Страницы

Статья

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша атқарылған жұмыстар

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2026 жылдың IIІ-ТОҚСАНЫНДА атқарылған жұмыстары туралы

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында 6 796,9 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 100,5 пайызға артты.

Қазіргі кезде ауданда мал шаруашылығымен 925 шаруа немесе фермер қожалықтары жұмыс жасайды

2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 62 864 бас мүйізді ірі қара, 96 476 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 61 763бас, ешкі 34 713бас), 61 955 бас жылқы, 38 373бас түйе және 4 559 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 101,1 пайыз, қой мен ешкі 104,0 пайыз, жылқы 102,2 пайыз, түйе 102,3 пайыз, құс (тауық) 101,0пайыз болды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 2 710,8тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 2 495,5тонна, жұмыртқа өндіру 94,4 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 100,7 пайызға, сүт өндіру 102,1 пайызға, жұмыртқа өндіру 101,7пайызға артығымен орындалды.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша

01.09.2025 - 01.09.2026 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралы салыстырмалы

К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.09.2025 ж	01.09.2026 ж	Айырмасы +,-	2026 ж 2025 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	6 762,9	6796,9	+34,0	100,5
Мүйізді ірі қара	бас	62 173	62 864	+691	101,1
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	29 910	35 120	+5 250	117,4
Қой, ешкі, барлығы	-//-	92 775	96 476	+3 701	104,0
Оның ішінде: қой	-//-	58 912	61 763	+2 851	104,8
ешкі	-//-	33 863	34 713	+850	102,5
Жылқы	-//-	60 630	61 955	+1 325	102,2
Түйе	-//-	37 506	38 373	+867	102,3
Құс(тауық)	-//-	4 514	4 559	+45	101,0
МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	2 693,0	2710,8	+17,8	100,7
Сүтөндіру (сиырсүті)	-//-	2 443,3	2 495,5	+52,2	102,1
Жұмыртқа өндіру	мың дана	92,8	94,4	+1,6	101,7

01.09.2026 жылға барлық төрт түлік мал басы 259 мың 668 бас

01.09.2025 жылға барлық төрт түлік мал басы 253 мың 084 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 6 мың 584 басқа артып отыр.

Су шаруашылығының жағдайы мен су нысандары туралы

Арал ауданы аумағынада Кіші Арал теңізі, маңызы бар балық шаруашылығындағы 17 көл мен 73 су шаруашылығы нысандары (64 канал, 9 қорғаныс бөгеті) және стратегиялық маңызы бар 2 нысан («Ақлақ» су тоспасы, «Көкарал» бөгеті) орналасқан.

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін
117 шақырымды құрайды.

Қазіргі таңда каналдар бойында 75 дана гидротехникалық құрылыстары (ГТҚ) бар. Оның 50 данасы орташа күйде болса, қалған 25 дана гидротехникалық құрылыстары жарамсыз яғни, жөндеуді немесе қайта салуды қажет етеді.

Бүгінгі күнге дейін 49 каналмен 4 бөгеттің құжаттары (жер актісі, техникалық құжаты) толық рәсімделсе, 15 каналмен 5 қорғаныс бөгетінің құжаттары рәсімделмеген.

Құжаттары рәсімделген 24 канал мен 4 қорғаныс бөгеті ауданның мүлік деңгейінен облыстық мүлік деңгейіне өткізілді.

Атап айтқанда, 5 канал облыстық «Қазсушар» РМК-нің теңгерімінде болса, 19 канал, 4 қорғаныс бөгеті Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының «Арна» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің теңгерімінде. Қалған 40 канал және 5 қорғаныс бөгеті тиісті ауылдық округ әкімі аппаратының теңгерімінде.

Сырдария арнасымен Кіші Арал теңізіне өткізу жолдары бойынша Басықара су тоспасынан 200 м³/сек су жіберілсе, Ақлақ су тоспасы арқылы төменге қарай Кіші Арал теңізіне 160 м³/сек су түсуде.

Көктемгі егіске жұмыстарына дайындық туралы

2026 жылға аудан бойынша барлығы 726 гектар жерге егіс орналастырылды. Оның ішінде: 2 гектар картоп, 33,2 гектар көкөніс, 167,5 гектар бақша, 310 гектар ескі жоңышқа, 213 гектар жаңа жоңышқа.

Сонымен қатар, азаматтардың табысын арттыру және өз өзімізді азық түлік өнімдерімен қамтамасыз ету мақсатында әрбір ауылда жеке азаматтардың картоп, көкөніс, бақша өнімдерін өндіруге жағдай жасауға, аудан көлемінде орналасқан қала, кент, ауылдық округтерде картоп, көкөніс, бақша дақылдарын орналастыруға тиісті жұмыстарды ұйымдастырылуда.

Сондай-ақ, егін шаруашылығын дамытуға байланысты оның ішінде, мал азықтық шөптер (жоңышқа), бақша, көкөніс және тағы да басқа дақылдарды ұлғайту шеңберінде біршама жұмыстар атқарылуда.

Биылғы жылы вегетациялық кезеңде суармалы судың болжамды тапшылығына байланысты егіс егетін шаруашылықтар мен жеке тұрғындарға суғару технологиясын (тамшылатып суару, жаңбырлатып суару, насос қондырғыларын кезектестіріп орнату және т,б) жетілдіру мәселелеріне байланысты түсіндірме жұмыстары жүргізілді.

Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 16 дана жаңбырлатып суару қондырғысы арқылы, 80 гектар мал азықтық жоңышқаны суарса, Ақирек ауылдық округіндегі «Тоғыс Арал Отын» ЖШС-гі лазерлік тегістеу технологиясын пайдалана отырып 300 гектар мал азықтық дақылдарын суарды.

2026 жылдың егісіне қажетті тұқым қорын (бақша, көкөніс) егіс егетін шаруашылықтар өздеріне қажеттісін облыс және көршілес аудандардағы шаруашылықтардан келісім арқылы алады.

Егістікке баратын 3,1 мың текшеметр ішкішаруашылық каналдардың су жүйлерін, каналдардағы қамыстар мен борықтардан тазарту жұмыстары егіс егетін шаруашылықтар өз күштерімен жүргізілді.

Сондай-ақ, егістік пен шабындық жерлерді суаруға берілген 7 дана СНП-500/10 дизельді су насосы бар болса, бүгінде 3 дана су насосы егістік жерлерді сурауға жарамды.

Бұған қоса 2026 жылы егістік жерлерді суаруға 10 дана ДНУ-200/75 дизельді су насостары пайдаланылды.

Көктемгі дала жұмыстарын жүргізуге, қосымша «Арал орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі КММ», «Camel Pro» ШҚ, ДК «Арман», «Жалаңаш» СТК және «Бөген-2016» АӨК-нің арнайы жер жырту техникалары жұмылдырылды.

Дипломмен ауылға!

Ағымдағы жылдың ақпан айында «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 38 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 16435,0 мың теңге көлемінде әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылды. Қазіргі таңда көтерме жәрдемақы алуға 91 маман, ал тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу үшін 15 маман кезекте тұр. 2026 жылға тұрғын үй сатып алу үшін бюджеттік кредит рәсімдеуге 69200.0 мың теңге бөлінді.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 28 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 12 түрі ауланады.

Жылдық қуаттылығы 29900 мың тоннадан астам 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс істеп келеді.

Балық аулау кезеңі 2026 жылдың 1 қаңтарынан 31 желтоқсанына дейін есепке алынады, Кіші Арал теңізінен - 5552,350 тонна болып бекітілсе, көлдер жүйесіне - 860,455 тонна, барлығы - 6412,805 тонна.

Анықтама ретінде: 2024 жылдың 1 шілдесінен - 2025 жылдың 1 шілдесіне дейін балық аулау лимиті – Кіші Арал теңізінен - 6362 тонна, көлдер жүйесінен – 859,484 тонна болып, барлығы 7221,484 тонна бекітілген.

Балық өңдеу саласы – аудан бойынша 21 балықшылар бригадасы болса, оларда тіркелген 357 адам жұмыс атқарады, 284 өздігінен жүретін флот, 23 өздігінен жүрмейтін флот, 6 дана үлкен кеме (СМБ-40) және 3763 құрма ау, 16 жылым бар.

Ауланған балық 01.07.2026 жылға 3764 тонна болса, өңделген балық 01.08.2025 жылға – 3 251 тонна, 01.08.2026 жылға – 4 488 тонна.

Өңделген балық 1237 тоннаға артық өңделіп, 138 % орындалған.

Балық экспортты шет мемлекетке экспортталып 01.08.2025 жылға – 1880 тонна, 01.08.2026 жылға – 1953 тонна болса, 73 тоннаға артық экспортталып 103,8 % орындап отыр.

Бүгінгі күні, 6 (алты) зауыт («Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral Sea food», «Қарашалаң балық» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін «Еврокод» белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.

Жер қатынастары саласы бойынша көрсетілген мемлекеттік қызметтер.

2026 жылғы шілде, тамыз, қыркүйек (1-28 күндері) айларында жалпы көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны 389.

Оның ішінде оң нәтиже алған-369 мемлекеттік көрсетілген қызмет болса, 20-өтініш бас тартылды. Атап айтар болсақ жерге орналастыру жобасын бекіту-61, нысаналы мақсатын өзгерту-1, сауда саттық өткізуді талап етпейтін қызметі бойынша-72, жер учаскесінің бөлінетіндігін бөлінбейтіндігін айқындау-2, жер учаскесін алу үшін кезекке қою-220, жер учаскесінің мерзімін ұзарту- 73.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2026 жылдың ІI-ТОҚСАНЫНДА атқарылған жұмыстары туралы

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2026 жылдың қаңтар-мамыр айларында 3 548,7 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 100,5 пайызға артты.

Қазіргі кезде ауданда мал шаруашылығымен 925 шаруа немесе фермер қожалықтары жұмыс жасайды

2026 жылдың қаңтар- мамыр айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 58 393 бас мүйізді ірі қара, 93 811бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 56 569 бас, ешкі 37 242 бас), 66 054 бас жылқы, 38 451 бас түйе және 5 359 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 115,7 пайыз, қой мен ешкі 92,7 пайыз, жылқы 102,7 пайыз, түйе 100,7 пайыз, құс (тауық) 102,8 болды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2026 жылдың қаңтар- мамыр айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 1 522,1 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 1 019,6 тонна, жұмыртқа өндіру 34,9 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 100,3 пайызға, сүт өндіру 101,5 пайызға, жұмыртқа өндіру 102,9 пайызға артығымен орындалды.

Аудан бойынша 2026-2027 жылдардың мал қыстату науқанына 190,0 мың тонна мал азығы дайындау жоспарланса, Қазіргі кезде қалдық шөп 12,1 мың тонна мал азығы бар. Бүгінгі күнге 350 тонна табиғи шөп дайындалды.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша 01.06.2025 – 01.06.2026 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралысалыстырмалы К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.06.2025 ж	01.06.2026 ж	Айырмасы +,-	2026 ж 2025 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	3 530,0	3 548,7	+18,7	100,5
Мүйізді ірі қара	бас	50 450	58 393	+7 943	115,7
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	14 329	13 608	-721	95,0
Қой, ешкі, барлығы	-//-	101 239	93 811	-7 428	92,7
Оның ішінде: қой	-//-	64 020	56 569	-7 451	88,4
ешкі	-//-	37 219	37 242	+23	100,1
Жылқы	-//-	64 333	66 054	+1 721	102,7
Түйе	-//-	38 184	38 451	+267	100,7
Құс (тауық)	-//-	5 211	5 359	+148	102,8
*МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ*
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	1 517,7	1 522,1	+4,4	100,3
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	1 004,2	1 019,6	+15,4	101,5
Жұмыртқа өндіру	мың дана	33,9	34,9	+1,0	102,9

01.06.2025 жылға барлық төрт түлік мал басы 254 мың 206 бас

01.06.2026 жылға барлық төрт түлік мал басы 256 мың 709 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 2 мың 503 басқа артып отыр.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы

Ағымдағы жылдың ақпан айында «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 38 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 16435,0 мың теңге көлемінде әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылды. Қазіргі таңда көтерме жәрдемақы алуға 163 маман, ал тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу үшін 16 маман кезекте тұр. 2026 жылға тұрғын үй сатып алу үшін бюджеттік кредит рәсімдеуге 69200.0 мың теңге бөлінді.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ МЕН СУ НЫСАНДАРЫ ТУРАЛЫ:

Арал ауданы аумағынада Кіші Арал теңізі, маңызы бар балық шаруашылығындағы 16 көл мен 73 су шаруашылығы нысандары (64 канал, 9 қорғаныс бөгеті) және стратегиялық маңызы бар 2 нысан («Ақлақ» су тоспасы, «Көкарал» бөгеті) орналасқан.

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін
117 шақырымды құрайды.

2026 жылдың 21 қаңтары күні Қызылорда облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқамасының 2025 жылғы 22 желтоқсандағы №78-Ө бұйрығымен құрылған жұмыс тобы Арал ауданы аумағында орналасқан иесіз каналдар және балық шаруашылығына маңызы бар су айдындарына тексеру жұмыстарын жүргізу барысында 11 көл және 2 канал иесіз екені анықталды.

/анықтама үшін/

Жаңақұрылыс ауылдық округінде орналасқан «Төбеқайыр», «Ақкөл» каналдары;

Жетес би ауылдық округінде орналасқан «Талдыарал» көлі;

Аманөткел ауылдық округінде орналасқан «Үлкен Талдыарал», «Қулы» көлдері;

Бөген ауылдық округінде орналасқан «Қаракөл», «Насоскөл», «Батпақты», «Сарытерең» көлдері;

Қаратерең ауылдық округінде орналасқан «Кәрітұма», «Баян», «Ақбілек», «Қалғандария» көлдері;

Сырдария арнасымен Кіші Арал теңізіне өткізу жолдары бойынша Басықара су тоспасынан 35 м³/сек су жіберілсе, Ақлақ су тоспасы арқылы төменге қарай Кіші Арал теңізіне 30 м³/сек су түсуде.

КӨКТЕМГІ ЕГІСКЕ ЖҰМЫСТАРЫНА ДАЙЫНДЫҚ ТУРАЛЫ:

2026 жылға аудан бойынша барлығы 883 гектар жерге егіс егуді межеленді. Оның ішінде: 2 гектар картоп, 39 гектар көкөніс, 165 гектар бақша, 250 гектар ескі жоңышқа, 427 гектар жаңа жоңышқа.

Сонымен қатар, азаматтардың табысын арттыру және өз өзімізді азық түлік өнімдерімен қамтамасыз ету мақсатында әрбір ауылда жеке азаматтардың картоп, көкөніс, бақша өнімдерін өндіруге жағдай жасауға, аудан көлемінде орналасқан қала, кент, ауылдық округтерде картоп, көкөніс, бақша дақылдары жоспарға сәйкес орналастырылды.

2026 жылға Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 200 гектар жерге мал азықтық жоңышқа дақылдарын дайындау мақсатында 16 дана жаңбырлатып суару қондырғысын алып, бүгінгі күнге қондырғыларды толығымен орнатып болды (жыл аяғына дейін 500-600 гектардан астам жер учаскесіне дейін ұлғайту жұмыстарын жүргізетін болады) су құрылғыларын іске қосуда.

Егістікке баратын 3,1 мың текше метр ішкішаруашылық каналдардың су жүйлерін, каналдардағы қамыстар мен борықтардан тазарту жұмыстары егіс егетін шаруашылықтар өз күштерімен жүргізілді.

Сондай-ақ, егістік пен шабындық жерлерді суаруға берілген 7 дана СНП-500/10 дизельді су насосы бар болса, бүгінде 2 дана су насосы егістік жерлерді сурауға жарамды.

Бұған қоса 2026 жылы егістік жерлерді суаруға 10 дана ДНУ-200/75 дизельді су насостары пайдалануда.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Жылдық қуаттылығы 29900 мың тоннадан астам 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс істеп келеді.

Ауланған балық 01.06.2026 жылға 3764 тонна болса, өңделген балық 01.06.2025 жылға – 3397 тонна, 01.06.2026 жылға – 3621 тонна.

Өңделген балық 224 тоннаға артық өңделіп, 106,6 % орындалған.

Балық экспортты шет мемлекетке экспортталып 01.06.2025 жылға – 1639 тонна, 01.06-.2026 жылға – 1728 тонна болса, 89 тоннаға артық экспортталып 105,4 % орындап отыр.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін «Еврокод» белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

Бұдан бөлек 15-ге жуық балықты сұрыптап қатыру және сақтау цехтары жұмыс жасап келеді.

«Қамыстыбас балық питомнигі РМҚК» кәсіпорны және қарасты «Тастақ» бөлімшесі тарапынан Кіші Арал теңізі мен теңізге жақын орналасқан балық шаруашылығына маңызы бар су айдындары мен учаскелерін балықтандыру мақсатында балық шабақтарын өсіруде.

Мемлекеттік тапсырыс есебінен жыл сайын 15 млн 220 мың дана балық шабақтары өсіріледі, оның ішінде 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар (сеголетка) және 420 мың дана екі жылғы шабақтар (двухлетка).

Бұдан басқа, «Жамбыл» өндірістік кооперативі, Ақшатау елді мекенінде балық дернәсілдер (личинкалар) шығаратын инкубациялық цех жұмыс жасауда.

Цехтан шыққан дернәсілдер (личинкалар), қазіргі таңда жергілікті су қоймаларын балықтандыру жұмысын іске асырып келеді.

Осыған сәйкес, «Арал Рыбторг» ЖШС-гі Аманөткел елді-мекенінен қуаттылығы жылына 15-20 миллион шабаққа арналған инкубациялық цехты құру бағытында жұмыстарды бастауды қолға алуда.

Сонымен қоса, Ақирек тауының етегінде жалпы аумағы 380 гектарды құрайтын ауқымды жобаның бірі тоған шаруашылығын жүзеге асыру болатын.

Құны 685 млн. теңге болатын жобаны жүзеге асыру мақсатында «Байқоңыр» Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ арқылы 513 млн. теңге несие қаражаты мақұлданып, тоған аумағын қазу жұмыстары бүгінде өз мәресіне жетіп, жобаның гидроқұрылыс жұмыстары да аяқталды. Осы жылы 200 мың дана майда балық шабақтарын жіберу керек болса, бүгінгі таңға 50 мың дана ақамур, дөңмаңдай, сазан сынды балық шабақтарын тоғандарға жіберу жұмыстары қолға алынуда.

Бұл балық шабақтары өзіміздің Қамыстыбас балық питомнигінде өсірілген. Жылдық қуаттылығы 300 тоннадай болатын тоған шаруашылығында алдағы уақытта сазан тектес балықтар өсірілетін болады.

Балық шаруашылығы 3 бағытқа бөлінген: кәсіпшілік балық аулау, балық өсіру (аквакультура) және балық өнімдерін өңдеу.

«Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы» бекітілген болатын. Бекітілген бағдарламада ауданға қатысты тауарлық балық өндірісін ұлғайту үшін 7 тауарлы көліміз тізімге енгізілді. Атап айтатын болсақ «Ақшатау-Сорғақ», «Домалақ», «Тұщы», «Қаракөл», «Алаша», «Ақбілек» және «Шөмішкөл» көлдері.

Бүгінгі күні, ауданда тауарлы балық өсіру дамып келуде. Қазіргі таңда тауарлы балық өсірумен 16 шаруашылық айналысуда.

Оның ішінде: 7-көл тауарлы балық өсіру шаруашылығы, 8 – тоған шаруашылығы және 1-түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру шаруашылықтары жұмыстарын жүргізуде.

Жер қатынастары бойынша:

Арал ауданы бойынша 2026 жылға 3500 гектар игерілмей тұрған жер учаскелерін бекітілген жоспарға сәйкес мемлекет меншігіне қайтару көзделген.

Жоспарға сәйкес, қазіргі уақытта 3929 гектар 6 шаруа қожалығының жер учаскесі мемлекеттің меншігіне қайтарылып, 112,2 пайызға орындалды. (Анықтама ретінде: оның ішінде жайылымыдық жер учаскелері 3005 гектар, басқа да алқаптар 924 гектарды құрады.)

Мұнымен бірге, 2022-2025 жылдар аралығында мемлекет меншігіне қайтарылған жер учаскелерін қайта айналымға алу бойынша біршама жұмыстар атқарылды.

Атап айтар болсақ, Арал ауданы бойынша 2022-2025 жылдар аралығында 132412 гектар 75 жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылды.

Бүгінгі күнге, қайта айналымға табысталған жер учаскелерінің көлемі 107459 гектарды (81,9 пайыз) құрайды, оның ішінде: шаруа немесе фермер қожалығы үшін конкурспен 29260 гектар 37 жер учаскелері жеке және заңды тұлғаларға табысталды, шөп шабу мақсатында 78199 гектар 48 жер учаскелері Арал аудандық жер комиссиясының шешімімен 5 жыл мерзімге дейін пайдалану құқығына табысталады, 24553 гектар жайылымдық жерлер мақсатында аудандық мәслихатының сессиясында қаралып (12.02.2026 жылдың № 499 шешімі) елді мекендерде мал бастарының көбеюіне байланысты жайылым жоспарына сәйкес қосымша бекітіліп берілді, 400 гектар 1 жер учаскесі. мемлекет мұқтаж үшін алынып, аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөліміне табыстауға 16.03.2026 жылғы № 20 хаттамасымен жер комиссиясымен табысталып, жерге орналастыру жұмыстары жүргізілуде. Қазіргі уақытта, жер учаскелеріне қайта айналымға алынға жер учаскелер толық игерілді.

«АУЫЛ АМАНАТЫ» бағдарламасы:

2026 жылдың қаңтар айынан қазіргі уақытқа дейінгі аралықта «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 444,9 млн. теңгені құрайтын 61 жоба мақұлданып, қаржыландырылды.

Өңдеу саласы бойынша – 29 жоба (201,8 млн. теңге), мал шаруашылығы бойынша – 19 жоба (143,3 млн. теңге), қызмет көрсету саласы бойынша – 8 жоба (45,7 млн. теңге), егін шаруашылығы – 1 жоба (8,0 млн. теңге),құс шаруашылығы – 2 жоба (10,5 млн. теңге), балық шаруашылығы – 2 жоба (35,5 млн. теңге).

Сондай-ақ алдағы комиссия отырысында қосымша 25 жоба (286,6 млн.тг) «amanatnesie.kz» палатформасына орналастырылды.

Өңдеу саласы бойынша – 5 жоба (40,7 млн. теңге), мал шаруашылығы бойынша – 19 жоба (235,1 млн.теңге), ауыл шаруашылығы саласында техника алу бойынша - 1 жоба (10,8 млн. теңге).

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2026 жылдың І-ТОҚСАНЫНДА атқарылған жұмыстары туралы

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2026 жылдың қаңтар-ақпан айларында млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,7 пайызға артты.

Қазіргі кезде ауданда мал шаруашылығымен 925 шаруа немесе фермер қожалықтары жұмыс жасайды

2026 жылдың қаңтар- ақпан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 51 923 бас мүйізді ірі қара, 75 378 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 48 454 бас, ешкі 26 924 бас), 64 882 бас жылқы, 36 072 бас түйе және 5 359 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 103,9 пайыз, қой мен ешкі 97,6 пайыз, жылқы 101,8пайыз, түйе 100,0 пайыз болды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2026 жылдың қаңтар- ақпан айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 714,0 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 305,8 тонна, жұмыртқа өндіру 8,2 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 104,9 пайызға, сүт өндіру 101,8 пайызға, жұмыртқа өндіру 102,5 пайызға артығымен орындалды.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша

01.03.2025 – 01.03.2026 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралысалыстырмалы

К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І:

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.03.2025 ж	01.03.2026 ж	Айырмасы +,-	2026 ж 2025 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	1532,2	1 573,7	+41,5	102,7
Мүйізді ірі қара	бас	49 981	51 923	+1 942	103,9
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	21 951	30 229	+8 278	137,7
Қой, ешкі, барлығы	-//-	77 224	75 378	-1846	97,6
Оның ішінде: қой	-//-	49 147	48 454	-693	98,6
ешкі	-//-	28 077	26 924	-1 153	95,9
Жылқы	-//-	63 738	64 882	+1 144	101,8
Түйе	-//-	36 076	36 072	-4	100,0
Құс (тауық)	-//-	5 361	5 359	-2	100,0
МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ:
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	680,5	714,0	+33,5	104,9
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	300,5	305,8	+5,3	101,8
Жұмыртқа өндіру	мың дана	8,0	8,2	+0,2	102,5

01.03.2025 жылға барлық төрт түлік мал басы 227 мың 019 бас

01.03.2026 жылға барлық төрт түлік мал басы 228 мың 255 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 1 мың 236 басқа артып отыр.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ МЕН СУ НЫСАНДАРЫ ТУРАЛЫ:

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін
117 шақырымды құрайды.

/анықтама үшін/

Жаңақұрылыс ауылдық округінде орналасқан «Төбеқайыр», «Ақкөл» каналдары;

Жетес би ауылдық округінде орналасқан «Талдыарал» көлі;

Аманөткел ауылдық округінде орналасқан «Үлкен Талдыарал», «Қулы» көлдері;

Бөген ауылдық округінде орналасқан «Қаракөл», «Насоскөл», «Батпақты», «Сарытерең» көлдері;

Қаратерең ауылдық округінде орналасқан «Кәрітұма», «Баян», «Ақбілек», «Қалғандария» көлдері;

Сырдария арнасымен Кіші Арал теңізіне өткізу жолдары бойынша Басықара су тоспасынан 95 м³/сек су жіберілсе, Ақлақ су тоспасы арқылы төменге қарай Кіші Арал теңізіне 70 м³/сек су түсуде.

КӨКТЕМГІ ЕГІСКЕ ЖҰМЫСТАРЫНА ДАЙЫНДЫҚ ТУРАЛЫ:

2026 жылға аудан бойынша барлығы 883 гектар жерге егіс егуді межеледік. Оның ішінде: 2 гектар картоп, 39 гектар көкөніс, 165 гектар бақша, 250 гектар ескі жоңышқа, 427 гектар жаңа жоңышқа.

Бұдан бөлек, «Тоғыс Арал Отын» ЖШС-гі лазерлік тегістеу технологиясын пайдалана отырып 300 гектар мал азықтық дақылдар орнасластыруды жоспарлауда.

Бұған қоса 2026 жылы егістік жерлерді суаруға 10 дана ДНУ-200/75 дизельді су насостары пайдаланылатын болады.

ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА!

Ағымдағы жылдың ақпан айында «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 38 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 16435,0 мың теңге көлемінде әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылды. Қазіргі таңда көтерме жәрдемақы алуға 65 маман, ал тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу үшін 16 маман кезекте тұр. 2026 жылға тұрғын үй сатып алу үшін бюджеттік кредит рәсімдеуге 69200.0 мың теңге бөлінді.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Жылдық қуаттылығы 29900 мың тоннадан астам 10 балық өңдеу зауыттары жұмыс істеп келеді.

Ауланған балық 01.03.2026 жылға 1102,059 тонна болса, өңделген балық 01.03.2025 жылға – 1545 тонна, 01.03.2026 жылға – 1680 тонна.

Өңделген балық 135 тоннаға артық өңделіп, 108,8 % орындалған.

Балық экспортты шет мемлекетке экспортталып 01.03.2025 жылға – 588,9 тонна, 01.03.2026 жылға – 565,472 тонна болса, 23,4 тоннаға кем экспортталып 96 % кеміп отыр.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін «Еврокод» белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ САЛАСЫ БОЙЫНША КӨРСЕТІЛГЕН МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТЕР:

2026 жылғы қаңтар ақпан айларында жалпы көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны 255.

Оның ішінде оң нәтиже алған-253 мемлекеттік көрсетілген қызмет болса, 2-өтініш бас тартылды. Атап айтар болсақ жерге орналастыру жобасын бекіту-39, нысаналы мақсатын өзгерту-2, сауда саттық өткізуді талап етпейтін қызметі бойынша-5, жер учаскесінің бөлінетіндігін бөлінбейтіндігін айқындау-3, жер учаскесін алу үшін кезекке қою-182, жер учаскесінің мерзімін ұзарту- 24.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2025 жылдың 12 айында атқарылған жұмыстары туралы

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2025 жылдың қаңтар-қараша айларында 10 582,4 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 100,0 пайызға артты.

2025 жылдың қаңтар- қараша айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 59 996 бас мүйізді ірі қара, 92 722 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 58 861 бас, ешкі 33 861 бас), 61 054 бас жылқы, 37 831 бас түйе және 5 021 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 101,6 пайыз, қой мен ешкі 93,2 пайыз, жылқы 104,4 пайыз, түйе 101,6 пайыз болды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2025 жылдың қаңтар- қараша айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 4 050,3 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 3 689,1 тонна, жұмыртқа өндіру 151,3 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,1 пайызға, сүт өндіру 100,1 пайызға, жұмыртқа өндіру 101,9 пайызға орындалды.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша

01.12.2024 - 01.12.2025 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралысалыстырмалы

К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.12.2024 ж	01.12.2025 ж	Айырмасы +,-	2025ж 2024 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	10578,1	10 582,4	+4,3	100,0
Мүйізді ірі қара	бас	59 059	59 996	+937	101,6
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	33 567	30 160	-5 466	89,9
Қой, ешкі, барлығы	-//-	99 482	92 722	-6 760	93,2
Оның ішінде: қой	-//-	64 340	58 861	-5 479	91,5
ешкі	-//-	35 142	33 861	-1 281	96,4
Жылқы	-//-	58 458	61 054	+2 596	104,4
Түйе	-//-	37 226	37 831	+605	101,6
Құс (тауық)	-//-	4 970	5 021	+50	101,0
МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	3 929,8	4 050,3	+120,5	103,1
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	3 685,7	3 689,1	+3,4	100,1
Жұмыртқа өндіру	мың дана	148,5	151,3	+2,8	101,9

01.12.2024 жылға барлық төрт түлік мал басы 254 мың 225 бас

01.12.2025 жылға барлық төрт түлік мал басы 251 мың 603 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 2 мың 622 басқа азайып отыр.

