылықта мал басы барлық МІҚ мал басының 4,1 % құрайды. («РЗА» АҚ 1569 бас);

Жылқы мал шаруашылығы бойынша 4 асыл тұқымды шаруа қожалығындағы мал саны аудан бойынша барлық жылқы мал басының               9,2 % құрайды. («Шекер» ШҚ - 536 бас, «Жеңіс» ШҚ – 427 бас, «Аржиков Б» ШҚ – 502 бас, «Атамекен-2» ШҚ – 851 бас);

Түйе мал шаруашылығы бойынша 4 асыл тұқымды шаруа қожалығындағы түйе саны аудан бойынша барлық түйе мал басының 16,9 пайызын құрайды. («Жеңіс» ШҚ – 449 бас, «Аян» ШҚ – 306 бас, ЖК «Алау» – 547 бас, «Серимов К» ШҚ – 555 бас).

Аудан бойынша жұмыс істеп тұрған мал бордақылау алаңдары:

«3000 басқа арналған Сыр Маржаны ЖШС мал бордақылау алаңы». Директоры М. Утеев, Көларық ауылдық округінде орналасқан. 2019 жылы 234 тонна ет өндірген. Ағымдағы жылдың 12 айында 198,5 тонна ет өндіріп, қазіргі таңда 358 бас мал бордақыда тұр.

«100 басқа арналған МІҚ мал бордақылау алаңы».  Ғ.Мұратбаев ауылдық округінен жеке кәсіпкер Әбілтаев Ербол 2019 жылы 30,0 млн теңге өз қаржысы есебінен ашылды. Қазіргі таңда 90 бас мал бордақыда тұр.

«50 басқа арналған МІҚ бордақылау алаңы»Қарашеңгел ауылдық округінен жеке кәсіпкер Ким Руслан 2016 жылдан бастап өз қаржысы есебінен мал бордақылаумен айналысып келеді. Қазіргі таңда 30 бас мал бордақыда тұр.

Құрылысы басталып жатқан мал бордақылау алаңдары.

«100 басқа арналған мал бордақылау алаңы» жобасы.Әйтеке би кентінен жеке кәсіпкер «Дамир» 1,5 гектар жерге 30,0 млн теңге өз қаржысы есебінен салуда. Қазіргі таңда базаның қаңқасы тұрғызылып, төбесі жабылған.

«25 басқа арналған МІҚ малын бордақылау алаңы» жобасы. Басықара ауылына кіреберісінен жеке кәсіпкер Қаратаев Құдайберген өз қаржысы есебінен салуда. Қазіргі таңда алаңның құрылысы тұрғызылған, төбесі жабылып, есік-терезесі салынып айналасы қоршалған. Ішкі жұмыстары аяқталмаған. Қаржы жетіспеуі салдарынан жобаның ашылуы 2021 жылдың қазан айына ашылады деп жоспарлануда.

«25 басқа арналған мал бордақылау алаңы» жобасы. Жеке кәсіпкер Асанхан Елжас 10,0 млн теңге өз қаржысы есебінен салуда. Қазіргі таңда айналасы қоршалып, жерін көтеріп, қора орны дайындалуда.2021 жылдың күз айына ашу жоспарлануда.

«50 басқа арналған жылқы малын бордақылау, қымыз, шұбат өндіру цехы және мал сою алаңы» жобасы. Басшысы Серимов Есет. Жоба құны 329 млн теңге. 2023 жылы ашу жоспарлануда. Қазіргі таңда «Жеңіс» шаруа қожалығы тәулігіне 100 литр шұбат өндіріп, орталық базарда халыққа сатылуда.

Мемлекеттік қолдау. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жүрген қолдау агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің бәсекеге қаблеттігін арттыруға және ауыл шаруашылығы саласының дамуына тікелей әсер етуде.

2020 жылы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері мемлекеттік қолдауға аясында барлығы 907,7 млн теңге (2019 жылы 1 млрд. 312 млн теңге) субсидия алуға қол жеткізді. 

Атап айтқанда, егіншілік саласы бойынша барлығы 209,7 млн теңге.

минералды тыңайтқыштарға                                         107,9 млн теңге,

гербицидке                                                                          46,5 млнтеңге,

суармалы су қызметі үшін                                                           23,0 млн теңге,

тұқым үшін                                                                         32,3 млн теңге,

Мал шаруашылығы бойынша 2020 жылдың 9 айында мал шаруашылығына 580,7 млн. теңге субсидия төленді.

3. Бұдан басқа, инвестициялық салымдар кезінде агроөнеркәсіптік кешен субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2018 жылғы 23 шілдедегі № 317 бұйрығына сәйкес 2020 жылы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне барлығы 117,3 млн теңге көлемінде инвестициялық субсидия төленді.

Мемлекеттік қолдау. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жүрген қолдау агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің бәсекеге қаблеттігін арттыруға және ауыл шаруашылығы саласының дамуына тікелей әсер етуде.

