2025 жылғы 26 желтоқсандағы
жергілікті қоғамдастық
жиналысының № 12
хаттамасымен бекітілген
ЖЕРГІЛІКТІ ҚОҒАМДАСТЫҚТЫ ДАМЫТУ
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ
ЖІТІҚАРА АУДАНЫНЫҢ ЫРСАЙ АУЫЛЫ
2026 – 2028 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН
БАҒДАРЛАМА
Әзірлеуші: «Жітіқара ауданының
Ырсай ауылы әкімінің аппараты» ММ
ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
|
Бағдарламаның атауы |
Қостанай облысы Жітіқара ауданы Ырсай ауылының жергілікті қоғамдастығын дамытудың 2026-2028 жылдарға арналған бағдарламасы |
|
Ырсай ауылының негізгі сипаттамалары
|
- қалыптасу кезеңі - 1954 жыл; - халық саны - 234 адам; - аулалар саны - 82 - аумағы - 9453 га; - Ырсай ауылы Жітіқара қаласының аудан орталығынан 19 км, Қостанай қаласының облыс орталығынан 197 км қашықтықта орналасқан; - жергілікті қоғамдастық жиналысының құрылған күні және олар берілген мерзім-2024 жылғы наурыз, 4 жыл; - жергілікті қоғамдастық жиналысы мүшелерінің саны-22. |
IІ. АҒЫМДАҒЫ ЖАҒДАЙДЫ ТАЛДАУ
2.1 Жітіқара ауданы Ырсай ауылын дамыту.
Жергілікті қоғамдастықты дамытудың 2026-2028 жылдарға арналған бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) ауыл халқы үшін қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету үшін көзделген .
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша халық саны 234 адамды құрайды.
Ауылдың базалық кәсіпорны 2021 жылдан бастап өсімдік және асыл тұқымды мал шаруашылығымен айналысатын «Жасыл Ел-2008» ЖШС болып табылады.
Ауылда: МТМ, Орталық ток, "АГФ Желкуар-2003" ЖШС балансында, кітапхана, көкөністерді өңдеу цехы, ауыз су құю цехы, медициналық пункт, негізгі орта мектеп жұмыс істейді.
Әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі бойынша Ырсай ауылы даму әлеуеті орташа ауылдық елді мекен болып табылады.
Ырсай ауылының әкімі - Кулаков Валерий Иванович, 2003 жылғы желтоқсаннан бастап қызмет атқарады.
Ырсай ауылының әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау
Ырсай ауылының экономикасы ауыл шаруашылығына бағытталған.
Географиялық орналасуы
Ырсай ауылы Жітіқара қаласынан 19 км, облыс орталығынан 197 км қашықтықта орналасқан.
Ауылдық елді мекен Забеловка ауылымен және Денисов ауданымен шектеседі. Ырсай ауылының тиімді географиялық және экономикалық орналасуы бар: аудан орталығына жақын орналасқан, сондай - ақ ауылдың маңында "Жітіқара – Қостанай" жолаушылар пойызы аялдамасы бар теміржол жолдары, ауылдың аумағы арқылы "Жітіқара-Қостанай" автожолы өтеді.
Су ресурстары
Ауыл аумағында Желқуар, Тобыл және Шортанды өзендері ағып жатыр.
Топырақ
Топырақ түрі-қоңыр-каштан. Бонитеттің орташа балы 40. Жер дәнді дақылдарды, картопты, көкөністерді өсіруге жарамды.
Өсімдік шаруашылығы
2025 жылы егіс алқабы 4673 га құрады.
Оның ішінде дәнді дақылдар - 2475 га құрады, оның ішінде: бидай - 1979 га, сұлы – 98 га, арпа - 398 га;
Оның ішінде жарма (жасымық) - 308 га.
Оның ішінде майлы дақылдар – 1474 га құрады, оның ішінде: күнбағыс-1296 га, зығыр-178 га;
Оның ішінде жемшөп-416 га, оның ішінде: судан шөбі-108 га, астық қоспасы-308 га.
2025 жылы жалпы астық жинау - 3561 тоннаны құрады, оның ішінде: бидай – 3000 тонна, өнімділігі – 15 ц/га; сұлы – 90 тонна, өнімділігі – 9,2 ц/га; арпа-471 тонна, өнімділігі-11 ц/га.
Жасымық-93 тонна, өнімділігі 3 ц/га.
