Көші-қон процестері бойынша талдамалық анықтама 01.04.2023 ж

Еңбек көші-қоны
Шетелдік жұмыс күшін тарту
2023 жылға арналған ШЖК тартуға арналған Квота жұмыс күшіне 0,24% немесе 22,2 мың бірлік мөлшерінде бекітілді және 2022 жылмен салыстырғанда 0,07% - ға дейін қысқарды.
Есепті күнге еңбек қызметін жүзеге асырады
14 108 шетелдік азамат, оның ішінде 2023 жылдың басынан бері берілген
ШЖК тартуға 3 790 рұқсат.
санаттар бойынша:
- бірінші (басшылар және олардың орынбасарлары) - 578 адам (4%);
- екінші (құрылымдық бөлімшелердің басшылары) - 3 001 адам (21%);
- үшінші (мамандар) - 7 135 адам (50%);
- төртінші (білікті жұмысшылар) - 858 адам (6%);
- маусымдық жұмыстарға - 1145 адам (8%);
- корпоративтік ауыстыру аясында 1 390 адам тартылды (10%).
1 676 жұмыс беруші ШЖК тартады, оларда 412,9 мың қазақстандық азамат жұмыс істеді, бұл қазақстандық қамтудың 96% -. құрады.
СЭҚ бойынша құрылыс саласына – 5 262 адам (37,3%), тау – кен өндіру өнеркәсібіне және карьерлерді қазуға – 1 441 адам (10%), ауыл, орман және балық шаруашылығына – 1143 адам (8%), кәсіптік, ғылыми және техникалық қызметке-979 адам (7%), өңдеу өнеркәсібіне-883 адам (7%).
шығу елдері бойынша:
- Қытай-3 432 адам (25%);
- Түркия-1 470 адам (11%);
- Үндістан - 1 686 адам (12%);
- Өзбекстан - 1314 адам (9,3%).
Жеке тұлғалар үшін еңбек мигранттарын тарту
Еңбекші көшіп келушілерді тартуға Квота жұмыс күшіне 3,2% немесе 296,7,0 мың адам мөлшерінде бекітілді.
Есепті күнге ҚР аумағында 50 388 еңбек иммигранты еңбек қызметін жүзеге асырады. Олардың ең көп саны Маңғыстауда – 11,4 мың мигрант, Атырауда – 11,3 мың адам, Алматы қаласында – 5,1 мың адам, Астана қаласында-4,1 мың адам.
шығу елдері бойынша:
- Әзірбайжан-809 адам (1,6%);
- Тәжікстан - 2389 адам (4,7%);
- Өзбекстан-47 185 адам (93,6%);
- Грузия-5 (0,01%)
Ағымдағы жылғы новеллалар
- шетелдіктердің Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алуы үшін ғылым, білім, денсаулық сақтау, өнеркәсіп, IT, Спорт және мәдениет саласында талап етілетін кәсіптердің тізбесін бекіту
- ШЖК-ны кейіннен отандық кадрлармен алмастыру үшін білім беру трансферті мақсатында Қазақстан Республикасы үшін жиі тартылатын және тапшы кәсіптер бойынша шетелдік мамандарды тарту жобасын енгізу.

Этникалық көші-қон
2023 жылдың 10 наурызында тарихи отанына келіп, қандас мәртебесін 3 056 этникалық қазақ алды.
Келу елдері бойынша 1 581 қандас (51,7%) Өзбекстаннан, 545 адам (17,8%) – ҚХР – дан, 439 адам (14,4%) – Ресейден, 195 адам (6,4%) – Түркіменстаннан, 170 адам (5,6%) - Моңғолиядан және 126 адам (4,1%) келді% )- басқа елдерден.
Қоныстандыру өңірлері бөлінісінде қандастар Алматы – 851 адам (27,8%), Маңғыстау – 453 адам (14,8%), Түркістан – 212 адам (6,9%) және Жамбыл – 138 адам (4,5%) облыстарында, сондай – ақ Алматы қалаларында –262 адам (8,6%), Астана - 327 адам (10,7%) және Шымкент – 203 адам (6,6%).
Еңбекке қабілетті жастағы қандастардың саны – 2 141 адам (70%), еңбекке қабілетті адамнан кіші – 679 адам (22,2%) және зейнеткерлер – 236 адам (7,7%).
Еңбекке қабілетті жастағы қандастардың ішінде білім деңгейі бойынша жоғары білімі бар – 426 адам (19,9%), арнаулы орта білімі – 843 адам (39,3%), жалпы орта білімі – 770 адам (35,9%), білімі жоқ – 101 адам (4,7%).
1991 жылдан бастап республикаға барлығы 1 108 мың этникалық қазақ оралды.
Ағымдағы жылғы новеллалар
- елге оңайлатылған кіру/шығу мәселесін пысықтай отырып, Шетелде тұратын этникалық қазақтар үшін "ер жолы" картасын енгізу;
– жыл сайынғы "Парыз" конкурсы аясында "ер жолы" картасының иегерлеріне және қандас-кәсіпкерлерге жыл сайынғы президенттік сыйлық беру.

