АИТВ-инфекциясының профилактикасы

             АИТВ. Бір аббревиатурадан еріксіз қорқыныш және ыңғайсыздану сезімі пайда болады.  Ия, адамның иммун тапшылығы вирусын жұқтырғандардың қазіргі уақытта сау адамдардан еш айырмашылығы жоқ-олар достар табады, отбасын құрады, балалы болады. Бірақ бұл оларға әлдеқайда қиынға соғады. Елдегі  аурушаңдық көрсеткіштері қандай?

             Республикада 2022 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша АИТВ инфекциясын жұқтырудың 47 075 жағдайы тіркелген. Оның ішінде: 2 542 шетелдік азамат, 540 – жасырын тексерілген тұлғалар, ал қалған 43 993 адам – қазақстандықтар. АИТВ – мен өмір сүретін адамдардың негізгі жас ерекшеліктері  (90% немесе 25 862) - 15-тен 49 жасқа дейін.

            Науқастардың саны өте көп болып көрінгенімен АИТВ-инфекциясының таралуы - 0,29, яғни өңірлер бойынша болжамды деңгейден асып кетуі байқалмайды.

            Ағымдағы жылдың 2 айында Қазақстанда АИТВ-инфекциясының 584 жағдайы тіркелді, оның ішінде шетел азаматтары арасында – 23 жағдай, ҚР азаматтары арасында – 561 жағдай (100 мың тұрғынға шаққанда – 3,0). 2021 жылдың 2 айында – 519 жағдай, оның ішінде шетелдіктер арасында 17 жағдай, ҚР азаматтары арасында – 502 жағдай (100 мың тұрғынға шаққанда-2,7).

            Өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 59 жағдайға (11,8%) ұлғаю байқалады.

            Алматы қаласында – 14 жағдайға (1,2 есе), Павлодар облысында – 12 жағдайға (1,6 есе), Нұр-Сұлтан қаласында – 7 жағдайға, Маңғыстау облысында – 6 жағдайға, Атырау, Жамбыл, Қарағанды облыстарында – 5 жағдайға, Ақтөбе, Алматы, Түркістан облыстарында – 4 жағдайға, Шығыс Қазақстан облысында-3 жағдайға, Батыс Қазақстан облысында-2 жағдайға, Солтүстік Қазақстан облысында – 1 жағдайға арту байқалады.

           АИТВ-инфекциясы жағдайларының төмендеуі Қостанай облысында-9 жағдайға, Шымкент қаласында – 3 жағдайға, Ақмола облысында – 1 жағдайға байқалады.

           Қызылорда облысында АИТВ инфекциясын анықтау өткен жылдың деңгейінде қалып отыр.

           Ерлердің үлес салмағы 72,0%, әйелдер – 28,0%, ерлер/әйелдер арақатынасы 2,6:1,0 құрайды.

           Ағымдағы жылдың 2 айында тіркелгендер арасында АИТВ жұқтырғандар саны ең көп анықталғандар 30-39 жас тобында-33,5% (2021 жылдың 2 айында – 35,5%), 40-49 жас тобында – 30,8% (2021 жылдың 2 айында – 26,9%), 20-29 жас тобында-19,1% құрайды (2021 жылдың 2 айы – 18,3%).

           2021 жылғы 2 айда анықталған АИТВ-инфекциясы жағдайларының 55,4% жұмыссыз (2021 жылғы 2 ай – 53,2%); жұмыс істейтіндер – 35,3% (2021 жылғы 2 ай – 33,5%), сотталғандар және тергеумен қамалғандар-4,6% (2021 жылғы 2 ай – 7,2%) құрайды.

           2021 жылдың 2 айында инъекциялық есірткіні қолдану кезінде жұқтырғандардың үлес салмағы 21,4% (2021 жылдың 2 айы – 26,5%), жыныстық жолмен жұқтырғандардың үлесі – 68,2% (2021 жылдың 2 айы – 69,4%), жыныстық жол: гетеросексуалдық қатынаста – 59,5% (2021 жылдың 2 айы – 62,2%)құрады, гомосексуалдық байланыстар кезінде – 8,7% (2021 жылғы 2 ай – 7,2%); анықталмаған берілу жолы – 10,0% (2021 жылғы 2 ай – 3,2%), тікелей берілу жолымен – 0% (2021 жылғы 2 ай – 0,8%).

Қазақстанда аурудың алдын алу үшін қандай жұмыстар жүргізілуде?

           АИТВ-инфекциясы бойынша профилактикалық жұмыс негізінен халықтың осал топтары – тергеу-қамауға алынғандармен, сотталғандармен, инъекциялық есірткіні тұтынушылармен, секс бойынша жұмыскерлермен, еркектермен жыныстық қатынасқа түсетін ер адамдармен жүргізіледі және жастарға үлкен көңіл бөлінеді, өйткені дәл осы топ осал топтарды толықтырып отыр.

          Тұрғындар, оның ішінде жастар үшін АИТВ-инфекциясының алдын алу мақсатында салауатты өмір салтын, жыныстық мәдениетті, нашақорлықпен күресті насихаттайтын іс-шаралар жүргізіледі. Ақпараттық-білім беру материалдары шығарылады.

           ҚР– дағы осал топтар АИТВ-инфекциясының алдын алу бағдарламаларымен қамтылған: мүшеқаптар, любриканттар, шприцтер, АТЖ, ақпараттық – білім беру консультациясы, АИТВ-инфекциясына тестілеу.

           Инфекциямен күрестің нәтижелілігі мемлекеттің түрлі қоғамдық ұйымдармен, халықаралық ұйымдармен диалог ашықтығымен, тестілеу мен кеңес беруді, инфекцияның контактіден кейінгі профилактикасын, аурудың анадан балаға берілуінің профилактикасын, ақпараттық-білім беру жұмысымен, презервативтерге, инелер мен шприцтерге қолжетімділікті қамтамасыз етумен қоса, АИТВ-ның алдын алу бойынша ДДҰ ұсынымдары енгізумен байланысты,"тең-теңімен" принципі бойынша аутрич-жұмыс.

           Бүгінгі күні спецификалық терапия АИТВ-инфекциясы бар науқастарға ұзақ және толыққанды өмір сыйлай отырып, инфекциялық процесті тежеуге мүмкіндік береді. Бірақ, аурудың алдын алған маңызды.