Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаментінің Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы мемлекеттік бақылау мен қадағалау аясында жүк көтергіш кран-балка жабдығының техникалық талаптарға сәйкестігін жан-жақты тексерді. Инспекция барысында аталған құрылғыны қанағаттанарлықсыз күйде пайдалану салдарынан заңнамалық нормалардың елеулі ауытқулары айқындалды. Мұндай кемшіліктер қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына тікелей қатер төндіріп, өндірістік апаттар мен қайғылы жағдайларға соқтыруы ықтимал. Осыған орай, қолданыстағы заңнама шеңберінде аталған техниканы пайдалану тоқсанаулы күн мерзімге уақытша тоқтатылды. Өндірістік нысандарда белгіленген ережелерді қатаң ұстану — қайғылы оқиғалардың алдын алудың және еңбек ұжымына қауіпсіз жұмыс ортасын қалыптастыруды қамтамасыз ететін басты негіз. Осыған байланысты уәкілетті басқарма тарапынан ұйым басшыларына жүк көтергіш механизмдердің техникалық жай-күйіне ұдайы мониторинг жүргізу қажеттігі ескертіледі.
Бұған қоса, жабдықтарды мерзімді техникалық куәландырудан өткізу, анықталған кемшіліктерді дер кезінде жою және құрылғыларды қозғалысқа қосқанда барлық сақтық шараларын бұлжытпай орындау қажеттігі ескертіледі. Мұндай кешенді талаптардың орындалуы еңбек қауіпсіздігін толық қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қарағанды облысы ТЖД Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы «Karaganda Komir» ЖШС В.И. Ленин атындағы шахтада жоспарлы тексеру жұмыстарын жүргізді. Көмір саласындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету – өндірістік апаттардың алдын алып, жұмысшылардың өмірі мен денсаулығын қорғаудың басты шарты. Тексеру нәтижесінде 66 нысан зерттеліп, өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының 105 бұзушылығы тіркелді. Жауапты тұлғаларға бұзушылықтарды белгіленген мерзімде жою туралы міндетті нұсқама берілді. Сонымен қатар, адам өміріне қатер төндіретін олқылықтар толық жойылғанға дейін кейбір жұмыс түрлеріне уақытша тыйым салу туралы тиісті актілер рәсімделіп, заңнамаға сәйкес шаралар қабылданды.
Мемлекеттік бақылау мен қадағалау тек кемшіліктерді анықтаумен шектелмей, өндіріс орындарындағы қауіпсіздік деңгейін арттыруға бағытталған шараларды жүйелі түрде іске асыруға ықпал етеді. Атап айтқанда, шахтада өрт қауіпсіздігін күшейту мақсатында магистральдық таспалы конвейерлерге автоматты өрт сөндіру жүйесі орнатылып, пайдалануға берілді. Бұдан бөлек, маңызды мониторинг, позициялау және жерасты байланыс жүйелерін резервтік электр көзімен – дизельді генератормен қамтамасыз ету қарастырылған. Бұл шаралар кәсіпорын толық қуатсызданған жағдайда да аталған жүйелердің жұмыс қабілетін сақтап, төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл дайындығын арттырады.
Өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау және анықталған олқылықтарды уақтылы жою кәсіпорынның техникалық әлеуетін нығайтып, қолайлы әрі қауіпсіз еңбек жағдайын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетінің төрағасы Рашид Дубаев сала қызметкерлерін Құтқарушылар күнімен құттықтады. Төраға өз сөзінде қауіпті өндірістік объектілердегі апаттар мен оқиғалардың алдын алу жүйесін жетілдіру бағытында атқарылып жатқан ауқымды шараларға тоқталып, мамандардың қажырлы еңбегін жоғары бағалады.
Кәсіби мереке мен Республика күні қарсаңында азаматтық қорғау саласын дамытуға, бақылауды күшейтуге елеулі үлес қосқан және қызметтік міндеттерін мінсіз атқарған жүйенің үздік қызметкерлері мемлекеттік әрі ведомстволық марапаттарға ие болды. Соның ішінде Шығыс Қазақстан облысы Төтенше жағдайлар департаменті Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасының бас маманы Елена Нарзиева «Құрмет» орденімен марапатталды. Ол өңірдегі өндіріс орындарында бақылау-қадағалау жұмыстарын тиімді жүргізуде мол тәжірибесі мен жоғары біліктілігін танытып келеді. Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетінің басқарма басшысы Бектөре Нурушев Төтенше жағдайлар министрінің Құрмет грамотасына ие болды. Ол нормативтік-құқықтық базаны жетілдіруге, стратегиялық жоспарлауды сапалы ұйымдастыруға және салалық бағыттарды үйлестіруге белсенді үлес қосуда.
Барша сала мамандарын кәсіби мерекелерімен құттықтай отырып, оларға зор денсаулық, отбасыларына амандық және жауапты қызметтерінде жаңа табыстар тілейміз. Ел қауіпсіздігі мен өндірістік тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған адал еңбектеріңіз жемісті болсын!
