
Арал ауданы бойынша қазіргі таңда 52 қоғамдық ұйымдар тіркелген. Олардың 29-і ҚБ, 14-і ҚҚ және 9-і өңірлердегі қоғамдық ұйымдардың аудандық филиалдары мен «Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы» Республикалық ислами діни бірлестігі – 26.
Статистикалық мәліметтерге сәйкес Арал ауданы бойынша жалпы халық саны – 78 829 адам, оның ішінде 14-35 жас аралығындағы жастар – 25 743. Бүгінгі күні жастарымыз жалпы аудан тұрғындарының – 31,2 %-ын құрап отыр.Арал ауданы бойынша діни ахуал тұрақты сипатта. Аудан көлемінде 25 діни ұйым қызмет атқарады. Олардың барлығы исламдық бағыттағы мешіттер және барлығы Қазақстан Мұсылмандары Діни Басқармасының арнайы рұқсатымен тіркеліп, жұмыс жасауда.
1)Жеке кәсіпкер (ЖК) немесе заңды тұлға ретінде тіркелу.
2) Стационарлық сауда орнын дайындау. Діни әдебиеттерді кез келген жерде сатуға болмайды. Заң бойынша олар арнайы белгіленген тұрақты үй-жайларда ғана таратылады.
3)Жергілікті әкімдікке немесе дін істері жөніндегі басқармаға өтініш беру. Дүкен орналасқан өңірдің дін істері басқармасы немесе әкімдік жанындағы тиісті бөлім арқылы діни әдебиеттерді тарату пункті ретінде тіркеу рәсімінен өтесіз.
4)Сатылатын әдебиеттердің заң талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету. Кейбір материалдар дінтану сараптамасынан өткізілуі мүмкін. Уәкілетті орган діни мазмұндағы материалдарға сараптама жүргізуге құқылы.
5)Рұқсат алғаннан кейін ғана сату. Рұқсатсыз немесе белгіленбеген орында діни әдебиет сату әкімшілік жауапкершілікке әкелуіп соғады.
Қазақстанда мешіт салу үшін тек жер телімін алып, құрылыс бастау жеткіліксіз. Ғибадат үйін (мешітті) салуға арнайы рұқсат алу қажет. Бұл мәселе «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заңмен және құрылыс саласындағы нормативтермен реттеледі.
1)Жер учаскесін заңды түрде рәсімдеу. Жердің нысаналы мақсаты діни ғимарат салуға сәйкес болуы керек.
2)Ғибадат үйін салу туралы шешім алу. Облыс, республикалық маңызы бар қала немесе астана әкімдігі арқылы «Ғибадат үйлерін (ғимараттарын) салу және олардың орналасатын жерін айқындау туралы шешім беру» мемлекеттік қызметіне өтініш беріледі.
3)Діни бірлестіктің қатысуы. Әдетте мешіттер тіркелген діни бірлестік атынан салынады. Ислам мешіттері бойынша бұл мәселе көбіне Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы-мен келісіліп жүзеге асырылады. ҚМДБ мешіт салудың арнайы ережелерін бекіткен.
4)Жобалау және құрылыс құжаттарын әзірлеу. Сәулет-жоспарлау тапсырмасы, жобалық-сметалық құжаттама және басқа құрылыс құжаттары дайындалады.
5)Құрылысқа рұқсат алу және салу. Қала құрылысы және сәулет талаптарына сәйкес рұқсаттар рәсімделгеннен кейін ғана құрылыс жүргізіледі.
Қазақстанда мешіт салу үшін тек жер телімін алып, құрылыс бастау жеткіліксіз. Ғибадат үйін (мешітті) салуға арнайы рұқсат алу қажет. Бұл мәселе «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заңмен және құрылыс саласындағы нормативтермен реттеледі.
1)Жер учаскесін заңды түрде рәсімдеу. Жердің нысаналы мақсаты діни ғимарат салуға сәйкес болуы керек.
2)Ғибадат үйін салу туралы шешім алу. Облыс, республикалық маңызы бар қала немесе астана әкімдігі арқылы «Ғибадат үйлерін (ғимараттарын) салу және олардың орналасатын жерін айқындау туралы шешім беру» мемлекеттік қызметіне өтініш беріледі.
3)Діни бірлестіктің қатысуы. Әдетте мешіттер тіркелген діни бірлестік атынан салынады. Ислам мешіттері бойынша бұл мәселе көбіне Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы-мен келісіліп жүзеге асырылады. ҚМДБ мешіт салудың арнайы ережелерін бекіткен.
4)Жобалау және құрылыс құжаттарын әзірлеу. Сәулет-жоспарлау тапсырмасы, жобалық-сметалық құжаттама және басқа құрылыс құжаттары дайындалады.
5)Құрылысқа рұқсат алу және салу. Қала құрылысы және сәулет талаптарына сәйкес рұқсаттар рәсімделгеннен кейін ғана құрылыс жүргізіледі.