Улы саңырауқұлақтардан сақ болыңыз!

Жамбыл облысында жыл басынан бері екі адам саңырауқұлақтан уланған.

     Өнім дүкенде немесе кафеде сатып алынбаған, тағам үйде дайындалған.Саңырауқұлақтар – біздің ағзамызға қажетті дәрумендер мен қоректік заттарға толы. Бұл факт. Дегенмен, бұл пайдалы өнім көмектесуі де, зиянды да болуы мүмкін. Біздің еліміздің аумағында саңырауқұлақтардың 100-ге жуық түрі бар, оның 40-қа жуығы улы. Иә, оларды орманда табу қиын емес, бірақ пайдалысын өлімге әкелетінінен айыру оңай шаруа емес.

      Әртүрлілік пен ұқсастық тіпті тәжірибелі саңырауқұлақ терушілерді де таң қалдырады. Есіңізде болсын: «Мұқият болу маңызды, өйткені бұл мәселеде қателіктің бағасы жоғары!» Орманнан үстелге жүз пайыз сенімді болған үлгілер ғана жетуі керек.        Жамбыл облысында ақ саңырауқұлағы, дала саңырауқұлағы, морель, бал саңырауқұлағы, көкаяқ саңырауқұлағы, кендір саңырауқұлағы өседі.        Саңырауқұлақтар жеуге жарамды, шартты түрде жеуге жарамды, яғни жеуге дейін арнайы аспаздық өңдеуді қажет ететін (морель және линия) және улы саңырауқұлақ арнайы физикалық токсині (уы) бар болып бөлінеді.Жедел уланудың себебі әдетте улы немесе шартты түрде жеуге жарамды саңырауқұлақтарды тұтыну болып табылады.

      Ең көп таралған улы саңырауқұлақтарға мыналар жатады: бозғылт қарақұйрық, шыбын-шіркейлі, жалған саңырауқұлақтардың кейбір түрлері. Бозғылт қарақұйрықпен улану әсіресе қиын, уланғандардың 90% өледі. Бозғылт қарақұйрық кейде шампиньондармен шатастырылады. Шампиньонда қалпақтағы тақтайшалар қызғылт, уақыт өте келе қоңыр түске ие болады, ал бозғылт қарақұйрықта ол ақ болады.Улы саңырауқұлақтардың ішінде морельдің құрамында бүйректің бұзылуын тудыратын гелвелл қышқылы.

      Бұл саңырауқұлақтарды тағамға пайдаланған кезде олар алдымен қайнатылады, ал суды төгіп тастау қажет. Гельвелл қышқылы сумен шайылып кетеді, ал саңырауқұлақтар зиянсыз болады.Жеуге жарамды саңырауқұлақтармен уланудың себептері:- саңырауқұлақтарды дұрыс пісірмеу;- үйде саңырауқұлақтарды дұрыс сақтамау;- консервіленген саңырауқұлақтарды ұзақ сақтау;Саңырауқұлақпен уланудың алғашқы белгілерінде (жүрек айнуы, құсу, әлсіздік) дереу медициналық көмек қажет. Дәрігер келгенге дейін науқасқа тұзды суды кішкене жұтыммен (бір стақан суға бір шай қасық ас тұзы) ішу пайдалы, ал құсқаннан кейін майда ұсақталған белсендірілген көмір қосылған су ішу керек.

      Дене құрысып жатса аяққа жылыту төсеніш қою қажет. Алғашқы көмек көрсетілмейінше уланған адамға ұйықтауға жол бермеңіз. Қатты қайнатылған шай, кофе, сүт немесе бал жақсы әсер етеді. Науқас қатты толқыса, оны төсекке жатқызып, басына салқын компресс қояды. Улануды тудырған саңырауқұлақтың қалдықтарын зертханаға зерттеуге жіберу керек.Ең бастысы, үйде жаңа піскен жеуге болатын саңырауқұлақтарды дайындау және сақтау кезінде келесі ережелерді сақтау керек:Сіз білмейтін немесе күмәнданатын саңырауқұлақтарды жеуге болмайды.

      Жерден және қоқыстан, құмнан, жапырақтардан, зиянкестерден тазартылған саңырауқұлақтарды ғана қолданыңыз және таза ағынды сумен шайыңыз. Оларды жинаған күні қайта өңдеуді ұмытпаңыз, өйткені олар тез бұзылады.Жинап болағаннан кейін саңырауқұлақтарды дереу сұрыптап, тазалап, шайып, қайнатып, қуырып, тұздау керек.

     Пісіру алдында барлық саңырауқұлақтарды тұзды суда 5-7 минут қайнатыңыз.     Тұздалған және маринадталған саңырауқұлақтарды бөшкелерде немесе дәкемен жабылған ашық ыдыста 0-ден 160 С-қа дейінгі температурада бір жылдан аспайтын мерзімде сақтаңыз. Ескі, өсіп кеткен саңырауқұлақтардан сақ болыңыз, пайдалы заттармен бірге оларда адам ағзасына теріс әсер ететін ақуыздың ыдырау өнімдері жиі кездеседі.Саңырауқұлақтарды полиэтилен пакеттеріне салмаңыз - олар күн астында қатты қызады және бұзылады, ауасыз жерде саңырауқұлақтар улы заттар түзеді.    

      Базарларда жаңа піскен және үйде өңделген саңырауқұлақтарды сатуға тыйым салынады.Үйде консервіленген саңырауқұлақтармен улану әсіресе қауіпті. Тығыз жабылған банкаларда сақтаған кезде микроб – ботулиндік токсин түзеді, ағзаға қауіпті және жиі өліммен аяқталады.Ең дұрысы сақ болған жөн және сізге белгісіз саңырауқұлақтарды жинамау / сатып алмау қажет. Өйткені, жоғарыда айтылғандай: «Мұқият болу маңызды, өйткені бұл мәселеде қателіктің бағасы жоғары!».