Құрметті әріптестер, ардагерлер, қадірлі құтқарушылар!
Сіздерді «Құтқарушы күні» кәсіби мерекесімен шын жүректен құттықтаймын. Құтқарушы – қазіргі заман қаһарманы. Батылдық пен жанқиярлық қасиеттерге ие тұлға.
Сіздердің кәсібиліктеріңіз бен батылдықтарыңыздың арқасында талай адамның өмірі сақталып, азаматтардың қауіпсіздігі қамтамасыз етілуде.
Қазіргі таңда бірігіп, қол жеткізген жетістіктеріміз аз емес. Президентіміз бен Үкімет тарапынан көрсетілген сенім мен қолдаудың арқасында бұдан да биік жетістіктерге жететінімізге сенімдімін.
Қызметтік міндеттерін атқару кезінде ерлікпен қаза тапқан барлық әріптестердің есімдері мәңгі ел есінде. Жылдар бойы ісіне адал қызмет етіп, енді өздерінің бай тәжірибелерімен жас ұрпақты тәрбиелеп отырған ардагерлерімізге ерекше ризашылығымды білдіремін.
Баршаңызға мықты денсаулық, отбасыларыңызға амандық, халықтың игілігі мен қауіпсіздігі үшін атқаратын қызметте сәттілік пен табыс тілеймін.
Қазақстан Республикасының
Төтенше жағдайлар министрі
Мұрат Мұханов
Құтқарушылар өрт сөндіруге және іздестіру-құтқару жұмыстарына аттанып жатқанда, биік таулы бекеттердің мамандары мұздақ көлдерді бақылап, авиациялық экипаждар ұшуға дайындалады, ал кезекші орталықтар тәулік бойы оқиғалар туралы хабарламаларды қабылдайды. Осы күнделікті жұмыстың артында өз мүмкіндіктерін жүйелі түрде кеңейтіп келе жатқан азаматтық қорғау жүйесі тұр. Өңірлерде өрт сөндіру деполары мен құтқару станциялары салынып, техника жаңартылып, цифрлық бақылау жүйелері мен авиациялық инфрақұрылым дамытылуда.
19 қазанда құтқарушылардың кәсіби мерекесі атап өтіледі. 2026 жылы 1995 жылы Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитеті құрылғанына 31 жыл толады. Бүгінде азаматтық қорғау органдарында 27 мыңнан астам қызметкер қызмет етеді.
2026 жылдың басынан бері төтенше жағдайлар қызметтері шамамен 82 мың рет шақыртуға шықты. 8,8 мыңнан астам адам құтқарылып, 10,3 мыңнан астам азамат эвакуацияланды, ал 3,2 мыңнан астам зардап шеккен адамға медициналық көмек көрсетілді. «112» қызметінің пультіне 4,2 миллионнан астам қоңырау түсті.
Әрбір шақыртудың артында қауіп-қатерді жылдам бағалауды, қажетті күштерді жұмылдыруды және көмек көрсетуді талап ететін жеке оқиға тұр. Сонымен қатар министрлік төтенше жағдайлардың алдын алу бағытында да жұмысты күшейтіп келеді. Мұндағы мақсат – қауіп-қатердің бір бөлігін адамдар мен елді мекендерге зардабын тигізбей тұрып анықтау. Жыл басынан бері өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздік, азаматтық қорғаныс бағыттары бойынша шамамен 25 мың тексеру жүргізілді.
Цифрлық жүйелер қауіп-қатердің алдын алуға көмектеседі
Азаматтық қорғаудың цифрлық жүйесі біртіндеп орын алған оқиғаларға ден қою құралы ғана емес, күнделікті жұмыстың маңызды бөлігіне айналып келеді. Камералардан алынған деректер, кезекші қызметтердің хабарламалары және модельдеу нәтижелері мамандарға әртүрлі өңірлерден келіп түскен ақпаратты салыстыруға мүмкіндік береді. Су тасқыны қаупі төнген кезде бұл ықтимал су басу аумақтарын алдын ала бағалауға, ал табиғи өрт кезінде өрттің шыққан орнын және оның таралу бағытын жылдам анықтауға көмектеседі.
Төтенше жағдайлар министрлігінің Стратегиялық жоспарлау және жедел басқару орталығында Дағдарыс орталығы мен тұрақты жұмыс істейтін «Тұран» жедел штабы қызмет етеді. Мемлекеттік органдардың өзара іс-қимыл алгоритмдері қайта қаралып, төтенше жағдайлар кезінде республикалық азаматтық қорғау қызметтерін тарту тетіктері айқындалды.
«Табиғат» жүйесі табиғи өрттерді ерте анықтауға арналған. «Тасқын» және «Талсим» жүйелері су тасқыны процестерін модельдеуге көмектеседі. Каспий теңізі мен сейсмикалық белсенділікті цифрлық бақылау құралдары да дамытылып жатыр. Дағдарыс орталығына еліміздің сегіз өңірінде орнатылған орман өрттерін ерте анықтауға арналған 114 камерадан бейнелер келіп түседі.
