Жыл сайын Қарағанды облысы бойынша ішкі мемлекеттік аудит департаменті жылдық есеп бекітілгенге дейін нақты уақыт режимінде қаржылық есептілік аудитін жүргізеді. Бұл қоғамның мемлекеттік органдарға деген сенімін нығайтуға ықпал ететін қаржылық бақылаудың маңызды құралы.
Аудит нәтижелері Қаржы министрлігіне бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің қаржылық жағдайы туралы сенімді ақпарат береді, бұл өз кезегінде олардың қаржылық көрсеткіштері мен ағымдағы жай-күйін жақсы түсінуге мүмкіндік береді. Бұл процесс бюджет қаражатын пайдаланудың ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады.
Есепті кезеңде облыстық бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігінде ұсынылған деректердің сенімділігін арттыру бойынша айтарлықтай жұмыстар атқарылды. 2023 жылғы тамыздан 2024 жылғы наурызға дейін бюджеттік бағдарламалардың төрт әкімшісі мен олардың ведомстволық бағынысты мекемелерінің қаржылық есептілігіне аудит жүргізілді:
• "Балқаш қаласының экономика және қаржы бөлімі" ММ;
• "Балқаш қаласының білім бөлімі" ММ;
• "Балқаш қаласының құрылыс бөлімі" ММ;
• "Қарағанды облысының ішкі саясат басқармасы" ММ.
Аудитпен қамтылған әкімшілер активтерінің жалпы сомасы 7,3 млрд теңгені құрады, бұл облыстық бюджет балансының валютасының 0,9%-ын ғана құрайды. Бұдан басқа, ведомстволық бағынысты мекемелерге жалпы сомасы 3,2 млрд теңге баланс валютасымен қарсы тексерулер жүргізілді.
Аудит барысында 276,2 млн теңге сомасына бухгалтерлік есеп жүргізу және қаржылық есептілікті жасау тәртібінің бұзылуы анықталды. Осы соманың 46,8 млн теңгесін қаржылық бұзушылықтар құрайды, бұл анықталған бұзушылықтардың жалпы көлемінің 17%-ын, ал 229,4 млн теңгесін рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар құрайды. Анықталған бұзушылықтардың 8,5 млн теңгесі өтелуге, ал 38,2 млн теңгесі қалпына келтіруге жатады. Барлық көрсетілген сомалар бюджет кірісіне өтелді және есепке алу бойынша толық көлемде қалпына келтірілді.
Бұзушылықтардың негізгі себептеріне активтердің дұрыс көрсетілмеуі, олардың дұрыс жіктелмеуі, бухгалтерлік есепте операциялардың уақтылы көрсетілмеуі, сондай-ақ дебиторлық берешекті қайтару жөніндегі шаралардың жеткіліксіздігі жатады. Бұл басқарушылық есепті ұйымдастырудың жеткіліксіздігін, мекемелердің қаржылық-экономикалық жағдайын жүйелі талдаудың жоқтығын, сондай-ақ ресурстарды жоспарлау мен бөлудегі проблемаларды көрсетеді.
Активтерді түгендеу сапасы маңызды аспект болып табылады. Аудит көрсеткендей, қазіргі тәжірибеде көбінесе ресми сипатта болатын инвентаризацияларды жауапкершілікпен жүргізу кезінде көптеген ауытқулардың алдын алуға болады.
Қаржылық тәртіптің төмен деңгейінің маңызды себебі әкімшілерде ішкі бақылаудың жеткіліксіз дамыған жүйесі болып табылады. Мекемелердің ішкі процестері мен қаржы-шаруашылық басқармасы бұзушылықтарды уақтылы анықтауға және жоюға әрдайым ықпал ете бермейді, бұл жүйелі ауытқуларға және Қазақстан Республикасы заңнамасының бұзылуына әкеледі.
Осыған қарамастан, анықталған бұзушылықтарды жою үшін қабылданған уақтылы шаралар жылдық қаржылық есептілік бекітілгенге дейін 229,4 млн теңгені нормативтерге сәйкес келтіруге мүмкіндік берді. Бұл әрекеттер қаржылық есептіліктің бұрмалануын болдырмауда және шенеуніктерге әкімшілік жүктемені азайтуда шешуші рөл атқарды.
Осылайша, жүргізілген аудит нәтижелері мемлекеттік қаражатты басқарудағы бақылау мен ашықтықтың маңыздылығын растайды, сондай-ақ қаржылық бұзушылықтардың алдын алу және мемлекеттік ұйымдардың қаржылық көрсеткіштерін жақсарту үшін ішкі бақылау жүйесін одан әрі жетілдіру қажеттігін атап көрсетеді.