Жер учаскелерін, меншік құқығын тіркеу

          Жер учаскелерін меншікке немесе жер пайдалануға беруді облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы, аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың (селоның), ауылдық (селолық) округтің әкімі өз құзыреті шегінде жүзеге асырады. Жер учаскесін беру туралы шешім немесе жер учаскесін беруден бас тарту жер комиссиясының қорытындысы негізінде қабылданады. Комиссияны облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы жергілікті өкілді органның депутаттары, жер қатынастары, сәулет және қала құрылысы жөніндегі тиісті уәкілетті органның және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының өкілдері қатарынан (олар болған кезде) құрады. Жергілікті атқарушы органның қалауы бойынша комиссия құрамына басқа да адамдар енгізілуі мүмкін. Мемлекет меншігіндегі жерлерден жер учаскесіне құқық беру мынадай ретпен жүргізіледі: жер учаскесіне тиісті құқық беру туралы өтінішхат қозғау; мәлімделген өтінішхатты қанағаттандыру мүмкіндігін айқындау (жер учаскесін алдын ала таңдау); жерге орналастыру жобасын әзірлеу және бекіту; жер учаскесіне құқық беру туралы Жергілікті атқарушы органның шешімін қабылдау; жер учаскесіне құқық беру туралы жергілікті жердегі жер учаскесінің; жер учаскесіне құқық куәландыратын құжаттарды дайындау және беру; жер учаскесіне құқықты мемлекеттік тіркеу. Мүдделі жеке және заңды тұлғаның жер учаскесін меншікке немесе жер пайдалануға беру туралы өтініші (өтінішхаты) облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органына, аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың (селоның), ауылдық селолық округтің әкіміне жер учаскесінің орналасқан жері бойынша беріледі. Өтініште жер учаскесін пайдалану мақсаты, оның болжамды мөлшері, орналасқан жері, сұрау салынатын пайдалану құқығы көрсетіледі. Жер учаскесіне құқық беру туралы өтініш өтініш беруші қажетті құжаттарды ұсынған кезде қарауға қабылданады. Қоса беріліп отырған құжаттардың құрамы сұралып отырған жер учаскесіне құқыққа, оның нысаналы мақсатына, беру шарттары мен тәртібіне байланысты болады. Жер учаскесіне құқық беру туралы өтінішке міндетті түрде мынадай құжаттар ұсынылады: жеке куәлік (паспорт), жеке тұлғалар үшін - салық төлеушінің куәлігі; заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куәлік, статистикалық карточка, заңды тұлғалар үшін - салық төлеушінің куәлігі. Жер учаскесін сұрау кезінде мынадай мақсаттар үшін қосымша құжаттар ұсынылады:

- жеке тұрғын үй құрылысы, жеке қосалқы шаруашылық жүргізу, бау-бақша және саяжай құрылысы бойынша Қазақстан Республикасының азаматтары жер қатынастары жөніндегі уәкілетті орган беретін тиісті мақсат үшін жер учаскесінің болуы (болмауы) туралы анықтаманы қосымша ұсынады,

– жеке тұрғын үй құрылысы-жылжымайтын мүлікті тіркеуді жүзеге асыратын орган беретін азаматта жеке үй құрылысының болуы немесе болмауы туралы анықтама;

- объектілерді салу (жеке және заңды тұлғалар) және қолданыстағы жылжымайтын мүлік объектісін дамытуға қосымша жер беру-құрылыс объектілерін орналастыру схемасын қоса бере отырып, сұралатын алаңның қажеттілігін негіздеу; қолданыстағы жер учаскесіне құқық куәландыратын құжат,

- пайдалы қазбаларды игеру-жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың көшірмесі қоса беріледі;

- шаруа (фермер) қожалығын жүргізу-3-тармақта көрсетілгендерден басқа. шаруа (фермер) қожалығының басшысы немесе оны алмастыратын адам және шаруа (фермер) қожалығының мүшелері қол қоятын шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің тізімі қоса беріледі. Ауыл шаруашылығы ұйымдарының жерлерінен және ортақ меншіктегі немесе ортақ жер пайдаланудағы жерлерден шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскесін алатын азаматтар бөлінетін жер учаскесінің орналасқан жері туралы белгіленген тәртіппен келісілген материалдарды шаруа (фермер) қожалығы бөлінетін (ауыл шаруашылығы ұйымы мүшелерінің жалпы жиналысының бірінші басшысының немесе оның қолы қойылған хаттамасын) ұсынады; ауыстыратын тұлға және мөрмен бекітілген; шаруашылық басшысы немесе оны алмастыратын тұлға және шаруа қожалығының басшысы қол қойған, сұралып отырған жер учаскесінің орналасқан жері бар жер пайдалану жоспарының тиісті бөлігінің көшірмесі.