Қауіпті өндірістік объектілердегі бейнебақылау жүйелеріне қолжетімділік кеңейтілуде. Қазіргі уақытта мамандар «Qarmet» АҚ, «Қазақмыс» АҚ және «Шалқия Цинк» ЖШС-нің 18 шахтасы мен кенішінен деректер алып отыр. Мұндай мониторинг кәсіпорындардағы жағдайды жедел бағалауға және оқиғалар кезінде іс-қимылдарды үйлестіруге мүмкіндік береді.
Азаматтық қорғаудың бірыңғай ведомствоаралық KORDIS радиожелісі құрылды. Ол төтенше жағдайлар қызметтері арасында тұрақты цифрлық байланысты қамтамасыз етуге арналған. Жоба Төтенше жағдайлар министрлігінің, Ішкі істер министрлігінің, Ұлттық ұланның және басқа да мемлекеттік құрылымдардың қатысуымен жүзеге асырылды. Алдағы уақытта жұмысын он мемлекеттік орган үйлестіретін азаматтық қорғаудың барлық 15 қызметін осы желіге қосу көзделген.
Ұшқышсыз ұшу аппараттары іздестіру және мониторинг жүргізу мүмкіндіктерін кеңейтеді
Далада, орманда немесе тау шатқалында адамды іздеу кезінде үлкен қашықтық, қараңғылық және жетуі қиын жер бедері іздестіру жұмыстарын күрделендіреді. Ұшқышсыз ұшу аппараты аумақты әуеден шолып, бейнені іздестіру тобына жіберуге және жерүсті бөлімшелерінің жетуі қиын учаскелерді тексеруге мүмкіндік береді. Бұл ретте одан әрі қандай әрекеттер жасау керектігін құтқарушылар нақты жағдайды ескере отырып, алынған деректер негізінде шешеді.
Төтенше жағдайлар министрлігінің бөлімшелерінде 242 ұшқышсыз ұшу аппараты бар. Олардың 187-сі жасанды интеллект функцияларымен жабдықталған. Тағы үш аппарат док-станциялармен бірге алдын ала белгіленген бағыттар бойынша ұшып, автоматты түрде көтерілуге және қонуға қабілетті.
Ұшқышсыз ұшу аппараттары жоғалған адамдарды іздеуге, табиғи өрттерді, су тасқындарын және су айдындарын бақылауға тартылады. Ажыратымдылығы жоғары камералар мен тепловизорлар тау шатқалдарын, далалық және орманды аумақтарды, соның ішінде түнгі уақытта да тексеруге мүмкіндік береді. Бағдарламалық құралдар адамдарды, көлік құралдарын және жүзу құралдарын танып, олардың қозғалысын бақылайды әрі операторға хабарламалар жібереді.
Жыл басынан бері ұшқышсыз ұшу аппараттары шамамен бес мың операцияға жұмылдырылды. Олардың көмегімен 28 адам құтқарылды. Әуеден барлау кең аумақтарды жылдам тексеруге және жерүсті топтарын зардап шеккен адамдар болуы мүмкін жерлерге бағыттауға көмектеседі.
Авиация шалғай және жетуі қиын аудандарға жақындай түсуде
Шалғай елді мекендер мен таулы аймақтар үшін авиация көбінесе көмек жеткізудің ең жылдам жолы болып табылады. Тікұшақ құтқару тобын, жабдықтарды немесе науқасты автомобиль жолымен жетуге қарағанда әлдеқайда жылдам тасымалдай алады. Сондықтан авиацияны дамыту әуе кемелерінің санын арттырумен ғана емес, сонымен қатар әуеайлақтар, ангарлар және әуе кемелерінің базаларын орналастыру желісін кеңейтумен де байланысты.
Төтенше жағдайлар министрлігінің авиациялық паркі 45 әуе кемесінен тұрады. Тікұшақтар мен ұшақтар іздестіру-құтқару операцияларына, табиғи өрттерді сөндіруге, әуеден мониторинг жүргізуге, мамандарды тасымалдауға және медициналық эвакуациялауға қатысады.
2026 жылдың басынан бері «Қазавиақұтқару» АҚ әуе кемелерімен 2 735 ұшу орындалды, оның ішінде 486 ұшу санитариялық авиация желісі бойынша жүзеге асырылды. Барлығы 466 науқас тасымалданды.
«20 авиациялық отряд» жоспары аясында ангарларды қайта жаңарту және жаңаларын салу жұмыстары жүргізілуде. 2025 жылы Ұлытау облысында ангар ашылды, ал 2026 жылы Балқаш пен Павлодар қалаларындағы екі ангарды жаңғырту жұмыстары аяқталды.
Air 112 тікұшақ алаңдарының желісі де дамып келеді. Биыл «Көлсай көлдері» ұлттық паркінің аумағында, Талғар бөгетінде, «Аюсай» селден қорғау бөгетінде, № 4 қалалық ауруханада және Алматы қаласындағы Балалар қалалық клиникалық инфекциялық ауруханасының филиалында бес алаң салынды.
