Қазақстан Республикасындағы қаржылық есептілік аудиті мемлекеттік және корпоративтік ресурстарды пайдаланудың ашықтығын, шынайылығын және тиімділігін қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады. Ол қаржылық ақпаратқа деген сенімді нығайту құралы ретінде әрекет етеді, сыбайлас жемқорлық пен басқарушылық тәуекелдердің алдын алуға мүмкіндік береді, сондай-ақ бюджет шығыстары мен корпоративтік басқарудың тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Қазақстан Республикасында қаржылық есептілік аудитін реттеу ұлттық заңнама деңгейінде де, халықаралық стандарттар деңгейінде де жүзеге асырылады.
Қаржылық есептілік аудитінің мақсаты мен міндеттері: қаржылық есептіліктің дұрыстығын растау; бюджеттік және салықтық есептерді қоса алғанда, Қазақстан Республикасы заңнамасының сақталуын бағалау; мемлекеттік қаражатты пайдалану кезінде бұзушылықтар мен тәуекелдерді анықтау; қаржылық басқару мен ішкі бақылауды жетілдіру жөнінде ұсынымдар қалыптастыру болып табылады.
Мемлекеттік секторда басты мақсат – бюджет қаражатын пайдаланудың заңдылығын, нәтижелілігін және үнемділігін қамтамасыз ету болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы ішкі мемлекеттік аудит бухгалтерлік есепті сүйемелдеу процесімен тығыз байланысты, ол мынадай аспектілерде көрінеді:
1. Бухгалтерлік процестерді бағалау-мемлекеттік аудиторлар есеп регистрлеріндегі операциялардың толықтығы мен дұрыстығын, қолданылатын әдіснаманың заңнама талаптарына сәйкестігін талдайды.
2. Ішкі есеп пен есептілікті бақылау-бюджеттік және қаржылық есептіліктің дұрыстығы, есепке алу саясаты мен ішкі бақылау рәсімдерін қолданудың дұрыстығы тексеріледі.
3. Басқару жүйелерінің тиімділігінің мониторингі-мемлекеттік аудиторлар арифметиканы тексерумен шектелмейді, бірақ құжат айналымы жүйесіндегі әлсіз жерлерді анықтау, есепке алуды автоматтандыру, міндеттерді бөлу арқылы есепке алуды сүйемелдейді.
4. Бухгалтерлік процестерді жақсарту бойынша ұсыныстар-тексерудің нәтижесі бұзушылықтарды анықтау ғана емес, сонымен қатар бухгалтерлік есепті оңтайландыру бойынша ұсыныстар беру болып табылады.
Мемлекеттік аудиторлар ықтимал қауіптерді (сыбайлас жемқорлық, қаржылық, басқару) талдап, оларды төмендету бойынша ұсыныстар берген кезде тәуекелге бағдарланған тәсілге ерекше назар аударылады.
Осылайша, Қазақстан Республикасындағы қаржылық есептілік аудиті цифрлардың дұрыстығын тексеру ғана емес, сонымен қатар қаржы ағындарын есепке алу мен басқаруды сүйемелдеудің толыққанды тетігі болып табылады. Оның тиімділігі көбінесе «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңының талаптарын сақтауға, ішкі аудит бөлімшелерінің сапалы жұмысына және халықаралық стандарттарды енгізуге байланысты.
Осылайша, аудит тек ресми бақылауға ғана емес, мемлекеттік және корпоративтік басқарудың ашықтығын, сенімі мен тиімділігін арттыру құралына айналады.