(мал басының өткен жылдан азайуы уақ мал есебінен болып отыр)

Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту мақсатында берілетін жеңілдетілген несие бойынша:

Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту мақсатында берілетін жеңілдетілген несие қаражатына жалпы құны -1 млрд. 980 млн. теңге болатын 2 жоба («Тоғыс-Аралотын» ЖШС - Жұмашев Мейрамбек) ұсынылды (мұндағы 1980 млн. теңгенің 1 412,7 млн теңгесі - несие қаражаты, 567,3 млн. теңгесі - жеке қаражат):

«Жүн және теріні бастапқы өңдеу, қалдықтарды және кондициялық емес шикізатты құрама жемге қайта өңдеу зауытының құрылысы» жобасы.

Жоба құны –1 млрд. 295 млн. теңге (мұндағы 899.7 млн. теңге несие қаражаты, 395,3 млн. теңге жеке қаражаты). Жоба қуаттылығы - жылына 400 тонна өңделген жүн,
540 тонна ланолин, 72 тонна жануар майы, 18 мың тонна құрама жем. Жоба іске қосылған кезде 37 жұмыс орыны құрылады.

Аталған жоба Ақирек ауылдық округінде жоба бастамашысының 380 гектар жеке меншіктегі жерінде іске асырылады. Қазіргі уақытта зауыт іргетасын құю жұмыстарына дайындық жасалуда. Сондай-ақ құрылысқа қажет металл қаңқаларына тапсырыс берілген және арнайы технологиялық құрылғыларға Қытай елімен келісімшарт жасалып, тапсырыс берілді.

Анықтама ретінде:

«Қазақ құрылыс жоба» ЖШС-мен сараптамалық қорытынды алынған;
ДК «Саруаров»-пен өңделген жүн мен теріні қабылдау жөнінде келісімдер жасалды;
«Тұз Тау» ЖШС-мен құрама жемді қабылдау бойынша ниет шарттары жасалған.

«Балық шаруашылығын ұйымдастыру» жобасы.

Жоба құны - 685 млн. теңге (мұндағы 513 млн. теңгесі несие қаражаты, 172 млн. теңге жеке қаражаты).

Жоба қуаттылығы - жылына 300 тонна балық. Жоба іске қосылған кезде 12 жұмыс орындары құрылады деп күтілуде.

Аталған жоба аясында 10 гектар жерге тереңдігі 3 метрден
10 тоған қазу жұмыстары мен гидротехникалық құрылғыларды (шлюздер) орнату жұмыстары аяқталды.

Осы жылы 200 мың дана майда балық шабақтарын жіберу керек болса, бүгінгі таңға 50 мың дана ақамур, дөңмаңдай, сазан сынды балық шабақтарын тоғандарға жіберу жұмыстары қолға алынуда (балық шабақтары өзіміздің Қамыстыбас балық питомнигінде өсірілген).

Құрал-жабдықтарды сатып алу мақсатында Қытай Халық Республикасының «XINJIANG JINCHENG RUIHE TECHNOLOGY CO. LTD» компаниясымен келісім-шарт жасалып, 280 млн. теңге қаражат аударылған.

Аталған жоба Арал ауданы, Ақирек ауылдық округінде іске асырылуда.

МАЛ АЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ БОЙЫНША.

2025-2026 жылдардың қысына, 146,2 мың шартты мал басына 181,5 мың тонна мал азығын дайындау жоспарланған болатын. Бүгінгі күнге жоспардың 101,2 пайызы, яғни 183,7 мың тонна шөп қоры жиналды.

Сонымен қатар 2025-2026 жылдардың мал қыстату науқанына ауданға Қостанай облысынан жеке кәсіпкерлер арқылы 1 қабы 2000-2300 теңгеден 31 мың тонна қажетті жем (бидай кебегі) қоры жиналып, жоспар 100 пайызға орындалды.

Сондай-ақ қуаңшылықтың алдын алу мақсатында ауданымызға қажетті жем-шөп көлемі анықталып, графикке сәйкес шөп жәрмеңкесі ұйымдастырылды. Жәрмеңке аясында мал азығын қажет ететін тиісті өңірлерге облысымыздың аудандарынан барлығы 23 781 прес шөп (Жаңақорған ауданынан – 255,7 тн жоңышқа, Шиелі ауданынан – 27,6 тн жоңышқа, Сырдария ауданынан – 116,4 тн жоңышқа, Жалағаш ауданынан – 50 тн жоңышқа мен 12,5 тн қамыс шөп, Қармақшы ауданынан – 28,75 тн жоңышқа мен 12,5 тн қамыс шөп, Қазалы ауданынан – 84,75 тн қара шөп пен 1,25 тн жоңышқа) тасымалданып, тиімді бағада тұрғындарға сатылды.

ИНВЕСТИЦИЯ БОЙЫНША:

Ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестиция көлемі 2025 жылдың 11 айы қорытындысы бойынша – 465,6 млн. теңге /2024 ж. 11 айы 757,3 млн.теңге./, тамақ өнеркәсібіне салынған инвестиция көлемі - 3 млрд. 549 млн. теңгені /2024 ж. 11 айы 789. млн. теңгені құраған.

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Аудан бойынша 2025 жылға 1 000 гектар жерге егіс егу жоспарланды.

Анықтама ретінде: 6,5 гектар картоп, 58 гектар көкөніс, 312,5 гектар бау-бақша, 623 гектар мал азығы (386 гектар ескі жоңышқа, 237 гектар жаңа жоңышқа).

2025 жылы аудан бойынша 983,8 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда: 5,5 гектар картоп, 51,6 гектар көкөніс, 186,7 гектар бақша, 354 гектар жаңа жоңышқа және 386 гектар ескі жоңышқа дақылдары орналастырылып, 4036,4 тонна өнім алынды.

Анықтама ретінде: 22,3 тн. картоп, 1 375,4 тн. көкөніс, 2 036,9 тн. бақша, 601,8 тн. ескі және жаңа жоңышқа.

Биыл ауданымызда су үнемдеу технологиясын пайдалана отырып, Сексеуіл кенті, Ақирек, Аманөткел, Жаңақұрылыс, Бекбауыл ауылдық округтерінде барлығы 240 гектар жерге егіс орналастырды.

Анықтама ретінде:

121 гектар подленка әдісімен суару (Сексеуіл-14 га, Бекбауыл-8 га, Ақирек-88 га, Аманөткел-8 га, Жаңақұрылыс-3 га), 39 гектар тамшылатып суару (Сексеуіл-14 га, Ақирек-16 га, Аманөткел-8 га, Бекбауыл-1 га), 80 гектар жаңбырлатып суару (Аманөткел).

Бұдан бөлек, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» ШҚ-ғы жоңышқа дақылдарын дайындау мақсатында 16 дана жаңбырлатып суару қондырғысы сатып алып, бүгінгі күнге 10 дана жаңбырлатын суару қондырғысын орнату жұмыстары аяқталды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Сырдария арнасымен Кіші Арал теңізіне өткізу жолдары бойынша Басықара су тоспасынан бүгінгі күні 20 м³/сек су жіберілсе, Ақлақ су тоспасы арқылы төменге қарай Кіші Арал теңізіне 16 м³/сек су түсуде.

Анықтама ретінде:

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін
117 шақырымды құрайды.

Бүгінгі күнге дейін 48 каналмен 4 бөгеттің құжаттары (жер актісі, техникалық құжаты) толық рәсімделсе, 16 каналмен 5 қорғаныс бөгетінің құжаттары рәсімделмеген.

Атап айтқанда, 5 канал облыстық «Қазсушар» РМК-нің теңгерімінде болса, 19 канал, 4 қорғаныс бөгеті бұрынғы облыстық шаруашылық жүргізу құқығындағы «Табиғат» МКҚК-ның (қазіргі «Арна») теңгерімінде. Қалған 40 канал және 5 қорғаныс бөгеті тиісті ауылдық округ әкімі аппаратының теңгерімінде

Кіші Аралды сақтап қалу, теңіз суын молайту үшін мемлекет тарпынан айрықша қолдау көрсетілуде. Еліміз Халықаралық Аралды құтқару қорына алдағы үш жыл бойы төрағалық ететін болады. Осы мерзім ішінде Арал өңірінің экологиялық ахуалын жақсартуға бағытталған бірнеше жобалар жүзеге асырылады деп күтілуде.

Соның бірі Арал ауданы бойынша ірі көлдер жүйесі болып саналатын Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйесін тұрақты суландыру үшін Аманөткел ауылының тұсында (Мырзас өңірінен) су торабын салу жобасы. Су тоспасы іске қосылғанда мыңдаған гектар жайылымдық, шабындық жерлерге өз деңгейінде су жіберілетін болады.

Кіші Арал теңізіндегі су қорын молайту мақсатында ағымдағы жылы Ташкент қаласында Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Қазақстан мемлекеттері арасында төртжақты келісім жасалды. Келісімге сәйкес вегетациялық кезеңде су алу лимиті белгіленді. Нәтижесімен жыл басынан осы күнге дейін Арал теңізіне 2 млрд. текше метрден астам су жіберілді.

«Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында жұмыстарды жалғастыру үшін 2025 жылы «Тәуір», «Қарашалаң-1», «Қарашалаң-2», «Тұщы» және «Сарытерең» каналдарына су тоспасын салу жұмыстары атқарылуда.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істеп келсе, ағымдағы жылдың 10 қазан күні жылдық қуаттылығы 6000 тн болатын «Қарашалаң балық» балық өңдеу зауыты іске қосылып, зауыт саны онға жетіп отыр.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2025 жылдан 2026 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 5949 тонна, болып бекітілген.

(2024 жылдың 1 шілдесінен, 2025 жылдың 1 шілдесіне дейін балық аулау лимиті 6362 тонна болып бекітілген).

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін «Еврокод» белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

Бұдан бөлек 15-ге жуық балықты сұрыптап қатыру және сақтау цехтары жұмыс жасап келеді.

Ауланған балық 01.10.2025 жылға 4190 тонна болса, өңделген балық 01.12.2024 жылға – 4399 тонна, 01.12.2025 жылға – 6726 тонна.

Өңделген балық 2327 тоннаға артық өңделіп, 152,8 пайызға орындалған.

Балық экспортты шет мемлекетке экспортталып 01.12.2024 жылға – 2494 тонна, 01.12.2025 жылға – 3026 тонна болса, 532 тоннаға артық экспортталып 121,3 пайызға ұлғайып отыр.

«АУЫЛ АМАНАТЫ» бағдарламасы:

2025 жылдың қаңтар айынан қазіргі уақытқа дейінгі аралықта «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында 341,56 млн. теңгені құрайтын 53 жоба мақұлданып, қаржыландырылды.

Өңдеу саласы бойынша – 30 жоба (205,8 млн. теңге), мал шаруашылығы бойынша – 9 жоба (50,3 млн. теңге), қызмет көрсету саласы бойынша – 11 жоба (66,4 млн. теңге), егін шаруашылығы – 2 жоба (15,06 млн. теңге),құс шаруашылығы – 1 жоба (4,0 млн. теңге).

2025 жылдың 26 қараша күні amanatnesie.kz порталы қайтадан ашылып, 188,1 млн. теңгені құрайтын 27 жоба ұсынылып, алдағы комиссия отырысында қаралатын болады.

Өңдеу саласы бойынша – 15 жоба (113,9 млн. теңге), мал шаруашылығы бойынша - 6 жоба (33,0 млн.теңге), қызмет көрсету саласы бойынша - 6 жоба (41,2 млн. теңге).

«ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА!» бағдарламасы:

2025 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 30 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 11 796,0 мың теңге ұсынылды.

Тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 20 маманға 157 280,0 мың теңге қаржысы толық игерілді.

Көтерме жәрдемақы 2024-2025 жылдар салыстырмалы түрде 100 % орындалса, тұрғын үй сатып алуға 2025 жылы 2024 жылға қарағанда салыстырмалы түрде 111 % артық орындалды.

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНІМДЕРІНІҢ ЖӘРМЕҢКЕСІ

2025 жылы (наурыз-қараша айларында) аудандағы барлық ауыл шаруашылығы құрылымдары ет, сүт, балық және көкөніс өнімдерін халыққа тікелей ұсынылып, яғни нарық бағасынан 15-20 пайызға дейін арзандатылған түрде 9 мәрте (15.03, 05.04, 19.04, 03.05, 17.05, 31.05, 16.08, 18.10, 01.11.2025 ж) ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкелері (аудан орталығында-8, облыс орталығында - 1) өткізілді.

ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ САЛАСЫ БОЙЫНША:

Ауданның жалпы жер көлемі 5521274 млн. га, бұл облыс аумағының 44,4 % құрайды (оның ішінде Ұлытау облысынан алынған жерлер – 135401,0 мың га, Ресей Федерациясына жалға берілген жерлер – 44301,0 мың га) Суармалы жерлер көлемі – 1880237,0 млн га (оның ішінде инженерлік жүйеде әзірленген жер – 9815 мың га).

Ауыл шаруашылығына пайдаланып отырғаны 618850 мың га немесе жалпы жер қорының 20,6 пайызы (пайдаланып отырған тұлғалардың саны – 733, о.і. 711 шаруа қожалық, 11 ЖШС, 8 өндірістік кооператив, 2 ғылыми зерттеу және оқу мекемелері және 1 басқа да кәсіпорындар мен ұйымдар мен мекемелер тіркелген).

Жалпы аудан көлемінде 2025 жылы 11 000 га жерлерді мемлекет меншігіне қайтару көзделіп, бүгінгі күнге 11 100 га жерлер мемлекет меншігіне қайтарылды (жоспар 101 % орындалды).

2024 жылы 15 000 га жерлерді қайтару жоспарланып. Жыл соңында 15 270 га жерлер мемлекет меншігіне қайтарылды (жоспар 102 % орындалды).

2022-2024 жылдары қайтарылған 123 847 га жерлердің 101 567 га қайта айналымға конкурс арқылы табысталды.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2025 жылдың 9 айында атқарылған жұмыстары туралы

ИНВЕСТИЦИЯ БОЙЫНША:

Ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестиция көлемі 2025 жылдың 8 айы қорытындысы бойынша - 440,9 млн. теңгені /2024 ж. 8 айы 112,8 млн.теңге./ құрап 3,9 есеге орындалса, тамақ өнеркәсібіне салынған инвестиция көлемі - 1 млрд. 327 млн. теңгені /2024 ж. 8 айы 167,9 млн.теңге./ құрап 8 есеге орындалды.

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Аудан бойынша 2025 жылға 1 000 гектар жерге егіс егу жоспарланды.

983,8 гектар жерге 5,5 гектар картоп, 51,6 гектар көкөніс, 186,7 гектар бақша, 354 гектар жаңа жоңышқа және 386 гектар ескі жоңышқа дақылдары орналастырылды.

Анықтама ретінде: 121 гектар подленка әдісімен суару, 39 гектар тамшылатып суару, 80 гектар жаңбырлатып суару.

Бұдан бөлек, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» ШҚ-ғы жоңышқа дақылдарын дайындау мақсатында 16 дана жаңбырлатып суару қондырғысы сатып алынып, бүгінгі күнге 10 дана жаңбырлатып суару қондырғысын орнату жұмыстары аяқталды. Қалған қондырғыларды орнату жұмыстарын толығымен осы жылдың қазан-қараша айларында аяқтап және 200 гектар жерге күздік жоңышқа дақылдарын егуді жоспарлап отыр.

ЕГІН ЖИНАУ БАРЫСЫ БОЙЫНША:

Егілген ауыл шаруашылығы дақылдарынан яғни, 5,5 гектар картоптан 52,2 тонна өнім (орташа өнімділігі 95 ц/га), 51,6 гектар көкөністен 670,8 тонна өнім (орташа өнімділігі 130 ц/га), 186,7 гектар бақшадан 2389 тонна өнім (орташа өнімділігі 128 ц/га), 503 гектар жоңышқадан 1258 тонна өнім (орташа өнімділігі 17 ц/га) өнім алынады деп күтілуде.

Осы егілген егістің 126,8 гектары шаруа қожалығында, 346 гектары заңды тұлғаларда және 511 гектары жеке тұрғындарда.

Күзгі егін жинау және дала жұмыстарына 59 трактордың 59 дайын (100 %), 1 комбайн (100 %), 5 жатка 5 дайын (100 %), 16 жүк көлігінің 16 дайын (100 %) және 31 трактор тіркемесінің 31 дайын (100 %).

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ:

Аудан жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

(2024 жылдың 1 шілдесінен, 2025 жылдың 1 шілдесіне дейін балық аулау лимиті 6362 тонна болып бекітілген).

Ауланған балық бекітілген лимитке сәйкес, толық игеріліп отыр.

Өңделген балық 01.09.2024 жылға – 2847 тонна, 01.09.2025 жылға – 4731 тонна.

Өңделген балық 1884 тоннаға артық өңделіп, 166,2 пайызға орындалған.

Балық экспортты шет мемлекетке экспортталып 01.09.2024 жылға – 1691 тонна, 01.09.2025 жылға – 1948 тонна болса, 257 тоннаға артық экспортталып 115,2 пайызға ұлғайып отыр.

Осыған сәйкес, «Арал Рыбторг» ЖШС-гі Аманөткел елді-мекенінен қуаттылығы жылына 15-20 миллион шабаққа арналған инкубациялық цехты құру бағытында жұмыстарын жүргізуде.

Бүгінгі күні, ауданда тауарлы балық өсіру дамып келуде. «Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы» бекітіліп. 7 тауарлы көліміз тізімге енгізілді.

Қазіргі таңда тауарлы балық өсірумен 16 шаруашылық айналысуда.

Оның ішінде: 7-көл тауарлы балық өсіру шаруашылығы, 8-тоған шаруашылығы және 1-түйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары арқылы балық өсіру жұмыстарын жүргізуде.

«АУЫЛ АМАНАТЫ» бағдарламасы:

2025 жылдың қаңтар-мамыр айларында «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында облысқа келген 2024 жылғы қаржыдан 1,5 млрд.теңгенің үнемделуі есебінен 212,1 млн. теңгені құрайтын жалпы саны 36 жоба мақұлданып, кәсіпкерлер өз жұмыстарын бастап кетті.

Жобалардың пулы төмендегі бағыттар бойынша іске асырылатын болады.

Өңдеу саласы бойынша – 16 жоба (93,9 млн. теңге);
Мал шаруашылығы бойынша – 8 жоба (45,8 млн. теңге);
Қызмет көрсету саласы бойынша – 10 жоба (59,9 млн. теңге).
Егін шаруашылығы – 1 жоба (8,5 млн. теңге)
Құс шаруашылығы – 1 жоба (4,0 млн. теңге)

Қазіргі таңда «Байқоңыр» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ-ның 2025 жылғы 8 қыркүйектегі №04-13/2102 санды шығыс хатына сәйкес ағымдағы жылдың 2 қыркүйегінен бастап «Аmanatnesie.kz» платформасы іске қосылып, қазіргі таңда 235,4 млн. теңгені құрайтын алғашқы 28 жоба платформаға салынып, комиссия отырысы күтілуде.

Арал қаласынан – 16 жоба (139,3 млн. теңге), Сексеуіл кенті – 7 жоба (53,24 млн. теңге), Сазды а/о – 1 жоба (9,0 млн. теңге), Бекбауыл а/о – 1 жоба (5,9 млн. теңге), Қамыстыбас а/о – 1 жоба (4,5 млн. теңге), Аралқұм а/о – 1 жоба (3,5 млн. теңге), Сапақ а/о- 1 жоба (20,0 млн. теңге)

Жобалардың пулы төмендегі бағыттар бойынша іске асырылатын болады.

Өңдеу саласы бойынша – 17 жоба (140,04 млн. теңге);
Мал шаруашылығы бойынша – 1 жоба (4,5 млн. теңге);
Қызмет көрсету саласы бойынша – 8 жоба (63,2 млн теңге).
Өсімдік шаруашылығы бойынша – 1 жоба (7,7 млн теңге)
Техника сатып алу – 1 жоба (20,0 млн теңге)

«ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА!» бағдарламасы:

Тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 20 маманға 157 280,0 мың теңге қаржы қаралды.

Көтерме жәрдемақы 2024-2025 жылдар салыстырмалы түрде 100 % орындалса, тұрғын үй сатып алуға 2025 жылы 2024 жылға қарағанда салыстырмалы түрде 111 % артық орындалу жоспарлануда.

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНІМДЕРІНІҢ ЖӘРМЕҢКЕСІ

2025 жылы (наурыз-тамыз айларында) аудандағы барлық ауыл шаруашылығы құрылымдары ет, сүт, балық және көкөніс өнімдерін халыққа тікелей ұсынылып, яғни нарық бағасынан 15-20 пайызға дейін арзандатылған түрде 7 мәрте (15.03, 05.04, 19.04, 03.05, 17.05, 31.05, 16.08.2025 ж.) ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкелері (аудан орталығында-7) өткізілді.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2025 жылдың 6 айында атқарылған жұмыстары туралы

2025 жылы аудан бойынша 1000 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру жоспарланды. Атап айтқанда: 6,5 гектар картоп, 58 гектар көкөніс, 312,5 гектар бақша және 623 гектар жоңышқа (ескі, жаңа) дақылдары.

Бүгінгі күнге дейін аудан бойынша 409 гектар (Ақирек 129 га, Бекбауыл 16 га, Жаңақұрылыс 23 га, Қаратерең 15 га, Сексеуіл 14 га, Жетес би 12 га, Аманөткел 113 га, Мергенсай 10 га, Райым 30 га, Қосжар 6 га, Бөген 20 га, Қамыстыбас 21 га,) жерге жырту және дайындау жұмыстары жүргізіліп, 677 гектар жер учаскесіне, оның ішінде 6,5 гектар картоп, 58.5 гектар көкөніс, 184 гектар бақша және 42 гектар жерге жоңышқа тұқымдарын орналастырылса, 386 гектар ескі жоңышқа суарылды.

Су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, 2025 жылы Аманөткел ауылдық округіндегі «Camеl Pro» шаруа жаңбырлатып суару, Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» шаруа қожалығы, Аманөткел ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер «Төреханов Елтай» және Сексеуіл кентіндегі жеке кәсіпкер «Боханов Ахметжан» бақша, көкөніс дақылдарын тамшылатып сурау әдісімен және «Шеру», «Алтай», «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары бақша дақылдарын подпленка әдісмен орналастырылды.

Орналастырылған бақша және көкөніс дақылдары өнімділігі жоғары егілген дақыл түрлері (қарбыздың ницца, атаман, холор, блэйд, китано сорттары) және (қауынның күләбі, әміре, красная москва, торпедо сорттары). Ал, көкөністің (қиярдың, қызанақтың голландиялық сорттары).

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2025 жылдың 3 айында атқарылған жұмыстары туралы

2025 жылы аудан бойынша 1000 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру жоспарланды. Атап айтқанда: 6,5 гектар картоп, 58 гектар көкөніс, 312,5 гектар бақша және 623 гектар жоңышқа (ескі, жаңа) дақылдары.

Су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, 2025 жылы Аманөткел ауылдық округіндегі «Camrl Pro» шаруа жаңбырлатып суару, Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» шаруа қожалығы, Аманөткел ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер «Төреханов Елтай» және Сексеуіл кентіндегі жеке кәсіпкер «Боханов Ахметжан» бақша, көкөніс дақылдарын тамшылатып сурау әдісімен және «Шеру», «Алтай», «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары бақша дақылдарын подпленка әдісмен орналасту жоспарланды.

Орналастырылатын бақша және көкөніс дақылдары өнімділігі жоғары егілген дақыл түрлері (қарбыздың ницца, атаман, холор, блэйд, китано сорттары) және (қауынның күләбі, әміре, красная москва, торпедо сорттары).

Ал, көкөністің (қиярдың голландиялық сорттары).

Көктемгі дала жұмыстары наурыз айының аяғы мен сәуір айының аяғына дейін жүргізіледі.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2024 жылдың 12 айында атқарылған жұмыстары туралы

Ағымдағы жылдың 12 айында Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылым 12 792,2 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,1 пайызға артты.

2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 59 059 бас мүйізді ірі қара, 99 482 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 64 342 бас, ешкі 35 142 бас), 58 458 бас жылқы, 37 226 бас түйе және 4 970 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 141,0 пайызға, қой мен ешкі 123,5 пайызға, жылқы 100,7 пайызға, түйе 100,8 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2024 жылдың қаңтар-қараша айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 3 929,8 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 3 172,9 тонна, жұмыртқа өндіру 126,2 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,0 пайызға, сүт өндіру 101,9 пайызға, жұмыртқа өндіру 101,0 пайызға орындалды.

Аудан бойынша 2024-2025 жылдардың мал қыстату науқанына, 181,5 мың тонна мал азығы дайындау жоспарланса, бір жарым жылдық жоспар 272,3 мың тонна. Осыдан бүгінгі күнге дейін 272,3 мың тонна мал азығы дайындалды. Бір жарым жылдық жоспардың 100,0 пайызы.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша

01.01.2024 - 31.12.2025 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралысалыстырмалы

К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.12.2024 ж.	31.12.2024 ж.	Айырмасы +,-	2024ж 2023 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	12 651,5	12 792,2	+140,7	101,1
Мүйізді ірі қара	бас	41 875	59 059	+17 184	141,0
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	17 191	33 567	+16 376	195,3
Қой, ешкі, барлығы	-//-	80 545	99 482	+18 937	123,5
Оның ішінде: қой	-//-	51 563	64 340	+12 777	124,8
ешкі	-//-	28 982	35 142	+6 160	121,3
Жылқы	-//-	58 064	58 458	+394	100,7
Түйе	-//-	34 450	37 226	+2776	108,1
Құс(тауық)	-//-	4 933	4 970	+37	100,8
МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	3 816,5	3 929,8	+113,3	103,0
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	3 616,5	3 685,7	+69,2	101,9
Жұмыртқа өндіру	мың дана	147,0	148,5	+1,5	101,0

31.12.2023 жылға барлық төрт түлік мал басы 249 мың 384 бас

31.12.2024 жылға барлық төрт түлік мал басы 254 мың 225 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 4 мың 841 басқа көбейіп отыр.

Өткен жылданөөөөөөөөө

эөөөөөөөөЕгін шаруашылығы бойынша

2024 жылы аудан бойынша 1014,75 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда: 6,1 гектар картоп, 99,89 гектар көкөніс, 404,76 гектар бақша және 503 гектар жоңышқа (ескі, жаңа), 1 гектар мақсары дақылдары.

Осы егілген егістің 804 гектары шаруа қожалығында, 46 гектары заңды тұлғаларда және 164,75 гектары жеке тұрғындарда.

Бүгінгі күнге, егілген ауыл шаруашылығы дақылдарынан яғни, 6,1 гектар картоптан 58 тонна өнім (орташа өнімділігі 95 ц/га), 99,89 гектар көкөністен 1298 тонна өнім (орташа өнімділігі 130 ц/га), 404,76 гектар бақшадан 5181 тонна өнім (орташа өнімділігі 128 ц/га), 503 гектар жоңышқадан 855 тонна өнім (орташа өнімділігі 17 ц/га) және 1 гектар мақсарыдан 0,4 тонна өнім алынды. Қазіргі таңда егіс жинау жұмыстары толықтай аяқталды.

Су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, 2024 жылы Аманөткел ауылдық округіндегі «Camеl Pro» шаруа қожалығы 80 гектар жоңышқа жаңбырлатып суару, Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» шаруа қожалығы, Аманөткел ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер «Төреханов Елтай» және Сексеуіл кентіндегі жеке кәсіпкер «Боханов Ахметжан» 12 гектар бақша, көкөніс дақылдарын тамшылатып сурау әдісімен және «Шеру», «Алтай», «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары 25 гектар бақша дақылдарын подпленка әдісмен орналастырды.

Өнімділігі жоғары егілген дақыл түрлері (қарбыздың ницца, атаман, холор, блэйд, китано сорттары) және (қауынның күләбі, әміре, красная москва, торпедо сорттары).

Ал, көкөністің (қиярдың голландиялық сорттары).

Су шаруашылығы бойынша 2024 жылдары атқарылған жұмыстар

Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында жұмыстарды жалғастыру үшін 2024 жылы Тәуір, Қарашалаң-1, Қарашалаң-2, Тұщы және Сарытерең каналдарына су тоспасын салу жұмыстары атқарылуда.

2024 жылы Арал қаласының шығыс бетінен «Арал-2» су ұңғымасын қазуға аудандық бюджеттен 28,7 млн. теңге бөлініп, қазу жұмыстарына мердігер мекеме анықталуда.