Биік таулы аймақтарда тікұшақ алаңдары мамандар мен жабдықтарды мореналық көлдерге жеткізуге көмектеседі. Кейбір су айдындарына дейінгі ұшу уақыты 10-15 минутты құрайды. Алдағы уақытта теңіз деңгейінен шамамен 3 200 метр биіктікте қосымша тікұшақ айлағын салу жоспарланып отыр.
Селден қорғау тұрақты бақылаудан басталады
Сел қауіпсіздігін қамтамасыз ету жұмыстары көп жағдайда назардан тыс қалады, өйткені оның басты нәтижесі – төтенше жағдайдың алдын алу. Биік таулы көлдерді әрбір тексерудің артында су деңгейін, жағалаудағы бөгеттердің жай-күйін және мұздық аймағындағы өзгерістерді бақылау жұмыстары тұр. Мұндай мәліметтер инженерлік шараларды таңдау және халықты уақтылы ескерту үшін қажет.
Сел қаупі бар маусым бойы «Қазселденқорғау» ММ мамандары мореналық көлдерді, мұздықтарды, өзендер мен сел арналарына тұрақты бақылау жүргізді. Инженерлік жұмыстар атқарылып, су бұру арналарының жағдайы бағаланды. Сонымен қатар су айдындарының тереңдігі мен көлемін анықтау үшін батиметриялық зерттеулер жүргізілді.
Жарып кету қаупі бар мұздаұ көлдерден 3,5 миллион текше метр су сорғызып шығарылды. Ең қауіпті көлдерде су деңгейін бақыланатын түрде төмендету үшін шамамен 50 сифондық құбыр орнатылды. Маусым қорытындысы бойынша бақыланатын мұздақ көлдердің жарылуына және қауіпті сел ағындарының пайда болуына жол берілген жоқ.
Алматы облысы мен Алматы қаласының биік таулы аймақтарында ұзақ мерзімді кезекшілікті қамтамасыз ету үшін 12 модульдік тұрғын үй орнатылды. Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарында екі модульдік диспетчерлік пункт құрылды. Сондай-ақ «Қарасай ПЭО», «Медеу», «Талғар» және «Алтай» диспетчерлік пункттерінде жаңғырту жұмыстары жүргізілді.
Су айдындарында құтқару бөлімшелерінің желісі кеңейіп келеді
Ірі су айдындарында төтенше жағдай кезінде әр минуттың маңызы зор. Жылдам жүретін қайық, дайындалған экипаж және жақын маңда орналасқан құтқару станциясы іздестіру жұмыстарын жедел бастап, зардап шеккен адамды жағаға тезірек жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл ретте алдын алу шараларына ерекше көңіл бөлінеді, өйткені жазатайым оқиғалардың едәуір бөлігі шомылуға арнайы бөлінбеген жерлерде орын алады.
Төтенше жағдайлар министрлігі әкімдіктермен бірлесіп, демалыс орындарындағы қауіпсіздік инфрақұрылымын дамытып келеді. Алматы, Астана қалаларында, Абай, Ақмола, Атырау, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Маңғыстау облыстарында 13 құтқару бөлімшесі мен бекеті құрылды.
2026 жылы Астана қаласында, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды, Маңғыстау және Павлодар облыстарында сегіз құтқару станциясы салынды. Жыл соңына дейін Астана қаласы мен Қарағанды облысында екі жедел-құтқару жасағын салу жоспарланған.
Соңғы екі жылда құтқару бөлімшелеріне 41 жылдам жүретін қайық берілді. Шомылу маусымында 241 мобильді құтқару тобы кезекшілік атқарды, ал 54 құтқару станциясының күштері мен құралдары дайындықта болды. Ірі су айдындарында 53 әскери қызметшінің қатысуымен қосымша топтар құрылды.
Шомылу маусымында 376 адам құтқарылды, олардың 125-і – кәмелетке толмағандар. Құтқарылған адамдардың саны өткен жылмен салыстырғанда бір жарым есе көп. Оқиғалардың басым бөлігі жабдықталмаған және шомылуға тыйым салынған орындарда болған. Ең көп адам Маңғыстау облысы мен Жетісу облысында құтқарылды.
Каспий теңізіндегі теңіз-құтқару қызметінің мүмкіндіктері кеңейтілуде
Теңіздегі құтқару операциялары өзендер мен көлдердегі жұмыстарға қарағанда өзгеше техника мен дайындықты қажет етеді. Экипаждар су тереңдігін, ауа райы жағдайларын, жағалауға дейінгі қашықтықты және кеме апаты кезінде судың ластану ықтималдығын ескеруі керек. Сондықтан Каспийдегі құтқару жасағын дамыту адамдарды құтқаруға да, су айдынын қорғау жұмыстарына да дайын болуды қамтиды.