Майлы дақылдардың жалпы өнімі – 1859 тоннаны құрады, оның ішінде: зығыр 136 тонна, өнімділігі 8,3 ц/га, күнбағыс - 1723 тонна, өнімділігі 13,3 ц/га.
Механикаландыру
2025 жылғы 1 қаңтарға:
«АФ Желқуар-2003» ЖШС-де - 57 бірлік ауыл шаруашылығы техникасы бар. Оның ішінде: 10-комбайн, 33-трактор, 6-тіркеме, 3-тиегіш, 5-астық жинақтағыш;
«Жасыл ел-2008» ЖШС – да - 36 бірлік ауыл шаруашылығы техникасы бар. Оның ішінде: 7-комбайн, 17 – трактор, 7 – тіркеме, 2 – бүріккіш, 1 – тиегіш, 1 – егіс кешені, 1 – пресс-жинағыш.
Мал шаруашылығы
Ауылда мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілер халықтың жеке қосалқы шаруашылықтары болып табылады. Мал шаруашылығында етті мал шаруашылығы (ірі қара мал басы) дамыған.
2026 жылдың 1 қаңтарына ІҚМ саны 181 басты құрады, оның ішінде сиыр 66 бас, қой мен ешкі 195 бас, жылқы 106 бас.
2025 жылы микрокредиттер берілмеді.
Елді мекендегі жайылым алаңы жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін жеткіліксіз. 1130 га жайылымдық жерге 376 бас мал жаю жүзеге асырылады, бұл осы мал басына үш есе - 973 га жайылымдық жер тапшылығын құрайды.
Жем базасы
Қатаң климаттық жағдайларға және өзінің шабындық алаңдарының болмауына байланысты ауылдың ауыл шаруашылығы кәсіпорны жалдамалы жұмысшылардың аулаларында бар малға ғана жем дайындауды жүзеге асырады. Осыған байланысты халық басқа елді мекендерден жем сатып алады. 2025 жылы шөп құны 1 тоннаға 25,0-ден 30,0 мың теңгеге дейін өзгерді, астық қалдықтары тоннасына 40,0 мың теңгеден сатылды.
Ауыл аумағында ветеринариялық учаске бар, меңгерушісі - Калиев К.Х.
2024-2025 жылдары аса қауіпті аурулардың өршуі тіркелген жоқ, сол арқылы ауыл шаруашылығы жануарларының жұқпалы аурулары бойынша қауіпсіз.
Шағын және орта бизнес
Ауыл аумағында: 1 сауда объектісі (ЖК Вымова Л. Н.), 1 ауыз су құю объектісі (ЖК "Томирис" Бисимбаев Ж. К.), 1 пластикалық бұйымдар өндіру объектісі (ЖК "Технопласт" Хамзин Е. С.), 1 ЖК "Илкенова А. М." жылқы өсірумен айналысады.
2.2. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық
Сумен жабдықтау
2017 жылдың қараша айынан бастап ауылда су құбыры жұмыс істейді.
Абоненттер саны – 80 (253 адам), олар үшін субсидияланған баға қолданылады-1 текше метр үшін 56,96 теңге, бюджеттік ұйымдар үшін 1 текше метр үшін 5674,09 теңге ҚҚС есебімен 16% төлем қолданылады, бұлар: ЖШС, медициналық пункт, мектеп, әкімдік.
Электрмен жабдықтау
Ауылды электрмен жабдықтауды "Қостанай энерго орталығы" ЖШС кәсіпорны жүзеге асырады. Ауыл ішіндегі электр беру желілерінің жалпы ұзындығы 78/% тозу деңгейімен 9 км құрайды. Толық трансформаторлық қосалқы станциялардың (КТП) және трансформаторлық қосалқы станциялардың (ТП) саны – 2 бірлік.
Газбен жабдықтау
Сұйытылған газбен қамтамасыз ету баллондарды сұйытылған газ базасымен ауылдық елді мекенге жеткізу жолымен жүзеге асырылады. 1 баллон сұйытылған газдың құны 2700 теңгені құрайды. Ауылды табиғи газбен газдандыру әлі жоспарланбаған.