Аманөткел елді мекеніндегі Аспай су ағытқысы жанындағы ескі арнаның жырылып кеткен бөлігін бөгеу және қайта қалпына келтіру жұмыстарына облыстық бюджеттен 64,7 млн. теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар толықтай жүргізілді.

Сонымен қатар, Жаңаұүрылыс ауылдық округіндегі Ералы каналының су шайып кеткен жерлерін қайта қалпына келтіруге облыстық бюджеттен 32,7 млн. теңге бөлініп, бүгінгі таңда тиісті жұмыстар жүргізіліп, пайдалануға берілді.

. БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2024 жылдан 2025 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6362 тонна, болып бекітілген.

Ауланған балық 31.12.2024 жылға 5762 тонна болса,өңделген балық 31.12.2024 жылға 4883 тонна.

Балық экспорты туралы 31.12.2024 жылға 2494 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды.

Ауданда негізгі экспорттаушы кәсіпорындар мен кәсіпкерлер «Арал СДО» ЖШС, «Agrofish 2020» ЖШС, «Қарашалаң СДО» ЖШС, «Камбала балық БӨО» ЖШС және жеке кәсіпкерлер «Ж. Қараев», «С. Қошқарбаев», «Д. Кошекбаев» шет елге (Ресейге, Польша, Германия, Австрия, Венгрия, Грузия, Азербайджан, Нидерландия, Румения, Қытай, Дания, Литва, Қырғыстан, Эстония елдері) экспорттап келеді.

Тоғанда балық өсіру шаруашылықтарыЕл Президенті Қ.К. Тоқаев халыққа арнаған жолдауында «ауыл шаруашылығын дамытпай, бәсекеге қабілетті экономика құру мүмкін еместігін», - үнемі айтып келеді.

Бұдан бөлек, мемлекет басшысы 2024 жылдың 8 ақпанында өткізген кеңейтілген отырыста, үкіметке «ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін екі есеге ұлғайту жөнінде», - тапсырма жүктеді.

Негізі, облыстағы су айдындарының басым көпшілігін Арал ауданы құрайды. Соңғы жылдары Кіші Арал теңізіне түсетін судың көлемі едәуір азайды. Тиісінше ондағы балық қорының да мөлшері айтарлықтай төмендеді.

Ендігі кезекте балықты молайтып, ата кәсіпті үзбей, саланы әртараптандырудың өзге де жолдарын іздестіру арқылы - оны дамыту біз үшін аса маңызды болмақ.

Осыған сәйкес, аудан әкімінің орынбасары Б. Жұмағұлов бастаған делегация сәуір айында Түркістан облысындағы жасанды балық шаруашылығы ең қарқынды дамыған Шардара ауданына барып, балық өсіру шаруашылықтармен танысып қайтқан болатын.

Ауданда қолдан тоғанда балық өсіру шаруашылығы бойынша қарқынды дамып келеді. Бүгінгі күнге, ауданымызда барлығы 10 балықты қолдан өсіру жобасын іске қосатын болсақ, қазіргі кезге дейін 8 тоғанда балық өсіру шаруашылықтары өз жұмыстарын жүргізуде.

Атап айтқанда, 2022 жылы Жаңақұрылыс, Бекбауыл, Ерімбетжаға елді мекендерінде жеке кәсіпкерлер 3 тоған шаруашылығы жұмысын бастап, қолдан балық өсіру тоғаны жобалары іске қосылған болатын.

Жоғарыда аталып өткендей, Ерімбетжаға елді мекеніндегі балық өсіру кәсібінің бір ерекшілігі жер асты суының, яғни су ұңғымасының суын пайдаланып кәсібін жандандырып келеді.

Бұдан басқа, 2023 жылы 2 тоған шаруашылығы Қаратерең ауылдық округінен бір кәсіпкеріміз «Жарықкөл» өңірінен және Жаңақұрылыс ауылдық округінен бір шаруа қожалығы қолдан тоғанда балық өсіру жобаларын бастап өз жұмыстарын жалғастыруда.

Биылғы жылға тоғанда балық өсіру бойынша 5 жоба ашу жоспарланды.

Бөген ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Қ.Қарагенеев», Жаңақұрылыс ауылдық округінен «Қуаныш» шаруа қожалықтары тоғандарын тереңдетіп қазып, су жіберу жұмыстары жүргізуде.

Сонымен қатар, ауданында тұқы өсіретін тоған балық шаруашылығы құрылды. «Арал Рыбторг» ЖШС қазіргі уақытта 15 гектар аумақтағы 4 тоғанда балық жіберу жұмыстары бастады.

Ағымдағы жылдың маусым айында 7 млн. 700 дана тұқы балықтары тоғанға жіберілді. Күзге дейін тоғандардың ауданы 25 гектарға дейін ұлғайту, содан кейін қуаттылығы жылына 15-20 миллион шабаққа арналған инкубациялық цехты орнату жұмыстары басталатын болады. «Арал Рыбторг» ЖШС тарапынан тауарлы балықтың алғашқы партиясын 2025 жылы алуды жоспарлауда. Жобаның құны: 150 млн. теңге. Ал, қуаттылығы жылына - 300 тонна.

Бұдан бөлек, Аманөткел ауылдық округінен «Түрікпен» шаруа қожалығы, Қамыстыбас ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Ә. Рақымжан», тоғанды балық шаруашылығын құру бағытында жер телімдерін алу бойынша тиісті мекемелермен жұмыстар атқарылуда.

Жер қатынастары саласы бойынша.

2024 жылдың 12 айы бойынша бір қатар жұмыстар атқарылды. Бөлімнен 12 ай бойынша барлығы 272 жерге орналастыру жобаларын бекіту туралы бұйрықтар қабылданды,29 азаматтың тұрғын үйінің жер учаскесін бөлу туралы бұйрық, 9 азаматтың жер учаскелерін біріктіру туралы бұйрық, жер учаскесінің бөлінетіндігін айқындау туралы 11 бұйрық қабылданды, 113 жеке және заңды тұлғалардың жер учаскесін сату-сатып алу шартын және 239 жер учаскесін жалға беру шартын жасап беруді сұраған.

2024 жылы 12 ай бойынша барлығы 5985 гектар ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелері мемлекет меншігіне қайтарылды. 2024 жыл 12 айбойынша 31 рет аудандық жер бөлу комиссиясы отырысы болып, барлығы 300 жер сұраған жеке және заңды тұлғалардың өтініштері мен хаттары қаралып, оның ішінде: 235 өтініш оң қорытындысын алса, әр түрлі себептермен 41азаматтардың өтініштерін қанағаттандырудан бас тартылды.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша.

2024 жылы 132,912 млн. теңге 18 маманға тұрғын үй алуға несие берілсе, 11,076 млн. теңге 30 маманға көтерме жәрдемақы берілді.

«Ауыл Аманаты» жобасы бойынша.

2024 жылы «Ауыл Аманаты» жобасы бойынша, 38 жоба 208,6 млн. теңгеге қаржыландырып, азаматтар кәсіптерін жүргізуде.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2024 жылдың 9 айында атқарылған жұмыстары туралы

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.09.2023 ж	01.09.2024 ж	Айырмасы +,-	2024ж 2023 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	7 278,4	7 366,8	+88,4	101,2
Мүйізді ірі қара	бас	43 552	61 229	+17 677	140,6
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	16 273	33 573	+17 300	206,3
Қой, ешкі, барлығы	-//-	84 784	103 895	+19 111	122,5
Оның ішінде: қой	-//-	53 958	66 911	+12 953	124,0
ешкі	-//-	30 826	36 984	+6 158	120,0
Жылқы	-//-	59 185	59 438	+253	100,4
Түйе	-//-	34 694	37 504	+2 810	108,1
Құс (тауық)	-//-	5 077	4 497	-580	88,6
*МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ*
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	2 478,5	2 570,9	+92,4	103,7
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	2 373,6	2 411,4	+37,8	101,6
Жұмыртқа өндіру	мың дана	90,3	91,0	+0,7	100,8

01.08.2023 жылға барлық төрт түлік мал басы 222 мың 215 бас

01.08.2024 жылға барлық төрт түлік мал басы 262 мың 066 бас

Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мал басы 39 мың 851 басқа көбейіп отыр.

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ БАРЫСЫ

Аудан бойынша облыстық межеге сәйкес 2024 жылға егіс көлемін арттырудың межесі 1050 гектарды құрайды.

Оның ішінде: 15 гектар картоп, 70 гектар көкөніс, 315 гектар бақша, 305,5 гектар жаңа жоңышқа, 344,5 гектар ескі жоңышқа дақылдары.

Жыл сайын вегетациялық кезеңін нәтижелі өткізу және ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді сумен қамтамасыз ету үшін егіс егетін ауыл шаруашылығы құрылымдарына суды тиімді пайдалану, суды аз қажет ететін дақылдарға көшу, суды аз қажет ететін технологияларды пайдалану,оның ішінде, жаңбырлатып суару, тамшылатып суару, насоспен суару және кезектестіріп суару бойынша түсіндірме жұмыстары жүргізіліп келеді.

Ағымдағы жылы су үнемдеу технологиялары бойынша 234 гектар жерге егіс егу болжамдалды.

Анықтама үшін: 200 гектар жаңбырлатып суару арқылы жоңышқа дақылы, 9 гектар тамшылатып суару арқылы көкөніс, бақша дақылдары және 25 гектар подленка әдісімен бақша дақылдары.

Бүгінгі күнге, су тапшылығына байланысты 80 гектар жоңышқа жаңбырлатып суару, 12 гектар бақша, көкөніс тамшылатып сурау және 25 гектар бақша подпленка әдісімен егілді.

Негізінен егісті бұған дейін 2 ауылдық округ бойынша егіс егіп келген болса, қазіргі таңда 10 ауылдық округ егіс егіп, ауыл халқын көкөніс, бақша және мал азықтық жоңышқа дақылдарымен қамтамасыз етуде .

Сонымен қатар, ағымдағы жылдың егіс маусымында жергілікті халықтың сұранысына сәйкес картоп, көкөніс, бақша дақылдарын егуге қосымша жер бөлу бойынша ниетті тұлғалардың тізімі жасақталды.

Бүгінгі күнге, ұжымдық негізде 87 отбасы егіс егуге ниет білдіріп, 79 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру жоспарланып, жеке тұрғындар бойынша 164,75 гектар жерге егіс егілді.

Негізінен егіліген егістіктің көп көлемін суару бүгінгі күнге каналдар, көлдер және Сырдария өзені арқылы жүргізілуде.

Анықтама үшін: Жалпы ауылдық округтер егістікке қажетті су көздерін Сырдария өзені, көл және каналдар арқылы алады. Ақирек а/о Басықара каналы, Бекбауыл а/о Кеңесарық каналы, Райым а/о Бесжарма каналы және Сырдария өзені, Жетес би а/о Советжарма каналы, Қамыстыбас а/о Кеңесарық каналы, Қосжар а/о Қамыстыбас көлі, Аманөткел а/о Сырдария өзені және Ақшатау көлі, Бөген ауылдық округі Тұщы көлі және Насоскөл көлі, Қаратерең а/о Сырдария өзені және Ақбілек көлі, Жаңақұрылыс а/о Қараарық каналы және Сырдария өзені.

Сондай-ақ, жоғарыдан түсетін судың аз көлемде болуына байланысты суды ұқыпты, ысырапсыз пайдалану жөнінде егіс егетін ауыл тұрғындары мен ауылшаруашылығы құрылымдарына ішкі су жолдарын тазалау, биік жерлерге егіс екпеу, суды аз қажет ететін қондырғыдар мен дақылдарды орналастыру және кезектестіріп суару бойынша түсіндірме жұмыстары жүргізілді.

Ағымдағы жылдың егісіне Ақирек ауылдық округі әкімі аппараты 432 000 м³ суға 518193 теңге, «Ақбай» шаруа қожалығы 346 000 м³ суға 370 469 теңге, «Арал орман және жануарлар дүниесін қорғау» КММ-сі 429 000 м³ суға 515 000 теңге және Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Әулие төбе» шаруа қожалығы 518 000 м³ суға 554 633 теңгеге шаруашылық жүргізу құқығындағы «Қазалысушар» РМК-і келісім шартқа отырды.

2024 жылы аудан бойынша 1014,75 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда: 6,1 га картоп, 99,89 га көкөніс, 404,76 га бақша және 502 га жоңышқа (ескі, жаңа), 1 гектар мақсары дақылдары.

Осы егілген егістің 804 гектары шаруа қожалығында, 46 гектары заңды тұлғаларда және 164,75 гектары жеке тұрғындарда.

Бүгінде егілген картоптан 57,9 тонна өнім (орташа өнім 95 ц/га), көкөністен 1219 тонна өнім (орташа өнім 122 ц/га), бақшадан 5181 тонна өнім (орташа өнім 128 ц/га) алынды.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША

Арал ауданы аумағынада Кіші Арал теңізі, маңызы бар балық шаруашылығындағы 16 көл мен 73 су шаруашылығы нысандары (64 канал мен 9 қорғаныс бөгеті) және стратегиялық маңызы бар 2 нысан(Ақлақ су тоспасы, Көкарал бөгеті) орналасқан.

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін 117 шақырымды құрайды.

«Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында жұмыстарды жалғастыру үшін 2024 жылы Қарашалаң-1, Қарашалаң-2, Тұщы және Сарытерең каналдарына су тоспасын салу жұмыстары жүргізілуде.

Ағымдағы жылы, Аманөткел ауылдық округіндегі Ескі арнаның жырылып кеткен бөлігін бөгеу және қайта қалпына келтіру жұмыстарына облыстық бюджеттен 64,7 млн. теңге қаржы бөлінді.

Қазіргі таңда Ескі арнаның жырып кеткен жерлерін бөгеу және топырақпен нығайту жұмыстары жүргізілуде.

Бұдан бөлек, Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі Ералы каналын құжаттандыру мақсатында аудандық бюджеттен 3,7 млн. теңге бөлініп, бүгінгі таңда құжаттандыру бойынша тиісті жұмыстар атқарылуда.

Сондай-ақ, Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі Ералы каналының су шайып кеткен жерлерін қайта қалпына келтіруге облыстық бюджеттен 32,7 млн. теңге бөлініп, бүгінгі таңда тиісті жұмыстар толықтай жүргізіліп, пайдалануға берілді.

2024 жылы аудандық бюджеттен Арал-2 су ұңғымасын қазуға 27,8 млн. теңге бөлініп, аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары бөлімі тарапынан су ұңғымасын қазуға мердігер мекеме анықталуда.

МЕМЛЕКЕТТІК БАҒДАРЛАМА БОЙЫНША:

«ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА!» бағдарламасы

2024 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 30 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 11076,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 18 маманға 132912,0 мың теңге қаржы қаралды.

Бүгінгі күнге бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға бөлінген 11076,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бөлінген 132 912,0 мың теңге қаржы толық 100 пайызға игерілді.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2024 жылдан 2025 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6362 тонна, болып бекітілген.

(2023 жылдың 1 шілдесінен, 2024 жылдың 1 шілдесіне дейін балық аулау лимиті 6920 тонна болып бекітілген).

Ауланған балық 01.09.2024 жылға 5489,2 тонна болса, өңделген балық 01.09.2024 жылға 3787 тонна.

Балық экспорты туралы

2024 жылдың 9 ай бойынша ҚР АШМ ВБжҚК-нің Арал аудандық аумақтық инспекциясының мәліметі бойынша 1823,1 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды.

Анықтама ретінде: Ауданда негізгі экспорттаушы кәсіпорындар мен кәсіпкерлер «Арал СДО» ЖШС, «Agrofish 2020» ЖШС, «Қарашалаң СДО» ЖШС, «Камбала балық БӨО» ЖШС және жеке кәсіпкерлер «Ж. Қараев», «С. Қошқарбаев», «Д. Кошекбаев» шет елге (Ресейге, Польша, Германия, Австрия, Венгрия, Грузия, Азербайджан, Нидерландия, Румения, Қытай, Дания, Литва, Қырғыстан, Эстония елдері) экспорттап келеді.

Тоғанда балық өсіру шаруашылықтары

Ел Президенті Қ.К. Тоқаев халыққа арнаған жолдауында «ауыл шаруашылығын дамытпай, бәсекеге қабілетті экономика құру мүмкін еместігін», - үнемі айтып келеді.

Биылғы жылға тоғанда балық өсіру бойынша 5 жоба ашу жоспарланды.

Бөген ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Қ. Қарагенеев», Жаңақұрылыс ауылдық округінен «Қуаныш» шаруа қожалықтары тоғандарын тереңдетіп қазып, су жіберу жұмыстары жүргізуде.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2024 жылдың 6 айында атқарылған жұмыстары туралы

Егін шаруашылығы

Қазіргі таңда ауданда жеке және заңды тұлғалар, шаруа қожалықтар бойынша 19 га картоп, 70 га көкөніс, 315 га бақша, 222 га жаңа жоңышқа, 344,5 га ескі жоңышқа дақылдары орналастырылды. Оның ішінде, 15 га тамшылатып суару әдісімен бақша дақылдары, 80 га жаңбырлатып суару әдісімен жоңышқа дақылдары және 25 га подпленка әдісімен көкөніс бақша дақылдары егілді. Қазіргі таңда егілген ауыл шаруашлығы дақылдары бойынша, күтіп баптау жұмыстары жүргізілуде.

Балық экспорты туралы

01.05.2024 жылғы мәліметі бойынша 1107 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге, Польша, Германия, Австрия, Венгрия, Грузия, Азербайджан, Нидерландия, Румыния, Қытай, Дания, Литва, Қырғыстан, Эстония) аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл", ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Кошекбаев Д" шығарып отыр.

Қамыстыбас балық питомнигі арқылы су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтарбарлығы 15 млн. 220 мың дана жіберіліп өсірілуде.

«Дипломмен ауылға!» жобасы бойынша.

«Дипломмен ауылға!» жобасы бойынша 2024 жылдың 6 айы қорытындысы бойынша, 30 маманға бір жолғы 11 760 мың теңге көлемінде көтерме жәрдемақы берілді.

Ауданда ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2024 жылдың 3 айында атқарылған жұмыстары туралы

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Арал ауданы аумағынада Кіші Арал теңізі, маңызы бар балық шаруашылығындағы 16 көл мен 73 су шаруашылығы нысандары (64 канал мен 9 қорғаныс бөгеті) және стратегиялық маңызы бар 2 нысан(Ақлақ су тоспасы, Көкарал бөгеті) орналасқан.

Сырдария өзені Арал ауданы аумағында Кіші Арал теңізіне дейін 117 шақырымды құрайды.

2024 жылы Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Ералы» каналын құжаттандыруға аудандық бюджеттен 3,7 млн.теңге қаржы бөлініп, қазіргі таңда құжаттандыру бойынша тиісті жұмыстар жүргізілуде.

«Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында жұмыстарды жалғастыру үшін 2024 жылы «Тәуір», «Қарашалаң-1»,«Қарашалаң-2». «Тұщы» және «Сарытерең» каналдарына су тоспасын салу жұмысары атқарылатын болады.

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

2024жылға егіс көлемін арттырудың межесі 2000 гектарды құрайды.

Оның ішінде: 17 гектар картоп, 122 гектар көкөніс, 437,5 гектар бақша, 648 гектар жаңа жоңышқа, 344,5 гектар ескі жоңышқа және 431 гектар басқа дақылдар немесе күздік жоңышқа дақылдары.

Сонымен қатар, ағымдағы жылға көкөніс дақылдары үшін жаңадан шағын жылыжай кешенін салу жоспары бар.

Бүгінгі күнге, Жетес би ауылдықокругі бойынша алғашқы бау-бақша дақылдарын егу үшін 5 гектар жер жыртылды.

Сондай-ақ, Сексеуіл кентіндегі жеке кәсіпкер өткен жылы іске қосылған жылыжай кешеніне көкөніс көшеттерін егу жұмыстарын бастап кетті.

Қазіргі таңда, көктемгі дала жұмыстарына дайындық жұмыстары қарқынды жүргізілуде.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 17 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2023 жылдан 2024 жылға дейін, Кіші Арал теңізіне 6920 тонна, болып бекітілген.

Ауланған балық 01.01.2024 жылға 6484 тонна болса, өңделген балық 01.03.2024 жылға 964 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23 900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.

Бұдан бөлек 15-ге жуық балықтарды сұрыптап қатыру және сақтау цехтары жұмыс жасап келеді.

Балық экспорты туралы

01.04.2024 жылғы мәліметі бойынша 760 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге, Польша, Германия, Австрия, Венгрия, Грузия, Азербайджан, Нидерландия, Румения, Қытай, Дания, Литва) аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар «Арал СДО» ЖШС, «Agrofish 2020» ЖШС, «Қарашалаң СДО» ЖШС, «Камбала балық БӨО» ЖШС, ЖК «Караев Жамбыл», ЖК «Кошкарбаев С», ЖК «Кошекбаев Д» шығарып отыр.

Қамыстыбас балық питомнигі арқылы су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар барлығы 15 млн.220 мың дана жіберіліп өсірілуде.

Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы бекітілген болатын. Бекітілген бағдарламада ауданға қатысты тауарлық балық өндірісін ұлғайту үшін 7 тауарлы көліміз тізімге енгізілді. Атап айтатын болсақ Ақшатау-Сорғақ, Домалақ, Тұщы, Қаракөл, Алаша, Ақбілек және Шөмішкөл көлдері.

Қазіргі таңда осы бағдарламаны іске асыру шеңберінде тізімге енгізілген көлдердің каналдарын тазалау, қажетті жерлерге гидротехникалық құрылыстарын салу және электр желілерін жеткізу бойынша әкімдік тарапынан жұмыстар жүргізілуде.

Мелиоративтік жұмыстар жүргізілетін көлдердің ішінен Ақшатау-Сорғақ, Шөмішкөл және Домалақ көлдеріне құятын каналдарға гидро техникалық құрылғылардың құрылысы салынатын жерлері анықталып координаттары алынды. Аудандық бюджеттен 1,5 млннан астам қаржы бөлініп, тиісті құжаттары рәсімделді. Одан әрі кезең кезеңмен шаруашылық құқығындағы табиғат мемлекеттік коммуналдық кәсіпорынына өткізілді уақытша мерзімге.

Жалпы бекітілген өңірлік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының 32-тармағында Қызылорда облысында балық шаруашылығын дамыту үшін, 45 су айдындарының ішінде Арал ауданына қатысты Ақшатау-Сорғақ, Қаракөл, Алаша, Тұщы, Домалақ, Шөмішкөл және Ақбілек көлдеріне жобалау сметалық құжаттарын әзірлеу және электр желілерін жүргізу бойынша жауаптылық жүктелген.

Тізімге енгізілген 7 көлге ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттарын) әзірлеу және электр желілерін жүргізуге байланысты, жобалау іздестіру жұмыстары (ПИР) жүргізілді.

Сонымен қоса, аудандық құрылыс бөлімі арқылы «Шөмішкөл» көліне аудандық бюджеттен 1 млн 646 мың теңге бөлініп, ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттары) әзірленіп, «Алаша» көліне де аудандық бюджеттен 1 млн 646 мың теңге бөлініп, ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттарын) әзірлеуге сатып алу жұмыстары жүргізілуде.

2024 жылға, тоғанда балық өсіру бойынша 5 жобамыз бар.

Бөген ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Қ. Қарагенеев», Жаңақұрылыс ауылдық округінен «Қуаныш» шқ, Аманөткел ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Б. Алипов» және «Қуат» шқ, Қамыстыбас ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Ә. Рақымжан», тоғанды балық шаруашылығын құру бағытында жер телімдерін тереңдетіп, тиісті мекемелермен жұмыстар атқарылуда.

Жоба аясында, аталған жеке кәсіпкерлер тоғанда балық өсіру бойынша барлығы 125 млн. теңге қаржы жұмсалып, 7 адамды тұрақты жұмыспен қамтылады деп жоспарлануда. Тоған ашу жұмыстары кезең-кезеңімен жалғасын табатын болады.

Ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімі салаларының 2023 жыл көлемінде атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2023 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында 15 116,7млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда103,8 пайызға артты.

Жалпы, біздің аудан ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы бойынша аудандар арасында төртінші орында, Қызылорда қаласын аудандарға қоса есептегенде төртінші орында тұрмыз.

2023 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 53 786бас мүйізді ірі қара, 84 663 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 54 570 бас, ешкі 30 093 бас), 56 838 бас жылқы, 33 854 бас түйе және 4 839 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 100,3 пайызға, қой мен ешкі 101,0 пайызға, жылқы115,2 пайызға, түйе 101,6 пайызға және құс 123,8 пайызға орындалды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2023 жылдың қаңтар-желтоқсан айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта)4 913,5 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті)10 727,1 тонна, жүн өндіру 127,5 тонна және жұмыртқа өндіру 135,8 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру102,2 пайызға, сүт өндіру 101,4 пайызға, жүн өндіру 100,4 пайызға, жұмыртқа өндіру 100,8 пайызға орындалды.

2022-2023 жылдары екі жыл қатарынан облыс көлемінде төрт түлік санының өсу динамикасын қалыптастырған және олардың өнімдерін өндіруде жоғары жетістіктерге жеткені үшін ауданымыз «ОЗАТ АУДАН» номинациясы бойынша марапат төрінде болдық.

Оның басты себебі, мал шаруашылығына бағытталған мемлекеттік бағдарламаларға ауыл шаруашылығы құрылымдарының белсене қатысуы.

Аудан бойынша 2023-2024 жылдарға мал қыстау кезеңіне ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша 146,0 мың шартты мал басына 181,0 мың тонна мал азықтық шөп және 31,0 мың тонна жем дайындау жоспарланған.

Бүгінгі күнге,181,5 мың тонна мал азықтық шөп (100,2 пайызға), 31,1 мың тонна жем (100,3 пайызға) дайындалды. Өткен жылдан қалдық шөп 59,7 мың тонна.

Ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша

01.01.2023 - 01.01.2024 жылдардағы мал шаруашылығы саласының дамуы туралы салыстырмалы

К Ө Р С Е Т К І Ш Т Е Р І

Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	01.01.2023 ж	01.01.2024 ж	Айырмасы +,-	2021 ж 2022 ж %
МАЛ БАСЫ
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП)	млн. теңге	14 560,0	15 116,7	+556,7	103,8
Мүйізді ірі қара	бас	53 602	57 457	+3 855	107,2
Оның ішінде: аналық сиыр	-//-	26 030	30 552	+4 522	117,4
Қой, ешкі, барлығы	-//-	83 786	98 199	+14 413	117,2
Оның ішінде: қой	-//-	53 703	63 053	+9 350	117,4
ешкі	-//-	30 083	35 146	+5 063	116,8
Жылқы	-//-	49 309	48 068	-1 241	97,5
Түйе	-//-	33 305	36 270	+2 965	108,9
Құс(тауық)	-//-	3 907	4 022	+115	102,9
МАЛ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУ
Союға өткізілген малдың тірілей салмағы	тонна	4 806,4	4 913,5	+107,1	102,2
Сүт өндіру (сиыр сүті)	-//-	10 583,1	10 727,1	+144	101,4
Жұмыртқа өндіру	мың дана	134,7	135,8	+1,1	100,8
Жүн,(қой жүні)	тонна	127,0	127,5	+0,5	100,4

Ауыл шаруашылығы жануарларына қарғы тағу (жарық шағылыстырғыш лента) жұмыстары

Жол-көлік оқиғаларының алдын-алу бағытындағы жарық шағылыстырғыш лента тағу жұмыстары ағымдағы жылы аудан аумағына жақын орналасқан Аққұм, Ақирек, Аралқұм және Сапақ ауылдық округтерінде 300-ге жуық төрт-түлік малдарына лента тағылды.

* * * * *

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Егін шаруашылығын дамыту мақсатында іске асырылып жатқан жұмыстар туралы

2022 жылы 466,6 гектар егіс орналастырылды. Оның ішінде: 10,2 гектар картоп, 147,1 гектар бақша, 39,8 гектар көкөніс, 73 гектар ескі жоңышқа және 196,5 гектар жаңа жоңышқа дақылдары.

Егілген картоптан 142,8 тонна, көкөністен 493,1 тонна, бақшадан 1942,2 тонна және жоңышқадан 238,3 тонна өнім алынды.

Осы егістік жерлерді суару үшін 10 дана жылжымалы ДНУ-200/75 дизельді су насосы сатып алуға республикалық бюджеттен қаржы бөлініп, алынған су насостары егін егуге кіріскен сыр беткейіндегі ауылдық округтерге табысталды.

Сондай-ақ, өз өзімізді азық түлік өнімдерімен және мал азықтық шөппен қамтамасыз ету үшін 2022 жылға егістік және шабындық жерлерді ұлғайту бойынша Ақирек, Жетес би, Аманөткел, Бөген, Райым және Қаратерең ауылдық округтерінің жер учаскелеріне далалық өлшеу жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде жалпы көлемі – 493 гектар жер учаскелері шаруашылықтарға табысталып берілді.

Бұдан бөлек, суды тиімді пайдалану әдістерімен суды аз қажет ететін қондырғылармен пайдалануды қолға алдық.