«Теңіз жасағы» үшін іздестіру-құтқару және авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуге, мұнай төгінділеріне және Каспий теңізінің Қазақстан секторындағы төтенше оқиғаларға ден қоюға арналған мамандандырылған кеме сатып алынды.
Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі және жекелеген учаскелердің таяздануы кеме қатынасының жағдайын өзгертіп, кемелердің қайраңға тұрып қалу қаупін арттырады. Флоттың жаңа кемемен толықтырылуы экипаждарға көмек көрсету және апаттардың салдарын жою мүмкіндіктерін кеңейтеді. Алдағы уақытта мұнай төгінділерін жою жұмыстарына арналған тағы төрт кемені сатып алу жоспарланып отыр.
Өрт сөндіру бөлімшелері қалалар мен ауылдарға жақындай түсуде
Елді мекенге жақын орналасқан өрт сөндіру бөлімшесінің болуы өрт туралы хабар түскеннен кейінгі алғашқы минуттарда маңызды рөл атқарады. Ауылдық жерлерде қашықтықтың үлкен болуы өрт сөндіру бекеттерін дамытуды қажет етеді. Сондықтан шағын өрт сөндіру бекеттерін ашу ірі өрт сөндіру деполарын салумен қатар жүзеге асырылуда. Жаңа нысандар қызмет көрсету аумағын кеңейтіп, тұрақты кезекшілікті ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Еліміздің өртке қарсы қорғанысын 457 өрт сөндіру бөлімшесі қамтамасыз етеді. 2026 жылы 17 өрт сөндіру депосы салынды. Олардың жетеуі бірыңғай тұжырымдама бойынша қысқа мерзімде тұрғызылатын, қызмет атқаруға және жеке құрамды орналастыруға арналған заманауи жағдайлары бар нысандар.
Қазақстанда өрт сөндірушілер, құтқарушылар, медицина қызметкерлері мен полиция қызметкерлері кезекшілік атқаратын 14 әмбебап өрт сөндіру депосы жұмыс істейді. Биыл осындай төрт бөлімше Шымкент қаласында, Ұлытау облысындағы Жәйрем кентінде, Талдықорған қаласында және Шымбұлақ курортында құрылды. Сонымен қатар екі өрт сөндіру депосының ғимараты қайта жаңартылып, жеті нысанда күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді.
Ауылдық аумақтарды қорғау үшін 2025 жылы қабылданған «Ауыл құтқарушылары» ведомстволық бағдарламасы жүзеге асырылуда. Еліміз бойынша 292 өрт сөндіру бекеті құрылып, олардың қызмет көрсету аймағына 900-ден астам елді мекен кіреді. Шалғай ауылдардың тұрғындары үшін бұл өрт кезінде көмекке келе алатын күштердің жақынырақ орналасуын білдіреді.
Әскери бөлімдер жаңартылып, қызмет ету жағдайлары жақсартылуда
Казармалар мен тұрмыстық үй-жайларды жаңарту әскери қызметшілердің күнделікті өміріне тікелей әсер етеді. Жаттығулардан, кезекшіліктен және тапсырмаларды орындаудан кейін жеке құрамға демалуға, тамақтануға және күш-қуатын қалпына келтіруге қолайлы жағдай қажет. Сондықтан инфрақұрылымды жөндеу жұмыстары бөлімшелердің дайындығын арттыру және жауынгерлік әзірлігін сақтау шараларымен қатар жүргізіледі.
2026 жылы Төтенше жағдайлар министрлігінің барлық бес әскери бөліміндегі казармалар қоры жөндеуден өтті. Үш әскери бөлімде мерзімді әскери қызметшілерге арналған жаңа казармалар пайдалануға берілді.
Асханалар, тұрмыстық үй-жайлар және әлеуметтік мақсаттағы нысандар жаңартылуда. Алдағы уақытта әскери қызметшілер орналасатын орындарды жөндеу және тіршілікті қамтамасыз ету нысандарын кезең-кезеңімен дамыту көзделген. Бұл жұмыстар жеке құрамның қауіпсіз әрі қолайлы жағдайда тұруын, тамақтануын және демалуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Құтқару қызметтері жаңа техникамен және жабдықтармен қамтамасыз етілуде
Құтқару техникасы қалалық көшелерден бастап жолсыз жерлер мен су басқан аумақтарға дейін әртүрлі жағдайларда қолданылады. Барлық міндетті бірдей орындайтын әмбебап құрал жоқ. Сондықтан жоғары өтімді автомобильдер, жүзу құралдары және арнайы жабдықтар бірін-бірі толықтырып, төтенше жағдайдың сипатына қарай қажетті құралдарды таңдауға мүмкіндік береді.
2026 жылы республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен өрт сөндіру, құтқару, авариялық-құтқару және қосалқы мақсаттағы 87 бірлік техника, Marine Marlin, Voyage маркалы жүзу құралдары мен аэролодтарды қоса алғанда, алты заманауи жүзу құралы, сондай-ақ 976 бірлік жабдық пен жарақ сатып алынды.
