Жамбыл облысындағы кәсіптік аурулардың жағдайы
Жамбыл облысы – химия өнеркәсібі дамыған өнеркәсіптік аймақ (минералды тыңайтқыштар, фосфор қышқылы және басқа да бірқатар заттар өндірісі), сондай-ақ өңірде көмір, алтын, мыс және басқа да пайдалы қазбаларды өндіретін кәсіпорындар бар.
Жамбыл облысында тыныс алу органдарының басым зақымдануымен химиялық факторлардың әсерінен туындаған аурулар (интоксикация) кәсіптік аурулардың неғұрлым кең таралған түрлері болып табылады.
Өндірістегі еңбек жағдайларына байланысты дамыған аурудың қаупін бірде-бір кәсіпорында, бірде-бір ұйымда немесе мекемеде толығымен жоққа шығаруға болмайды. Әрине, әр түрлі жұмысшылар әр түрлі дәрежеде жұмыс орнындағы еңбек жағдайларына байланысты белгілі бір ауруға шалдығу қаупі бар. Бұл еңбек қызметінің түріне, белгілі бір кәсіпорынның ерекшеліктеріне, сондай-ақ еңбекті қорғау талаптарына сәйкес жұмыс орындарының дайындығы мен қорғалу деңгейіне байланысты.
2022 жылдың қорытындысы бойынша Жамбыл облысында кәсіптік аурулардың (уланудың) 8 жағдайы тіркелді (2021 жылы – 1). Кәсіптік аурулардың үш жағдайы (3) Жамбыл филиалының «ЖЖФЗ» «Қазфосфат» ЖШС және 5 жағдай – Шу ауданындағы «Қазақмыс» ЖШС Шатыркөл кенішінде тіркелді.
Кәсіпорында тіркелген барлық кәсіптік патология созылмалы сипатқа ие. Жіті, сондай-ақ топтық жағдайлар 25 жылдан астам уақыт бойы тіркелмеген.
Кәсіптік аурулардың дамуына себеп болған зиянды өндірістік факторлармен байланыста жұмыс өтілі 16 жылдан 38 жылға дейін. Науқастардың жұмыс өтілі 20 жылға дейін 33%, жұмыс өтілі 20-дан 38 жылға дейін 67% құрады. Осыған ұқсас жағдай бірнеше жылдар бойы байқалады, осыған байланысты кәсіптік аурулардың (уланулардың) негізгі үлесі тағылымдамадан өткен жұмысшыларға тиесілі деген қорытынды жасауға болады.
Осылайша, жыл сайын кәсіптік аурулар мен уланудың жаңа жағдайларын анықтау еңбек жағдайларына қатысты проблемалардың жалғасып жатқанын көрсетеді.
Негізгі диагноз – фосфор қосылыстарымен созылмалы интоксикация – 3 жағдай, омыртқа остеохондрозы – 3 жағдай, есту қабілетінің жоғалуы – 1 жағдай, созылмалы обструктивті бронхит – 1 жағдай.
Есептік жылы анықталған барлық науқастар – ерлер. Кәсіптік аурулар мен уланулардың дамуының негізгі себебі, кәсіпорындардағы технологиялық процестердің жетілмегендігі, мәжбүрлі жағдайда жұмыс істеу болып табылады.
«Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы есепке алу және есептік құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 20 тамыздағы № ҚР ДСМ-84 бұйрығымен бекітілген нысандар бойынша аумақтық басқармалар кәсіптік аурулар мен улану жағдайларын тіркеуді және есепке алуды жүргізеді, кәсіптік ауруларды (улануды) есепке алу карталарын және есепке алу журналын уақтылы ресімдейді.
Кәсіптік ауруларды төмендету мақсатында Жамбыл облысының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті «Жамбыл облысының кәсіпорындарында кәсіптік сырқаттанушылықты тұрақтандыру жөніндегі 2023-2025 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын» әзірледі.
Кәсіптік аурулар тіркелген кәсіпорындардың басшыларына аумақтық санэпидбақылау басқармалары зиянды еңбек жағдайларынан кәсіптік аурулардың бастапқы белгілері бар жұмысшыларды уақтылы шығару бойынша ұсынымдар жолдады.
Кәсіптік аурулардың алдын алу бойынша негізгі іс-шаралар:
- қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету және авариялық жағдайларға жол бермеу;
- тиімді жеке және ұжымдық қорғаныш құралдарын қолдану;
- еңбек жағдайлары мен қызметкерлердің денсаулығына мониторинг жүргізу;
- зақымдаушы агенттің жұмысшыларға әсерін азайту бойынша ұйымдастырушылық-техникалық, санитарлық-гигиеналық және әкімшілік шаралар;
- кәсіби жарамдылыққа кәсіби іріктеу және сараптама жүргізу;
- қызметкерлерге алдын ала және мерзімді медициналық тексерулер (тексерулер) жүргізу;
- өндірісті механикаландыру және автоматтандыру бойынша технологиялық шараларды қолдану;
- ағзаны қатайтуға және оның реактивтілігін арттыруға бағытталған жалпы сауықтыру, жалпы нығайту іс-шараларын жүргізу;
- қызметкерлерді сүтпен және емдік-профилактикалық тамақпен қамтамасыз ету.