Оған дәлел, Ақирек және Сексеуіл кентінен подпленка әдісімен 15 гектар жерге бақша дақылдарын ексе, Атанши ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер Е.Төреханов 10 гектар жерге тамшылатып суару әдісімен бақша, көкөніс дақыларын орналастырса, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 80 гектар жерге жаңбырлатып суару қондырғысы арқылы жаңа жоңышқа тұқымын септі.

* * * *

Арал ауданының ауыл шаруашылығы саласының 2022-2024 жылдарға егін шаруашылығы және өндірілетін өнімді дамытуға арналған даму жоспарының іске асырудың Жол картасына сәйкес, 2023 жылға аудан бойынша барлығы 1500 гектар жерге егіс егуді межеледік.

Оның ішінде: 21 гектар картоп, 87 гектар көкөніс, 342 гектар бақша, 238 гектар ескі жоңышқа, 460 гектар жаңа жоңышқа және 352 гектар басқа дақыл түрлері.

Бүгінгі таңда, егіс егетін ауыл шаруашылығы құрылымдары суды аз қажет ететін және су үндемдеу технологияларын пайдалануды қолға алды.

Оған дәлел, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 100 гектар жерге жаңбырлатып суару әдісімен жоңышқа дақылын ексе, Сексеуіл кенті, Атанши, Қосжар, Аралқұм ауылдық округітері бойынша 20 гектардан астам жерге тамшылатып суару әдісімен көкөніс, бақша дақылдарын орналастырды. Сонымен қатар, Сексеуіл кенті және Ақирек ауылдық округіндегі жеке қожалықтар 25 гектар жерге подпленка әдісімен көкөніс, бақша дақылдарын екті.

Дегенмен бүгінгі күнге, жеке, заңды және шаруа қожалықтары бойынша барлығы 1359,5 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда: 22,9 га картоп, 99,15 га көкөніс, 363,77 га бақша, 177,25 га ескі жоңышқа және 347,25 га жаңа жоңышқа және 349,2 га күздік жоңышқа дақылдары.

Осы егілген егістің 689,7 га шаруа қожалықтарында, 105,9 га заңды тұлғаларда және 214,72 га жеке қожалықтарына тиесілі.

Аталмыш егістік жерлерді суару үшін қосымша 2 дана мотопомпа (су айдау насосы) Аралды құтқару қоры арқылы сатып алынып берілді.

Сонымен қатар, өз-өзімізді азық-түлік өнімдерімен және мал азықтық шөппен қамтамасыз ету үшін 2023 жылға егістік жерлерді ұлғайту бойынша Ақирек, Аманөткел, Қосжар және Қаратерең ауылдық округтерінің жер учаскелеріне далалық өлшеу жұмыстары жүргізіліп, конкурс тәсілімен жалпы көлемі 774 гектар жер учаскелері шаруашылықтарға табысталды.

Жеке тұрғындар бойынша 76 гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру межесі облыстық басқармамен белгіленіп, бүгінгі күнге аудан бойынша ұжымдық негізде 137 отбасы 101,5 га жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастырды. Оның ішінде: 5,2 га картоп, 18,3 га көкөніс, 68 га бақша және 10 га жаңа жоңышқа дақылдары.

Қазіргі таңда егілген егіс дақылдары бойынша статистикалық ақпаратқа сүйене отырып жобамен картоптан 216,3 тонна, көкөністен 1450,3 тонна, бақшадан 4377,1 тонна және ескі, жаңа жоңышқадан 838,4 тонна өнім алынды.

Егін шаруашылығын дамыту мақсатында соңғы жылдары жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде 2022 жылы егілген егісті осы кезеңмен салыстырғанда аудан бойынша егіс көлемі 543,7 гектарға артық егіліп, одан алынатын өнім көлемі біршама артқандығын көруге болады.

2022-2023 жылдардағы егілген егіс пен алынған өнім бойынша салыстырмалы көрсеткіш

Өнім түрі	Егілген егіс көлемі, га		Айырмашылығы, га	Өңдірілген өнім көлемі, тонна		Айырмашылығы, тонна
Өнім түрі	2022 ж.	2023 ж.	Айырмашылығы, га	2022 ж	2023 ж.	Айырмашылығы, тонна
картоп	10,2	22,9	+12,7 га	116,4	216,3	+996 тн
бақша	147,1	363,77	+216,67 га	1881,8	4377,1	+2495,3 тн
көкөніс	39,8	99,15	+59,5 га	816,4	1450,3	+633,9 тн
жоңышқа	269,5	524,5	+255 га	656,8	838,4	+181,6 тн
Мал азығы (шөп), мың тонна				176,4	179,2	+2,8 тн
БАРЛЫҒЫ	466,6	1010,3	+543,7 га	3647,8	7061	+3413,2 тн

Ескертпе:2022 жылы егіс көлемі – 466,6 га (статқа енгізілген) + 175 га күздік жоңышқа орналастырылса, статқа енгізілмеген егіс көлемі – 62,6 га, барлығы 704,2 га егілді.

2023 жылы егіс көлемі – 1010,3 га (статқа енгізілген) + 349,2 га күздік жоңышқа орналастырылып, барлығы 1359,5 га егілді.

СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

2022 жылы 7 су ұңғыманың жобасы республикалық бюджеттен қолдау тауып қаржыландырылды.

- Қосаман елді мекеніндегі «Тоғыт» су ұңғымасы, жоба құны 16 млн. 800 мың теңге. Орындаушы мердігер «Ойл-Су» ЖШС.

- Жақсықылыш кентіндегі «Ащықұдық» су ұңғымасы, жоба құны 26 млн. 500 мың теңге. Орындаушы мердігер «PRIDE LTD» ЖШС.

- «Сульфат-2» су ұңғымасы, жоба құны 15 млн. 500 мың теңге. Орындаушы мердігер «PRIDE LTD» ЖШС.

- Қамыстыбас елді мекеніндегі «Боранбай» су ұңғымасы, жоба құны 17 млн. 400 мың теңге. Орындаушы мердігер «Ойл-Су» ЖШС.

- Мергенсай елді мекеніндегі «Мергенсай» су ұңғымасына 31 млн. 400 мың теңге қаралған. Орындаушы мердігер «Ойл-су» ЖШС-і.

- Қамыстыбас елді мекеніндегі «Қазанғап Ата» су ұңғымасын қазуға 20 млн. теңге және Ақирек елді мекеніндегі «Ақбай» су ұңғымасын қазуға 20 млн. теңге қаралды.

- Арал қаласындағы «Арал-1» су ұңғымасын қазу жұмыстарына облыстық бюджеттен 28 млн. 472 мың теңге қаржы бөлініп, аталған су ұңғымаларын жоба сметалық құжаттамаларына сәйкес қазылып, пайдалануға берілді.

Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Ералы» каналының арнасын қазу жұмыстарының бірінші кезеңі басталды. Жобаны бастау жұмыстарына 29 млн. 900 мың теңге қаржы бөлінді. Бүгінде канал арнасының 5 шақырым жері тереңдетіліп қазылды. Орындаушы мердігер «Сәт-Сервис» ЖШС-і.

2022 жылы жобаны аяқтау үшін облыстық бюджеттен қосымша 20 млн. 032 мың теңге бөлініп, канал бойынша екі көзді су тоспасы салынды.

Сондай-ақ, Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Нұралы жарма» каналының сағасына 3 көзді су тоспасын салу, 1 шақырым қорғаныс бөгетін соғу және 600 метр канал арнасын тазалау жобасы республикалық бюджеттен қолдау тапты. Жоба құны 166 млн. теңгені құрайды. Тапсырыс беруші облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы. Орындаушы мердігер –«Техоснастка-Ремсервис» ЖШС-і.

Бүгінде Нұралы жарма каналының арнасы тереңдетіліп қазылып, 3 көзді су тоспасы салынып пайдалануға берілді.

2022 жылы «Қулы», «Ақшақыз» және «Қайролла» каналдарын күрделі жөндеуден өткізуге республикалық бюджеттен 165 млн. 514 мың теңге қаржы бөлінді. Аталған каналдарға тазалау және су тоспасын салу жұмыстары толықтай жүргізілді.

2022 жылы «Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында біршама жұмыстар атқарылды. Жоба құны 4 млрд. 582 млн. теңге.

2022 жылы осы жұмыстарды жүргізуге 484 млн.теңге қаралып, Тұщы каналының 6 шақырым арнасын қазу, Сарытерең каналының 2,3 шақырым арнасын қазу, Қарашалаң көлінен бастап Тікаша өңірінен теңізге қарай «Қарашалаң-1» каналының 2,9 шақырым жерін тазалау және Тәуір бөгетінің 5,01 шақырым жерін қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді және Ақлақ су тоспасына күрделі жөндеу жұмыстары атқарылды.

2022 жылдың қорытындысымен Кіші Арал теңізіне 816 млн. текше метр су түсті.

2023 жылы Жаңақұрылыс ауылдық окугіндегі Қараарық каналын тазалау және су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттары облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы әзірленіп, аталмыш басқарма тарапынан мемлекеттік сарапатамаға ұсынылып, оң қорытындысы алынды. Жоба құны 420 млн. теңге.

Райым ауылдық округіндегі Ардана каналына су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттары әзірленді.

Осыған орай, балық шаруашылығы маңызы бар (таурарлы көл) Шөмішкөл көлінің жағдайын жақсартуға және сумен қамтамасыз ету мақсатында Шөмішкөл көлінің су шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жоба сметалық құжаттары әзірленді. Жоба құны 116,2 млн. теңге.

Қазіргі таңда аталған канал бойынша мемлекеттік сараптамадан өткізу үшін облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан жұмыстар жүргізілуде.

Бұдан бөлек, Қаратерең ауылдық округіндегі Құйылыс қорғаныс бөгетін қайта қалпына келтірудің жоба сметалық құжаттары облыстық шаруашылық жүргізу құқығындағы «Табиғат» МКК-і арқылы әзірленді. Бүгінгі таңда аталмыш мекеме тарапынан мемлекеттік сарапатамаға ұсынылып, оң қорытындысын алу күтілуде.

Сондай-ақ, Қаратерең ауылдық округінен 50 шақырым қашықтықтан мал суарылымы және Арал теңізінің құрғаған ұлтанына сексеуіл көшеттерін егіп, суару үшін Аралды құтқару қорының қаржыландырумен 500 метр тереңдіктен жаңадан су ұңғымасы қазылды.

Ал, Атанши ауылдық округіндегі мал жайылымдық жерде орналасқан Аэропорт су ұңғымасын қазудың жоба сметалық құжаттарын әзірлеу үшін аудандық бюджеттен 537600 теңге бөлініп, құжаттары әзірленді. Жоба құны – 23,7 млн.теңге.

Сонымен қатар, «Қазсушар» РМК-і арқылы Кіші Арал теңізіне суды жіберу, судың тұздылығын төмендету және Көкарал бөгетін нығайту мақсатында жұмыстарды жалғастыру үшін 2023 жылға 1 млрд. 507,3 млн. теңге қаралып, бүгінгі күнге Көкарал бөгетіне жер жұмыстары (тегістеу, топырақ тасу т.б) және Қарашалаң көлінен бастап Тәуір өңірінен теңізге қарай «Қарашалаң-2» каналының 13,15 шақырым жерін тазалау жұмыстары жүргізуде.

Бұдан бөлек, 2023 жылға арналған жұмыс жоспары мынадай:

САТ бөгетін қалпына келтіру 0,788 шақырым.

Ақшауыт бөгетін таспен бекіту – 0,7 шақырым.

Қарашалаң көлі мен Сырдария өзені арасындағы бөгеттердің бұзылған №3, №4 учаскелерін қалпына келтіру.

2023 жылдың 1 қаңтарынан 1 қазанына дейінгі кезеңде Арал теңізіне түскен су көлемі 1 млрд.700 млн. текше метр.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Еліміз тәуелсіздік алған жылдардан бастап Арал ауданында жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт («Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral Sea food» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары)балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін «Еврокод» белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.

Бұдан бөлек 15-ге жуық балықты сұрыптап қатыру және сақтау цехтары жұмыс жасап келеді.

Ауланған балық 01.01.2023 жылға – 6 885 тонна, 01.01.2024 жылға – 6 484 тонна.

Өңделген балық 01.12.2022 жылға – 4 774 тонна, 01.12.2023 жылға – 4 282 тонна.

Аудандағы ауланған балық бойынша 401 тоннаға кем ауланып, 94,1 пайызға орындалса, өңделген балық 492тоннаға кем өңделіп, 89,7 пайызға орындалған.

Балық экспортты бойынша көрсеткіш 01.01.2023 жылға – 3266 тонна, 01.01.2024 жылға – 2 378 тонна. 888 тоннаға кем экспортталып, 72,8 пайызға орындалып тұр.

«Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы» бекітілген болатын. Бекітілген бағдарламада ауданға қатысты тауарлық балық өндірісін ұлғайту үшін 7 тауарлы көліміз тізімге енгізілді. Атап айтатын болсақ «Ақшатау-Сорғақ», «Домалақ», «Тұщы», «Қаракөл», А»лаша», «Ақбілек» және «Шөмішкөл» көлдері.

2022 жылы Аманөткел ауылдық округіндегі «Ақшатау-Сорғақ» көлі су алатын «Ақшақыз» каналын тазалау және су тоспасын салу жұмыстарына республикалық бюджеттен 102 млн. 700 мың теңге қаржы бөлінді. Аталған каналдарға тазалау және су тоспасын салу жұмыстары толықтай жүргізілді.

Райым ауылдық округіндегі «Шөмішкөл» көлі су алатын «Ардана» каналына су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттары әзірленді.

Осыған орай, балық шаруашылығы маңызы бар (таурарлы көл) «Шөмішкөл» көлінің жағдайын жақсартуға және сумен қамтамасыз ету мақсатында Шөмішкөл көлінің су шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жоба сметалық құжаттары әзірленді. Жоба құны 116,2 млн. теңге.

Сонымен қоса, Қамбаш көлі қайта 6 учаскеге шарбақтық балық шаруашылығын құру мақсатында бөлініп, Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясының ұйымдастыруымен аукцион арқылы табысталу жұмыстары жасалуда.

Аталған бағдарламаға енгізілмеген жеке бастамасымен жүзеге асырылған қолдан балық өсіру шаруашылығы саласындағы жобалар бар.

2022 жылға балық шаруашылығын дамыту бойынша 3 жоба. Бағыттың негізі ауданымызда тоғанда балық шаруашылығын өсіру, жобаның құны 32 млн. теңге, жоба аясында 9 адам жұмыспен қамтылады.

Ауданда балық шаруашылығын дамыту, басты мақсатымыз ауданымызда тоғанды балық шаруашылығын өсіру. Іске асыру бойынша 3 жобамыз бар.

Жаңақұрылыс ауылдық округінен жеке кәсіпкер А.Есімовтің тоғанда балық өсіру жобасы.

Қарақұм ауылдық округінен жеке кәсіпкер Ш.Алматбаев Ерімбетжаға елді мекенінде жер асты ұңғымасының суын пайдалана отырып, жалпы көлемі 10 гектар жерге 2 тоған құрылысы жобасы.

Бекбауыл ауылдық округінен жеке кәсіпкер Ф.Қарақұлованың қолдан балық өсіру тоғаны жобасы. Тоғанның көлемі 20 га, қазіргі таңда, тоғанға балық шабақтары жіберіліп өсіру жұмыстары жүргізілуде.

Жоба аясында, аталған жеке кәсіпкерлер тоғанда балық өсіру бойынша барлығы 20 млн. теңге қаржы жұмсалып, 3 адамды тұрақты жұмыспен қамтыған.

Бұдан бөлек, алдағы уақытта Қаратерең, Қарашалаң, Қамыстыбас және Аманөткел елді мекендерінен барлығы 7 дана қолдан балық өсіру тоғанын құру бағытында жұмыстар жасалатын болады.

2023 жылы іске асыру бойынша 2 тоғанда балық өсіру жобамыз іске қосылды.

Жаңақұрылыс ауылдық округінен «Қожағұл-Ата» шқ және Қаратерең ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Ә. Жанайбеков» тоғанды балық шаруашылығын құрды.

Жоба аясында, аталған жеке кәсіпкерлер тоғанда балық өсіру бойынша барлығы 40 млн. теңге қаржы жұмсалып, 2 адамды тұрақты жұмыспен қамтыған.

2024 жылға тоғанда балық өсіру бойынша 5 жобамыз бар. Бөген ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Қ. Қарагенеев», Жаңақұрылыс ауылдық округінен «Қуаныш» шқ, Аманөткел ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Б. Алипов» және «Қуат» шқ, Қамыстыбас ауылдық округінен жеке кәсіпкер «Ә. Рақымжан», тоғанды балық шаруашылығын құру бағытында жер телімдерін тереңдетіп, тиісті мекемелермен жұмыстар атқарылуда.

Жоба аясында, аталған жеке кәсіпкерлер тоғанда балық өсіру бойынша барлығы 125 млн. теңге қаржы жұмсалып, 7 адамды тұрақты жұмыспен қамтылады деп жоспарлануда.

Арал өңірі балықшыларының слеті туралы

Ауданда VІІ-ші балықшылар слеті қыркүйек айының 20-сы күні жоғары деңгейде аталып өткен болатын. Слет аясында «Арал өңіріндегі балық шаруашылығын дамыту және Кіші Арал теңізінің болашағы» атты дөңгелек үстел ұйымдастырылып өзекті мәселелер талқыланды, бірқатар ұсыныстар берілді.

«ЖОЛ КАРТАСЫ» жобасы.

Мемлекет басшымыз Қазақстан халқына Жолдауында аграрлық сала бойынша нақты бағыттарын айқындап берді.

Басты міндет - ол елімізді азық-түлік өнімімен толық қамтамасыз ету және азық-түлік тауарларының бағасын реттеу.

Бұл, өз кезегінде, ауыл шаруашылығы дақылдарын әртараптандыру шараларын қабылдау арқылы, ауданымызда азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ықпалын тигізетін болады.

Осы бағытта ауданның 2022-2024 жылдарға арналған «Ауыл шаруашылығын дамытудың Жол картасы» бекітіліп, 3 бағытта(мал, егін, балық шаруашылығын дамыту) іске асырылуда.

Мақсаты агроөнеркәсіп кешенін, ауыл шаруашылығы секторын дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру, жаңа инвестициялық жобаларды іске асыру және ауыл шаруашылығы саласындағы қызметтермен өзін-өзі қамтамасыз ету.

Жол картасы аясында барлығы 30 жобаны іске асыру, жобамен 792 млн. теңге инвестиция тарту және 200-ге жуық адамды жұмыс орнымен қамтамасыз ету жоспарланса, бекітілген 30 жобаның бүгінгі күнге 23 жобасы орындалып, ауданға ауыл шаруашылығы саласы бойынша 281,8 млн. теңге көлемінде инвестиция тартылып, 43 адам жаңа және маусымдық жұмыс орындарымен қамтылды

* * * * *

ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ САЛАСЫ БОЙЫНША:

Пайдаланбаған ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін мемлекет меншігіне қайтару бойынша2022 жылы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында Республика аумағынан пайдаланылмай жатқан ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді мемлекет меншігіне қайтару туралы тапсырмасы берілді.

Осыған сәйкес, 2022 және 2023 жылдары облыс әкімінің орынбасары С. Қожаниязовпен ауыл шаруашылығы мақсатындағы игерілмеген жер учаскелерін мемлекет меншігіне қайтару бағытында облыс бойынша жоспар бекітілген болатын. Бекітілген жоспарға сәйкес әр жылы аудан үлесі 35 000 гектарды құрады.

Осы орайда, жер саласының қызметкерлері тарапынан ауылдық округтердегі шаруа қожалықтарымен жер учаскелерінің меншік иелеріне аралау жұмыстарын жүргізіп, пайдаланбаған жер учаскелерін мемлекет меншігіне қайтару туралы түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, біршама ауқымды жұмыстар атқарылды.

2023 жылы ауылшаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін конкурсқа шығару жергілікті бюджеттен 5 млн 141 мың теңге бөлініп, тізбесін бекіту үшін далалық өлшеу жұмыстары жүргізілуде.

Өткен 2023 жылы атқарылған шаралар бөлім тарапынан жалғасын тауып, жоспар – 28 500 гектарға бекітілді. Нәтижесінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы нысаналы мақсатына сәйкес игерілмеген (пайдаланылмаған) 28 974 гектарды құрайтын 17 жер учаскелері мемлекет меншігіне қайтарылды. Қайтарылған жер учаскелерінің басым бөлігі жалпы халықтық үлестен құралған «Құланды» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің және «Жамбыл» шаруа қожалықтарының қайтыс болған мүшелерінің жер үлестерінен құралды.

Кәсіпкерлік мақсатта сауда-саттық аукцион туралы:

2023 жылы жалпы көлемі:69 800 шаршы метр (33 544 000 теңге) болатын 118 жер учаскелері және 21 845 шаршы метр(12 400 175 теңге) болатын 35 жер учаскелері сауда-саттық (аукцион) арқылы сатуға аудан әкімдігінің 2023 жылғы 19 сәуірдегі № 59-қ қаулысымен, 22.05.2023 жылғы № 73-қ қаулысымен және 16.10.2023 жылғы № 115-қ қаулысымен Алдағы уақытта сауда-саттық (аукцион) арқылы сатылатын жалпы көлемі: 288 754 шаршы метр болатын 45 жер учаскелердің тізімі аудан әкімдігінің қаулысымен бекітіліп, мүліктік веб-портал (www.gosreestr.kz) арқылы сауда-саттық (аукцион) арқылы 144,3 млн. теңгеге сатылып жергілікті бюджетке түсірілді.

МЕМЛЕКЕТТІК КӨРСЕТІЛЕТІН ҚЫЗМЕТТЕР:

Арал ауданының ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімі арқылы жер саласы бойынша 11 қызмет көрсетіліп келеді.

2023 жылдың 12 айы бойынша жалпы саны - 1523 мемлекеттік қызметтер қабылданған. Оның: 1508 қанағаттандырылып, 15 - мемлекеттік қызметтер бас тартылған. Көрсетілген барлық мемлекеттік қызметтер Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылы бекітілген № 301 бұйрығымен бекітілген қағидаға сәйкес көрсетіледі.

МЕМЛЕКЕТТІК БАҒДАРЛАМА БОЙЫНША:

«ДИПЛОММЕН АУЫЛҒА!» бағдарламасы

2022 жылы ауылдық елді мекендерге жұмыс істеуге және тұруға келген мамандарға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 10414,2 мың теңге қаржы бөлініп 34 маманға әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылды.

Тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 14 маманға 55134,0 мың теңге қаржы бөлініп, қаржылық жоспарға сәйкес бюджеттік кредит ұсынылып, толық игерілді.

2023 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 34 маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 11730,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 22 маманға 113 850,0 мың теңге қаржы қаралды.

Бүгінгі күнге тұрғын үй сатып алуға бөлінген 113 850,0 мың теңге қаржының 112 811,0 мың теңгесі игеріліп, тәуелсіз сарапшылардың тұрғын үйді аз бағалауы себепті 1039,0 мың теңгесі үнемделді.

«АУЫЛ АМАНАТЫ»бағдарламасы

«Ауыл халқының табысын арттыру жөніндегі жобаны масштабтау бойынша шағын кредиттер беру» бюджеттік бағдарламасы бекітілді.Қазіргі кезде ереже талаптарына сәйкес,берілетін микрокредиттер сенім білдірілген өкіл (агент) анықтауға конкурс жарияланып, жеңімпаз болып «ӘКК «Байқоңыр» ҰК» АҚ-ы анықталды.

Аталған жобаны іске асыру мақсатында облысқа қаржыландыру 2023 жылға 3,0 млрд. теңге қаржы бөлінді. Осы қаржыдан Арал ауданының халық санына байланысты 438,5 млн. теңге қаржы тиесілі болып отыр. Игерілгені 438,5 млн. теңге, 100 пайыз. (72 жоба)

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӨНІМДЕРІНІҢ ЖӘРМЕҢКЕСІ

2023 жылдың 21 наурыз күні «Ұлыстың Ұлы күні – наурыз» мерекесі аясында, 17-18 қыркүйек күндері Астана қаласында,14 қазанда Арал қаласында аудан орталығында, 21 қазанда Қызылорда қаласында «Алтын дән - 2023»іс-шарасы аясында және 4 қараша Арал қаласында аудан орталығында «Алтын күз - 2023» іс-шарасы аясында және 18 қарашада Байқоңыр қаласында, 2 желтоқсанда Қызылорда қаласында Арал ауданыныңауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкесі өткізілді.

Жалпы жыл басынан бастап ауданның ауыл шаруашылығы құрылымдарының ет, сүт, балық және көкөніс өнімдерін халыққа тікелей сатылуы, яғни нарық бағасынан 15-20 пайызға дейін арзандатылуы барысында 7 мәрте жәрмеңкелері (Астана қаласы -1, Қызылорда қаласы – 2, Байқоңыр қаласы – 1,аудан орталығында -3) өткізілді.

ТҰРАҚТАНДЫРУ ҚОРЫ ТУРАЛЫ

Ауданға «Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның тұрақтандыру қоры арқылы фовардтық сатып алынған көкөністерді интервенция арқылы қабылдайтын оператор болып жеке кәсіпкер «Саянов Серикбай Куантканович» белгіленді.

Белгіленген оператор жеке кәсіпкер «Саянов Серикбай Куантканович» 2023 жылдың басынан осы кезге дейін 351 тонна ұн әкелінді.

Сонымен қатар, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларыныңбірі - күріш 1 тонна, қант 5 тонна, күнбағыс майы 2 тонна, басты пияз 5 тонна ауданға жеткізілді.

Ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімі салаларының 2023 жылдың ІII тоқсаны бойынша атқарылған жұмыстар туралы анықтама

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2023 жылдың қаңтар-тамыз айларында 8 385,2 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,5 пайызға артты.

2023 жылдың қаңтар-тамыз айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 60 441бас мүйізді ірі қара, 105 727 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 67 317 бас, ешкі 38 410 бас), 49 440 бас жылқы, 37 055 бас түйе және 4 227 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 100,4 пайызға, қой мен ешкі 102,7 пайызға, жылқы 111,5 пайызға,түйе 104,4 пайызға және құс 100,8 пайызға орындалды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2023 жылдың қаңтар-тамыз айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 2 633,8 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 6 236,8 тонна, жұмыртқа өндіру 75,2 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 102,5 пайызға, сүт өндіру 101,5 пайызға, жұмыртқа өндіру 100,9 пайызға орындалды.

Аудан бойынша 2023-2024 жылдардың мал қыстату науқанына, мал азығын дайындау межесі 181,0 мың тонна. Осыдан бүгінгі күнге дейін, 175,0 мың тонна мал азығы дайындалды, немесе берілген меженің 96,7 пайызы.

«Ауыл Аманаты»бағдарламасыбойыншабүгінгікүнгедейінқала, кентжәнеауылдықокругтерден 170 жобажинақталып, оныңішінде 140 жобаоблыстық «Байқоңыр «ӘҚК»-ғаұсынылды, соның ішінде мал шаруашылығы бағаытында болғандықтан 94 жоба кері қайтарылып, қазіргі таңда жоба мақсаттары өзгертіліп, 15 жоба облысқа қайтадан ұсынылмақшы.

Қазіргі таңда, 18 жоба(Арал қаласы-9 жоба, Қарақұм а/о-1 жоба, Аққұм а/о-2 жоба, Сексеуіл кенті-3 жоба, Ақирек а/о-1 жоба, Қосжар а/о-1 жоба, Қамыстыбас а/о-1 жоба)мақұлданды.

ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Арал ауданының ауыл шаруашылығы саласының 2022-2024 жылдарға егін шаруашылығы және өндірілетін өнімді дамытуға арналған даму жоспарының іске асырудың Жол картасына сәйкес, 2023 жылға аудан бойынша барлығы 1500 гектар жерге егіс егуді межеледік.

Оның ішінде: 21 гектар картоп, 87 гектар көкөніс, 342 гектар бақша, 238 гектар ескі жоңышқа, 460 гектар жаңа жоңышқа және 352 гектар басқа дақыл түрлері.

Дегенмен бүгінгі күнге, жеке, заңды және шаруа қожалықтары бойынша барлығы 1010,3 гектар жерге түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Атап айтқанда: 22,9 га картоп, 99,15 га көкөніс, 363,77 га бақша, 177,25 га ескі жоңышқа және 347,25 га жаңа жоңышқа дақылдары.

БАЛЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БОЙЫНША:

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт («Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек 2 кәсіпорында бар.

Бұдан бөлек 15-ге жуық балықты сұрыптап қатыру және сақтау цехтары жұмыс жасап келеді.

Ауланған балық 01.07.2022 жылға - 6 510 тонна, 01.07.2023 жылға - 7 739 тонна.

Өңделген балық 01.08.2022 жылға – 2 792 тонна, 01.08.2023 жылға – 2 680 тонна.

Ауланған балық (01.07.2022 – 01.07.2023 ж.ж.) көрсеткіш бойынша 1 229 тоннаға артық ауланып, 118,9 пайызға орындалса, өңделген балық 112 тоннаға кем өңделіп, 96 пайызға орындалған.

Балық экспортты бойынша көрсеткіш 01.09.2022 жылға – 2 071 тонна, 01.09.2023 жылға – 1 512 тонна. 559 тоннаға кем экспортталып, 73 пайызға орындалып тұр.