«Дипломмен ауылға» бағдарламасы. 2020 жылы бағдарламасы шеңберінде 79 маманға тұрғын үй сатып алуға немесе салуға 330 050,0 мың теңге қаржы қаралып, осыдан 81 маманға 329 884,0 мың теңге 99,9 пайызға игерілді (оның ішінде білім саласынан 49 маманға, денсаулық саласынан 28 маманға, спорт 2 маманға, агроөнеркәсіп кешен 2 маман).

Сонымен қатар, көтерме жәрдемақы түріндегі әлеуметтік көмекке 112 маманға 31 113,6 мың теңге қаржы қаралып толығымен игерілді (оның ішінде білім саласынан 59 маманға, денсаулық саласынан 48 маманға, спорт 1 маманға, мәдениет саласынан 2 маманға, агроөнеркәсіп кешен 2 маман).

Инвестиция тарту.  2020 жылы ауылшаруашылығы саласы бойынша барлығы 4 жоба іске асырылды. Атап айтқанда;

1. «Бақыт» ШҚ (Г. Қуанышбаева) ресейден герефорд тұқымды 80 бас асыл тұқымды қашар және 5 бас асыл тұқымды бұқа сатып алып, «Асыл тұқымды мал шаруашылығы Республикалық палатасына» тіркеліп, «Асыл тұқымды мал шаруашылығы» статусын алды.
2. «РЗА» АҚ-ы 87,0 га жерге жаңбырлатып суару тәсілімен егін егуге мақсатында барлығы 273,3 млн. теңгеге қондырғылар сатып алды (о.і. Германиядан өз қаражатына құны 41,3 млн теңгеге құбырлар, 25,7 млн теңгеге арнайы соқа және испандық «RAESA» компаниясының құны 206,3 млн теңгені құрайтын жаңбырлатып суару қондырғысы).
3. «Данияр» ШҚ (М. Утеев) шетелден 100 бас ет бағытындағы МІҚ малын сатып алып, мал басын өз төлінен көбейту жобасы. «Қазалы Несие» ЖШС-і арқылы 60,0 мл.н теңгеге қаржыланды.
4. «Сәт» ШҚ (Ш: Наурызбай) «Аграрлық несие корпарациясы» АҚ арқылы 45,0 млн тегеге мал басын өз төлінен көбейту жобасы бойынша 88 бас аналық және 3 бас асыл тұқымды МІҚ малын сатып алды.

Жәрмеңке: 2020 жылдың басынан барлығы 58,6 тонна болатын азық-түлік өнімдері нарық бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада 2 рет машина үстінде сату жұмыстары ұйымдастырылды.

Сонымен қатар, азық-түлік бағасын тұрақтандыру мақсатында үстіміздегі жылдың 9 айында Нұрсұлтан қаласында 1 рет, Қызылорда қаласында 2 рет және аудан орталығымен Қазалы қаласында 1 рет, Байқоңыр қаласында 1 рет ауылшаруашылығы өнімдері жәрмеңкесі ұйымдастырылып өткізілді.

Онда,  жалпы құны  65 млн. теңгенің  310 тонна өнім сатылды. Бұдан бөлек тұрақтандыру қоры арқылы ауданда 8 рет көлік үстінде, нарық бағасынан 10-15 пайызға сату жұмыстары ұйымдастырылды.

Балық шаруашылығы туралы. Аудан бойынша жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары тізіміне жалпы аумағы 4341 га болатын, барлығы 23 көл енгізілген.

Қазіргі таңда, осы су айдындарының 21-і облыс және аудан әкімдіктерінің қаулыларына сәйкес табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген.

Ал, Тасарық ауылдық округінде орналасқан "Қыркөл", "Қаракөл-2" көлдерін маңызы бар су айдындары тізімінен алып тастау жөнінде облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына үстіміздегі жылдың 26 мамыр күні аудан әкімдігімен №1/3-9/1546 санды хатпен жолданды.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің бекітіп жүрген лимитке сәйкес жыл сайын осы көлдерде тиісті балық ауланып, аудан, облыс сауда орындарына өткізіліп жүр. 2020 жылы ауданға – 30,314 тонна балық аулау лимиті бекітіліп, бүгінгі күнге  13 108 тонна балық ауланып отыр.

Экспорт. 2020 жылы Ресей, Өзбекстан, Тәжікстан, Украина мемлекеттеріне 3503 тн ақталған күріш және күріш ұнтағы және балық шаруашылығы бойынша   1062,8  тонна балық өнімі Дания, Ресей, Украина, Грузия, Беларусь, Қытай мемлекетіне экспортталды.

Инвестиция көлемі. 2020 жылы ауыл шаруашылығының негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 906,9 млн. теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 97,0 пайызға орындалған.

Су жолдарын тазарту және жөндеу жұмыстары. 2020 жылдары Әйтеке би кентіндегі «Ақарық», «Ақкиіз» және  Ғ. Мұратбаев ауылдық округіндегі «Ақарық», Қазалы қаласындағы «Дәулет арық»  каналдарына жөндеу жұмыстарын жүргізуге облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, қазіргі таңда құрылыс жұмыстары толық аяқталды.