Жер учаскесіне құқық беру туралы өтініш ол келіп түскен сәттен бастап екі айға дейінгі мерзімде қаралады, ал шағын кәсіпкерлік субъектілеріне жер учаскесіне құқық беру кезінде жер учаскесін беру мүмкіндігі (не бас тарту) айқындалатын үш апталық мерзімде қаралады. Өтінішті осы Ұсынымдардың 2.3 – тармағында көрсетілген оған қоса берілген құжаттармен бірге жергілікті атқарушы органның тапсырмасы бойынша өтінішті қанағаттандыру мүмкіндігін айқындау үшін жер қатынастары жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі-уәкілетті орган) қарайды (жер учаскесін алдын ала таңдау). Елді мекендерде жер учаскесін алдын ала таңдау және оны мәлімделген нысаналы мақсаты бойынша пайдалану мүмкіндігі аумақтық аймақтарға бөлуге сәйкес сәулет және қала құрылысы органдарымен бірлесіп жүзеге асырылады. Уәкілетті орган (елді мекендерде сәулет және қала құрылысы органдарымен бірлесіп) сұрау салынатын жер учаскесін мәлімделген нысаналы мақсаты бойынша пайдалану мүмкіндігі туралы қорытындыны және жер учаскесін таңдау актісін дайындайды, олар қарау және оны беру мүмкіндігі не оны беруден бас тарту туралы қорытындыны дайындау үшін жер комиссиясына жіберіледі. Актіге оларды таңдаудың ықтимал нұсқаларына сәйкес жер учаскесі шекараларының жобалары қоса беріледі. Уәкілетті органның сұрау салуы бойынша сабақтас жерлерді анықтау жөнінде даулы мәселелер туындаған кезде мамандандырылған кәсіпорын оған мемлекеттік жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – МЖК ААЖ) деректер базасында бар меншік иелері мен жер пайдаланушылардың сабақтас жер учаскелеріне сұралып отырған жер учаскесінің шекаралары жапсырмаларының болмауы (болуы) туралы қорытынды ұсынады. Жер комиссиясының теріс қорытындысы болған кезде жер учаскесіне құқық беруден бас тарту жергілікті атқарушы органның шешімімен ресімделеді және уәжделуге тиіс, ал көшірмесі шешім қабылданғаннан кейін жеті күн мерзімде өтініш берушіге тапсырылады. Комиссияның оң қорытындысы болған кезде уәкілетті орган жерге орналастыру жұмыстарын орындауға (жерге орналастыру жобасын әзірлеу және жергілікті жерде жер учаскесінің шекарасын белгілеу) шарт жасасу үшін материалдардың көшірмелерін өтініш берушіге береді. Өтініш беруші жерге орналастыру жобасын әзірлеушіні – жер кадастрын жүргізетін мамандандырылған кәсіпорынды (бұдан әрі - мамандандырылған кәсіпорын) не жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуге лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны дербес айқындайды. Жерге орналастыру жобасының құрамында берілетін жер учаскесінің ауданы, оның шекаралары мен орналасқан жері, жер учаскелерінің аралас меншік иелері мен жер пайдаланушылар, сондай-ақ берілетін жер учаскесінің ауыртпалықтары мен сервитуттары нақтыланады. Егер әзірлеуші МемжерҒӨО жүйесіне кірмеген жағдайда, ол мамандандырылған кәсіпорынмен белгіленген тәртіппен жер кадастрынан қажетті мәліметтерді алуға және жерге орналастыру жобасын куәландыруды жүргізуге өзара іс-қимыл жасау туралы шарт жасасады, ҚР АБДР 2004 жылғы 7 қыркүйектегі №72-Б-а бұйрығына сәйкес. Жерге орналастыру жобасының сапасы мен мәліметтердің дұрыстығына әзірлеуші жауап береді. Жобаға әзірлеуші қол қойып, мөрмен бекітілуі керек. Мамандандырылған кәсіпорынның жұмыстарды куәландыруы жерге орналастыру жобасының мазмұнының толықтығын тексеруден, әзірлеушінің жұмыстың технологиялық процесін және нұсқаулық және нормативтік құжаттармен қойылатын талаптарды дәл сақтауынан, жерге орналастыру жобасының материалдарын МЖК ААЖ деректерімен салыстырудан тұрады. Куәландыру нәтижелері бойынша әзірлеушіге жұмыстарды куәландыру туралы анықтама беріледі. Жерге орналастыру жобасын жұмыстарды куәландыру туралы анықтамамен бірге әзірлеуші оны бекіту үшін жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органға береді.