2022 жылы 3 тоғанды балық өсіру жобалары жүзеге асырылды.

- жеке кәсіпкер Есимов Аманкелдінің Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі тоғанда балық өсіру жобасы. «Ақбөгет балық тоғаны көлі», тоғанның көлемі 56 га, көл тоғанынан бөлек қолдан өсіретін 2 балық тоғаны бар.

жеке кәсіпкер Алматбаев Шалғынбай Орынбайұлының Қарақұм ауылдық округі, Ерімбетжаға елді мекеніндегі тоғанда балық өсіру жобасы. Тоғанның көлемі 10 мың шаршы метр, көл тоғанынан бөлек өсіретін 1 балық тоғаны бар.
жеке кәсіпкер Каракулова Фариданың Бекбауыл ауылдық округіндегі қолдан балық өсіру тоғаны жобасы. Тоғанның көлемі 20 га.

Бұдан бөлек, 2023 - 2024 жылдарға Қаратерең, Қарашалаң, Аралқұм, Аманөткел, Жаңақұрылыс және Жетес би елді мекендерінен барлығы 7 дана қолдан балық өсірутоғанын құру бағытында жұмыстар жасалатын болады.

Қазіргі таңда, Қарашалаң елді мекенінің тұрғыны жеке кәсіпкер Қ. Қарагенеев «Аймекен» өңірінен қолдан балық өсіру тоғанын құру, Қаратерең елді мекенінің тұрғыны жеке кәсіпкер Ә.Жанайбековке «Жарықкөл» өңірінен қолдан балық өсіру тоғанын құру бағытында жер учаскесі табысталып тиісті жұмыстар жүргізілуде.

Ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімі салаларының 2023 жылдың І тоқсаны бойынша атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Балық шаруашылығы саласы бойынша:

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Осы теңіздің 18 учаскесімен 20 көлдің 17 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге берілген, 3 көліміз резервте.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 16 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2022 жылдан 2023 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6924 тонна, Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйесіне 477 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 7401 тонна болып бекітілген.

Балық өңдеу саласы -аудан бойынша 31 балықшылар бригадасы болса, оларда 1426 адам жұмыс атқарады, 713 өздігінен жүретін флот, 15 өздігінен жүрмейтін флот, 6 дана үлкен кеме (СМБ-40), 2 дана (БМК-130), 1 дана (Касатка-640) шағын кемесі және 9905 құрма ау, 24 жылым, 38 кермеше ау бар.

Ауланған балық 01.01.2023 жылға 7739 тн болса, өңделген балық 01.03.2023 жылға 221 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді. Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт («Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық экспорты туралы

01.04.2023 жылғы мәліметі бойынша 607 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 268 тн, Польша – 36 тн, Германия – 271 тн, Австрия – 16 тн, Венгрия – 16 тн аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл" ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Кошекбаев Д" шығарып отыр.

Арал өңірі балықшыларының слеті туралы

Балықшылар слеті қазан айының 27-сі күні жоғары деңгейде аталып өтті.

Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы бекітілген болатын. Бекітілген бағдарламада ауданға қатысты тауарлық балық өндірісін ұлғайту үшін 7 тауарлы көліміз тізімге енгізілді. Атап айтатын болсақ Ақшатау-Сорғақ, Домалақ, Тұщы, Қаракөл, Алаша, Ақбілек және Шөмішкөл көлдері.

Мал шаруашылығы бойынша атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2022 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында 12 100, 9 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 103, 9 пайыз болды.

Жалпы 11 айдың қорытындысымен Арал ауданы,ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) аудандар арасында алдыңғы орындамыз.

2022 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 57 836 бас мүйізді ірі қара, 97 822 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 64 208 бас, ешкі 33 614 бас), 43 402 бас жылқы, 35 480 бас түйе және 4 089 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 108, 1 пайызға, жылқы 111, 9 пайызға, түйе 107, 7 пайызға, құс 111, 8 пайызға артса, қой мен ешкі 94, 8 пайыз болды.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім 2022 жылдың қаңтар - қазан айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 4 058, 5 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 9 390,6 тонна, жұмыртқа өндіру 121, 4 мың дана, жүн (қой жүні) 126, 9 тонна болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 102, 6 пайызға, сүт өндіру 102, 7 пайызға, жұмыртқа өндіру 102, 1 пайызға, жүн өндіру 101, 8 пайызға артық орындалды.

Жем-шөп дайындау

2022 - 2023 жылдарға мал қысату кезеңіне ауданның барлық нысандағы шаруашылықтары бойынша 180, 0 мың тонна мал азығын дайындау жоспарланды. Осыдан үстіміздегі жылы 118, 3 мың тонна мал азығы дайындалды. Өткен жылдан қалдық шөп 62, 3 мың тонна. Сонда барлық шөп 180, 6 мың тонна. (2021 жылы 174,4 мың тонна мал азығы дайындалған.)

Сыбаға бағдарламасы бойынша

2022 жылға ауданға, облыстық ауылшаруашылығы басқармасынан жоспар бекітіліп берілген жоқ. Аудандағы қала, кент және ауылдық округтерге өзіміздің жоспарымыз бойынша 240 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары жасалды.

Өткен жылы ауданнан бір шаруа қожалығы Сыбаға бағдарламасымен Ресей мемлекетінен 58 бас «Калмык» асыл тұқымды ірі қара малын сатып алды.

Үстіміздегі жылдың қаңтар айында тағы бір шаруашылық 44 бас асыл тұқымды қазақтың ақбас сиыры тұқымын сатып алып, асыл тұқымды шаруашылықтар қатарын толықтыруда.

Қазіргі кезде, ауданымызда барлығы 14 шаруашылық (МІҚ-7, жылқы-4, қой - 2, түйе - 1) асыл тұқымды мал өсіру бойынша жұмыс жасап келеді.

Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 3750 бас қой сатып алу жоспары жасалды. Өткен жылы «Сыбаға» бағдарламасы аясында 3 шаруашылық 841 бас қой сатып алу үшін 34, 8 млн. теңге несие алып, оған 541 бас асыл тұқымды және 300 бас тауарлы қой сатып алды. Үстіміздегі жылы асыл тұқымды қой өсіретін 1 шаруашылық Шымкент облысының Сарыағаш ауданынан 10 бас асыл тұқымды қошқар сатып алып, мал басын одан әрі асылдандыру бағытында жұмыстар жүргізуде.

2021 жылы Арал ауданының ауылшаруашылығы саласының 2022 - 2024 жылдарға арналған даму жоспары жасалып, бекітілді.

Осы жоспарда 3 жылда мал шаруашылығына байланысты атқарылатын жұмыстар сараланып, онда мал бордақылау алаңын, мал сою пункіті және ет өңдейті цех салу, асыл тұқымды мал сатып алу, бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жұмыстары кезең - кезеңімен атқарылатын болады.

Ауданның балық шаруашылығы туралы

АНЫҚТАМА

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 17 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2022 жылдан 2023 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6924 тонна, Қамыстыбас және Ақшатаукөлдер жүйесіне 477 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 7401 тонна болып бекітілген.

Балық өңдеу саласы – аудан бойынша 31 балықшылар бригадасы болса, оларда 1426 адам жұмыс атқарады, 713 өздігінен жүретін флот, 15 өздігінен жүрмейтін флот, 6 дана үлкен кеме (СМБ-40), 2 дана (БМК-130), 1 дана (Касатка-640) шағын кемесі және 9905 құрма ау, 24 жылым, 38 кермеше ау бар.

Ауланған балық 01.12.2022 жылға 1894 тн болса,өңделген балық 01.12.2022 жылға 4169 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық экспорты туралы

01.12.2022 жылғы мәліметі бойынша 2982 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 1574 тн, Польша – 198 тн, Литва – 197 тн, Әзербайджан – 60 тн, Германия – 519 тн, Грузия – 280 тн, Нидерланды – 50 тн, Венгрия – 32 тн, Голландия – 17, Прага – 35 тн, Үрімшіге – 20 тнаудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл" ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Қосжар ауылдық округінде орналасқан Қамыстыбас балық питомнигі мен оның Тастақ бөлімшесінде балық өсіруге арналған арнайы инкубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесімен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар жіберіліп өсірілуде.

Арал өңірі балықшыларының слеті туралы

Балықшылар слеті қазан айының 27-сі күні жоғары деңгейде аталып өтті.

Мелиоративтік жұмыстар жүргізілетін көлдердің ішінен Ақшатау-Сорғақ, Шөмішкөл және Домалақ көлдеріне құятын каналдарға гидро техникалық құрылғылардың құрылысы салынатын жерлері анықталып координаттары алынды. Аудандық бюджеттен 1,5 млннан астам қаржы бөлініп, тиісті құжаттары рәсімделді. Одан әрі кезең кезеңмен шаруашылық құқығындағытабиғат мемлекеттік коммуналдық кәсіпорынына өткізілді уақытша мерзімге.

Жобаны іске асыруды жеделдету мақсатында «Арал СДО» ЖШС-гі «Домалақ» көліне ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттарын) әзірлеу және электр желілерін жүргізуге байланысты, жобалау іздестіру жұмыстары (ПИР) жүргізіліп, ЖСҚ әзірлеу үшін 1,7 млн. теңге өз қаражаты есебінен шығарып, «ГорСервисПроект» ЖШС-мен

жобалық-сметалық құжаттамасы әзірленіп, сараптамалық қорытындысы алынып, электр желілерін қондыратын бағандардың орындарын анықтау мақсатында аудандық тұрғын үй коммуналдық шаруашылық жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары бөлімі арқылы жұмыстар жасалуда.

Сонымен қоса, аудандық құрылыс бөлімі арқылы «Шөмішкөл» көліне аудандық бюджеттен 1 млн 646 мың теңге бөлініп, ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттары) әзірленіп,«Алаша» көліне де аудандық бюджеттен 1млн 646 мың теңге бөлініп, ЖСҚ (жобалау сметалық құжаттарын) әзірлеуге сатып алу жұмыстары жүргізілуде.

Бұдан бөлек, аудандағы тауарлы балық өсіретін шаруашылықтарды ұйымдастыру бойынша да жұмыстар атқарылуда.

- «Арал» Сервистік дайындау орталығы» ЖШС-нің «Тауарлы балықты өсіру және өңдеу комплексін ұлғайту» жобасы.

Бұл жоба 4 компоненттен тұрады.

(1. Балықты терең өңдеу цехы; 2. Домалақ көлдік-тауарлық көксерке шаруашылығы; 3. Қамбаш тоған шаруашылығы және туристік демалыс орталығы; 4. Тоңазытқыш цех және жатақхана).Аталған жоба 2020 жылы басталып, 2026 жылы толық аяқталады деп жоспарлануда. Жобақұны – 450 млнтеңге.

Соның ішінде екінші компоненті, яғни балықты өсіру, көбейту бойынша Арал ауданы, Бөген ауылдық округі аумағындағы Домалақ көлі базасында «Домалақ көлдік-тауарлық көксерке шаруашылығын» ұйымдастыру болып табылады. Шаруашылық құрамына инкубациялық цех кіреді. Жоба іске асырылған жағдайда жылдық қуаты 200 млндернәсіл, көксерке, тұқы және өсімдік тектес балықтарын өсіру жоспарлануда.

- Жеке кәсіпкер Есимов Аманкелдінің Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі тоғанда балық өсіру жобасы. «Ақбөгет балық тоғаны көлі» Барлық жер көлемі 100 га, тоғанның көлемі 56 га, көл тоғанынан бөлек қолдан өсіретін 2 балық тоғаны бар.

- Жеке кәсіпкер Алматбаев Шалғынбай Орынбайұлының Қарақұм ауылдық округі, Ерімбетжаға елді мекеніндегі тоғанда балық өсіру жобасы. Тоғанның көлемі 10 мың шаршы метр, көл тоғанынан бөлек өсіретін 1 балық тоғаны бар.

- Жеке кәсіпкер Каракулова Фариданың Бекбауыл ауылдық округіндегі қолдан балық өсіру тоғаны жобасы. Тоғанның көлемі 20 га.

Алдағы уақытта, Қарашалаң елді мекенінің тұрғыны жеке кәсіпкер Қ. Қарагенеев «Аймекен» өңірінен қолдан балық өсіру тоғанын құру бағытында жұмыстар жүргізуде.

Сонымен қоса, Қаратерең елді мекенінің тұрғыны жеке кәсіпкер Ә. Жанайбековке «Жарықкөл» өңірінен қолдан балық өсіру тоғанын құру бағытында жер учаскесін табыстау үшін аудандық жер қатынастары бөлімі арқылы жұмыстар атқарылуда.

Су шаруашылығы бойынша атқарылған жұмыстар

- Қаратерең ауылдық округіндегі «Жыланды» каналын қазу жұмыстарын бастауға өткен жылы 17 млн.200 мың теңге бөлініп, канал арнасы тереңдетіліп қазылды. Биылғы жылы жобаны аяқтау үшін қосымша 40 млн. 534 мың теңге қаржысы қаралып, белгіленген жұмыстар толығымен аяқталды.

- Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Ералы» каналының арнасын қазу жұмыстарының бірінші кезеңі 2021 жылы басталып, 5 шақырым жері тереңдетіліп қазылды. Жобаны бастау жұмыстарына 29 млн. 900 мың теңге қаржы бөлінсе, биыл құрылыс жұмыстарын аяқтау үшін облыстық бюджеттен қосымша 20 млн. 032 мың теңге бөлініп, канал сағасына бір көзді су тоспасы салынды.

Сонымен қатар, «Нұралы жарма» каналының сағасына 3 көзді су тоспасын салу, 1 шақырым қорғаныс бөгетін соғу және 600 метр канал арнасын тазалау жобасына республикалық бюджеттен 166 млн. теңге қаржы бөлініп, канал арнасы тазаланып, бүгінгі күнге су тоспасын салу жұмыстары жүргізіліп пайдалануға берілді.

Ағымдағы жылы 3 каналдың арнасын тазалау және су тоспасын салуға республикалық бюджеттен 145 млн. 500 мың теңге қаржы бөлінді.

Олар:

1) Аманөткел ауылдық округіндегі «Ақшақыз» каналының арнасын тазалау және су тоспасын салу, жоба құны 102,7 млн. теңге. Бүгінгі күнге канал арнасын тазалау жұмыстары жүргізілуде.

2) Ауылдық округтегі «Қулы» каналын тазалау және су тоспасын салу. Жоба құны 26,1 млн. теңге. Бүгінгі күнге канал арнасын тазалау жұмыстары жүргізілуде.

3) Ақирек ауылдық округіндегі «Қайролла» каналының арнасын тазалау, жоба құны 16,7 млн. теңге. Бүгінгі күнге канал арнасы тазаланып, пайдалануға берілді.

Сондай-ақ, ағымдағы жылы Жаңақұрылыс ауылдық округіне қарасты «Қараарық» каналын тазалау және су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттарын әзірлеуге облыстық бюджеттен 4 млн. теңге бөлініп, мемлекеттік сараптамадан өткізуге ұсынылды. Канал арнасы толықтай тазаланған жағдайда Жайындыкөл, Дауылдыкөл, Айдарқұл, Ақшұңгел, Ақүрме, Алтынтапқан шабындықтарымен Тәбекен, Әулие төбе көлдері суландырылатын болса, осы ауылдың 1000-1500 гектар жеріне егін шаруашылығын дамытуға мүмкіндік берілетін болады. Бұл жоба әкімдіктің қатаң бақылауында, келер жылы құрылыс жұмыстарын бастауға жұмыс жасалатын болады.

Бұдан бөлек облыстық «Қазсушар» РМК-і тарапынан ағымдағы жылы «Ақлақ» су торабына жөндеу жұмыстары жүргізілді. Құрылыс жұмыстарына 192 млн. теңгеге жуық қаржы тартылды.

Осы «Қазсушар» РМК-іКіші Арал теңізіне суды жіберу және судың тұздылығын төмендету мақсатында біршама жұмыстарды атқаруды жоспарлауда.

Атап айтқанда:

- Қарашалаң көлінен бастап Тікаша өңірінен теңізге қарай«Қарашалаң-1» каналының 3,1 шақырым жерін тазалау.

- Қарашалаң көлінен бастап Тәуір өңірінен теңізге қарай «Қарашалаң-2» каналының 12 шақырым жерін тазалау.

- Бөген ауылдық округіндегі Тұщы көлінен бастап «Сарытерең» каналының 6 шақырым арнасын тазалау.

- Сарытерең көлінен бастап теңізге қарай 3 шақырым жаңа канал қазу.

Аталмыш каналдардың арналарын жыл аяғына дейін қазу жұмыстыры аяқталса, 2023 жылы су тоспалары мен қорғаныс бөгеттерін салу жобалары іске асырылатын болады.

Ал, бюджеттен тыс Қаратерең ауылдық округіне қарасты Баян каналы арнасының 3,8 шақырымы тазаланса, Құйылыс қорғаныс бөгетінің 800 метр аумағы құммен қомдалып, бөгелді. Сонымен бірге «Домалақ» көлін суландыратын канал арнасыда ашылып, су алуға мүмкіндік жасалды.

Биылғы жылы 7 су ұңғыманың жобасы республикалық бюджеттен және 1 су ұңғымасы облыстық бюджеттен қолдау тауып қаржыландырылып, су ұңғымалары қазылып, пайдалануға берілді.

Олар:

- Қосаман елді мекеніндегі «Тоғыт» су ұңғымасы,жоба құны 16 млн.800 мың теңге;

- Жақсықылыш кентіндегі «Ащықұдық» су ұңғымасы, жоба құны 26 млн.500 мың теңге және «Сульфат-2» су ұңғымасы, жоба құны 15 млн.500 мың теңге;

- Қамыстыбас елді мекеніндегі «Боранбай» су ұңғымасы, жоба құны 17 млн. 400 мың теңге және «Қазанғап Ата» су ұңғымасын қазуға 20 млн теңге;

- Мергенсай елді мекеніндегі «Мергенсай» су ұңғымасына 31 млн. 400 мың теңге;

- Ақирек елді мекеніндегі «Ақбай» су ұңғымасын қазуға 20 млн. теңге қаралды.

Сонымен бірге, Арал қаласындағы «Арал-1» су ұңғымасын қазу жұмыстарына облыстық бюджеттен 28 млн.472 мың теңге қаржы бөлініп, жоба сметалық құжаттамасына сәйкес қазылып, пайдалануға берілді.

Өткен жылы орын алған құрғақшылыққа байланысты өз-өзімізді ішкі өніммен және мал азығымен қамтамасыз ету бойынша егіс көлемін ұлғайтуды жоспарладық. Соған сәйкес сыр беткейдегі ауылдық округ әкімдерімен бірлесіп егіс егу бойынша алдын ала әзірлеген сызба карталарымен жобалары тыңдалды.

Осыған орай, аудан бойынша егін шаруашылығын дамыту мақсатында 2022-2024 жылдарға арналған даму жоспары әзірленіп, егіс көлемін 800 гектардан 3000 гектарға дейін жеткізудің жол картасы бекітілді. Сондай-ақ, егін шаруашылығын дамытуға байланысты оның ішінде, мал азықтық шөптер (жоңышқа), бақша, көкөніс және тағы да басқа дақылдарды ұлғайту шеңберінде біршама жұмыстар ұйымдастырылды.

Егін шаруашылығындағы өнімділікті арттыру мақсатында жергілікті шаруалармен теориялық түсіндірме жұмыстарын ұйымдастыру үшін, облыс орталығынан келетін ғылыми қызметкерлердің қатысуымен ақпан айының бірінші онкүндігінде Арал ауданынан көшпелі семинар-кеңес өткізілді.

Өз өзімізді азық түлік өнімдерімен және мал азықтық шөппен қамтамасыз ету үшін 2022 жылға егістік және шабындық жерлерді ұлғайту бойынша Ақирек, Жетес би, Аманөткел, Бөген, Райым және Қаратерең ауылдық округтерінің жер учаскелеріне далалық өлшеу жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде жалпы көлемі – 493 гектар жер учаскелері шаруашылықтарға табысталып берілді.

Осының нәтижесінде, бүгінгі күнге аудан бойынша табысталып берілген жерлерге барлығы 704,2 гектар егістік дақылдары орналастырылды.

Оның ішінде,11,7 га картоп, 53 га көкөніс, 170 га бақша, 73 га ескі жоңышқа, 221,5 га жаңа жоңышқа және 175 га күздік жоңышқа орналастырылды.

Биылғы жылы суды тиімді пайдалану әдістерімен суды аз қажет ететін қондырғылармен пайдалануды қолға алдық.

Оған дәлел, Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» және «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары подпленка әдісімен 7 гектар жерге бақша дақылдарын орналастырса, Сексеуіл кентінің жеке тұрғындары 3-4 га жергебақша дақылдарын екті. Ал, Атанши ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер Е.Төреханов 10 гектар жерге тамшылатып суару әдісімен бақша, көкөніс дақыларын орналастырса, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 80 гектар жерге жаңбырлатып суару қондырғысы арқылы жаңа жоңышқа тұқымын септі.

Сонымен бірге егістік жерлерді суару үшін биылғы жылы 10 дана жылжымалы ДНУ-200/75 дизельді су насосы сатып алуға республикалық бюджеттен қаржы бөлініп, алынған су насостары егін егуге кіріскен сыр беткейіндегі ауылдық округтерге табысталды.

Ағымдағы жылы ауданды азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында тұрғындардың өзін-өзі әлеуметтік маңызы бар картоп, көкөніс, бақша өнімдерімен қамтамасыз ету үшін жеке тұрғындар бойынша 70 гектардан астам жерге егіс егілді.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша 34 жас маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы және 12 жас маманға тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімделді.

Бөлім арқылы жалпы 5 мемлекеттік бойынша 136 мемлекеттік қызмет көрсетілді.

Мал шаруашылығы саласы бойынша 2022 жылдың 9 айында атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2022 жылдың 1 қыркүйекке 6 607,3 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,3 пайыз болды.

Қазіргі кезде аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 60 190 бас мүйізді ірі қара, 102 958 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 67 158 бас, ешкі 35 800 бас), 44 321 бас жылқы, 35 505 бас түйе және 4 194 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 107,9 пайызға, қой мен ешкі 95,0 пайызға, жылқы 111,5 пайызға, түйе 107,6 пайызға және құс 114,1 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. Бүгінгі күнге, ет өндіру (тірілей салмақта) 2 570,4 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 6 145,4 тонна, жұмыртқа өндіру 74,5 мың дана, жүн (қой жүні) 82,9 тонна болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,4 пайызға, сүт өндіру 103,0 пайызға, жұмыртқа өндіру 102,2 пайыз, жүн өндіру 101,2 пайызға артығымен орындалды.

Сыбаға бағдарламасы бойынша

Үстіміздегі жылдың қаңтар айында тағы бір шаруашылық 44 бас асыл тұқымды қазақтың ақбас сиыры тұқымын сатып, алып асыл тұқымды шаруашылықтар қатарын толықтыруда.

Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 3750 бас қой сатып алу жоспары жасалды. Өткен жылы «Сыбаға» бағдарламасы аясында 3 шаруашылық 841 бас қой сатып алу үшін 34,8 млн. теңге несие алып, оған 541 бас асыл тұқымды және 300 бас тауарлы қой сатып алды. Үстіміздегі жылы асыл тұқымды қой өсіретін 1 шаруашылық Шымкент облысының Сарыағаш ауданынан 10 бас асыл тұқымды қошқар сатып алып, мал басын одан әрі асылдандыру бағытында жұмыстар жүргізуде.

Тұқымдық түрлендіруге 2022 жылға ішкі жоспарымыз 9228 бас МІҚ малдарын қатыстыру. Осыдан бүгінгі күнге дейін 3 510 бас аналық сиыр қатыстырылып отыр,орындалуы 38,0 пайыз. Ал, жалпы компьютерлік базаға 8 251 бас МІҚ малы тіркелген.

Жалпы, жоспар бойынша 369 бас асыл тұқымды бұқа сатып алу межеленсе, одан бүгінгі күнге дейін 174 бас асыл тұқымды бұқа тіркеліп, 47,1 пайызға орындалып отыр.

Бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жоспары 923 бас. Бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу бағытында жұмыстар жасалуда.

2021 жылы Арал ауданының ауылшаруашылығы саласының 2022-2024 жылдарға арналған даму жоспары жасалып, бекітілді.

Осы жоспарда 3 жылда мал шаруашылығына байланысты атқарылатын жұмыстар сараланып, онда мал бордақылау алаңын, мал сою пункіті және ет өңдейті цех салу, асыл тұқымды мал сатып алу, бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жұмыстары кезең кезеңімен атқарылатын болады.

Ауданның балық шаруашылығы туралы

АНЫҚТАМА

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Осы теңіздің 18 учаскесімен 20 көлдің 18 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге берілген, 2 көліміз резервте.

Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 17 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2022 жылдан 2023 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6924 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйесіне477 тоннажәне Примор көлдер жүйесіне 60 тоннасонда аудан бойынша барлық лимит 7461 тонна болып бекітілген.

Балық өңдеу саласы – аудан бойынша 31 балықшылар бригадасы болса, оларда 701 адам жұмыс атқарады, 256 өздігінен жүретін флот,15 өздігінен жүрмейтін флот, 6 дана үлкен кеме (СМБ-40), 2 дана(БМК-130), 1 дана (Касатка-640)шағын кемесі және9905 құрма ау, 24 жылым, 38 кермеше ау бар.

Ауланған балық 01.09.2022 жылға 56 тн болса,өңделген балық 01.09.2022 жылға2644 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық экспорты туралы

01.09.2022 жылғы мәліметі бойынша 1935 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 1034 тн, Польша – 164 тн, Литва – 180 тн, Әзербайджан – 60 тн, Германия – 132 тн, Грузия – 280 тн, Нидерланды – 17 тн, Венгрия – 16 тн, Голландия – 17, Прага – 35 тнаудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл" ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Көктемгі дала жұмыстарының жүргізілу барысы туралы

Аудан бойынша егін шаруашылығын дамыту мақсатында 2022-2024 жылдар аралығында егіс көлемін 800-ден 3000 гектарға дейін ұлғайту үшін Арал ауданының даму жоспары әзірленіп, жол картасы бекітілді.

Биыл аудан бойынша 529,2 гектар жерге түрлі егістік дақылдары орналастырылды. Оның ішінде 11,7 га картоп, 53 га көкөніс, 170 га бақша, 73 га ескі жоңышқа, 221,5 га жаңа жоңышқа.

Бұдан басқа, қосымша бүгінгі күнге дейін сыр беткейіндегі орналасқан ауылдық округтердегі жеке және шаруа қожалықтары 60 гектардан астам жерге күзде егілетін жоңышқа тұқымын себуге ниет білдіріп, қазан айының екіншіі онкүндігінде себуді жоспарлауда.

Арал ауданы облыстың солтүстік батыс аймағы болғандықтан, егін жинау жұмыстары кеш жүргізіледі. Бүгінгі күнге 53 гектар көкөністен 662,5 тонна өнім (орташа өнім 125-128 ц/га), 170 гектар бақшадан 2244 тонна өнім (орташа өнім 130-133 ц/га), 11,7 гектар картоптан 169,6 тонна өнім (орташа өнім 145-146 ц/га) және 73 гектар ескі жоңышқадан 226,3 тонна өнім (орташа өнім 31 ц/га) алынды. Алынған өнімдер аудан және облыс орталықтарына сатылымға шығарылуда.

Қазіргі таңда күзгі егін жинау жұмыстары жалғасуда.

2022 жылға егістікті сумен қамтамасыз ету бойынша су жүйелерін тазалау межесі 3 ішкі шаруашылық (Приарал, Қайролла, Бекназар) канал межеленіп, егіс егетін шаруашылықтар өз күштерімен канал арнасындағы камыстармен борықтардан тазалау жұмыстарынатқарды.

Сондай-ақ, 3 насос қондырғыларын жөндеу межесі жоспарланып, бүгінгі күнде 3 насос қондырғылары жөндеуден өткізілді.

Қазіргі таңда ауданда суды тиімді пайдалану әдістерімен суды аз қажет ететін қондырғылар пайдалануда.

Егілген егіс көлемі бойынша аудандық статистика бөліміне 466,6 гектары ғана тіркелді. Оның ішінде: 10,2 гектар картоп, 147,1 гектар бақша, 39,8 гектар көкөкніс, 73 гектар ескі жоңышқа және 196,5 гектар жаңа жоңышқа дақылдары. Тіркелмей қалған егіс көлемі 39,6 гектар. Алайда биылғы жылғы тіркелген егіс көлемін өткен жылғымен салыстырғанда 299,9 гектарға артық егіліп отыр.

Әртараптандыру жұмыстарына сәйкес мал азықтық дақылдар және картоп, көкөніс, бақша дақылдарын ұлғайту бойынша жұмыстары жүргізілді. Суды тиімді пайдалану және суды аз қажет ететін қордырғылар пайдалануда.

Оған дәлел, биылғы жылы Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» және «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары подпленка әдісімен 7 гектар жерге бақша дақылдарын орналастырса, Атанши ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер 10 гектар жерге тамшылатып суару әдісімен бақша, көкөніс дақыларын ексе, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 100 гектар жерге жаңбырлатып суару қондырғысы арқылы жаңа жоңышқа тұқымын септі. Бұл облыс бойынша алғашқы жаңа жобалар санатына енгізілді.

