Комитеттің аудиторлық іс-шаралардың сапа бақылауын жүргізу туралы сұрақтар бойынша ІМАК аумақтық бөлімшелерімен семинар өткізу жөніндегі бекітілген жоспары шеңберінде ағымдағы жылдың бірінші жартыжылдығында СББ аумақтық бөлімшелеріне сапарлар өткізілді.
Аталған іс-шараларға өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып, 2018 жылғы 19 наурызда бекітілген № 392 ішкі мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау жүргізу қағидаларында көзделген сапаны бақылаудың үш кезеңін жүргізуге жауапты бөлімшелердің өкілдері қатысты.
Семинарлардың негізгі мақсаты - "қателермен жұмыс істеу", сондай-ақ аумақтық бөлімшелермен тәжірибе алмасу және сапаны бақылауды жүргізу рәсімдерін жақсарту болып табылады. Семинарлар еліміздің алты өңірінде (Нұр-сұлтан Қ., Қарағанды, Алматы және Жамбыл облыстары, сондай-ақ Алматы қ., Павлодар және ШҚО, Қызылорда, Түркістан облыстары және Шымкент қ., Ақмола, Қостанай және СҚО, Ақтөбе, Атырау, БҚО) аумақтық бөлімшелердің жекелеген орынбасарларының қатысуымен ұйымдастырылды.
Семинар барысында жергілікті жерлердегі аумақтық бөлімшелердің қызметкерлері жіберген жекелеген кемшіліктер айтылды.
Мәселен, 1-кезең бойынша мемлекеттік аудит көрсеткіштерін көрсету міндеттілігі туралы, аудит жүргізу бағдарламасының мәселелерін нақтылау туралы, 2022 жылғы наурызда бекітілген мемлекеттік аудиттің үлгілік бағдарламаларын пайдалану туралы, аудиттің мақсаттары, мәндері туралы және ТБЖ/ҚБ-ға деректерді енгізу туралы мәселелер қаралды.
Сапаны бақылаудың 2 кезеңін (негізгі) қарау кезінде аудиторлық есеп пен бұзушылықтар тізілімінің жобасын қалыптастыру, бұзушылықтарды жіктеудің дұрыстығы (қаржылық немесе рәсімдік), НҚА қолданудың дұрыстығы, №392 Қағидалардың талаптарымен сапаны бақылауға материалдарды беру мерзімдерін сақтау мәселелері қозғалды.
3 кезеңді қарау барысында №392 Қағидалардың талаптарына сәйкес аудиторлық қорытынды, нұсқама жобаларының сапасына бақылау жүргізу, аудит объектісіне аудиторлық есепті уақтылы ұсыну мәселелері қаралды.
Осы түсіндіру жұмыстарын жүргізу кезінде Комитеттің барлық бөлімшелері кездескен жекелеген проблемалар анықталды.
Аумақтық бөлімшелерді оңтайландыруға байланысты бүгінгі күні сапаны бақылауды жоспарлау, талдау және есептілік бөлімінде жұмыс істейтін бір ғана маман-мемлекеттік аудитор жүзеге асырады. Бұл жағдай жүргізілген тексерулердің сапасына айтарлықтай әсер етті. Іс жүзінде аумақтарда бұл қызметкерлер аудиторлық іс – шараларды жүргізуге қатысады және нәтижесінде МАҚБ-ның негізгі стандарттары - "Сапаны бақылау", "Тәуелсіздік", "Анықтық", " Объективтілік" сақталмайды, ал аудиторлық іс-шаралар кезеңдерінде сапаны бақылауды жүргізу формальды болып табылады.
№ 392 Қағидалармен бекітілген сапаны бақылауды жүргізу уақытын есепке алмағанда, оларды жүзеге асыру мерзімдері - үш күннен бес күнге дейін сапалық тексерулердің оң факторлары төмендеген тағы бір маңызды мәселе болып табылады.
Тәжірибе көрсеткендей, сапаны бақылау тек МАҚБ стандарттары бойынша кәсіби аудит жүргізуге ғана емес, сонымен қатар жалпы ІМАК-нің тиімді қызметіне де әсер етеді. Осы мақсатта ІМАК БЕАБӘД-не сапаны бақылауды жүргізу бойынша жаңа тәсілдер (немесе әдіс) енгізілуде.
Сонымен қатар, қолданыстағы № 392 Қағидаларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы әдіснамалық қарауды талап ететін бірқатар проблемалар бар.
Сапалы тексерулерді арттыруға әсер ететін негізгі факторлардың бірі - жоспардан тыс тексерулерді жүргізудің нақты мерзімдерін белгілеу болып табылады.
Осыған байланысты, сапаны бақылауды жүргізу және ескертулерді жою уақытын ескере отырып, жоспардан тыс тексерулердің мерзімдерін кемінде 10 жұмыс күні белгілеу ұсынылады.
Қағидаларда сапа бақылауына аудит материалдарының жобаларын тапсыру мерзімдері, оның ішінде:
- дайындық кезеңі-бекітілгенге дейін үш жұмыс күні бұрын;
- негізгі кезең-мемлекеттік аудит объектісінің басшысына немесе оны алмастыратын тұлғаға танысу үшін аудит объектісіне аудиторлық есепті ұсынғанға дейін бес жұмыс күні бұрын;
- қаржылық есептілік аудиті бойынша-мемлекеттік аудит объектісінің басшысы немесе оны алмастыратын адам танысу үшін аудит объектісіне қаржылық есептілік бойынша аудиторлық есепті ұсынғанға дейін он жұмыс күні бұрын;
Барлық кезеңдерде бірінші деңгейдегі сапаны бақылау мемлекеттік аудит объектісінің басшысы бекіткен және қол қойған аудит материалдарын беру/ұсыну кезінде жүзеге асырылмайды.
Сапаны тікелей бақылау жүзеге асырылуы тиіс:
Аудиторлық іс-шараның негізгі кезеңінде сапаны бақылау:
1) аудиторлық есептің және оларға қоса берілген Тізілімнің жобалары бойынша оларды аудит объектісіне таныстыруға ұсынғанға дейін бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырады.
2) қаржылық есептілік жөніндегі аудиторлық есептің жобалары бойынша он жұмыс күні ішінде олар аудит объектісіне танысуға ұсынылғанға дейін ұсынады.
Қағидаларға жоспарланып отырған өзгерістер мен толықтырулар Ішкі мемлекеттік аудитті тиімді жүргізу бөлігінде барлық бағыттар бойынша Комитеттің қызметін айтарлықтай күшейтуге мүмкіндік береді деп ойлаймыз.
Осыған байланысты, СББ қолданыстағы ережелерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу бөлігінде жұмыстар жалғасуда.