Жергілікті атқарушы органдардың борышты басқару тиімділігін талдау, сондай-ақ квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің борышын және қызметін басқару тиімділігінің мемлекеттік аудиті қорытындылары бойынша баспасөз хабарламасы
Жергілікті атқарушы органдардың борышты басқару тиімділігін талдау, сондай-ақ квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің борышын және қызметін басқару тиімділігінің мемлекеттік аудиті қорытындылары бойынша баспасөз хабарламасы
2024 жылғы 24 желтоқсанда Қарағанды облысы бойынша Тексеру комиссиясының кезекті отырысы өтті.
Тексеру комиссиясының отырысында жергілікті атқарушы органдардың борышты басқару тиімділігін талдау, сондай-ақ квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің борышын және қызметін басқару тиімділігінің мемлекеттік аудиті қорытындылары шығарылды.
Қарағанды облысының жергілікті атқарушы органдарының (бұдан әрі - ЖАО) қарыз алуы бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін ішкі нарықта айналысқа түсу үшін республикалық бюджеттен (бұдан әрі - РБ) бюджеттік кредиттер алу және мемлекеттік бағалы қағаздар шығару (бұдан әрі - МБҚ) түрінде жүзеге асырылады.
ЖАО мемлекеттік борышы 2024 жылғы 1 қазанда жыл басынан бері 15 356,3 млн. теңгеге ұлғайып, 120 949,3 млн. теңгені құрайды. Мемлекеттік борыш құрылымындағы 49% (59 226,6 млн. теңге) ЖАО МБҚ шығарумен байланысты қарыздар бойынша - РБ алдындағы борышты, 51% (61 722,7 млн. теңге) - қарыз алады.
Мемлекеттік қарыздың басым бөлігі инвестициялық мақсаттарға, атап айтқанда, жылумен, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкциялау мен салуға, сондай-ақ Жұмыспен қамту бағдарламасы шеңберінде ауылдағы кәсіпкерлікті дамытуға жәрдемдесуге қайтарымды қаржыландыру қаражатын белсенді тарту есебінен РБ алдында қалыптастырылды.
МБҚ-дағы мемлекеттік қарыз, атап айтқанда, 2020-2021 жылдарға арналған Жұмыспен қамту жол картасы аясындағы іс-шараларды іске асыруға облыстық ББӘ төмен тұрған бюджеттерге қайта бөлген кредиттер бойынша құрылды.
Сонымен қатар, өңірдің ЖАО-ның облыстық бюджет қаражаты есебінен берілген бюджеттік кредиттер бойынша борышы 2024 жылғы 1 қазанға 10 142,7 мың теңгені құрайды. Олардың микрокредиттер беру арқылы бизнес пен кәсіпкерлікті дамытуға, кеншілер мен жастардың тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыруға арналған нысаналы мақсаты.
Қазіргі уақытта ЖАО мемлекеттік борышының көлемі қауіпсіз шекте болғанына қарамастан, болашақта борыштық міндеттемелерді талдау 2031 жылға 21 760,8 млн. теңге сомасында келетін қарыздарды өтеу бойынша жүктеменің шыңын көрсетеді.
Мемлекеттік қарыздың жалпы көлемінің 63 789,9 млн. теңгесі (60,4%) 2030-2043 жылдар аралығында өтелуге жатады.
Жарғылық капиталға қатысудың 50%-дан астамы бар квазимемлекеттік сектор субъектілері мемлекетке тиесілі және мемлекеттік басқаруға жатады. КМС субъектілерінің пайдасыз кәсіпорындарының негізгі массасының жай күйі тұтастай алғанда өзгеріссіз қалады.
Мемлекеттің экономикаға қатысу үлесінің түбегейлі қысқаруы байқалмайды. Қалыптасқан жағдайдың себептері қызмет процесінің тиімсіздігіне, сондай-ақ квазимемлекеттік секторды реформалау бойынша мемлекеттік органдар қабылдайтын практикалық шаралардың жеткіліксіздігіне байланысты.
Осы факторлардың барлығы КМС субъектілеріне бөлінетін бюджет қаражатын тиімсіз басқаруға, қаржылық тәртіптің төмендігіне және бюджетке түсетін жүктемені азайту бойынша олардың алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізбеуге алып келеді.
Осылайша, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің мониторингін тиімсіз ұйымдастыру, мемлекеттің қаржы ресурстары мен активтерін тиімсіз басқару, кредиттік шарттар бойынша міндеттемелерді тиісінше орындамау жалпы сомасы 5 297,9 млн. теңгеге Қазақстан Республикасының бюджет және өзге де заңнамасын бұзуға әкелді, оның ішінде қаржылық бұзушылықтар - 394,3 млн. теңге, бюджет қаражаты мен мемлекет активтерінің тиімсіз жоспарлануы - 3 967,6 млн.теңге, бюджет қаражатының тиімсіз пайдаланылуы – 691 млн. теңге, тікелей шығындар мен жоғалған пайда - 245,0 млн. теңге. Анықталған рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар саны 24 бірлік, жүйелік кемшіліктер 3 бірлікті құрайды.
Бұзушылықтардың жалпы сомасының 386,6 млн. теңгесі бюджетке түсуге, 0,1 млн. теңгесі өтелуге, 7,6 млн. теңгесі қалпына келтірілуге жатады.
Мемлекеттік аудит барысында бюджетке 0,7 млн. теңге түсім және өтем қамтамасыз етілді, 7,6 млн.теңге қалпына келтірілді. Бюджетке түсуге қалдық 30,3 млн. теңгені құрады.
3 лауазымды адамға қатысты әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар мемлекеттік аудит материалдары мәселені қарастыруға және адамдарды әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін тиісті мемлекеттік органдарға берілді.
Тексеру комиссиясында бұзушылықтардың екі фактісі бойынша әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар материалдар қаралды, олардың қорытындысы бойынша әкімшілік іс қозғалды.
Лауазымды тұлғалардың ҚР НҚА талаптарын бұзуы және сақтамауы фактілері бойынша ұсыныстар Қарағанды облысының мәслихатына жолданды.