Сонымен қатар, 2022 жылы егістік жерлерді суландыру мақсатында ауданға қажетті 10 дана дөңгелікті ДНУ-200/75 дизелді су насосын сатып алуға қаржы бөлініп, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан жеткізіліп берілді.

2022 жылы су шаруашылығы бойынша атқарылып жатқан жұмыстары

Өткен жылы ауданымыздың аумағында орын алған құрғақшылық салдары ауыл шаруашылығы саласын дамытуда өзіндік қиыншылықтарын әкелді.

Биылғы жылы 7 ұңғыманың жобасы республикалық бюджеттен қолдау тауып қаржыландырылды. Бүгінде оның жетеуіде қазылып пайдалануға берілді.

- Қосаман елді мекеніндегі «Тоғыт» су ұңғымасы (жоба құны 16 млн. 800 мың теңге), Жақсықылыш кентіндегі «Ащықұдық» су ұңғымасы (жоба құны 26 млн. 500 мың теңге), «Сульфат-2» су ұңғымасы (жоба құны 15 млн. 500 мың теңге), Қамыстыбас елді мекеніндегі «Боранбай» су ұңғымасы (жоба құны 17 млн. 400 мың теңге), Мергенсай елді мекеніндегі «Мергенсай» су ұңғымасы жоба құны (31 млн. 400 мың теңге), Қамыстыбас елді мекеніндегі «Қазанғап Ата» су ұңғымасы (жоба құны 20 млн. теңге) және Ақирек елді мекеніндегі «Ақбай» су ұңғымасы жоба құны (20 млн. теңге).

Сонымен бірге, Арал қаласындағы «Арал-1» су ұңғымасын қазу жұмыстарына облыстық бюджеттен 28 млн. 472 мың теңге қаржы бөлініп, енді қазу жұмыстары жуық арада басталады.

Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Ералы» каналының арнасын қазу жұмыстарының бірінші кезеңі басталды. Жобаны бастау жұмыстарына 29 млн. 900 мың теңге қаржы бөлінді. Бүгінде канал арнасының 5 шақырым жері тереңдетіліп қазылды. Биыл жобаны аяқтау үшін облыстық бюджеттен қосымша 20 млн. 032 мың теңге бөлініп, канал сағасына су тоспасы салынды.

Сонымен қатар, Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Нұралы жарма» каналының сағасына 3 көзді су тоспасын салу, 1 шақырым қорғаныс бөгетін соғу және 600 метр канал арнасын тазалау жобасы республикалық бюджеттен қолдау тапты. Жоба құны 166 млн. теңге. Тапсырыс беруші облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы. Қазіргі таңда канал сағасына су тоспасын салу жұмыстары жүргізілуде. Бүгінде аяқталуға жақын.

Сондай-ақ, 2022 жылы «Қулы», «Ақшақыз» және «Қайролла» каналдарын күрделі жөндеуден өткізуге республикалық бюджеттен 165 млн. 514 мың теңге қаржы бөлінді. Бүгінгі күнге, Ақшақыз каналын тазалау, су тоспасын салу жұмыстары атқарылуда. Жыл соңына дейін пайдалануға беріледі. Бұған қоса, Қулы және Қайролла каналдарына су тоспасын салу жұмыстары жүзгізіледі деп күтілуде.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың II тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2022 жылдың 1 маусымына 2 920,8 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,9 пайыз болды.

Қазіргі кезде аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 57 277 бас мүйізді ірі қара, 111 079 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 71 085 бас, ешкі 39 994 бас), 46 268 бас жылқы, 34 179 бас түйе және 3 530 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 100,3 пайызға, қой мен ешкі 100,2 пайызға, жылқы 104,7 пайызға, түйе 102,4 пайызға және құс 106,7 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. Бүгінгі күнге, ет өндіру (тірілей салмақта) 1 495,6 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 2 540,8 тонна, жұмыртқа өндіру 27,0 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,3 пайызға, сүт өндіру 102,4 пайызға, жұмыртқа өндіру 101,8 пайызға орындалды.

Қазіргі кезде ауданда МІҚ малынан 7 асыл тұқымды шаруашылық бар. Олардың 5-еуі қазақтың ақбас сиыры тұқымын өсірсе, 1 «Қалмық» тұқымы, 1 сүт бағытындағы Қырдың қызыл сиыры тұқымын өсіреді. Және де асыл тұқымды жылқы өсіретін 4 шаруашылық, асыл тұқымды түйе өсіретін 1 шаруашылық, асыл тұқымды қой өсіретін 2 шаруашылық бар. Барлығы 13 шаруашылық. (Құланды ЖШС жылқы, түйе)

2021 жылы Сыбаға бағдарламасы аясында 3 шаруашылық 841 бас қой сатып алды. Оның 541 басы асыл тұқымды, 300 басы тауарлы қой.

2021 жылы Арал ауданының ауылшаруашылығы саласының 2022-2024 жылдарға арналған даму жоспары жасалып, бекітілді.

Осы жоспарда 3 жылда мал шаруашылығына байланысты атқарылатын жұмыстар сараланып, онда мал бордақылау алаңын, мал сою пункіті және ет өңдейті цех салу, асыл тұқымды мал сатып алу, бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жұмыстары кезең кезеңімен атқарылатын болады.

Ауданның балық шаруашылығы туралы

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Кіші Арал теңізінде балықтың 24 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 20 түрі ауланады.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2021 жылдан 2022 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен6937 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйесіне426 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 41 тоннажәне Примор көлдер жүйесіне 26 тоннасонда аудан бойынша барлық лимит 7430 тонна болып бекітілген.

Балық өңдеу саласы – аудан бойынша 31 балықшылар бригадасы болса, оларда 405 адам жұмыс атқарады, 200 өздігінен жүретін флот,15 өздігінен жүрмейтін флот, 6 дана үлкен кеме (СМБ-40), 2 дана шағын кеме (БМК-130), 6810 құрма ау, 24 жылым, 38 кермеше ау бар.

Ауланған балық 01.06.2022 жылға 6590 тн. болса,өңделген балық 01.06.2022 жылға1600 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Agrofish 2020», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Aral seafood» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Zhalgasbay шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық экспорты туралы

01.06.2022 жылғы мәліметі бойынша 1175 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 515 тн, Польша – 115 тн, Литва – 147 тн, Әзербайджан – 60 тн, Германия – 81 тн, Грузия – 240 тн және Чехия – 17 тн аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл" ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Қосжар ауылдық округінде орналасқан Қамыстыбас балық питомнигі мен оның Тастақ бөлімшесінде балық өсіруге арналған арнайы инкубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесімен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар жіберіліп өсірілуде.

Көктемгі дала жұмыстарының жүргізілу барысы туралы

Аудан бойынша егін шаруашылығын дамыту мақсатында 2022-2024 жылдар аралығында егіс көлемін 800-ден 3000 гектарға дейін ұлғайту үшін Арал ауданының даму жоспары әзірленіп, жол картасы бекітілді.

2022 жылдың 06 маусымына барлығы 473гектар жерге жырту, дайындау жұмыстары жүргізілді. 10,5 гектар жерге картоп, 148 гектарға бақша, 32,5 гектарға көкөніс және 117 гектар жерге жаңа жоңышқа дақылдары егіліп, 73 гектар ескі жоңышқа суарылды. Барлығы381 гектар жерге түрлі егістік дақылдары орналастырылды.

2022 жылға егістікті сумен қамтамасыз ету бойынша су жүйелерін тазалау межесі 3 ішкі шаруашылық (Приарал, Қайролла, Бекназар) канал межеленіп, егіс егетін шаруашылықтар өз күштерімен канал арнасындағы камыстармен борықтардан тазалау жұмыстарынатқарды.

Сондай-ақ, 3 насос қондырғыларын жөндеу межесі жоспарланып, бүгінгі күнде 3 насос қондырғылары жөндеуден өткізілді.

Қазіргі таңда ауданда суды тиімді пайдалану әдістерімен суды аз қажет ететін қондырғылар пайдалануда.

Оған дәлел, Ақирек ауылдық округіндегі «Асхат» және «Нұр-Дана» шаруа қожалықтары подпленка әдісімен 7 гектар жерге бақша дақылдарын орналастырса, Атанши ауылдық округіндегі жеке кәсіпкер 14 гектар жерге тамшылатып суару әдісімен бақша, көкөніс дақыларын егуде. Қазіргі таңда 6 гектар жеріне толық бақша дақылдарын орналастырды. Қалған 8 гектар жерге қажетті құрылғыларды орналастыру жұмыстарын жүргізуде.

Сондай-ақ, Аманөткел ауылдық округіндегі «Camel Pro» шаруа қожалығы 80 гектар жерге жаңбырлатып суару қондырғысы арқылы жаңа жоңышқа тұқымын себуді қолға алуда. Қазіргі таңда қондырғылары толық құрылды. Суару жұмыстарына дайын.

Сонымен қатар, 2022 жылы егістік жерлерді суландыру мақсатында ауданға қажетті 10 дана дөңгелікті ДНУ-200/75 дизелді су насосын сатып алуға қаржы бөлініп, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан маусым айында жеткізіп беруді жоспарлаған болатын. Дегенмен мемлекет аралық шекаралық мәселелерге байланысты кешеуілдеп отыр.

Басықара су тоспасынан Басықара каналы арқылы Ақбай өңіріне қарай 0,8-1 м³/сек су жіберілсе, Досқали су тоспасынан Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі Қараарық каналына 1 м³/сек су жіберілуде.

Бағаны тұрақтандыру бойынша

Қазіргі таңда, 19 түрлі негізгі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасына күнделікті мониторинг жүргізілуде. Бүгінгі күнге 4 өнімде, атап айтсақ: ұн, құмшекер, басты пияз және тауық етінде баға өсімі бар.

Ұн + 32, құмшекер + 250-350, басты пияз + 120 және тауық еті + 225 теңгеге өскен.

Азық түлік қорларын молайту мақсатында ағымдағы жылғы 30 маусым күні облысымыздың тұрақтандыру қорынан 5 тонна құм шекер алынып, орталықтағы Әлеуметтік дүкенде және Қуантқан дүкенінде 550 теңгеден еркін сатылуда.

Бүгінде, 19 түрлі азық түлік өнімі бойынша 655 тонна қоры жинақталған.

Азық-түлік бағасын тұрақтандыру бойынша биылғы жылы негізгі өнімдерді жеткізетін 12-ден астам жеке кәсіпкерлермен негізсіз баға өсірмеу жөнінде ынтымақтастық меморандум жасалды. Олар негізінен қант, күріш, өсімдік майы, макарон, картоп, жуа, сәбіз тағы басқа негізгі әлеуметтік тауарлармен қамтамасыз етіліп отырған кәсіпкерлер.

«Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның тұрақтандыру қорынан 0,1 пайызбен жеңілдетілген 20 млн. теңге «Заем» несие алып, аудан орталығынан әлеуметтік дүкен ашылды /жеке кәсіпкер Т. Исаеваның жобасы/. Бүгінде әлеуметтік дүкенде азық түлік тауарлары нарық бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада сатылуда. Айта кету қажет әлеуметтік дүкенге ауданымыздағы тұрмысы төмен отбасылардың тізімі беріліп, сол тізім бойынша азық-түлік өнімдерінің босатылуы (шекті) жолға қойылып келеді.

Өңіріміздің тұрақтандыру (Байқоңыр ӘКК-нан) қорынан 272 тонна әлеуметтік ұн тасымалданып, ауданымыздағы наубайханаларға төмен бағада таратылып, 1 бөлке нанның бағасы 80-90 теңгеге тұрақталды.

Қабылданған шаралардың нәтижесінде ауданға қарасты Сексеуіл және Жақсықылыш кенттерімен, Аманөткел, Қамыстыбас ауылдық округтеріндегі наубайханаларда нан бағасы төмендетілді.

Бұдан бөлек «Байқоңыр» ӘКК мен бірлескен шаралар нәтижесінде аудан орталығында көшпелі жәрмеңке ұйымдастырылып, әлеуметтік маңызы бар 19 түрлі азық-түліктер арзан бағада тұтынуышыларға сатылды.

Жыл басынан бастап ауданның ауыл шаруашылығы құрылымдарының өнімдерін халыққа тікелей сату, яғни нарық бағасынан 15-20 пайызға дейін төмендетіп ет, сүт, балық және көкөніс өнімдерінің 3 рет жәрмеңкелері өткізілді (2021 жылы 28 рет, 2022 жылы 3 рет, жалпы жәрмеңкелер мереке қарсаңдарында халыққа көңіл күй сыйлау мақстанда ұйымдастырылып отырды).

Аудан орталығының шағын мөлтек аудандарынан әлеуметтік дүкендер ашу жобалары одан әрі дамыту бағытында кәсіпкерлерімізге «Байқоңыр» ӘКК нан 0,1 пайызбен қосымша несие алу бағытында жұмыстар жасалуда. Бұл бағыттағы жұмыстар әкімдіктің бақылауына алынған.

Ағымдағы жылдың 24 маусымынан бастап жеке кәсіпкер Саянов Серікбай наубайхана ашып, 1 бөлке нанды 80 теңгеден шығарып, тұтынушыларға тікелей сатуда.

Елімізде қалыптасқан жағдайға байланысты Президентіміздің тапсырмасына сәйкес әлеуметтік-экономикалық ахуалды тұрақтандыру үшін әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасына мемлекеттік реттеу енгізілгені туралы жеке кәсіпкерлерімізге жазбаша ескертпелер берілді.

2022 жылы су шаруашылығы бойынша атқарылып жатқан жұмыстары

Орын алған жағдайға байланысты шұғыл шара қабылданып, төтенше жағдай жарияланды. Жоспарланған жұмыстар республикалық, облыстық бюджеттерден шұғыл қаржыландырылып, тиісті жұмыстарда атқарылды.

Атап айтқанда:

Биылғы жылы 7 ұңғыманың жобасы республикалық бюджеттен қолдау тауып қаржыландырылды. Барлығы: 147 млн. 771 мың теңге бөлінді. Бүгінде оның төртеуі қазылды.

- Қосаман елді мекеніндегі «Тоғыт» су ұңғымасы,жоба құны 16 млн. 800 мың теңге. Орындаушы мердігер «Ойл-Су» ЖШС.

- Жақсықылыш кентіндегі «Ащықұдық» су ұңғымасы, жоба құны 26 млн. 500 мың теңге. Орындаушы мердігер «PRIDE LTD» ЖШС.

- «Сульфат-2» су ұңғымасы, жоба құны 15 млн. 500 мың теңге. орындаушы мердігер «PRIDE LTD» ЖШС.

- Қамыстыбас елді мекеніндегі «Боранбай» су ұңғымасы, жоба құны 17 млн. 400 мың теңге. Орындаушы мердігер «Ойл-Су» ЖШС.

Қалған Мергенсай елді мекеніндегі «Мергенсай» су ұңғымасына 31 млн. 400 мың теңге қаралған. Қазіргі таңда «Ойл-су» ЖШС бұрғылау жұмыстарын енді жүргізеді. Ал, Қамыстыбас елді мекеніндегі «Қазанғап Ата» су ұңғымасын қазуға 20 млн. теңге және Ақирек елді мекеніндегі «Ақбай» су ұңғымасын қазуға 20 млн. теңге қаралды.

Сонымен бірге, Арал қаласындағы «Арал-1» су ұңғымасын қазу жұмыстарына облыстық бюджеттен 28 млн. 472 мың теңге қаржы бөлінді.

Жалпы, екі жылда жайылымдық жерлерден су ұңғымаларын қазуға республикалық, облыстық және аудандық бюджеттен 267 млн. 171 мың теңге қаржы тартылды.

Каналдар бойынша:

- Қаратерең ауылдық округіндегі «Жыланды» каналын қазу жұмыстарын бастауға өткен жылы 17 млн 200 мың теңге бөлініп, канал арнасы тереңдетіліп қазылды. 2022 жылы 40 млн. 534 мың теңге қосымша жобаны аяқтау үшін тиісті қаржысы қаралды.

- Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Ералы» каналының арнасын қазу жұмыстарының бірінші кезеңі басталды. Жобаны бастау жұмыстарына 29 млн. 900 мың теңге қаржы бөлінді. Бүгінде канал арналары тереңдетіліп қазылды. Орындаушы мердігер «Сәт-Сервис» ЖШС-і. Биыл жобаны аяқтау үшін облыстық бюджеттен қосымша 20 млн. 032 мың теңге бөлініп жұмыстар жалғасуда.

Сондай-ақ, 2022 жылы «Қулы», «Ақшақыз» және «Қайролла» каналдарын күрделі жөндеуден өткізуге республикалық бюджеттен 165 млн. 514 мың теңге қаржы бөлінді.

Сонымен қатар, Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Нұралы жарма» каналының сағасына 3 көзді су тоспасын салу, 1 шақырым қорғаныс бөгетін соғу және 600 метр канал арнасын тазалау жобасы республикалық бюджеттен қолдау тапты. Жоба құны 166 млн. теңгені құрайды. Тапсырыс беруші облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы. Орындаушы мердігер –«Техоснастка-Ремсервис» ЖШС-і. Қазіргі таңда канал сағасына су тоспасын салу жұмыстары жүргізілуде.

Арал ауданы аумағында орын алған қуаңшылық мәселелері бойынша атқарылып жатырған жұмыстар, күнделікті бақылауға алынған.

Сонымен қатар, 2022 жылы егістік жерлерді суландыру мақсатында ауданға қажетті 10 дана дөңгелікті ДНУ-200/75 дизелді су насосын сатып алуға қаржы бөлініп, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан шілде айында жеткізіп беру жоспарланып отыр.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың I тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2022 жылдың қаңтар-ақпан айларында 1 107 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,0 пайыз болды.

2022 жылдың қаңтар-ақпан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 52 004 бас мүйізді ірі қара, 91 224 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 60 810 бас, ешкі 30 414 бас), 44 100 бас жылқы, 31 735 бас түйе және 3 580 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 100,3 пайызға, қой мен ешкі 101,0 пайызға, жылқы 105,2 пайызға, түйе 102,7 пайызға және құс 101,4 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2022 жылдың қаңтар- ақпан айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 676,0 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 745,9 тонна, жұмыртқа өндіру 6,3 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,5 пайызға, сүт өндіру 102,7 пайызға, жұмыртқа өндіру 101,6 пайызға орындалды.

Балық шаруашылығы туралы

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Осы теңіздің 18 учаскесімен 20 көлдің 18 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге берілген, 2 көл резервте.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан2021 жылдан 2022 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен6937 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйесіне426 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 41 тоннажәне Примор көлдер жүйесіне 26 тонна сонда аудан бойынша барлық лимит 7430 тонна болып бекітілген.

Ауланған балық 01.02.2022 жылға 2335 тн. болса,өңделген балық 01.02.2022 жылға572 тонна.

Балық экспорты туралы

01.02.2022 жылғы мәліметі бойынша 228 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 131тн,Польша – 32тн, Литва –65 тнаудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС,"Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл"ЖК "Кошкарбаев С",ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Су шаруашылығы бойынша атқарылып жатқан жұмыстар.

Шабындық, жайылымдық жерлерді жақсарту мақсатында Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі «Нұралы жарма» каналының сағасына су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттамалары облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы әзірленді. Ал, Аманөткел ауылдық округіндегі «Қулы», «Ақшақыз» және Ақирек ауылдық округіндегі «Қайролла» каналының арналарын тазалау және су тоспасын салу жұмыстарының жоба сметалық құжаттары әзірленіп, облыстық жұмылдыру дайындығы басқармасы тарапынан ұлттық экономика министрлігіне құжаттары тапсырылды. Үш жобада министрлік тарапынан қолдау тапты.

Бұдан бөлек, мал жайылымдық жерлерді суландыру мақсатында бірінші кезекте қазылатын су ұңғымаларының тізімі нақтыланды.

Ендігі кезекте 11 дана су ұңғымаларының қазу жұмыстарының жоба сметалық құжаттары облыстық жұмылдыру дайындығы басқармасы арқылы әзірленіп, республикалық бюджеттен қаржыландыруға ұлттық экономика министрлігіне ұсынылды. Қаржы министрлігі тарапынан 11 су ұңғымасының 7 - еуі қолдау тауып, 4 еуі өтпеді /Арал-1, Арал-2, Жантілес және Тастүбек/. Осы 4 су ұңғымасын облыстық бюджеттен қаржыландыруға ықпал жасалса.

Сонымен қатар, егістік пен шабындық жерлерді суландыру мақсатында ауданға қажетті 10 дана дөңгелікті ДНУ-200/75 дизелді су насосын сатып алынып берілуіне республикалық бюджеттен қаржыландыруға ұлттық экономика министрлігіне ұсынылды.

Азық-түлік бағасын тұрақтандыру барысында

2022 жылы жеке кәсіпкер С.Саянов облыстық тұрақтандыру қоры «Байқоңыр» ӘКК» АҚ-мен келісімге отырып, Қостанай өңірінде өндірілген 80 тонна «Royal» әлеуметтік ұнын қаңтар, ақпан айында әкелінді.

Жеткізілген ұнның 1 қабы - 7350 теңгеден аудандағы наубайханаларға беріліп, бұдан дайындаған нан 85-90 теңгеден «Жақсат» коммуналдық базарында сатылды.

Жақсықылыш, Сексеуіл кенттерінің наубайханаларында әлеуметтік ұннан пісірілген нан кент тұрғындарына тұрақты бағада сатылуына қол жеткізілді. Осы атқарылған шаралар өз кезегінде нан өнімін өндірушілерге тиімді болып, нан бағасын тұрақтандыруға септігін тигізді.

Алдағы күндері барлық ауылдық округтердегі халықтың тұтынуына қажетті, үлкен көлемде әлеуметтік ұн әкелу жобаланылып отыр.

Жеке кәсіпкер Т. Исаева 24 желтоқсанда «Жақсат» коммуналдық базарының жанындағы екі қабатты ғимарат ішінен «Әлеуметтік дүкені» ашылып, аудан халқы қол жетімді бағада тұтынуына жұмыс жасалды. «Әлеуметтік дүкен» ішінде 19 түрлі негізгі азық-түлік өнімдері мен ет сатуды үйлестіріп отыр.

Әлеуметтік дүкеннен көп балалы, аз қамтылған отбасылары азық-түлік алуларына мүмкіндік жасалған.

Сонымен қатар, 5 ақпан күні «Sulpak» cауда үйінің жанында өткізілген жәрмеңкеге Қызылорда өңірлік «Байқоңыр» Әлеуметтік-Кәсіпкерлік Корпорациясы» Акционерлік Қоғамының тұрақтандыру қорынан 20 тоннадан астам 14 түрлі өнім әкелініп халыққа қол жетімді бағада сатылды.

21 наурыз күні «Эврика» сауда үйінің алдында өткізілген ауыл шаруашылығы жәрмеңкесіне ауданның ауылдық округтерінен 1,5 тонна (жылқы, сиыр, түйе) еті, сырдағы ауылдық округтерден 7 тонна балық жеткізіледі.

Балық өңдейтін кәсіпорындардан мұздатылған балық (сазан, тісті, тістінің жон еті, жайын, ақбалық, шортан, тыран, карась, ысталған балық т.б) түрлері шығарылады.

Справка о выполненных работах в районе за 2 месяца по животноводству.

Валовая продукция сельского хозяйства (ВП) в Аральском районе в январе-феврале 2022 года составила 1,107 млн. тенге или 102,0% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.

В январе-феврале 2022 года во всех формах сельскохозяйственных структур района насчитывается 52 004 головы крупного рогатого скота, 91 224 головы овец и коз (в том числе: 60 810 голов овец, 30 414 голов коз), 44 100 голов лошадей, 31 735 голов верблюдов и 3580 голов домашней птицы. По сравнению с аналогичным периодом прошлого года поголовье крупного рогатого скота увеличилось на 100,3%, овец и коз на 101,0%, лошадей на 105,2%, верблюдов на 102,7% и птицы на 101,4%.

В районе также развивается животноводство. По итогам января-февраля 2022 года производство мяса (в живом весе) составило 676,0 тонн, производство молока (молока коровьего) – 745,9 тонн, производство яиц – 6,3 тыс. штук, производство мяса увеличилось на 103,5% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Производство молока выполнено на 102,7%, яиц - на 101,6%.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың IV тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2021 жылдың қаңтар- қараша айларында 7 697,1 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,8 пайыз болды. Оның ішінде мал шаруашылығы бойынша 5 996,6 млн. теңге (102,5 пайыз), егін шаруашылығы бойынша 1 650,3 млн. теңге (99,0 пайыз).

2021 жылдың қаңтар-қараша айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 53 499 бас мүйізді ірі қара, 103 182 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 69 972 бас, ешкі 33 210 бас), 38 772 бас жылқы, 32 722 бас түйе және 3 650 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 104,3 пайызға, қой мен ешкі 107,5 пайызға, жылқы 107,1 пайызға, түйе 106,0 пайызға және құс 127,7 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2021 жылдың қаңтар - қараша айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 3 956,1 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 9 145,7 тонна, жұмыртқа өндіру 118,9 мың дана, жүн (қой жүні) 124,6 тонна болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 102,3 пайызға, сүт өндіру 103,6 пайызға, жұмыртқа өндіру 103,4 пайызға, жүн өндіру 102,3 пайызға артық орындалды.

Сыбаға бағдарламасымен биылғы жылы ауданымызға, облыстық ауылшаруашылығы басқармасынан 125 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары берілді. Қазіргі кезде, Аманөткел ауылдық округінен «Жанғылыш» шаруа қожалығы Қармақшы ауданына қарасты «Қорқыт елі» несие серіктестігі арқылы шет елден 58 бас импорттық мүйізді ірі қара малын сатып алуға 31 млн. 900 мың теңге несие алып, Алматы қаласындағы «Асыл тұяқ» ЖШС-гіне асыл тұқымды малды жеткізіп беруге келісім шарт жасалып, Ресей мемлекетінен 58 бас «Калмык» асыл тұқымды ірі қара малын ауданға алып келді.

58 басқа облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы 13 млн. 050 мың теңге субсидия төлеу бағытында жұмыстар жүргізілуде.

Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 3750 бас қой сатып алу жоспары берілді. Осыдан «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» арқылы Аққұм, Құланды және Қарақұм ауылдық округтерінен 3 шаруашылық 841 бас қой сатып алу үшін 34,8 млн. теңге несие алып, 541 бас асыл тұқымды және 300 бас тауарлы қой сатып алды. (Аққұм а/о- 12 млн. теңге, 300 бас, Құланды а/о- 12 млн. теңге, 300 бас, Қарақұм а/о- 10,8 млн. теңге, 241 бас)

Жыл соңына дейін мемлекеттік бағдарламалар бойынша берілген межелердің орындалуына бөлім тарапынан тиісті шаралар қабылданып, жұмыстар жүргізілуде.

Тұқымдық түрлендіруге 2021 жылға облыстан, ауданға 7 712 бас МІҚ малдарын қатыстыру межесі берілген. Осыдан бүгінгі күнге дейін 4 171 бас аналық сиыр қатыстырылып отыр. Орындалуы 54,1 пайыз. Ал, жалпы компьютерлік базаға 7 441 бас МІҚ малы тіркелген.

Жалпы, жоспар бойынша 311 бас асыл тұқымды бұқа сатып алу межеленсе, одан бүгінгі күнге дейін 171 бас асыл тұқымды бұқа тіркеліп, 55,0 пайызға орындалып отыр.

Бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жоспары 1056 бас. Бүгінгі күнге дейін Аманөткел ауылдық округінен 35 бас, Бекбауыл ауылдық округінен 2 бас, Жіңішкеқұм ауылдық округінен 1 бас, барлығы 38 бас бұқашықтар бордақылау алаңына өткізілді.

2021 жылға Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2021 жылдан 2022 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6937 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 426 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 41 тонна және Примор көлдер жүйесіне 26 тонна сонда аудан бойынша барлық лимит 7430 тонна болып бекітілген.

Ауланған балық 01.12.2021 жылға 1698 тн. болса, өңделген балық 01.12.2021 жылға 3625 тонна.

Балық экспорты туралы

Арал аудандық аумақтық инспекциясының 01.12.2021 жылғы мәліметі бойынша 2510 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 2153 тн, Польша – 178 тн, Нидерланды - 32 тн, Литва – 65 тн, Грузия – 40 тн, Украйна – 20 тн, Бишкек – 2 тн, Азербайджан – 20 тн аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша.

2021 жылы «Дипломмен ауылға!» бағдарламасы арқылы бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 30 маманға 8751,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алу үшін бюджеттік кредит рәсімдеуге 10 маманға 43755,0 мың теңге әлеуметтік қолдау шаралары көрсетілді.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың III тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2021 жылдың қаңтар- тамыз айларында 5694,8 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,3 пайыз болды. Оның ішінде мал шаруашылығы бойынша 3843,4 млн. теңге (101,9 пайыз), егін шаруашылығы бойынша 781,7 млн. теңге (99,8 пайыз) болып отыр.