Ішкі көші-қон
2023 жылы қандастар мен қоныс аударушыларды қабылдау квотасы 8 652 адамды құрайды (1 925 қандас, 6 727 қоныс аударушы), бұл 2022 жылмен салыстырғанда 566 адамға көп.
2023 жылғы 10 наурыздағы жағдай бойынша 503 адам (135 отбасы) қоныс аударды, оның 352-сі қоныс аударушылар, 151 қандас.
Келгендердің ішінен еңбекке қабілетті жастағы 295 адам (59%), оның ішінде 193 адам жұмысқа орналастырылды.
Анықтама: көзделген мемлекеттік қолдау:
– көшуге-отбасының әрбір мүшесіне 70 АЕК-тен біржолғы төлем;
- бір отбасына 15-тен 30 АЕК-ке дейін 12 ай ішінде ай сайын төленетін тұрғын үйді жалдау (жалға алу) және коммуналдық қызметтерге ақы төлеу бойынша шығыстарды жабу үшін;
- 400 АЕК мөлшерінде қоныс аударуға жәрдем көрсететін жұмыс берушілер үшін субсидиялар.
2023 жылғы 24 ақпанда № 57 "жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру үшін адамдарды ерікті түрде көшіру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 14 маусымдағы № 515 бұйрығына (бұдан әрі - қағидалар) өзгерістер мен толықтырулар енгізілді, ол "Әділет"ҚР нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық – құқықтық жүйесінде орналастырылған.
Ағымдағы жылғы новеллалар
- тұрғын үй сатып алу, салу үшін немесе ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша бастапқы жарнаның бір бөлігін жабу үшін экономикалық ұтқырлық сертификаты тұрғын үй құнының 50% мөлшерінде біржолғы өтеусіз және қайтарымсыз негізде немесе Еңбекминінің 2023 жылғы 24 ақпандағы №57 бұйрығымен отбасына 4 млн. теңгеге дейін енгізілді;
- ЖАО әр өңірдің даму ерекшелігін және еңбек ресурстарына қажеттілікті ескеретін еңбек тапшылығы бар өңірлерге қоныс аударуды ынталандыру бойынша Жол карталарын әзірледі және бекітті.

Босқындар мен баспана іздеушілер
Есепті күнге елімізде босқындар мәртебесі бар – 293 адам.
Мысырдан шығу елдері бойынша 275 босқын Ауғанстан азаматтары, ҚХР-дан 6 босқын, Сирия Араб Республикасынан 5 босқын және басқа елдерден 7 адам.
Босқындар негізінен Алматы қаласында – 258 адам, Шымкент қаласында – 22 адам, Алматы облысында – 11 адам және Астана қаласында – 2 адам тұрады.
Баспана іздеушілердің мәртебесі-898 адам.
Баспана іздеушілердің ішінде-604 адам Украина азаматтары, 244 адам Ауғанстаннан, 24 адам Ресей Федерациясының азаматтары, 26 адам басқа елдерден.
Анықтама: - уәкілетті орган босқын мәртебесін беру туралы өтінішхаты бойынша түпкілікті шешім қабылдағанға дейін Қазақстан Республикасында баспана іздеп жүрген шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам пана іздеп жүрген адам деп танылады.
- нәсіліне, ұлтына, дініне, азаматтығына, белгілі бір әлеуметтік топқа немесе саяси нанымға жататындығына байланысты қудалаудың құрбаны болудан негізделген қорқынышына байланысты өзінің азаматтық қатысы бар елден тыс жерде жүрген және өз елінің қорғауын пайдалана алмайтын немесе осындай қорқыныштың салдарынан мұндай қорғауды пайдаланғысы келмейтін шетелдік ҚР-да босқын деп танылады.
Ағымдағы жылғы новеллалар
- 1951 жылғы Конвенцияның ережелерімен ұлттық заңнама нормаларын имплементациялау бойынша ұсыныстар дайындау (босқындарға, баспана іздеп жүрген адамдарға және азаматтығы жоқ адамдарға медициналық көмекке, білімге және тұрақты тұратын шетелдіктермен тең әлеуметтік көмекке қол жеткізу бөлігінде);
- Босқындар туралы Жаһандық шартта және басқа да халықаралық бастамаларда баяндалған мақсаттарға сәйкес босқындардың, баспана іздеушілердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтарын ілгерілету үшін БҰҰ-ның Босқындар істері жөніндегі Жоғарғы Комиссары басқармасының Алматыдағы өкілдігімен ынтымақтастықты нығайту және бірлескен бастамаларды әзірлеу жөнінде шаралар қабылдау.
1. жұмыс бұйрығы құрылды,
2. ІІМ предс және ҰҚК-мен кездесу
3. СІМ

2023-2027 жылдарға арналған көші-қон саясаты тұжырымдамасының іс-қимыл жоспарының 30-тармағын іске асыру мақсатында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 1951 жылғы Конвенцияның ережелерімен ұлттық заңнама нормаларын имплементациялау жөніндегі жұмыс тобын құрды, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 28 ақпандағы №63 Бұйрығымен.
2023 жылғы 10 наурызда Еңбекмині көші-қон комитеті Төрағасының м.а. Ішкі істер министрлігі мен ұлттық қауіпсіздік комитетінің өкілдерімен кездесу өткізді, Кездесу барысында босқындарға, баспана іздеп жүрген адамдарға және азаматтығы жоқ адамдарға медициналық көмекке, білімге және әлеуметтік көмекке тұрақты тұратын шетелдіктермен тең дәрежеде қол жеткізу мәселелері талқыланды.
Сонымен қатар, 2023 жылғы 6 қаңтарда Еңбекмині БҰҰ БЖКБ мен Еңбекмині арасында өзара түсіністік туралы Меморандумның (бұдан әрі - Меморандум) жобасын әзірледі және қарау үшін мемлекеттік органдарға (Әділет министрлігі, Сыртқы істер министрлігі) жіберілді.
Сондай-ақ, 2023 жылғы 1 наурызда Меморандум пысықталып, ескертулер мен ұсыныстарды ескере отырып, мемлекеттік органдарға жіберілді.