Бөлімшелер жол жүру жағдайы күрделі учаскелерде қозғалуға арналған Toyota Hilux автомобильдерімен толықтырылуда. Өрт сөндірушілердің, құтқарушылардың, әскери қызметшілердің және басқа да қызметкерлердің қорғаныш жабдықтары мен арнайы киімдері жаңартылуда. Биыл 243 789 бірлік формалық киім сатып алынды.
Мемлекеттік резерв ауқымды міндеттерді орындауға дайындалуда
Ауқымды төтенше жағдайлар кезінде құтқарушыларды жедел жіберіп қана қоймай, зардап шеккен аумақтарды қажетті ресурстармен қамтамасыз ету де маңызды. Материалдық қорлар, дайындалған қоймалар және халықты орналастыру пункттері осы жұмыстың негізін құрайды. Мемлекеттік резервті дамыту қажетті ресурстарды мұқтаждық туындаған жерге уақтылы жеткізу мүмкіндігімен байланысты.
«Резерв» РМК инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары жалғасуда. «Автоматика» және «Комета» филиалдарында күрделі жөндеу жұмыстары аяқталды, ал «Беркут», «Целина», «Орбита» және «Балқаш» нысандарында тиісті жұмыстар жүргізілді. Комитеттің әкімшілік ғимараты қайта жаңартылып, онда Жедел басқару орталығы, спорт кешені және асхана құрылды.
Арыс қаласында мемлекеттік материалдық резервті сақтауға арналған база салу жобасы басталды. Жоба сақтау қуаттарын кеңейтуге және төтенше жағдайлар кезінде оңтүстік өңірлерге ресурстарды жедел бөлуге бағытталған.
«Алатау» оңтүстік базасын дамыту жұмыстары да жалғасуда. Жоба зардап шеккендерді уақытша орналастыру пункттері, қоймалар және күштер мен құралдарды басқаруға арналған республикалық штаб орналасатын автономды көпфункционалды кешен салуды көздейді.
Қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік бақылау жетілдірілуде
Төтенше жағдайлардың алдын алу нысандарды жобалау және пайдалану кезеңдерінен бастап қауіпсіздік талаптарының сақталуынан басталады. Өртке қарсы автоматика жүйелерін, қауіпті өндірістік объектілерді және адамдар көп жиналатын орындарды бақылау апат немесе өрт туындағанға дейін заңбұзушылықтарды анықтауға мүмкіндік береді.
Төтенше жағдайлар министрлігіне төтенше жағдайлардың алдын алу, бірегей нысандарға арналған арнайы техникалық шарттарды келісу, сондай-ақ пайдалануға берілер алдында адамдар жаппай жиналатын ғимараттар мен биіктігі 28 метрден асатын көппәтерлі тұрғын үйлердің өрт қауіпсіздігін бағалау салаларында қосымша өкілеттіктер берілді.
Өртке қарсы автоматика жүйелерін монтаждау және оларға техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындайтын ұйымдар үшін рұқсат беру рәсімдері, сондай-ақ қауіпті өндірістік объектілерді техникалық қайта жарақтандырудың жиынтық жоспарларын келісу тәртібі көзделген. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында қадағалаудың жаңа тетігі қолданысқа енгізілді, ал 1 шілдеден бастап шағын көлемді кемелерді қауіпсіз пайдалану саласындағы бақылау кеңейтілді.
Электромобильдер мен зарядтау станцияларын орналастыруға, қонақүйлер мен хостелдердегі хабарлау жүйелеріне, ғимараттар мен құрылыстарды жобалауға қойылатын талаптар жаңартылды. Өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік күшейтілді, сондай-ақ туристік маршруттар туралы ақпарат беру талаптары көзделді.
Қызметкерлерді әлеуметтік қолдау одан әрі дамып келеді
Кәсіби дайындық қызметкерлердің өмір сүру және жұмыс істеу жағдайларына да байланысты. Тұрғын үй төлемдері, жатақханаларды жаңарту, отбасымен бірге демалу және спортпен шұғылдану мүмкіндіктері қызметтің тұрақты негізін қалыптастырады. Әлеуметтік қолдау шаралары тәулік бойы кезекшілік атқарып, күрделі операцияларға үнемі шығатын мамандар үшін ерекше маңызды.
2025 жылғы маусымнан бастап азаматтық қорғау органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдері, қызмет бабымен ауысқан кезде көтерме жәрдемақылар, жол жүру және мүлікті тасымалдау шығындарын өтеу қарастырылды. Төтенше жағдай жарияланған аумақта міндеттерді орындағаны үшін ақшалай ынталандыру шаралары да көзделген.
Ведомстволық тұрғын үйлер мен жатақханаларға күрделі жөндеу жүргізу жалғасуда. Қызметкерлер мен олардың отбасыларына арналған демалыс орындарының желісі қалыптастырылып, оның ішінде «Көлсай» және «Шымбұлақ» бағыттары дамытылуда. Ақтау қаласында Каспий теңізінің жағалауында «112 Resort Aktau» ведомстволық орталығы ашылды. Жоба аясында 45 капсулалық үй салу қарастырылған, оның алғашқы жетеуі пайдалануға берілді.
