Балалар мен жасөспірімдердің көру қабілетінің бұзылуының алдын алу
Электрондық гаджеттердің кең таралуы, әлеуметтік желілер мен компьютерлік ойындардың танымалдығы, сонымен қатар, қашықтықтан оқыту балалар мен жасөспірімдердің компьютерлердегі уақытының артуына әкелді.
Көп қозғалмау, дәрумендер мен минералдарды жеткіліксіз пайдалану балалар ағзасындағы метаболикалық процестердің бұзылуына және әртүрлі аурулардың дамуына, оның ішінде көру қабілетінің бұзылуына әкеледі.
Қазіргі оқушы ұялы телефонмен қоңырау шалып қана қоймай, әлеуметтік желілерде жиі отырады және ойнайды. Экранның жыпылықтауы және жарқын сурет баланың көру қабілетін нашарлатады. Бұл миопияның пайда болуының алғышарттары.
Медициналық статистикаға сәйкес, миопия диагнозы оқушылардың үштен бірінде және мектепке дейінгі балалардың 20 пайызында расталған. Оқушыларда аккомодацияның спазмы, алысты көрмеу және астигматизм жиі кездеседі.
Мысалы, Жамбыл облысында тиісті мамандарды тарта отырып, жоспарлы тереңдетілген медициналық тексерумен 2021 жылы 223240 оқушы қамтылды. Тексеру барысында әртүрлі патологиялармен 15749 оқушы немесе 7% анықталды. Аурушаңдыққа жүргізілген талдау оқушылардың аурушаңдық құрылымында "жетекші" позицияларды көру органдарының аурулары – 16% немесе 2549 жағдай алатындығын көрсетеді.
Жоғары сынып оқушылары арасында көру органдарының патологиясын анықтау 45%, орта буын 5-9 сынып оқушылары – 42%, бастауыш сынып оқушылары – 13% құрады.
Гигиенист дәрігерлер егер балалар ұзақ уақыт бойы компьютерлер мен гаджеттерді пайдаланып экранға қараса, олардың көру қабілеті қатты күйзеліске ұшырайды, бұл көру қабілетінің нашарлауына, көздің құрғауына және бас ауруына әкеледі.
Мамандар балалардың көру қабілетінің бұзылуының алдын алу үшін келесі қағидаларды сақтауды ұсынады:
- қатаң күн тәртібі;
- сабақтар мен демалыстардың кезектесуі;
- рационалды теңдестірілген тамақтану;
- жеткілікті ұйқы.
Білім беру және тәрбиелеу ұйымдарында, сондай-ақ үйде жеткілікті біркелкі жарықтандыру қамтамасыз етілуі тиіс. Баланың үстеліндегі үстел шамы оң қолды балалар үшін сол жақта, ал солақай балалар үшін оң жақта болуы керек. Қатты контрасттың болмауы және шаршауды азайту үшін бөлмеде жалпы жарықтандыру болуы керек. Жарықты болдырмау үшін жарық көзі экранға тік бұрышта, ал терезелер сол жақта екеніне көз жеткізіңіз. Компьютерде жұмыс істеген кезде дәрігерлер арнайы жарқылға қарсы көзілдірікті қолдануды ұсынады.
Баланың көздері, оқулықтары мен дәптерлері арасында 30 см қашықтықты сақтау өте маңызды. Гаджеттермен жұмыс істегенде, телешоуларды көргенде және электронды ойындарды ойнағанда бөлмедегі жарықты қосып жұмыс үстелін пайдаланған абзал.
Компьютермен, планшеттермен және басқа да гаджеттермен сабақтар 30-40 минуттан аспауы керек. Дәрігерлер баланың ұйқысынан 1 сағат бұрын компьютерлік ойындарға кеңес бермейді. Балалар мен жасөспірімдердің көру жүктемесін шектеу үшін мезгілімен бес-он минуттық демалысқа үзіліс жасау керек, егер бар болса, көзілдірікті шешіп, көз жаттығуларын жасау керек: жиі жыпылықтау, қысқа уақытқа мықтап қысу, содан кейін көзді босаңсыту, көзді шеңбер бойымен айналдыру, басты бұрмай жоғары, төмен, оңға және солға қарау. Көзіңізді жұмып, оларды алақаныңызбен уқалап массаж жасасаңыз болады.
Егер дәрігерлер, мұғалімдер мен ата-аналар профилактикалық жұмыстарды бірлесіп жүргізсе, бұл балалар мен жасөспірімдердің көру қабілетінің бұзылуын сақтауға және алдын алуға көмектеседі.