ББҚ денсаулыққа қауіпті ме?

Әрине, егер сіз ББҚ туралы, атап айтқанда оның қауіпсіздігі, құрамы, қасиеттері, ұсыныстары мен қолдану әдістері, дозалары, сондай-ақ қарсы көрсетілімдері туралы ақпаратты білмесеңіз немесе ол сізде болмаса, онда сіз сатып алудан бас тартуыңыз керек. Биологиялық белсенді қоспалар, олардың зияны мен пайдасы туралы әртүрлі пікірлер бар. ББҚ қолдану немесе қолданбау – бұл әркімнің таңдауы. Денеге қалай зиян келтірмеу керектігін және ББҚ қауіпсіз өнімдерін таңдауды қарастырайық.

Заңнамада тағамға биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) туралы нақты түсінік берілген – бұл табиғи және (немесе) табиғи биологиялық белсенді заттар, сондай-ақ тамақпен бір мезгілде тұтынуға немесе тамақ өнімдерінің құрамына енгізуге арналған пробиотикалық микроорганизмдер.

ББҚ мамандандырылған тамақ өнімдеріне жатады, яғни олар дәрі емес және міндетті мемлекеттік тіркеуге жатады. Өнімнің қауіпсіздігін растайтын құжат Еуразиялық экономикалық одақ халқының санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы уәкілетті органда тіркелген Мемлекеттік тіркеу туралы куәлік болып табылады. Біздің республикамызда ББҚ мемлекеттік тіркеуді/қайта тіркеуді Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті жүзеге асырады.

Егер сіз өзіңіздің күнделікті рационыңызда биологиялық белсенді қоспаларды қолдануды шешсеңіз, онда оның Еуразиялық экономикалық комиссияның ресми сайтында орналастырылған мемлекеттік тіркеу туралы куәліктердің бірыңғай тізілімінде немесе «Мемлекеттік тіркеу туралы куәліктердің тізілімі» бөлімінде «Экспорттық-импорттық операциялар жөніндегі бірыңғай терезе» ақпараттық жүйесі арқылы мемлекеттік тіркелуін тексеруді ұмытпаңыз.

Сондай-ақ, тұтынушыларға арналған ақпаратпен танысу керек, ол міндетті түрде ББҚ жапсырмасына салынуы керек:

- өнімнің атауы, шығарылым түрі;

- құрамдас бөліктердің нақты санын (грамм, миллиграмм, миллилитр, пайыздық арақатынас), тағамдық құндылығын (энергетикалық құндылығы, ақуыздардың, майлардың, көмірсулардың, дәрумендер мен микроэлементтердің құрамы, физиологиялық тәуліктік қажеттіліктің пайызы, аминқышқылдарының құрамы, биологиялық белсенді заттардың құрамы) көрсете отырып, ингредиент құрамы туралы мәліметтер;

- тағамға биологиялық белсенді қоспалардың қасиеттері туралы мәліметтер, олардың мақсаты, қолдану жөніндегі ұсынымдар;

- дайындаушының, буып-түюшінің және буып-түюшінің атауы (фирмалық атауы), орналасқан жері (заңды мекенжайы) (егер дайындаушы бір мезгілде буып-түюші, буып-түюші болып табылмаса);

- орау бірлігінің номиналды саны (салмағы немесе көлемі), дозалар саны және олардың номиналды саны (салмағы немесе көлемі);

- партия нөмірі, шығарылған күні, жарамдылық мерзімі, сақтау шарттары;

- тағамға биологиялық белсенді қоспаны мемлекеттік тіркеу туралы ақпарат нөмірі мен күні көрсетілген;

- аурулардың жекелеген түрлерінде қолдануға қарсы көрсетілімдер туралы мәліметтер.

Мынадай:

- мемлекеттік тіркеуден өтпеген;

- жарамдылық мерзімі өткен;

- сатудың тиісті шарттары болмаған жағдайда тамаққа биологиялық белсенді қоспаларды сатуға жол берілмейді.   

ШҚО бойынша аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органы тұрақты негізде ББҚ өнімдерінің қауіпсіздігі мен оның жарнамасына мониторинг жүргізеді, 2022 жылы сауда және дәріхана желісінде ББҚ өнімдерінің 51 сынамасын сатып алу және зерттеу жүргізілді, зерттеу нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жоқ. Алайда, қазіргі уақытта бұқаралық ақпарат құралдарында, оның ішінде әлеуметтік желілер арқылы негізінен ЕАЭО аумағында тіркелмеген және тұтынушы үшін қазақ немесе орыс тілдерінде ақпараты жоқ тағамға биологиялық белсенді қоспалардың үлкен ассортиментін жарнамалайды және сатады. Осыған байланысты дәріханалар, дәріхана пункттері немесе мамандандырылған дүкендер арқылы сатылатын ББҚ-ны сатып алуды ұсынамыз.