Қалаларда «BATYR TEAM» спорт клубтары құрылды, сондай-ақ 16 «BATYR KIDS» балалар клубы жұмыс істейді. Казармалық жағдайда болған және карантиндік іс-шараларға қатысқан кезде қызметкерлер мен әскери қызметшілерді тамақтандыру мәселелері жекелеген нормативтік шешімдермен реттелді.
Халықаралық ынтымақтастық азаматтық қорғау мүмкіндіктерін кеңейтеді
Жер сілкіністері, сел процестері және ірі табиғи өрттер әкімшілік шекаралармен шектелмейді. Бірлескен зерттеулер, бақылау деректерімен алмасу және мамандарды даярлау елдерге ақпаратты салыстыруға әрі төтенше жағдайларға дайындық деңгейін жетілдіруге көмектеседі. Қазақстан үшін сейсмологиялық зерттеулер мен биік таулы көлдердің жарылуы туралы ерте ескерту жүйелерін дамыту ерекше маңызға ие.
2026 жылғы 26 наурызда Түркі мемлекеттері ұйымының Азаматтық қорғау тетігін құру туралы келісімді ратификациялау жөніндегі Қазақстан Республикасының № 274-VIII ҚРЗ Заңына қол қойылды. Құжат табиғи апаттарға бірлесіп ден қою мүмкіндіктерін дамыту және құтқару бөлімшелерін даярлау шараларын көздейді.
Алматы қаласында болашақ Қазақстан-Қытай бірлескен жер сілкіністерін зерттеу орталығының ғимараты ашылды. Сейсмологиялық бақылаулар мен зерттеулердің ұлттық ғылыми орталығының құрылымында үш мамандандырылған зертхана құрылды. Қазақстан мен Қытайдың ғылыми ұйымдары геофизика және сейсмология саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
2026 жылы Астанада өткен Өңірлік экологиялық саммит аясында Қазақстанның Төтенше жағдайлар министрлігі мен ЮНЕСКО Орталық Азия халқының мұздық көлдердің жарылу қаупіне осалдығын төмендетуге бағытталған GLOFCA жобасы аясында ерте ескерту жүйелерін дамыту туралы меморандумға қол қойды. Жоба аясында жабдықтар орнату және қауіпті биік таулы су айдындарын бақылау жүйесін дамыту жұмыстары көзделген.
Барлық өзгерістердің өзегінде адам қауіпсіздігі тұр
Техникалық жаңғырту, инфрақұрылым салу, цифрлық байланысты дамыту және қызметкерлерді даярлау жүйесін жетілдіру бір ортақ мақсатқа бағытталған. Көмек уақтылы жетуі, табиғи қауіптер алдын ала анықталуы, ал бөлімшелер кез келген жағдайда жұмыс істеуге қажетті күштер мен құралдарға ие болуы тиіс.
Қазақстанның өртке қарсы және құтқару қызметтерінің тарихында қызметтік міндеттерін атқару кезінде 77 қызметкер қаза тапты. Олардың ерлігі мен қызметтік борышына адалдығы туралы естелік ведомство өмірінде ерекше орын алады.
Құтқарушылар күніне орай Төтенше жағдайлар министрлігінің жұмыс нәтижелері еліміздің азаматтық қорғау жүйесінің жүйелі түрде дамып келе жатқанын көрсетеді. Салынған әрбір өрт сөндіру депосының, жаңа қайықтың, тікұшақ алаңының, бақылау бекетінің және енгізілген әрбір техникалық шешімнің артында адам өмірін сақтау мақсаты тұр. Бұл мақсатқа азаматтық қорғау органдарының 27 мыңнан астам қызметкері күнделікті қызметін арнайды.
Шығыс Қазақстан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы өндірістік саладағы біліктілік талаптарының сақталуын қамтамасыз ету мақсатында заңды тұлғаларға жоспарлы тексеру жүргізді. Бақылау шараларының нәтижесінде «ДОСААФ» оқу орталығы мен «Джетта Строй» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қызметінде қолданыстағы заңнама нормаларын бұзу деректері анықталды. Осыған байланысты аталған ұйымдар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылып, олардың тиісті жұмыстарды жүргізуге берілген аттестаттарының қолданылуы алты ай мерзімге уақытша тоқтатылды. Қауіпті өндірістік нысандардағы еңбек қауіпсіздігі мен өндіріс мәдениетін арттыруға бағытталған бұл мемлекеттік бақылау шаралары алдағы уақытта да тұрақты түрде жүзеге асырылады.
