Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің міндеттерінің бірі – мемлекеттік бюджет қаражатын жымқыруды анықтау және жолын кесу. Соңғы бірнеше айда 36 білім беру ұйымында 1 миллиард теңгеден астам сомада жымқыру фактілері тіркелді.
Күмәнді операцияларды талдау олардың ең көп таралғандарын анықтады.
Осылайша, екі еселенген есепке алу және еңбекақыны асыра бағалау туралы дәлелдер алынды. Мәселен, Ақтөбе қаласындағы №48 орта мектептің құжаттарында бухгалтердің жалақысы жылына 700 мың теңгеден сәл жоғары болып көрсетілген. Ал іс жүзінде сол бухгалтердің карт-шотына ай сайын 3-5 млн теңге көлемінде қаражат аударылып отырған.
Екінші кең таралған алаяқтық схемасы – жалған қызметкерлерге ақша аудару. Құжаттар бойынша жалақы бірқатар тұлғаларға есептеледі, бірақ шоттарды басқалары пайдаланады. Мысалы, Қарағандыда №33 кешкі мектеп-санаториясында көптеген қызметкерлерге ақша аударылған, алайда қаражат екі бухгалтердің карточкаларына жіберілген. Мұндағы залал сомасы 207,4 млн теңге.
Үшінші кең таралған схема – бюджет қаражатын әдеттен тыс жоғары сомамен аударудың қайталануы. Мәселен, Петропавл қаласының № 42 орта мектебінің бас бухгалтері мен информатика пәнінің мұғалімі 2023 жылы айына үш реттен артық жалақы алды, залалдың жалпы сомасы - 69 млн теңге.
Бұл – алаяқтық пен ұрлықтың тек ең танымал схемалары, бірақ Комитет мемлекеттік органдардың бюджетін қалыптастыру және бухгалтерлік есеп жүргізу процестерін автоматтандыру арқылы нақты уақыт режимінде бақылауды күшейтуде.
Мемлекеттік қаржыны басқару саласындағы ашықтық пен айқындылықты арттыру, аудитті күшейту, қаржылық есептіліктің неғұрлым қатаң және тиімді жүйелерін енгізу мемлекеттік бағдарламаларды жақсартуға, әлеуметтік салаға инвестицияларды арттыруға мүмкіндік береді.