2021 жылдың қаңтар-тамыз айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 55 761 бас мүйізді ірі қара, 108 340 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 73 451 бас, ешкі 36 044 бас), 40 074 бас жылқы, 33 013 бас түйе және 3 726 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 104,1 пайызға, қой мен ешкі 107,0 пайызға, жылқы 107,3 пайызға, түйе 106,0 пайызға және құс 125,8 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2021 жылдың қаңтар - шілде айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 2144,6 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 4735,3 тонна, жұмыртқа өндіру 58,4 мың дана, жүн (қой жүні) 81,9 тонна болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 100,5 пайызға, сүт өндіру 103,8 пайызға, жұмыртқа өндіру 102,6 пайызға, жүн өндіру 103,5 пайызға артық орындалды.

Сыбаға бағдарламасымен биылғы жылы ауданымызға, облыстық ауылшаруашылығы басқармасынан 125 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары берілсе, өзіміздің ішкі жоспарымыз 240 бас. Қазіргі кезде Аманөткел ауылдық округінен «Жанғылыш» шаруа қожалығы Қармақшы ауданына қарасты «Қорқыт елі» несие серіктестігі арқылы шет елден 58 бас импорттық мүйізді ірі қара малын сатып алуға 31 млн. 900 мың теңге қаржы алуға өтінім тапсырып, оң қорытындысын алды. Қазіргі кезде Алматы қаласындағы «Асыл тұяқ» ЖШС-гіне асыл тұқымды малды жеткізіп беруге келісім шарт жасалып, 58 басқа облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы 13 млн. 050 мың теңге субсидия төленіп, Ресейден асыл тұқымды малды октябрь айында әкеледі деп күтілуде.

Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 3750 бас қой сатып алу жоспары берілді. Осыдан «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» арқылы Аққұм және Құланды ауылдық округтерінен 2 шаруашылық 600 бас қой сатып алу үшін 24 млн. теңге несие алып, 300 бас асыл тұқымды және 300 бас тауарлы қой сатып алды.

Тұқымдық түрлендіруге 2021 жылға облыстан, ауданға 7712 бас МІҚ малдарын қатыстыру межесі берілген. Осыдан бүгінгі күнге дейін 4136 бас аналық сиыр қатыстырылып отыр. Орындалуы 53,6 пайыз. Ал, жалпы компьютерлік базаға 6314 бас МІҚ малы тіркелген.

Жалпы, жоспар бойынша 311 бас асыл тұқымды бұқа сатып алу межеленсе, одан бүгінгі күнге дейін 173 бас асыл тұқымды бұқа тіркеліп, 55,6 пайызға орындалып отыр.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша:

2021 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 30 жас маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 8751,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 10 жас маманға 43755,0 мың теңге қаралды.

2021 жылдың 9 айында бөлімнің қаржылық жоспарына сәйкес, 8 жас маманға (оның ішінде 3 маман білім саласы, 2 маман денсаулық саласы, 1 маман мәдениет саласы, 1 маман спорт саласы, 1 маман агроөнеркәсіптік кешен саласы) 2333,6 мың теңге бір жолғы көтерме жәрдемақы төленіп, 2 маман (оның ішінде 2 маман білім саласы) тұрғын үй сатып алуға 8750,5 теңгеге бюджеттік кредит рәсімдеді. Қалған бір жолғы көтерме жәрдемақы және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу, қазан айларына жоспарланған.

Ауданның балық шаруашылығы туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң», «Қазақстан Аквакультура ЛТД» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Жалғасбай шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2021 жылдан 2022 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6937 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 426 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 41 тонна және Примор көлдер жүйесіне 26 тонна сонда аудан бойынша барлық лимит 7430 тонна болып бекітілген.

Ауланған балық 01.09.2021 жылға 86 тн. болса, өңделген балық 01.09.2021 жылға 2265 тонна.

Балық экспорты туралы

01.09.2021 жылғы мәліметі бойынша 1846 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге, Литва, Нидерланды, Грузия) мемлекеттеріне жөнелтілген,аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың II тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2021 жылдың қаңтар- мамыр айларында 2640,0 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,6 пайызға артығымен орындалды.

2021 жылдың қаңтар-мамыр айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 57075 бас мүйізді ірі қара, 110781 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 71696 бас, ешкі 39085 бас), 44152 бас жылқы, 33346 бас түйе және 3306 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 101,7 пайызға, қой мен ешкі 100,2 пайызға, жылқы 109,1 пайызға, түйе 104,7 пайызға және құс 135,1 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2021 жылдың қаңтар- мамыр айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 1447,5 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 2479,1 тонна, жұмыртқа өндіру 26,5 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 104,0 пайызға, сүт өндіру 103,7 пайызға, жұмыртқа өндіру 103,5 пайызға артық орындалды.

Сыбаға бағдарламасымен биылғы жылы ауданымызға, облыстық ауылшаруашылығы басқармасынан 125 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары берілсе, өзіміздің ішкі жоспарымыз 240 бас. Қазіргі кезде Аманөткел ауылдық округінен «Жанғылыш» шаруа қожалығы Қармақшы ауданына қарасты «Қорқыт елі» несие серіктестігі арқылы шет елден 58 бас импорттық мүйізді ірі қара малын сатып алуға 35 млн. 550 мың теңге қаржы алуға өтінім тапсырып, оң қорытындысын алды. Жоспарымыз бойынша маусым айының аяғына әкеледі деп жобалануда.

Тұқымдық түрлендіруге 2021 жылға облыстан, ауданға 7712 бас МІҚ малдарын қатыстыру межесі берілген. Осыдан бүгінгі күнге дейін 4084 бас аналық сиыр қатыстырылып отыр. Орындалуы 52,9 пайыз. Ал, жалпы компьютерлік базаға 5445 бас МІҚ малы тіркелген.

Жалпы, жоспар бойынша 311 бас асыл тұқымды бұқа сатып алу межеленсе, одан бүгінгі күнге дейін 177 бас асыл тұқымды бұқа тіркеліп, 56,9 пайызға орындалып отыр.

Балық шаруашылығы

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Кіші Арал теңізінен 6872 тонна балық аулау лимиті, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 142 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 43 тонна және Примор көлдер жүйесіне 37 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 7094 тонна болып бекітілген.

(Анықтама үшін: Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады).

Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесін аумақтық инспекциясы Арал инспекциясы бөлімінің мәліметі бойынша 01.06.2021 жылға ауланған балық 5734 тн. болса,аудандық статистика басқармасының жедел мәліметі бойынша 01.05.2021 жылға өңделген балық 708 тонна.

Балық аулау көлемінің өсуі балық өңдеу саласының дамуына мүмкіндіктер жасады. Аудандағы балық аулайтын шаруашылықтар мен балық өңдеу кәсіпорындарында мыңдаған адам жұмыспен қамтылды.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 23900 мың тоннадан астам 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 5 (бес) зауыт(«Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «Қазақстан Аквакультура ЛТД» ЖШС, «СДО Қарашалаң» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Жалғасбай шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» ЖШС-гі, және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.

Балық экспорты туралы

Арал аудандық аумақтық инспекциясының 01.06.2020 жылғымәліметі бойынша 1457 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге, Польша, Қытай, Литва, Нидерланды аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Қуаныш" ЖШС, ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша

2021 жылдың 6 айында бөлімнің қаржылық жоспарына сәйкес, 4 жас маманға 1166,8 мың теңге бір жолғы көтерме жәрдемақы төленіп, тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу шілде, қазан айларына жоспарланған.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2021 жылдың 1 тоқсанында атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2021 жылдың қаңтар- ақпан айларында 959,0 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,3 пайызға артығымен орындалды.

2021 жылдың қаңтар-ақпан айларында аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 51839 бас мүйізді ірі қара, 90292 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 60838 бас, ешкі 29454 бас), 41940 бас жылқы, 30893 бас түйе және 3531 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 102,0 пайызға, қой мен ешкі 100,4 пайызға, жылқы 109,7 пайызға, түйе 106,9 пайызға және құс 133,1 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 2021 жылдың қаңтар- ақпан айларының қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 653,2 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 726,2 тонна, жұмыртқа өндіру 6,2 мың дана болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,4 пайызға, сүт өндіру 102,9 пайызға, жұмыртқа өндіру 103,3 пайызға артық орындалды.

(Ескертпе: Арал аудандық статистика басқармасы арқылы 01.04.2021 жылға мал басы нақтыланған жоқ.)

Сыбаға бағдарламасы бойынша:

2021 жылға ауданға, облыстық ауылшаруашылығы басқармасынан 125 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары берілсе, ішкі өзіміздің жоспар бойынша 240 бас жоспарланып отыр.

Әзірге шет елден МІҚ малы сатып алынған жоқ.

Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 3750 бас қой сатып алу жоспары берілді. Қазіргі таңда «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» ЖШС арқылы Октябрь ауылдық округінен 1 шаруашылық 300 бас қой сатып алу үшін 12 млн. теңге несие алып, 300 бас қой сатып алды. Қарақұм ауылдық округінен 1 шаруашылық 500 бас қой сатып алуға «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» ЖШС-не құжаттарын толықтай тапсырып, комиссияда қаралуда. Бұдан басқа Қарақұм, Атанши ауылдық округтерінен 3-4 шаруа қожалығы құжаттарын әзірлеуде.

Тұқымдық түрлендіруге 2021 жылға облыстан, ауданға 7712 бас МІҚ малдарын қатыстыру межесі берілген. Осыдан бүгінгі күнге дейін 2120 бас аналық сиыр қатыстырылып отыр. Бұл 27,5 пайыз. Ал жалпы компьютерлік базаға 5245 бас МІҚ малы тіркеліп отыр. Осы малдарға асыл тұқымды бұқа сатып алып, бағдарламаға қосылуын кент, ауылдық округ әкімдерімен бірлесе отырып жұмыстар жүргізілуде.

Бұқашықтарды бордақылау алаңына өткізу жоспары 1056 бас. Осыдан бүгінгі күнге дейін Аманөткел ауылдық округінен 35 бас, Жіңішкеқұм ауылдық округіне 1 бас бұқашық өткізілді.

Балық шаруашылығы бойынша:

Кіші Арал теңізінен 6872 тонна балық аулау лимиті, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 142 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 43 тонна және Примор көлдер жүйесінен 37 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 7094 тонна болып бекітілген.

Бүгінгі күнге дейін 2073 тонна балық ауланып, 406 тонна балық өңделді.

2021 жылдың қаңтар-ақпан айларында 503 тонна балық экспортталды. Атап айтқанда: (Ресейге 422 тонна, Польшаға 81 тонна)

Сонымен бірге, «Камыш орда» ЖШС-гі арқылы Германияға 448,2 тн. қамыс экспортталды.

Егін шаруашылығы бойынша:

Арал ауданы бойынша 2021 жылы 227,6 гектар жерге егіс егіледі деп межеленуде. Атап айтсақ: 2,7 гектар картоп, 12,5 гектар көкөніс, 84,4 гектар бақша, 98 гектар ескі жоңышқа және 30 гектар жаңа жоңышқа дақылдары. Негізінен ауданда дәнді дақылдар күріш, бидай егілмейді.

Егіс егетін жеке және шаруа қожалықтары осы егіске қажетті жанар-жағармайды Қазалы, Арал ауданындағы май құю бекеттерінен өздеріне қажеттісін сатып алады

Ауданда егісті Ақирек және Жаңақұрылыс ауылдық округтеріндегі жеке және шаруа қожалықтары егеді. Осы егіске қажетті суды «Қазалысушар» өндірістік учаскесінен келісім шарт жасасу арқылы алады. Ақирек ауылдық округі егіске қажетті суды Басықара каналынан алса, Жаңақұрылыс ауылдық округі Қараарық каналынан су алады.

Биылғы жылы вегетациялық кезеңде суармалы судың болжамды тапшылығына байланысты егіс егетін шаруашылықтар мен жеке тұрғындарға суғару технологиясын (тамшылатып суару, насос қондырғыларын кезектестіріп орнату т,б) жетілдіру мәселелеріне байланысты түсіндірме жұмыстары жүргізілді.

Арал ауданы облыстың солтүстік бөлігінде орналасқандықтан, бақша, көкөніс дақылдарын егу жұмыстары мамыр айының 1 ші онкүндігінен кейін басталады.

Су шаруашылығына бойынша:

2021 жылы облыстық бюджеттен Ақирек ауылдық округінің экологиялық жағдайын және сумен қамтамасыз етілуін жақсарту үшін Шолақарық каналына тазалау жұмыстарын жүргізуге 62,2 млн. теңге бөлініп, мердігер мекемесі анықталып, каналды тазалау және гидротехникалық құрылыстарын жөндеу жұмыстарын бастағалы отыр.

Елді мекендерді аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында 2021 жылы облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы арқылы Ақирек ауылдық округіне 2 дана СНП-500/10 дизельді су насосы, Бекбауыл ауылдық округіне 1 дана СНП-500/10 дизельді су насосы және Жаңақұрылыс ауылдық округіне СНП-500/10 дизельді су насосы бөлінгелі отыр.

Сонымен бірге, «Қаратерең ауылдық округі әкімі аппараты» КММ-і арқылы Қаратерең ауылдық округінде орналасқан Жыланды каналын құжаттандыру жұмыстары жүргізілуде. Қазіргі таңда жер актісі жасалынып, техникалық құжаттары дайындалуда.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша:

Қаржылық жоспарға сәйкес бір жолғы көтерме жәрдемақы төлеу сәуір, мамыр айларын қарастырылған.

Тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеу үшін қаржылық жоспарға сәйкес шілде, қазан айларына қарастырылған.

Арал ауданында азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру бағытында атқарылып жатырған жұмыстар туралы

Аудандағы 19 түрлі негізгі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасына күнделікті мониторинг жұмыстары жүргізілуде.

Ағымдағы жылдың 6 ақпаны күні Арал қаласының орталығында «Тәуелсіздік алаңында», облыстық «Байқоңыр ӘКК» Акционерлік Қоғамының тұрақтандыру қорынан 17 тонна (ұн, күріш, қант, макарон, картоп, жуа, сәбіз, қырыққабат) азық-түлік өнімдер жеткізіліп, автокөлік үстінен халыққа нарық бағасынан 15-20 пайызға төмен бағада сатылды.

Бұдан бөлек табиғат пайдаланушылармен бірлесіп, балық бағасын базар бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада ұсыну мақсатында 2021 жылдың 6 ақпаннан бастап 27 наурызға дейін әр сенбіде жәрмеңке өткізілді.

2021 жылғы 20 наурыз күні Қызылорда қаласында өткізілетін жәрмеңкеге ауданынан ет және балық өнімдері апарылады.

Қазіргі таңда жеке кәсіпкер С. Саяновтың «Әлеуметтік дүкенінде» «Байқоңыр ӘКК» нан алынған 2,4 тонна (48 қап) 1 сұрыпты ұн және 500 кг макарон өнімдері алынып, жеке кәсіпкер С. Саяновтың «Қуантқан» дүкенінде сатылымға қойылып отыр.

Бұдан басқа ауданда жұмыс жасап тұрған «КZ-MBK» ЖШС-нің ұн тарту комбинатының 1 сұрыпты «Аралым» ұнының 1 қабы 6600 теңгеден (1 кг 132 теңгеден) аудан халқына және наубайханаларға сатылуда. (Бүгінгі күнге комбинатта 230 тонна ұн қоры бар).

Ауданда мал шаруашылығына байланысты 12 айда атқарылған жұмыстар туралы

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2020 жылдың қаңтар – қараша айларында 8987,4 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,0 пайызға артығымен орындалып отыр.

2020 жылдың 1 желтоқсанына аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 51303 бас мүйізді ірі қара, 95983 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 65204 бас, ешкі 30779 бас), 36186 бас жылқы, 30874 бас түйе және 2857 бас құс (тауық) бар. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара малы 100,1 пайызға, қой мен ешкі 101,4 пайызға, жылқы 102,8 пайызға, түйе 105,7 пайызға, құс 128,9 пайызға артты.

Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейуде. 11 айдың қорытындысымен ет өндіру (тірілей салмақта) 3868,6 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 8828,0 тонна, жұмыртқа өндіру 115,0 мың дана, жүн өндіру (қой жүні) 121,8 тонна болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ет өндіру 103,8 пайызға, сүт өндіру 103,4 пайызға, жұмыртқа өндіру 102,0 пайызға, жүн өндіру (қой жүні) 102,0 пайзға артық орындалды.

Ауданнан 2020 жылдың осы кезге дейін 64 шаруашылық мал шаруашылығына байланысты селекциялық жұмыстар жүргізгеніне МІҚ малының аналық басына 31 млн. 720,0 мың теңге субсидия алды. Бұдан басқа жем-шөптік азыққа берілетін субсидияға облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына шаруашылықтар тарапынан өтінім беріліп, жыл аяғына дейін тиісті қаржыларын алады деп күтілуде.

Сыбаға бағдарламасы шеңберінде ет бағытындағы асыл тұқымды импорттық ірі қара мал сатып алуға «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ-ы арқылы Аманөткел ауылдық округінен 1 шаруашылық 40 бас МІҚ малын сатып алуға 20,0 млн. теңге қаржы алуға құжаттары толықтай тапсырылып, мақұлданды. Әзірге қаржысы шешілмей отыр.

Сонымен бірге, Арал ауданы Жіңішкеқұм ауылдық округіндегі «Ажигулов Зинет» шаруа қожалығы Арал қаласындағы «Арал ырысы» кредиттік серіктестігі» ЖШС-дан 16 млн. теңге несие алып, Ақтөбе облысы, Марток ауданындағы «Есбол» шаруа қожалығынан, сүт бағытындағы 50 бас асыл тұқымды «Красная степная» сиырын және 2 асыл тұқымды бұқа сатып алып, 2020 жылдың 13 қазанында ауданға малдарын алып келді.

Сонымен бірге, осы Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 5000 бас қой сатып алу тапсырмасы жүктелген болатын. Қазіргі таңда «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» арқылы Жақсықылыш кентінен 1 шаруашылық 140 бас қой алуға өтінім тапсырып, несие алды. Бұдан бөлек, Октябрь ауылдық округінен 1 шаруашылық «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» арқылы 12,0 млн. теңге несие алып 300 бас қой алуға құжаттарын толықтай тапсырып, келісім шарты облысқа тіркеуге жіберіліп, алатын қаржысын күтуде.

Мүйізді ірі қара малы аналығының тұқымын түрлендіруге 2020 жылға қатысу жоспары жыл басындағы жалпы аналық сиырдың 32 пайызы, яғни 7071 бас сиырды түрлендіруіміз қажет болса. Қазіргі нақты жағдай бойынша 3596 бас ірі қараның есебі енгізіліп отыр.

Қарапайым заттар экономикасы бағдарламасы

«Аграрлық несие коорпорациясы» АҚ-ның Қызылорда облысы бойынша филиалынан Ақирек ауылдық округіндегі «Мұра» шаруа қожалығы 12,9 млн. теңге несие алуға құжаттарын толықтай тапсырып, несиесін алып, 43 бас жылқы малын сатып алды.

Негізгі капиталға салынған инвестиция ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2020 жылдың 10 айында 156,3 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 299,4 пайызға орындалса (2019 жылы 52,2 млн. теңге), тамақ өнімдеріне салынған инвестиция 304,4 млн. теңге (2019 жылы 3,7 млн. теңге) болды.

Егін шаруашылығына байланысты

Аудан бойынша 2020 жылы жалпы 193 гектар жерге егіс егілді. Оның ішінде Ақирек ауылдық округі бойынша 72,6 гектар жерге бақша (қауын, қарбыз), 8,7 гектар көкөніс (асқабақ), 2 гектар картоп, және 98 гектар ескі жоңышқа дақылдары егілді. Оның ішінде: 50,3 гектар қауын болса,22,3 гектар қарбыз дақылдары.

Үстіміздегі жылы жаңа технологияда Ақирек ауылдық округінде «Арал Отын» ЖШС-і базасында (подпленка) әдісімен 8 гектар жерге қауын-қарбыз дақылдары егілді. Осы егілген әдістің қолданылуымен бақша дақылдар жылдағыдан ертерек пісіп, өнімдер толықтай жиналып алынды. Алынған өнімдер Арал қаласына және ауылдық округтерге сатылымға шығарылып отыр.

Асхат, Мұра шаруа қожалықтары көршілес Ақтөбе облысына өз өнімдерін апарып, 10 тоннадай қауын-қарбыз өнімдерін сатты.

Қазіргі кезде егілген егін толықтай жинап алынды.

Су шаруашылығы бойынша

2020 жылы республикалық бюджеттен "Көкарал бөгетін сақтау және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру" жобасының жоба сметалық құжаттарын әзірлеуге 100,5 млн.теңге бөлінді. (жобаның СМЖ 4,7 млрд. теңге).

2020 жылы Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі Нұралы жарма каналына су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттарын әзірлеуге 5468 мың теңге бөлінді. Қазіргі таңда тиісті жұмыстар атқарылуда.

2020 жылы Бекбауыл ауылдық округіндегі Кеңесарық каналын тазалау және су тоспасын салуға облыстық бюджеттен 85,2 млн. теңге бөлініп, каналға тазалау және бйыонда орналасқан гидротехникалық құрылыстар салу жұмыстары жүргізілді.

2020 жылы Бөген ауылдық округінде орналасқан Домалақ каналының жер актісі, техникалық құжаттары және бағалау жұмыстарын жүргізу үшін аудандық бюджеттен 700 000 теңге бөлініп, қазіргі таңда құжаттандыру жұмыстары жүргізілуде.

«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша

2020 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 30 жас маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 7980,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 8 жас маманға 31812,0 мың теңге қаралды.

2020 жылдың 9 айында 17 жас маманға 4594,8 мың теңге бір жолғы көтерме жәрдемақы төленіп, тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 4 маманға 13 525,5 мың теңге қаржы төленді.

Балық шаруашылығы

Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесін аумақтық инспекциясы Арал инспекциясы бөлімінің мәліметі бойынша 01.12.2020 жылға ауланған балық 6214 тн. болса,аудандық статистика басқармасының жедел мәліметі бойынша 01.12.2020 жылға өңделген балық 5388 тонна.

Балық өңдеу зауыттары туралы

Ауданда жылдық қуаттылығы 19900 мың тоннадан астам 8 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.

Бүгінгі күні, 4 (төрт) зауыт(«Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары)балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі(«Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Жалғасбай шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.

Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.

Балық экспорты туралы

Арал аудандық аумақтық инспекциясының 01.11.2020 жылғымәліметі бойынша 1807 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге, Польша, Қытай, Германия, Грузияға аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Қуаныш" ЖШС, ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж"шығарып отыр.

Аудан орталығынан 120 шақырымдағы Қосжар ауылында орналасқан Қамыстыбас балық өсіру питомнигі мен оның Тастақ учаскесінде балық өсіруге арналған арнайы инкубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесімен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар жіберіліп өсірілуде.

Кіші Арал теңізінде бүгінгі күнге дейін 18 балық аулау учаскісі болса, олардың барлығында қазіргі кезде ұзақ мерзімге бекітіліп берілген өз иелері бар.Бұдан басқа ауданда 20 көл бар, осы 20 көлдің 17 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге бекітіліп берілген. 3 көл резервте болғандықтан иесі анықталмай пайдаланылмай тұр. Сонда ауданда 17 көлдің иесі бар.

Ауданымыздың кәсіпкерлік бағытындағы жұмысына қарқын беріп келе жатқан балық аулау мүмкіндігін молайту мақсатында Ақшатау елді мекенінен инкубациялық цех іске қосылды. Жобаның құны 21 млн теңгені құраса, биылғы жыл ішінде 15 млн ға жуық личинкалар өсіп шығады деп күтілуде.

Бұдан бөлек Ақбасты елді мекенінде екі бірдей балық цехі іске қосылды. Оның бірі ауланған балық қорын 100 тоннаға дейін сақтаса, екінші цех күнінен 40 дана балық консервісін шығаруда.

Сонымен қатар Кіші арал теңізіндегі балық қорын сақтап қалу мақсатында Аралды құтқару қоры арқылы Көкарал су тоспасына гидроакустикалық құрылғы орнатылды. Арнайы жобаның құрылысына 150 млн ға жуық қаржы тартылған.

Арал ауданында азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру бағытында атқарылып жатырған жұмыстар туралы

Арал ауданында азық-түлік бағасын тұрақтандыру бағытында біршама жұмыстар атқарылып келеді. Әлеуметтік маңызы бар негізгі азық-түліктердің нарықтағы бағаларына күнделікті мониторинг жасалуда.

Облыс бойынша тұрақтандыру қоры болып белгіленген «Байқоңыр» ӘКК» АҚ арқылы қажетті азық-түлік өнімдері алынып, «Әлеуметтік дүкенде» тұрақты бағада сатылуда.

Аудандағы жеке кәсіпкер С. Саяновтың «Әлеуметтік дүкеніне» азық-түлік бағасын тұрақтандыру мақсатында «Байқоңыр» ӘКК» АҚ қорынан тапсырыс беріліп, 2020 жылдың 18 сәуір күні 5 тонна 1 сұрыпты ұн, 5 тонна күріш, 3 тонна өсімдік майы, 2,5 тонна макарон, 2 тонна қарақұмық жармасы және 2 тонна жуа барлығы 19,5 тонна, 24 шілде күні 7 тонна 1 сұрыпты ұн, 5 тонна қант және 3 тонна өсімдік майы барлығы 15 тонна, 25 қыркүйек күні 8,9 тонна 1 сұрыпты ұн, 3 тонна қант, 1,5 тонна өсімдік майы, 1 тонна күріш және 0,5 макарон барлығы 13,7 тонна өнімдер алынды. Бүгінгі күнге жалпы 48,2 тонна өнім алынып, халыққа төмен бағада «Қуантқан» дүкенінде сатылуда.

2020 жылдың 10 қаңтар күні «Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның қоры арқылы, нан бағасын тұрақтандыру мақсатында 20,0 тонна (400 қап) 1 сұрыпты «Аралым» ұнын берілсе, 2020 жылдың 3 сәуір күні «КZ-MBK» ЖШС қоймасында сақтаулы тұрған 10,0 тонна (200 қап) 1 сұрыпты «Аралым» ұнын ауданда қалыпты нан дайындап отырған төрт наубайханаға нан бағасын тұрақтандыру мақсатында 1 қабы 6100 теңгеден (1 кг 122 теңгеден) барлығы 30 тонна ұн тапсырыс бойынша беріліп, нан бағасының төмендеуіне ықпал жасалды.

Бүгінгі күнге «КZ-MBK» ЖШС-нің ұн тарту комбинатында 1 сұрыпты «Аралым» ұнының 1 қабы 6500 теңгеден (1 кг 130 теңгеден) аудан халыққа еркін сатылуда.

1 бөлке нан «Қанағат» коммуналдық базарында 90 теңгеден, бұдан басқа жерлерде жеке нан сатушы кәсіпкерлер мен жеке дүкенедерде бір бөлке нан бағасы 95-100 теңгеден сатылуда.

Жеке кәсіпкер С. Саяновпен «Жаңа ауыл» мөлтек ауданы, Абай даңғылында орналасқан кәсіпкер Г. Исмайлованың «Әли» дүкенінде ұн, өсімдік майы, картоп, жуа, сәбіз, қырыққабат т.б. азық-түлік тауарларын халыққа арзан бағада ұсынуда. Халықты төмен бағада азық-түлік тауарларымен қамтамасыз етіп отырған осы кәсіпкерлер туралы мәліметті жергілікті басылым бетіне апта сайын жариялануда.

09.05.2020 жылы Түркістан облысының диханшылары ауданға 10 тонна қырыққакбат әкеліп, оны ауданның барлық жеке дүкендеріне 45 теңгеден сатуға таратылып берілді.

Ағымдағы жылдың 19-20 қыркүйек күндері Нұр-Сұлтан қаласында бекітілген кестеге сәйкес, Қызылорда облысының ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкесін өткізіліп, Арал ауданының балық өңдейтін кәсіпорындарынан 15 тонна мұздатылған балық (сазан, тісті, тістінің жон еті, жайын, ақбалық, шортан, тыран, карась, ысталған балық т.б) және 2 тонна ас тұзы барлығы 17 тонна өнім апарылды.

Қызылорда қаласында 26 қыркүйек, 24 қазан, 14 қараша күндері өткізілген жәрмеңкеге Арал ауданынан шұбат, ет, қой, тоқты, сойылған және үйітілген қой, балық, тірі балық, көкөніс өнімдері және ас тұзы апарылып, облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы берген бағада, базар бағасынан 15 пайыз төмен Қызылорда қаласының тұрғындарына ұсынылды.

Арал қаласының балық бағасын тұрақтандыру және базар бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада халыққа сатылуы мақсатында Арал қаласында табиғат пайдаланушылармен бірлесіп 2020 жылдың 1 ақпаннан бастап 22 наурызға дейін әр сенбіде аудан орталығында 7-рет жәрмеңке өткізілді.

Сонымен қатар, 31 қазан күні аудан орталығында «Тәуелсіздік алаңында» ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәрмеңкесін өткізілді. Жәрмеңкеге жергілікті балық зауыттары сазан, тістінің жон еті, жайын, ақбалық, шортан, тыран, карась, ысталған балық өнімдерін және Құланды ауылдық округінің жеке кәсіпкері Е. Кульжановтың «Көкарал» балық цехынан концервіленген балық өнімдері әкелінді.

«КZ - MBK» ЖШС-нің ұн тарту комбинатының ұны, мал азығы жем, Ақбай өңіріндегі шаруашылықтардың көкөніс өнімдері және жергілікті кәсіпкерлердің жеміс-жидектері, картоп, жуа, сәбіз, қырыққабат т.б өнімдерін төмен бағада халыққа ұсынылды.

«Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның тұрақтандыру қорының (6 тонна ұн, 4 тонна күріш, 2 тонна макарон, 5 тонна картоп, 3 тонна жуа) жалпы көлемі 20 тонна өнім автокөлікпен жәрмеңкеде сатылды

Бұдан бөлек Қазалы ауданынан «Рза» ЖШС-гі автокөлкпен сүт өнімдерін әкілініп, сатылымға шығарды.

Ауданның ауылдық округіндегі шаруашылықтардан ет және қой, тоқты ұсақ малдар әкелінді.

Бүгінгі күнге дейін аудан орталығында 8 рет жәрмеңке өткізіліп, нарық бағасынан 10-15 пайызға төмен халыққа ұсынылды.

Ауданда азық түлік бағасын тұрақтандыру бағытында жұмыстар одан әрі жалғасын табатын болады.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 9 айда атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2020 жылдың қаңтар - тамыз айларында 5497,1 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,8 пайызға артығымен орындалып отыр.
Балық өңдеу зауыттары туралы
Бүгінгі күні, 4 (төрт) зауыт («Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Жалғасбай шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.
Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар.
Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» ЖШС-гі, және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.
Балық экспорты туралы
Арал аудандық аумақтық инспекциясының 01.09.2020 жылғы мәліметі бойынша 1526 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 1186 тн, Польша – 146 тн, Қытайға – 20 тн, Германия – 94 тн, Грузияға 80 тн аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Қуаныш" ЖШС, ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2020 жылдың 6 айында атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2020 жылдың қаңтар- ақпан айларында 1739,5 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,7 пайызға артығымен орындалып отыр.
2020 жылдың 1 маусымына аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 56090 бас мүйізді ірі қара, 110577 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 72965 бас, ешкі 37612 бас), 40473 бас жылқы және 31838 бас түйе малы бағылып, күтілуде. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда қой мен ешкі 1372 басқа, жылқы 3181 басқа, түйе 972 басқа көбейді.
Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейтуде.1.06.2020 жылға ет өндіру (тірілей салмақта) 1391,1 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 2391,1 тонна, жұмыртқа өндіру 25,6 мың дана болып, өткен жылмен салыстырғанда ет өндіру 40,0 тоннаға, сүт өндіру 69,9 тоннаға, жұмыртқа өндіру 0,4 мың данаға артып отыр.
Сыбаға бағдарламасы бойынша:
2020 жылға ауданға 200 бас МІҚ малын шет елден сатып алу ішкі жоспар бойынша жоспарланып отыр. Қазіргі таңда шет елден МІҚ малын сатып алуға жұмыстар жүргізілуде.
Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 5000 бас қой сатып алу ішкі жоспар бойынша жоспарланып отыр. Облыстан 2020 жылға жоспар әзірге берілген жоқ. Қазіргі таңда «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» ЖШС арқылы Жақсықылыш кентінен 1 шаруашылық 140 бас қой алуға өтінім тапсырылып, несие алды. Қой сатып алу жұмыстары жүргізілуде.
Қарапайым заттар экономикасы бағдарламасына байланысты
«Аграрлық несие коорпорациясы» АҚ-ның Қызылорда облысы бойынша филиалынан Ақирек ауылдық округіндегі «Мұра» шаруа қожалығы 21 млн. теңге несие алып, жылқы малын сатып алуға құжаттарын толықтай тапсырып, қазіргі кезде алатын несиесін күтуде.
Сонымен бірге, Қарақұм ауылдық округіндегі «Жасұлан» шаруа қожалығы «Арал-Ырысы» Кредиттік серіктестігі» ЖШС-нен 4 млн. теңге несие алып 10 бас жылқы сатып алу бағытында құжаттарын тапсыруда.
Егін шаруашылығына байланысты:
Арал ауданы бойынша 2020 жылы 208 гектар жерге егілді. Оның ішінде: 2,9 гектар картоп, 13,7 гектар көкөніс, 83,9 гектар бақша, 98 гектар ескі жоңышқа, 10 гектар жаңа жоңышқа дақылдары егілді.
Осы егілетін дақылдар көлеміне сәйкес орналасу сызбасы әзірленіп, облыстық жердің пайдаланылуы мен қорғалуын бақылау басқармасымен, облыстық «ҚАЗСУШАР» РМК Қызылорда филиалымен, облыстық Арал – Сырдария бассейндік инспекциясымен және облыстық ауыл шаруашылығы басқармасымен келісіліп, бекітілді.
Ауданда егісті Ақирек және Жаңақұрылыс ауылдық округтеріндегі жеке және шаруа қожалықтары егеді. Осы егіске қажетті суды «Қазалысушар» өндірістік учаскесінен келісім шарт жасасу арқылы алады. Ақирек ауылдық округі егіске қажетті негізгі суды Басықара каналынан алса, Жаңақұрылыс ауылдық округі Қараарық каналынан су алады.
Егіс егетін жеке және шаруа қожалықтары осы егіске қажетті жанар-жағармайды Қазалы, Арал ауданындағы май құю бекеттерінен өздеріне қажеттісін сатып алады. Ауданда дәнді дақылдар күріш, бидай егілмейтіндіктен, мемлекет тарапынан жеңілдетілген жанар-жағармайға шаруашылықтардан тапсырыс жоқ.
Су шаруашылығы бойынша:
2020 жылы Жаңақұрылыс ауылдық округіндегі Нұралы жарма каналына су тоспасын салудың жоба сметалық құжаттарын әзірлеуге 5468 мың теңге бөлінді.
2020 жылы республикалық бюджеттен "Көкарал бөгетін сақтау және Сырдария өзенінің атырауын қалпына келтіру" жобасының жоба сметалық құжаттарын әзірлеуге 100,5 млн.теңге бөлінді. (жобаның СМЖ 4,7 млрд. теңге).
Саяқ шегіртке зиянкестері бойынша:
2020 жылға саяқ шегіртке зиянкестеріне қарсы 3700 гектар жерге химиялық өңдеу жұмыстары жүргізіледі деп болжануда.Атап айтқанда: мемлекеттік жері қоры жерінен 1700 гектар, шаруа қожалықтары жерінен 2000 гектар. Қазіргі таңда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы саяқ шегіртке зиянды организмдерге қарсы жұмысшы тобы құрылды. Аталған жұмысшы тобы құрамына ауданнан тиісті мекеме басшыларымен тиісті ауылдық округ әкімі аппаратының мамандарының тізімі облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына жолданды.
Бүгінгі күнге дейін 1250 гектар жерге химиялық өңдеу жұмыстары жүргізілді. Атап айтқанда мемлекеттік жер қоры жерінен 550 гектар, шаруа қожалықтары жерінен 700 гектар. Қазіргі таңда саяқ шегірткеге қарсы химиялық өңдеу жұмыстары жалғасуда.
Балық шаруашылығы:
2020 жылдың шілде айынының 1 жұлдызына дейінгі Кіші Арал теңізінен 2576 тонна балық аулау лимиті, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 41 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 14 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 2631 тонна болып бекітілген.
Сондықтан бекітілген лимитті орындау мақсатында табиғат пайдаланушылар өздеріне тиесілі лимиттерін 2020 жылдың 1 шілдесіне дейін орындау мақсатында жұмыстар жүргізуде. Бүгінгі күнге дейін 1772 тонна балық ауланды.
2020 жылдың 4 айында аудандық статистика басқармасының мәліметі бойынша 762 тонна балық өңделді.
«Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша
2020 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 30 жас маманға бір жолғы көтерме жәрдемақы алуға 7980,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 8 жас маманға 31812,0 мың теңге қаралды.
2020 жылдың сәуір айында 14 жас маманға 3711,4 мың теңге бір жолғы көтерме жәрдемақы төленіп, тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 4 маманға 13 525,5 мың теңге қаржы төленді. Қаржылық жоспарға сәйкес мамандарға әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну шілде, қыркүйек, қазан айларына жоспарланған.
Азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру бойынша:
Аудандағы 19 түрлі негізгі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасына күнделікті мониторинг жүргізіледі.
2020 жылдың 10 қаңтар күні «КZ-MBK»ЖШС ұнтарту комбинаттының 20,0 тонна, 3 сәуір күні 10 тонна 1 сұрыпты «Аралым» ұны ауданда қалыпты нан дайындап отырған 4 наубайханаға нан бағасын тұрақтандыру мақсатында, 1 қабы 6100 теңгеден (1 кг 122 теңгеден) тапсырыс бойынша берілді.
Бүгінгі күнге, «КZ-MBK» ЖШС-нің ұн тарту комбинаттының 1 сұрыпты «Аралым» ұнының 1 қабы 6500 теңгеден (1 кг 130 теңгеден)ауданхалқына және наубайханаларға еркін сатылуда. Бүгінгі таңда кәсіпорында 70,0 тонна ұн қоры бар.
Жеке кәсіпкер С. Саяновтың «Қуантқан» әлекуметтік дүкені және жеке кәсіпкер Г. Исмайлованың «Әли» дүкендеріндегі ұн, қант, күріш, өсімдік майы, картоп, жуа, сәбіз, қырыққабат т.б. азық-түлік тауарларымен халықтықамтамасыз етіп отырғандығы жөніндегі мәліметтер жергілікті басылым бетіне апта сайын жарияланып келеді.
Сонымен қатар аудандағы жеке кәсіпкер С. Саяновтың «Әлеуметтік дүкеніне» ағымдағы жылдың 19 сәуір күні азық-түлік бағасын тұрақтандыру мақсатында «Байқоңыр» ӘКК» АҚ-ның қорынан 5 тонна 1 сұрыпты ұн,5 тонна күріш, 3 тонна өсімдік майы, 2,5 тонна макарон, 2 тонна қарақұмық жармасы және 2 тонна жуа барлығы 19,5 тонна өнімдер алынып, төмен бағада сатылымда.
Ауданда балық бағасын тұрақтандыру және базар бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада халыққа сатылуы мақсатында Арал қаласында табиғат пайдаланушылармен бірлесіп 2020 жылдың 1 ақпаннан бастап 22 наурызға дейін әр сенбіде жәрмеңке өткізілді. Бүгінгі күнге дейін аудан орталығында 7-рет жәрмеңке өткізілді.
Ауданда халық тұтынатын негізгі азық-түлік өнімдеріне тапшылық болдырмау және баға тұрақтандыру бағытында жұмыстар жүргізіліп келеді.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша 2020 жылдың 3 айында атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2020 жылдың қаңтар- ақпан айларында 863,0 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 102,0 пайызға артығымен орындалып отыр.
2020 жылдың 1 наурызына аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 50838 бас мүйізді ірі қара, 89684 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 61895 бас, ешкі 27789 бас), 38215 бас жылқы және 28911бас түйе малы бағылып, күтілуде. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда МІҚ 39 басқа, қой мен ешкі 1269 басқа, жылқы 3409 басқа, түйе 984 басқа көбейді.
Ауданда мал шаруашылығынан алынатын өнім де көбейтуде.1.03.2020 жылға ет өндіру (тірілей салмақта) 631,9 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 706,0 тонна, жұмыртқа өндіру 6,0 мың дана болып, өткен жылмен салыстырғанда ет өндіру 18,5 тоннаға, сүт өндіру 20,7 тоннаға, жұмыртқа өндіру 0,1 тоннаға артып отыр.
Сыбаға бағдарламасы:
2020 жылға ауданға 200 бас МІҚ малын шет елден сатып алу ішкі жоспар бойынша жоспарланып отыр. Облыстан 2020 жылға жоспар әзірге берілген жоқ.
Сонымен бірге, Сыбаға бағдарламасы аясында ауданға 5000 бас қой сатып алу ішкі жоспар бойынша жоспарланып отыр. Облыстан 2020 жылға жоспар әзірге берілген жоқ.
Егін шаруашылығы:
Арал ауданы бойынша 2020 жылы 192,3 гектар жерге егіс егу жоспарланып отыр. Атап айтсақ: 2 гектар картоп, 14,3 гектар көкөніс, 73 гектар бақша, 83 гектар ескі жоңышқа және 20 гектар жаңа жоңышқа дақылдары.
Осы егілетін дақылдар көлеміне сәйкес орналасу сызбасы әзірленіп, облыстық жердің пайдаланылуы мен қорғалуын бақылау басқармасымен, облыстық «ҚАЗСУШАР» РМК Қызылорда филиалымен, облыстық Арал – Сырдария бассейндік инспекциясымен және облыстық ауыл шаруашылығы басқармасымен келісіліп, бекітілді.
Ауданда егісті Ақирек және Жаңақұрылыс ауылдық округтеріндегі жеке және шаруа қожалықтары егеді. Осы егіске қажетті суды «Қазалысушар» өндірістік учаскесінен келісім шарт жасасу арқылы алады. Ақирек ауылдық округі егіске қажетті негізгі суды Басықара каналынан алса, Жаңақұрылыс ауылдық округі Қараарық каналынан су алады.
Егіс егетін жеке және шаруа қожалықтары осы егіске қажетті жанар-жағармайды Қазалы, Арал ауданындағы май құю бекеттерінен өздеріне қажеттісін сатып алады. Ауданда дәнді дақылдар күріш, бидай егілмейтіндіктен, мемлекет тарапынан жеңілдетілген жанар-жағармайға шаруашылықтардан тапсырыс жоқ.
Қазіргі кезде көктемгі дала жұмыстарына шаруа қожалықтары және жеке тұрғындар дайындық жұмыстарын жүргізуде.
Балық шаруашылығы:
2020 жылдың шілде айынының 1 жұлдызына дейінгі Кіші Арал теңізінен 2576 тонна балық аулау лимиті, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 41 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 14 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 2631 тонна болып бекітілген.
Сондықтан бекітілген лимитті орындау мақсатында табиғат пайдаланушылар өздеріне тиесілі лимиттерін 2020 жылдың 1 шілдесіне дейін орындау мақсатында жұмыстар жүргізуде. Бүгінгі күнге дейін 208,0 тонна балық ауланды.
2020 жылдың 2 айында аудандық статистика басқармасының мәліметі бойынша 412 тонна балық өңделді.

Ауыл шаруашылығы саласында 2019 жылы атқарылған жұмыстар туралы анықтама

Арал ауданы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы (ВП) 2019 жылдың қаңтар – қазан айларында 36,3,5 млн. теңге болып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 101,8 пайызға артығымен орындалып отыр.
2019 жылдың 1 қарашасына аудандағы барлық нысандағы ауыл шаруашылығы құрылымдарында 51791 бас мүйізді ірі қара, 96239 бас қой мен ешкі, (оның ішінде: қой 65005 бас, ешкі 31234 бас), 35433 бас жылқы және 29434 бас түйе малы бағылып, күтілуде. Осы малдарды өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда мүйізді ірі қара 3568 басқа, қой мен ешкі 9150 басқа, жылқы 6338 басқа, түйе 1815 басқа көбейді.
1.11.2019 жылға ет өндіру (тірілей салмақта) 3278,9 тонна, сүт өндіру (сиыр сүті) 7325,6 тонна, жұмыртқа өндіру 95,2 мың дана болып, өткен жылмен салыстырғанда ет өндіру 98,2 тоннаға, сүт өндіру 214,5 тоннаға, жұмыртқа өндіру 2,2 мың данаға артып отыр.
2019-2020 жылдарға мал қыстатуға облыстық ауыл шаруашылығы басқармасынан 125,0 мың тонна шөп дайындау межесі берілген. Қазіргі таңда 125,4 мың тонна шөп дайындалды. Жоспар 100,3 пайызға орындалды.
Мал және мал өнімдерін экспорттауға байланысты ауданнан «Жаңа-Арал» ЖШС-гі үстіміздегі жылы Қытайға 40 тонна түйе жүнін өткізсе, «АралТалапАгро» ЖШС-гі Өзбекстанға 189 бас түйе малын сатты.
2019 жылдың қаңтар-қазан айларында негізгі капиталға салынған инвестициялар 52 млн. 232 мың теңгені құрап отыр. (Өткен жылдың осы кезеңінде 37 млн 8 мың теңге инвестиция салынған) Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 138,0 пайыз болып артығымен орындалып отыр.
Сыбаға бағдарламасының шеңберінде МІҚ малын сатып алу.
2019 жылға ауданға 350 бас МІҚ малын шет елден сатып алу жоспары беріліп отыр. Осыған орай, Арал қаласынан жеке кәсіпкер Ботабаев Мейрамбек «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ-ға 100 бас асыл тұқымды МІҚ малын сатып алуға 46 млн. теңге, несие алу үшін құжаттарын толықтай тапсырып, қазіргі кезде кепілге адам іздестіруде.

Сыбаға бағдарламасының шеңберінде қой малын малын сатып алу

2019 жылға ауданға 7800 бас қой сатып алу жоспары берілсе, одан бүгінгі күнге дейін 1869 бас қой сатып алуға 9 шарушылық несие алу үшін құжаттарын тапсырып, одан 1357 бас қой алуға 7 шаруашылыққа несие берілсе, қалған 2 шаруашылықтың 512 бас қой сатып алуға құжаттары комиссияда қаралуда. Бүгінгі күнге жоспар17,4 пайызға орындалып отыр.

Тұқымдық түрлендіру
2019 жылға 7180 бас мүйізді ірі қара малдары аналықтарын тұқымдық түрлендіруге қатыстыру жоспары берілсе, осыдан бүгінгі күні 3120 бас аналық сиыр және 130 бас асыл тұқымды бұқа, тұқымдық түрлендіруге қатысуда. Аналық сиырлардың тұқымдық түрлендіруге қатысуы 01.01.2019 жылғы аналық мал басына (20282 бас) бөлгенде 15,3 пайызды құрап отырса, 7180 бас жоспарға сәйкес 43,4 пайыз болып отыр. Сонымен бірге, 61 шаруашылыққа облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы арқылы тұқым түрлендіруге (селекциялық жұмыстарға) 30 млн. 300 мың теңге көлемінде субсидия берілді.
Егін шаруашылығына байланысты
2019 жылы аудан бойынша барлығы 203,4 гектар жерге егін егілді. Атап айтқанда: 15 гектар жерге жаңа жоңышқа, 2 гектар жерге картоп, 84,1 гектар жерге бақша, 14,3 гектар жерге көкөніс және 83 гектар ескі жоңышқа, 5 гектар жерге ала көшеттері отырғызылды.
Ауданда негізінен егісті Ақирек және Жаңақұрылыс ауылдық округтеріндегі жеке және шаруа қожалықтары егеді. Ақирек ауылдық округі егіске қажетті суды Басықара каналынан алса, Жаңақұрылыс ауылдық округі Қараарық каналынан су алады. Осы егіске қажетті суды «Қазалысушар» өндірістік учаскесінен келісім шарт жасасу арқылы жүргізіледі.
Балық шаруашылығы туралы
2019 жылға Кіші Арал теңізінен 6678 тонна балық аулау лимиті, Қамыстыбас көлдер жүйесіне 335 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 23 тонна, Приморский көлдер жүйесіне 31 тонна сонда аудан бойынша барлық лимит 7067 тонна болып бекітілген.
Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесін аумақтық инспекциясы Арал инспекциясы бөлімінің мәліметі бойынша 01.11.2019 жылға ауланған балық 2117 тн. болса, аудандық статистика басқармасының жедел мәліметі бойынша 01.11.2019 жылға өңделген балық 2938 тонна.
(Анықтама үшін: Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 15 ақпанынан келесі жылдың 15 ақпанына дейін есепке алынады).
Балық өңдеу зауыттары туралы
Ауданда жылдық қуаттылығы 19900 мың тоннадан астам 8 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді.
Бүгінгі күні, 4 (төрт) зауыт («Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң» ЖШС-нің балық өңдеу зауыттары) балықты терең өңдеумен айналысатын болса, қалған 4-уі («Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш», Жалғасбай шағын балық өңдеу зауыттары) балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады.
Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек бір ғана кәсіпорында бар.
Атап айтқанда, «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыты.
Балық экспорты туралы
Арал аудандық аумақтық инспекциясының 30.10.2019 жылғы мәліметі бойынша 1781,973 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 796,73 тн, Польша – 259,15 тн, Украинаға – 79,99 тн, Қытайға – 259,99 тн, Нидерланияға – 180,02 тн, Грузияға – 140 тн, Азербайджан – 40 тн, Германия – 16,20 тн, Қырғызстан 9,90 тн) Аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, "Қуаныш" ЖШС, "Камбала балық БӨО" ЖШС, ЖК "Кошекбаев Д" (ЖК Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Караев Ж" (ЖК "Кошкарбаев С арқылы), ЖК "Кошкарбаев С" шығарып отыр.
Аудан орталығынан 120 шақырымдағы Қосжар ауылында орналасқан Қамыстыбас балық өсіру питомнигі мен оның Тастақ учаскесінде балық өсіруге арналған арнайы инкубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесімен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар жіберіліп өсірілуде.
Кіші Арал теңізінде бүгінгі күнге дейін 18 балық аулау учаскісі болса, олардың барлығында қазіргі кезде ұзақ мерзімге бекітіліп берілген өз иелері бар. Бұдан басқа ауданда 20 көл бар, осы 20 көлдің 17 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге бекітіліп берілген. 3 көл резервте болғандықтан иесі анықталмай пайдаланылмай тұр. Сонда ауданда 17 көлдің иесі бар.

Су шаруашылығы нысандары бойынша
2019 жылға облыстық бюджеттен Қамыстыбас және Ақштау көлдер жүйесіндегі су шаруашылығы нысандарының техникалық құжаттарын жасауға 5040,7 мың теңге бөлінді. Атап айтқанда:
Аманөткел ауылдық округіне бөлінген қаржы - 2534,0 мың теңге
Бекбауыл ауылдық округіне бөлінген қаржы - 1215,7 мың теңге;
Жетес би ауылдық округіне бөлінген қаржы - 634,0 мың теңге;
Райым ауылдық округіне бөлінген қаржы - 657,0 мың теңге.
Жоғарыда аталған ауылдық округтердегі су шаруашылығы нысандарының бағалау және техникалық құжаттары жасалынып бітті.
Өңірді дамытудың 2019-2021 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарына сәйкес, 2019 жылға облыстық бюджеттен Ақирек ауылдық округінің экологиялық жағдайын және сумен қамтамасыз етілуін жақсарту үшін Қаһар каналына тазалау жұмыстарын жүргізуге 57 949 000 теңге бөлініп, жұмыстар толығымен атқарылды.
2019 жылға облыстық бюджттен Қаратерең ауылдық округіндегі Баян көлінің экологиялық жағдайын және сумен қамтамасыз етілуін жақсарту үшін Баян каналының су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге 68 445 000 теңге және Бөген ауылдық округіндегі Қарашалаң көлінің экологиялық жағдайын және сумен қамтамасыз етілуін жақсарту үшін Көкіш каналының су шаруашылығы жұмыстарын жүргізуге 64 279 000 теңге бөлініп, тиісті жұмыстар толығымен жүргізілді.
Сонымен қатар, Жетес би ауылдық округіндегі Советжарма каналының сағасына 3 көзді су тоспасын салуға 2019 жылы облыстық бюджеттен 42 128 000 теңге бөлініп, су нысанына су тоспасын салу жұмыстары жүргізілуде.
2019 жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша 34 жас маманға 1 жолғы жәрдем ақыға 6010,0 мың теңге және тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредит рәсімдеуге 6 жас маманға 22725,0 мың теңге қаралды.
(Бір жас маманға көтерме жәрдемақы 176750 теңге, тұрғын үй алуға бір маманға 3787,5 мың теңге).
2019 жылы 34 жас маманға 6010,0 мың теңге бір жолғы көтерме жәрдемақы төленіп, 7 жас маманға тұрғын үй сатып алуға 22725,0 мың теңге бюджеттік кредит рәсімделді.

Азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру шаралары туралы
Аудандағы 19 түрлі негізгі азық-түліктің бағасына күнделікті мониторинг жүргізіліп отыр. Әлеуметтік маңызы бар тауарлардың бағасын тұрақтандыру жөніндегі жұмысшы тобымен бірге сауда қатарлары мен жеке дүкендерді аралап, ауданның жеке кәсіпкерлеріне негізсіз баға көтермеу ретінде тұрақты айтылып келуде.
Негізгі азық-түлік тауарларын жеткізетін жеке кәсіпкерлермен жыл сайын ынтымақтастық меморандум жасалып отырады. Биылғы жылы да 10 жеке кәсіпкермен негізсіз баға өсірмеу жөнінде меморандум жасалуда. Олар негізінен қант, күріш, өсімдік майы, макарон, картоп, жуа, сәбіз т.б. негізгі әлеуметтік тауарлармен қамтамасыз етіп отырған кәсіпкерлер.
2018 жылдың 1 қаңтар күні мен 2019 жылдың 19 маусым аралығындағы бағаны салыстырғанда облысқа мәлімет беріліп отырған әлеуметтік маңызы бар 19 түрлі азық-түліктің 8 түрінің бағасы өскен, 3 түрінің бағасы төмендеген, 9 түрі бұрынғы бағада.
Атап айтқанда 1 сұрыпты ұн 1 кг +6 теңгеге, 1 бөлке нан +10 теңгеге, макарон +20 теңгеге, тауық еті +20 теңгеге, картоп +55 теңгеге, жуа +110 теңгеге, сәбіз +40 теңгеге, сиыр еті +100 теңгеге өскендігі байқалады.
Ұн, макарон, тауық еті, картоп, жуа, сәбіз сырттан сатып алынған бағасына байланысты өсіп отыр.
«Байқоңыр» ӘКК»ҰК»АҚ-ның тұрақтандыру қорымен жеке кәсіпкер С. Саянов арасында жасалған үш жақты меморандумға сәйкес, Н. Маханова көшесі 1 «б» мекен-жайы бойынша «Әлеуметтік дүкен» жұмыс жасауда.
«Әлеуметтік дүкенге» ағымдағы жылдың 13 ақпан күні 6 тонна және 1 вагон (68 тонна) 1-ші сұрыпты барлығы 74 тонна «Асылан» (Павлодар қ.) әлеуметтік ұны, 10 тонна күріш, 2 тонна қарақұмық жармасын, 2 тонна қант тапсырыс бойынша алынып, төмен бағада сатылуда.
Осы алынған әлеуметтік ұнды нан бағасын тұрақтандыру мақсатында «Қамқор тұтыну» ЖШС Зағаладин Өтенов, «Ақбибі» кондитерлік цехы Қанағат Мусаева, «Береке» наубайханасы Мейрамкүл Шашауова, кәсіпкер Бағила Қалниязова және Гүлжан Жоланова наубайханаларының сұранысы бойынша таратылып берілген болатын. Нарықта ұн бағасының қымбаттауы аудандағы нан бағасының қымбаттауына да әсер етіп,1 бөлке нанның орташа бағасы 70 теңгеден жекелеген азық түлік дүкендерде 1 бөлке нан 80 теңгеден болып отыр. Нан бағасын тұрақтандыру барысында «Қанағат» сауда қатарында «Қамқор тұтыну», «Ақбибі» наубайханаларының, «Арзан Маркет» дисконт орталығында және «Сайда» супер маркетінде 1 бөлке нан 70 теңгеден сатылуда.
Арал қаласында орналасқан («KZ - MBK» ЖШС-нің) ұн тарту комбинаты іске қосылып 400 тонна бидай қабылдап, одан ұн, жем өнімдері шығарып, аудан тұрғындарына және жан-жаққа тапсырысқа сәйкес, бидай, ұн, жем сату жұмысын жасауда.
Сонымен қатар Арал қаласынан «Арзан Маркет» дисконт орталығы ашылып, халық тұтынатын негізгі азық-түлік өнімдері қолжетімді бағада сатылымға шығарды. Бұдан бөлек, дисконт орталықта жеміс – жидек сататын арнайы бөлік жұмыс жасауда.
Жеке кәсіпкер С. Саяновпен қатар «Жаңа ауыл» мөлтек ауданы, Абай даңғылында орналасқан кәсіпкер Г. Исмайлованың «Әли» дүкенінде ұн, өсімдік майы, картоп, жуа, сәбіз, қырыққабат т.б. азық-түлік тауарларын халыққа арзан бағада ұсынуда. Халықты төмен бағада азық-түлік тауарларымен қамтамасыз етіп отырған осы кәсіпкерлер туралы мәліметті жергілікті басылым бетіне апта сайын жариялануда.
Ауданда балық бағасын тұрақтандыру және базар бағасынан 10-15 пайыз төмен бағада халыққа сатылуы мақсатында Арал қаласында табиғат пайдаланушылармен бірлесіп 2019 жылдың 2 ақпаннан бастап 23 наурызға дейін әр сенбіде жәрмеңке өткізілді. Азық-түлік бағасын тұрақтандыру мақсатында жеке кәсіпкерлердің ұйымдастыруымен ауданда барлығы 8 рет, Қызылорда қаласында 2 рет, Байқоңыр қаласында 1 рет жәрмеңке өткізілді. Осы жәрмеңкелерде жылқы еті, сиыр еті, түйе еті, қымыз, шұбат тұз және балық өнімдері апарылды 10-15 пайыз төмен бағада ұсынылды.
Алдағы уақытта бағаны тұрақтандыру мақсатында ауданда жұмыстар атқарылатын болады.