«KAZENERGY» қауымдастығының алаңында өнеркәсіптік қауіпсіздік саласын жетілдіруге арналған жұмыс тобының кезекті отырысы өтті. Маңызды жиынға Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетінің басқарма басшысы Ахан Телманов қатысып, өндірістік қауіпсіздік стандарттарын заман талабына сай бейімдеу мәселелерін талқылады. Іс-шара аясында өндірістік салаларды нормативтік-құқықтық реттеу сапасын арттыру және тәуекел факторларын ескере отырып, техникалық куәландыру тетіктерін енгізу жайы жан-жақты қарастырылды. Кездесуде бұған дейін қабылданған хаттамалық тапсырмалар мен бекітілген іс-шаралар жоспарының орындалу барысы сараланып, салалық дамудың ағымдағы динамикасына баға берілді.
Аталған жиында Назарбаев Университетінің ғалымдары әзірлеген ғылыми-зерттеу жұмысының кешенді есебі мен негізгі қорытындылары таныстырылды. Зерттеу нәтижелері өндірістік нысандардағы қауіп-қатерді алдын ала анықтау және техникалық тексерулердің тиімділігін арттыру жолдарын ғылыми тұрғыдан негіздеуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге жиынға қатысушылар отандық кәсіпорындардың тәуекелдерге негізделген бақылау тетіктерін енгізуге дайындық деңгейін және осы процестің қалыптасу көрсеткіштерін бағалау құралдарын талқылады. Шара барысында арнайы бақылауға алынатын немесе осы тәртіпке ұсынылатын өндірістік жабдықтар мен құбыржолдар тізбесіне қатысты сараптамалық құжаттар мен материалдар мұқият қаралып, тиісті шешімдер қабылданды.
Астана қаласында ядролық әрі радиациялық авариялық жағдайларға дайындық және оларға әрекет ету мәселелеріне арналған халықаралық семинар өтті. Аталған ауқымды жиынды Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің Атомдық қадағалау және бақылау комитеті Америка Құрама Штаттарының өкілдерімен бірлесе ұйымдастырды. Маңызды іс-шараға Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары Нұржан Ысқақов қатысып, салааралық ынтымақтастықты нығайтудың өзектілігін атап өтті.
Халықаралық семинар барысында сарапшылар ядролық нысандардағы төтенше оқиғаларға дайындық пен әрекет етуді ұйымдастырудың тиімді жолдарын жан-жақты қарастырды. Сонымен бірге жиында авариялардың радиологиялық салдарларын бағалау, радиациялық ахуалды тұрақты мониторингтеу және шешім қабылдауды қолдау құралдарын қолдану мәселелері кеңінен талқыланды. Іс-шара аясында қатысушылар ықтимал төтенше жағдайлардың әртүрлі сценарийлері негізінде практиклық талқылаулар жүргізіп, өзара тәжірибе алмасты.
Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы «Жылыту қазандықтарын пайдалану кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік» тақырыбында дөңгелек үстел өткізді.
Жиын барысында жылыту маусымының басталуына байланысты жылу өндіретін құрылғылар мен олардың инженерлік жүйелерін талапқа сай әрі қауіпсіз жұмыс режимінде ұстау мәселелері кеңінен қаралды. Шараға қатысушыларға белгіленген қауіпсіздік ережелерін сақтамаудың арты өрт, жарылыс, көмірқышқыл газымен улану, технологиялық жабдықтардың істен шығуы және адамдардың денсаулығы мен өміріне зиян келу сияқты ауыр салдарға әкеп соқтыратыны түсіндірілді.
Сонымен қатар, облыс аумағында орналасқан қауіпті өндірістік объектілерде өнеркәсіптік қауіпсіздікті тиісті деңгейде қамтамасыз ету, қауіпті факторлардың теріс әсерін жою және апаттық жағдайлардың алдын алу мен болдырмау бойынша алдын ала кешенді шараларды күшейту тапсырылды.
Жамбыл облысында орналасқан өңірдегі гипс өндіретін ең ірі кәсіпорындардың бірі – «Жамбылгипс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің кенішінде жоспарлы бақылау-тексеру шаралары ұйымдастырылды.
Аталған тексерістің негізгі мақсаты – қауіпті өндірістік нысанда Қазақстан Республикасының азаматтық қорғау саласындағы заңнама талаптарының сақталуын қадағалау, ықтимал апаттар мен төтенше жағдайлардың алдын алу және өндірістік тәуекелдерді барынша азайту. Шара барысында арнайы мамандар өндірістік жабдықтар мен техникалардың техникалық жағдайын, жұмысшылардың еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасын сақтау деңгейін, сондай-ақ тиісті нормативтік-құқықтық құжаттардың сәйкестігін кешенді түрде бағалады.
Тексеру қорытындысы бойынша кәсіпорын басшылығына анықталған кемшіліктерді жоюға бағытталған ресми нұсқама ұсынылып, оларды жоюдың нақты мерзімдері белгіленді. Бекітілген талаптарды бұлжытпай орындау өндірістік апаттар мен жарақаттанудың алдын алудың, сондай-ақ қызметкерлердің өмірі мен денсаулығын сенімді қорғаудың басты кепілі саналады.