Азаматтық заңнама кез келген заманауи құқықтық жүйеде құқықтық реттеудің негізі болып табылады. Оның рөлі мен маңыздылығы соңғы уақытта артып келеді, себебі бұл заңнама қоғамдық қатынастардың кең ауқымын реттейді. Азаматтық заңнама жеке тұлғалар арасындағы, сондай-ақ мемлекет пен азаматтар арасындағы қатынастарды, соның ішінде нарықтық принциптерге негізделген жаңа экономикалық жағдайларды ескере отырып, реттейді.
Азаматтық заңнаманың маңызды құрамдас бөліктерінің бірі – міндетті құқықтық қатынастарды реттейтін нормалар. Бұл қатынастар бір адамның (борышкер) басқа адамның (несие берушінің) пайдасына белгілі бір әрекеттерді жасауға міндетті болған жағдайда пайда болады. Мысалы, мүлікті беру, жұмысты орындау, ақша төлеу немесе белгілі бір әрекеттерден бас тарту. Өз кезегінде, несие беруші борышкерден өз міндеттемесін орындауды талап етуге құқылы.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне, атап айтқанда 268-бапқа сәйкес, міндеттемелік құқықтық қатынастар тараптардың мүдделерін қорғау, мәмілелердің заңдылығы мен әділдігін қамтамасыз ету, сондай-ақ оларды белгіленген шарттарға сәйкес орындау мақсатында реттеледі.
Азаматтық заңнаманы қолданудың мысалы ретінде бухгалтерлік есеп пен тауарлық-материалдық құндылықтарды түгендеуге байланысты практикалық жағдайды қарастыруға болады. Бухгалтерлік есеп жүргізу ережелеріне сәйкес, тауарлық-материалдық құндылықтарды түгендеу бірнеше жағдайларда жүргізіледі, мысалы: материалдық жауапты тұлғаларды ауыстыру, мүлікті ұрлау немесе бүлдіру фактілерін анықтау, сондай-ақ табиғи апаттар мен төтенше жағдайлар. Түгендеу қаржылық тәртіп бұзушылықтарын анықтап, нақты активтердің есептік деректерге сәйкестігін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Сонымен қатар, материалдық құндылықтарды түгендеу және бөлу процесінде бірқатар бұзушылықтар анықталған "Жетісу-ОблГаз" ЖШС-інде жоспардан тыс Ішкі мемлекеттік аудит жүргізу туралы жағдайды атап өтуге болады. Аудиторлар 40,9 млн. теңге сомасында газ құрылғылары мен материалдарының жетіспеушілігін, сондай-ақ жеке тұлғалар сатып алған газ жабдықтары мен материалдары үшін 4,3 млн. теңге көлемінде төленбеген соманы анықтады. Бұдан бөлек, 0,4 млн. теңге сомасында рәсімдік бұзушылықтар тіркелді.
Нәтижесінде бұзушылықтарды жою жөнінде аудиторлық қорытынды мен нұсқама жіберілді. Бұған жауап ретінде мемлекеттік аудит объектісі жағдайды реттеу мақсатында шаралар қабылдады: газ құрылғылары мен материалдары үшін төлемдер жасалды және бұзушылықтарға жол берген үш қызметкерге тәртіптік жаза қолданылды. Оларға қатаң сөгіс берілді.