Бұдан бөлек, «Қазсушар» РМК Қызылорда филиалының теңгеріміндегі Оң жаға магистралды каналынан бастау алатын Басықара каналының 14,7 және Қара арық каналының 2,3 шақырымына механикалық тазалау жұмыстары жүргізілді.

Сондай-ақ, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы Қазалы қаласын экологиялық жағдайын және сумен қамтамасыз етілуін жақсарту мақсатында "Көне қырғыз" каналына облыстық бюджеттен қаржы бөлініп (90,0 млн.теңге) механикалық тазалау және гидротехникалық құрлысына күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізілуде.

Сонымен қатар, Ақсай көлдер жүйесін суландыратын Ақсай арнасы ү.ж. Қазалы аудандық сотының шешімімен коммуналдық меншікке алынып, алдағы жылы құжаттандыру жұмыстары жүргізілетін болады.

Облыстық бюджет есебінен облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге Алға ауылдық округіндегі «Ішкі», «Шлюз арық» және Арықбалық ауылдық округіндегі «Аққолқа» каналдарының жобалық сметалық құжатарын әзірлеуге қаржы бөлініп, мемлекеттік сатып алу конкурсы ұйымдастырылуда.

---

Мал шаруашылығы бойынша 2020 жылдың ІІІ тоқсанында атқарылған жұмыстар

Аудандық статистика басқармасының жедел есебі мәліметі бойынша 2020 жылдың 01 қыркүйегіне аудан бойынша мүйізді ірі қара саны 41221 бас (2019 ж 01 қыркүйегіне 40896бас) 325 басқа өскен немесе 100,8%, о.і.аналық сиыр 16950 бас (16258 бас) 692 басқа, немесе 104,3%.

Қой 66254 бас (64623 бас) 1631 басқа немесе 102,5%

Жылқы 34757 бас (30387бас) 4370 басқа немесе 114,4%

Түйе 10985 бас (10477бас)  508 басқа, немесе 104,9%.

Құс 7888 бас (7869 бас) 19 басқа, немесе 100,2% өскен.

Ешкі 49640 бас (50483 бас) 843 басқа, немесе 98,3% төмендеген.

Өндірілген өнім бойынша: ағымдағы жылдың 8айында сүт өндірісі 10816,0 тонна (2019 жылдың 8 айында 10179,4 т) 106,3 пайыз, ет өндірісі (тірідей салмақта) 3506,9 тонна (3555,6 т) 98,6 пайыз, жұмыртқа өндірісі 460,8 мың дана (449,6мың дана) 102,5 пайызға орындалды.

ҚР АШМ-нің «Етті мал шаруашылығын дамытудағы 2018-2027 жылдарға арналған» бағдарламасы аясында үстіміздегі жылы 134 бас шет елден МІҚ сатып алу, 5000 бас қой сатып алу,1280 бас бордақылау алаңына бұқашық өткізу, тұқымдық түрлендіруге қатысу 5425 бас аналық МІҚ, 217 бас асыл тұқымды бұқа қатысу жоспары берілсе, ү.ж. 9 айында орындалуы төмендегідей:

1. Шет елден МІҚ малын сатып алу бойынша әзірге сатып алынған жоқ, дегенмен Шәкен ауылдық округінен «Данияр» шаруа қожалығы Қазалы Несие КС арқылы 60,0 млн теңге несиеге 100 бас МІҚ сатып алуға құжатын тапсырып, қаржысын күтуде.
2. Қой сатып алу көрсеткіші бойынша 5000 бас жоспары берілген, осыдан 1328 бас сатып алынып, жоспар 26,5 пайызға орындалды. Бұдан бөлек 675 бас қой сатып алуға 5 шаруа қожалығының құжаттары несие ұйымдарында қаралуда.
3. Тұқымдық түрлендіру.2020 жылға 5425 бас аналық сиыр және 217 бас асыл тұқымды бұқа тұқымдық түрлендіруге қатысу жоспары берілген. Осыдан ағымдағы жылдың 05 қазанына аудан бойынша 3755 бас аналық сиыр қатысып, орындалу пайызы 69,2 пайыз, жаңадан сатып алынған бұқа саны 63 бас.
4. Бордақылау алаңдарына бұқашық өткізу 1280 бас жоспары берілген болса, бүгінгі күнге 115 бас бұқашық өткізіліп, жоспар 8,9 пайызға орындалды.

Индикативтік жоспардан бөлек ағымдағы жылдың 9 айына шаруашылық құрылымдары арқылы мүйізді ірі қара, жылқы, түйе малдары сатып алынды.

85,6 млн теңге несие қаражатына 362 бас аналық сиыр (оның ішінде 157 бас асыл тұқымды ақбас) 63 бас асыл тұқымды бұқа,  209,5 млн теңге несиеге 555 бас аналық бие және 23 бас асыл тұқымды айғыр, 44,5 млн теңге несиеге 60 бас түйе сатып алынды.