Мемлекеттік сатып алу саласында дәлдік пен заң талаптарын сақтау – жай ғана ресми талап емес, әділ бәсекелестіктің негізгі шарты. Алайда тәжірибе көрсеткендей, кейбір тапсырыс берушілер мен ұйымдастырушылар әлі де болса қателіктерге жол беріп, нәтижесінде бұл бюджетке де, уақытқа да елеулі шығын келтіреді.
Ұлытау облысы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаменті мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнаманың сақталуын камералдық бақылау арқылы тұрақты түрде қадағалап келеді. Дәл осы бақылау барысында конкурстық рәсімдер кезінде жиі қайталанатын типтік бұзушылықтар анықталуда.
Мәселелердің бірі – конкурс тәсілімен сатып алу кезінде демпингтік бағаны анықтау. Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес, егер қатысушы ұсынылған бағаны орташа нарықтық бағадан айтарлықтай төмен ұсынса, тапсырыс беруші міндетті түрде демпинг белгісін қоюы және негізсіз бағаның төмендеуін болдырмауға бағытталған тиісті шараларды қолдануы тиіс.
Алайда іс жүзінде бұл талап кейде ескерусіз қалып жатады. Мәселен, «Ұлытау ауданының білім беру бөлімі» мемлекеттік мекемесі мектеп ғимараттарын ағымдағы жөндеуге қатысты төрт сатып алу конкурсын өткізген кезде демпингтік бағаны анықтау белгісін дұрыс көрсетпеген. Соның салдарынан департамент аталған конкурстарды жою туралы хабарламалар жіберуге мәжбүр болды. Ұқсас бұзушылықтар «Жаңаарқа ауданының мемлекеттік активтер және сатып алу бөлімі» мемлекеттік мекемесінде де ғимараттар мен құрылыстарды жөндеу бойынша анықталған.
Сондай-ақ автокөлік жолдарын орташа жөндеуге техникалық қадағалау қызметтерін сатып алу кезінде де демпингті анықтау талаптарының бұзылуы жиі кездеседі.
Мұндай бұзушылықтардың салдары айқын: сатып алу рәсімдерінің жойылуы, мерзімдердің ұзарып кетуі, конкурстарды қайта өткізу қажеттілігі. Бұған қоса, кейбір әлеуетті жеткізушілердің заңнамада көзделмеген антидемпингтік бағаларды ұсынуы мемлекеттік сатып алу жүйесіне деген сенімді әлсіретеді.
Департамент мамандарының айтуынша, мұндай фактілер анықталған жағдайда ұйымдастырушыларға бұзушылықтарды жою туралы хабарламалар жіберіледі. Бұл өз кезегінде процесті жедел түзетуге және келешекте осындай олқылықтарға жол бермеуге мүмкіндік береді.
«Біздің мақсатымыз – тек бұзушылықтарды тіркеу емес, жүйелі өзгерістерге қол жеткізу. Әрбір сатып алу рәсімі әділ, ашық және заң талаптарына сай өтуі тиіс», – деп атап өтті Ұлытау облысы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің өкілдері.
Мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнаманың бұзылуын болдырмау және азайту бағытындағы жұмыс алдағы уақытта да жалғасын табады. Себебі мәселе тек тендер кестелеріндегі сандарда емес – бюджет қаражатының қалай жұмсалып жатқандығына қоғамның сенімінде.