Көлік инфрақұрылымы
Кентішілік жолдардың жалпы ұзындығы 5 км құрайды. 2025 жылы «Қостанай облысы Жітіқара ауданы Ырсай ауылындағы Новая көшесі 0-0,46 км, Молодежная көшесі 0-0,46 км, Новая көшесінен Молодежная көшесі 0-0,36 км дейінгі кентішілік жолдарға орташа жөндеу» жүргізілді. Қанағаттанарлықсыз жағдайда 0,86 км жол бар. Жобалау-сметалық құжаттаманы дайындау 2026 жылға жоспарланған. Сондай-ақ, Парковая көшесі бойынша 0,4 км жол учаскесінде қиыршық тасты жүргізу қажеттілігі бар.
Абаттандыру және санитарлық тазалау
Көктемгі және күзгі кезеңде тұрақты негізде елді мекен аумағын санитарлық тазарту бойынша іс-шаралар жүргізіледі: ағаштар мен бұталардың жаңа көшеттерін отырғызу, қолда бар ағаштарды әктеу, ауылдық елді мекеннен қоқыстарды шығару.
Телефондандыру
Ауыл телефондандырылды. Сандық АТС жұмыс істейді. 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша телефон нөмірлерінің саны 23 бірлікті құрайды, оның ішінде заңды тұлғаларда 3 нөмір және жеке тұлғаларда 20 нөмір. Телефон нөмірлері абоненттерінің саны екі есе азайды, себебі ұялы байланыс Актив, Теле-2, Beeline интернетпен. 2024 жылы Beeline 4G ұялы байланысы бар АМС орнатылды.
2.3. Әлеуметтік сала
Демография
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша халық саны 234 адамды құрайды, оның ішінде 133 ер адам, 101 әйел. 2025 жылмен салыстырғанда халық саны 13 адамға азайды.
2025 жылы туу коэффициенті (3) және өлім-жітім (3) тіркелді, халықтың табиғи өсімі жоқ.
Жұмыспен қамту
Еңбекке қабілетті халық саны-131 адамды құрайды. Оның ішінде экономикалық белсенді, жұмыспен қамтылған халық саны-110 адам. Ауыл экономикасында жұмыспен қамтылғандардың ішінде: өз бетінше жұмыспен қамтылғандардың саны – 5 адам, жеке ұйымдарда жұмыс істейтіндердің саны – 69 адам, мемлекеттік және әлеуметтік мекемелерде – 34 адам, жұмыссыздар саны – 1 адам.
Денсаулық сақтау
Денсаулық сақтау объектісі бейімделген үй-жайда орналасқан, телефондандырылған, қатты отынмен жылыту, су құбыры тартылған, автокөлікпен жабдықталған ауылдың медициналық пунктімен (МП) ұсынылған. Ауыл тұрғындарына медициналық көмекті 2 маман, учаскенің фельдшері және медбике көрсетеді. 2025 жылы 619 адам медициналық көмекке жүгінді, оның ішінде: ұйымдастырылмаған – 28, оқушылар – 182, ересектер – 409 адам. Үйде қабылдау-36 қоңырау. Жаңа туған нәрестелер – 3 бала. Өлім тіркелді-3 адам. Ана мен бала өлімі тіркелген жоқ.
Халық тұмауға қарсы вакцинация қызметтерін алады.
Білім
Ырсай негізгі мектебінде - 29 оқушы, шағын орталықта-4 бала, бөп – 2 бала оқиды.
Мектеп типтік бөлмеде орналасқан, телефондандырылған, интернетке қосылған, периметрі бойынша жарықтандырылған. Мектепті жылумен жабдықтау қатты отынмен жүзеге асырылады.
Барлық мұғалімдердің жоғары немесе орта арнайы білімі бар. Мектеп биология кабинеттерімен, информатика кабинетімен жабдықталған. 2023 жылы мектепте робототехника кабинеті жабдықталды.
2024 жылы мектеп ғимаратына ағымдағы жөндеу жүргізілді – ағаш терезе блоктарын 6 195,0 млн.теңге сомасына пластикалық терезелерге ауыстыру. Сондай-ақ, 1 098,0 млн.теңге сомасына есіктерді ағымдағы жөндеу.
Кәмелетке толмаған балалардың бос уақытын және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру бойынша тұрақты жұмыс жүргізілуде. Оларды мәдени-бұқаралық іс-шараларға, спортпен шұғылдануға, спорт секцияларына қатысуға тарту жоспарлы түрде жүргізілуде. Мектеп жанындағы оқушыларды жазғы сауықтыру үшін балалардың сауықтыру алаңы жұмыс істейді.