Қажет болған жағдайда жер учаскесіне құқық беруге мүдделі тұлғаның өтінімі бойынша және оның есебінен мамандандырылған кәсіпорын жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын айқындайды, кадастрлық (бағалау) құнын айқындау актісін дайындайды және материалдарды бекіту үшін уәкілетті органға жібереді.

Жерге орналастыру жобасының негізінде уәкілетті орган (елді мекендерде сәулет және қала құрылысы органдарымен бірлесіп) жер учаскесінің бөлінгіштігін (бөлінбейтіндігін), нысаналы мақсатын, сервитуттар мен шектеулерді, құқық түрін айқындай отырып, жер учаскесіне тиісті құқық беру туралы шешімнің жобасын дайындайды және оны облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органына, шешім қабылдау үшін ауданның (облыстық маңызы бар қаланың), аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың (ауылдың), ауылдық (ауылдық) округтің әкімі. Жер учаскесі меншікке немесе өтеулі негізде жалға берілген кезде уәкілетті орган жергілікті атқарушы органның шешімі және бекітілген кадастрлық (бағалау) құнын айқындау актісі негізінде өтініш берушімен жер учаскесін (жер учаскесін жалға алу құқығын) сатып алу-сату шартын жасасады және атқарушы органның шешімімен бірге оны жергілікті жердегі жер учаскесінің шекарасын белгілеу және жерге құқық куәландыратын құжаттарды дайындау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру үшін өтініш берушіге тапсырады. Мемлекеттік емес жер пайдаланушыға уақытша жер пайдалану құқығын берген кезде уәкілетті орган уақытша жер пайдалану құқығын беру туралы шешім негізінде жер пайдаланушымен жер учаскесін жалдау шартын немесе уақытша өтеусіз жер пайдалану шартын жасасады. Жерге орналастыру жобасын әзірлеуші сұралып отырған жер учаскесінің шекарасын жергілікті жерде белгілейді және белгіленген тәртіппен ресімделген материалдарды уәкілетті органға береді. Өтініш беруші жер учаскесіне құқық куәландыратын құжат дайындауға мамандандырылған кәсіпорынмен шарт жасасады. Шартқа атқарушы органның жерге тиісті құқық беру туралы шешімі қоса беріледі. Егер жерге орналастыру жобасын әзірлеуші мамандандырылған кәсіпорынды анықтаған болса, өтініш беруші онымен жер-кадастрлық жұмыстардың толық кешенін орындауға шарт жасай алады. Мамандандырылған кәсіпорын берілетін жер учаскесіне жер-кадастрлық істі қалыптастырады, оған кадастрлық нөмір береді, жер –кадастрлық кітапқа және жердің бірыңғай мемлекеттік тізіліміне жер учаскесі бойынша деректерді енгізеді, құқық куәландыратын құжатты дайындайды және оған қол қою үшін уәкілетті органға жібереді. Уәкілетті орган қол қойылған құқық куәландыратын құжатты тіркейді және оны өтініш берушіге тапсырады. Жер учаскесіне құқықты мемлекеттік тіркеуді өтініш беруші белгіленген тәртіппен жер учаскесінің орналасқан жері бойынша жылжымайтын мүлікті тіркеуді жүзеге асыратын органда жүргізеді.