Мәдениет
Ауыл аумағында 2 кітапхана жұмыс істейді: 2011 жылы Мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі ашқан Мемлекеттік аудандық кітапхананың кітапхана бөлімшесі және мектеп жанындағы екінші кітапхана. Кітап қоры 4520 дананы құрайды.
Спорт
Ауыл аумағында келесі спорт нысандары бар:
- мектеп жанындағы спорт залы;
- 2023 жылы қайта жаңартылған мектеп аумағындағы спорт алаңы, онда жүгіру жолы, баскетбол алаңы, тартанмен қапталған волейбол алаңы орнатылған;
-Workout элементтері бар балалар спорттық-ойын алаңы.
Қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық тәртіп
Ауыл аумағында қоғамдық қауіпсіздікті учаскелік инспектор қамтамасыз етеді. Тірек пункті Пригородный ауылында орналасқан, учаскелік инспектор автокөлікпен қамтамасыз етілген. Тұрғындардың жиындарында құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бойынша өткізілетін іс-шаралар барысында елді мекендегі жедел жағдай тұрақты.
Ырсай ауылының дамуына әсер ететін негізгі проблемалар мен факторлар
Оң факторлар:
- ауылдың тиімді географиялық және экономикалық орналасуы;
- су құбырының болуы;
- базалық кәсіпорынның болуы;
- сүт және сүт өнімдерін өндіруді жолға қою;
- Beeline 4G ұялы байланысы.
Теріс факторлар:
ауыл шаруашылығы өндірісі саласында:
- бос жерлердің болмауы;
- газ құбыры мен газ тарату желілерінің болмауы;
- ауылдың ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының ылғал үнемдеу технологияларын пайдаланбауы.
инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым саласында:
газ құбыры мен газ тарату желілерінің болмауы.
Ырсай ауылының әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау ауыл аумағында өсімдік шаруашылығын, көкөніс шаруашылығын және мал шаруашылығын дамыту үшін табиғи ресурстар бар екенін көрсетті.
Жайылымдық жерлердің тапшылығы аз, шабындық жерлер жоқ, мал шаруашылығын дамыту үшін жемшөп базасымен айналысу қажет.
Қызмет көрсету нысандары жоқ: қоғамдық монша, шаштараз, наубайхана, мәдени демалыс нысаны.
Ырсай ауылын дамытудың негізгі бағыттары:
III. ЖЕРГІЛІКТІ ҚАУЫМДАСТЫҚТЫ ДАМЫТУ БАҒДАРЛАМАСЫН ІСКЕ АСЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ЖОСПАР
|
№ |
Іс-шараның атауы |
Аяқталу нысаны |
Қаржыландыру көлемі (мың теңге) |
Қаржыландыру көзі |
Іске асыру уақыты |
||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
||||||
|
I. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық |
|||||||||||
|
1.1 |
Елді мекендердегі көшелерді жарықтандыру |
Орындалған жұмыстар актісі
|
510,0 |
ЖБ |
2026-2028 жж. |
||||||
|
1.2 |
Елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру |
Орындалған жұмыстар актісі
|
163,0 |
ЖБ |
2026-2028 жж. |
||||||
|
1.3 |
Аудандық маңызы бар қалаларда, ауылдарда, кенттерде, ауылдық округтерде автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету |
Орындалған жұмыстар актісі
|
689,0 |
АБ |
2026-2028 жж. |
||||||
|
|
II. Абаттандыру |
||||||||||
|
2.1 |
Ұзындығы – 0,86 км кентішілік жолдарға орташа жөндеу жүргізу |
Орындалған жұмыстар актісі |
0,0 |
Жоғары тұрған бюджет |
2026 ж. |
||||||
|
2.2 |
Мәдени іс-шараларды өткізу үшін бұрынғы асхананың ғимаратын қайта құру |
Орындалған жұмыстар актісі |
35000,0 |
БК |
2026 ж. |
||||||
|
2.3. |
Жітіқара ауданы Ысай ауылының аумағында футбол алаңын дайындау және орнату |
Орындалған жұмыстар актісі |
15800,0 |
БК |
2026 ж. |
||||||
|
2.4. |
Ырсай ауылындағы скверді абаттандыру |
Орындалған жұмыстар актісі |
29862,0 |
БК |
2026 ж. |
||||||
|
III. Денсаулық сақтау
|
|||||||||||
Ескертпе: жоғарыда аталған іс-шараларды іске асыруға «Жітіқара ауданының Ырсай ауылы әкімінің аппараты» ММ жауапты болып табылады.